BÀI GIẢNG ĐỘC CHẤT HỌC NGHỀ NGHIỆP

Các biện pháp phòng chống nhiễm độc hóa chất trong sản xuất...  Độc chất học là môn khoa học nghiên cứu quy luật tác dụng của chất độc đối với cơ thể và đề ra những biện pháp dự phòng,

MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Mô tả được quá trình xâm nhập, chuyển hóa và

2 Liệt kê được các nguyên nhân gây nhiễm độc

trong lao động sản xuất

3 Trình bày được các nguyên tắc chẩn đoán, xử

trí và dự phòng nhiễm độc trong lao động sản xuất

4 Nhận thức được tầm quan trọng của việc giám

trong việc phòng nhiễm độc hóa chất

III Hình ảnh lâm sàng của nhiễm độc nghề nghiệp

IV Các chỉ số đánh giá ảnh hưởng của chất độc hóa

học lên sức khỏe

V Nguyên tắc xử trí trường hợp nhiễm độc cấp tính

VI Các biện pháp phòng chống nhiễm độc hóa chất

trong sản xuất

 Độc chất học là môn khoa học nghiên cứu quy luật tác dụng của chất độc đối với cơ thể

và đề ra những biện pháp dự phòng, điều trị

và khắc phục hậu quả của nhiễm độc

 Chất độc là chất với liều rất nhỏ  gây nên:

 rối loạn sinh lý, sinh hóa.

 nhiễm độc.

 có thể tử vong

5

Định nghĩa

 Chất độc có trong môi trường lao động và liên quan chặt chẽ với một nghề nghiệp nào

đó

 chất độc nghề nghiệp.

 Bệnh do chất độc nghề nghiệp gây ra  nhiễm độc nghề nghiệp.

6

Định nghĩa (tt)

 Vụ dịch sương mù ở London năm 1952 (5 -9/12):

 1.000 tấn hạt khói đen /ngày

25 000 viêm phổi, viêm phế quản,…

Dịch tễ học nhiễm độc (tt)

 Các vụ nhiễm độc khí CO, Pb, Hg, As… hàng năm.

 Các vụ nhiễm độc HCBVTV ngày càng nhiều, số tử vong cũng tăng cao.

 Vụ thảm họa phấn rôm năm 1981 ở TP HCM.

Gần 200 trẻ tử vong

Hơn 700 trẻ nhập viện Warfarin

Dịch tễ học nhiễm độc (tt)

 Trong quá trình chuyên chở

 Tại nơi cất giữ, kho hàng…

10

Nguồn gốc gây nhiễm độc

nghề nghiệp

 Không tôn trọng các tiêu chuẩn, quy tắc vệ sinh trong thiết kế, xây dựng và lắp ráp dây chuyền sản xuất.

 Máy móc thiết bị lạc hậu , không đảm bảo quy trình sản xuất kín, không cơ giới hóa, tự động hóa các khâu làm với chất độc.

 Vi phạm các nguyên tắc, tiêu chuẩn kỹ thuật vệ sinh khi vận hành, sửa chữa, điện áp thay đổi, mất điện gây ra sự cố xì hở.

11

Nguyên nhân gây nhiễm độc

nghề nghiệp

 Thiếu thiết bị thông gió, hút hơi khí độc tại chỗ hoặc có những hoạt động không có hiệu quả.

 Thiếu dụng cụ phòng hộ cá nhân

 Tổ chức phối hợp hoạt động của mạng lưới ATVSLĐ, kỹ thuật an toàn, y tế, công đoàn và các phòng ban chăm lo công tác vệ sinh an toàn chưa chặt chẽ và kém hiệu lực trong việc lập kế hoạch bảo hộ lao động, bảo vệ sức khỏe, giám sát sinh học và môi trường.

12

Nguyên nhân gây nhiễm độc

nghề nghiệp (tt)

Đường xâm nhập, chuyển hóa và đào

thải của chất độc

Những chất khó hòa tan trong nước:

- được giữ lại ở phổi một thời gian dài

- bị thải loại bằng cơ chế thực bào hoặc các dạng khác của phản ứng làm sạch

- có thể gây ra kích thích, viêm nhiễm, phù nề, giãn phế nang, xơ hóa, ung thư hoặc dị ứng.

Gây viêm da

sơ phát

Gây cảm ứng da Chất độc có thể xâm nhập qua

da đi vào máu

Qua tuyến bã và các

tuyến khác

Sự ra mồ hôi làm tăng lượng mồ hôi

ở da dẫn tới sự hấp thu của các chất nào tăng lên?

Đường xâm nhập (tt)

Những chất có thể ăn phải rất ít Tần số và mức độ tiếp xúc với chúng cũng giới hạn

Tính độc của các chất độc khi qua đường tiêu hóa thấp hơn

vì chất độc:

- ít bị hấp thu vào máu hơn

- bị tác động trực tiếp bởi:

+ độ acid trong dịch dạ dày

+ độ kiềm trong dịch tụy.

Vì sao chất độc xâm nhập qua đường tiêu hóa

ít hơn so với hai đường hô hấp và da ?

?

Sự chuyển hóa các chất trong cơ thể

Chất độc Máu vận chuyển đi

khắp cơ thể

Các tổ chức Chất độc

Gây tổn thương Tác động lại

• ít độc hơn

• dễ hòa tan hơn

• dễ đào thải ra khỏi cơ thể Chất độc Nhiều men

• Men tiêu hóa

• Men thủy phân

• Men vận chuyển,…

 Các chất độc

• Chất không độc/ kém độc hơn

• Chất có độc tính ngang với chất độc ban đầu

• Chất có độc tính cao hơn

 Các đường đào thải:

23

Sự đào thải chất độc

- Được phát hiện trong máu, nước tiểu, phân có

số lượng trên mức bình thường

- Chưa có biểu hiện triệu chứng gì

Nhiễm độc

cấp tính

Nhiễm độc mạn tính

Trạng thái mang chất độc

- Thời kỳ ủ bệnh - Thời kỳ tiền bệnh lý

- Thời kỳ phát bệnh - Thời kỳ bình phục

Nhiễm độc

cấp tính

Nhiễm độc mạn tính

Trạng thái mang chất độc

• không ảnh hưởng đến khả năng lao động

• bệnh không được phát hiện kịp thời

• bệnh tiến triển ngấm ngầm

Nhiễm độc

cấp tính

Nhiễm độc mạn tính

Trạng thái mang chất độc

Các chỉ số đánh giá ảnh hưởng của

chất độc hóa học lên sức khỏe

XĐ chất độc/chất chuyển hóa của nó:

- trong máu

- Từ các đường đào thải.

Chỉ số tác dụng SH

XĐ hoạt tính men/chất trung gian do tác dụng của chất độc trên

hệ thống cơ quan trong cơ thể.

Nguyên tắc xử trí trường hợp

nhiễm độc cấp tính

Trong các xí nghiệp có sử dụng hóa chất:

- phải tổ chức phòng cấp cứu có đủ loại thuốc cấp cứu thông thường, máy hô hấp nhân tạo;

- phải tổ chức tập huấn, huấn luyện cho cán bộ chuyên môn hướng dẫn cách cấp cứu sơ bộ cho công nhân phòng khi xảy ra nhiễm độc

Nguyên tắc chung

Nguyên tắc xử trí trường hợp

nhiễm độc cấp tính (tt)

2 rối loạn bệnh lýNhiễm độc cấp tính

Rối loạn đặc hiệu Rối loạn chức năng chung

Tìm được nguyên nhân

gây nhiễm độc

Các biện pháp phòng chống

nhiễm độc trong sản xuất

Trước khi sản xuất cần căn cứ vào tiêu chuẩn nồng độ tối đa cho phép mà dùng các biện pháp hạn chế chất độc phát ra dưới mức quy định

Với chất độc đã biết độc tính

Các biện pháp phòng chống nhiễm độc trong sản xuất (tt)

- Dựa vào tính chất lý, hóa; đường xâm nhập và thực nghiệm đơn giản  đề ra phương pháp đề phòng sơ bộ

Chất độc mới chưa rõ độc tính

- Sau khi đã biết rõ thêm độc tính mới đề ra kế hoạch đề phòng toàn diện

Các biện pháp phòng chống nhiễm độc trong sản xuất (tt)

Phát hiện mầm mống gây sự cố và tiến hành sửa

chữa đề phòng xảy ra nhiễm độc cấp

Kiểm tra định kỳ vệ sinh an

toàn trong sản xuất

Khi xảy ra nhiễm độc cấp tính?

Các biện pháp phòng chống nhiễm độc trong sản xuất (tt)

Thực hiện Luật An toàn, vệ sinh lao động số

84/2015/QH13

Câu 1: Điền vào chỗ trống:

Độc chất học là môn khoa học nghiên cứu quy luật tác dụng của ………… đối với

……… và đề ra những biện pháp

…………, …… … và khắc phục hậu quả của …………

LƯỢNG GIÁ CUỐI BÀI

dự phòng điều trị nhiễm độc

Câu 2:

Với liều lượng rất nhỏ, chất độc cũng có thể gây ra những hậu quả gì?

LƯỢNG GIÁ CUỐI BÀI (tt)

• rối loạn sinh lý, sinh hóa

• nhiễm độc

• có thể tử vong

Chất độc nghề nghiệp

Hô hấpDa

Tiêu hóa *

LƯỢNG GIÁ CUỐI BÀI (tt)

Câu 5:

Quá trình chuyển hóa các chất độc có thể xảy

ra ở đâu trong cơ thể? Bộ phận chủ yếu?

Nhiều bộ phận và mô như:

• Gan *

• Thận

• Ống tiêu hóa

• Máu,…

• Chất có độc tính cao hơn

LƯỢNG GIÁ CUỐI BÀI (tt)

Câu 8: Dưới đây là hình ảnh lâm sàng của nhiễm độc nghề nghiệp gì?

“Nhiễm độc xảy ra khi tiếp xúc thường xuyên

với một lượng nhỏ chất độc trong một thời gian dài”

Nhiễm độc mạn tính

LƯỢNG GIÁ CUỐI BÀI (tt)

Câu 9: Dưới đây là hình ảnh lầm sàng của nhiễm độc nghề nghiệp gì?

“Trạng chất độc xâm nhập vào cơ thể dần dần

và được phát hiện trong máu, nước tiểu, phân

có số lượng trên mức bình thường nhưng chưa

có biểu hiện triệu chứng gì”

Trạng thái mang chất độc

• Chỉ số giám sát sinh học

LƯỢNG GIÁ CUỐI BÀI (tt)

Câu 11: Sắp xếp theo thứ tự đúng các biện pháp

cụ thể khi xử trí trường hợp nhiễm độc cấp tính?

LƯỢNG GIÁ CUỐI BÀI (tt)

Câu 12: Khi xảy ra nhiễm độc cấp tính, là một