ĐỌC PHIM CT CHẤN THƯƠNG sọ não

Tổn thương trong trục>< Ngoài trục Tổn thương nguyên phát >< Thứ phát PHÂN LOẠI TỔN THƯƠNG TRONG CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO... TỔN THƯƠNG TRONG CHẤN THƯƠNG SỌ NÃONhu mô não Màng mềm Màng nhện

ĐỌC PHIM CT

CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

Bs LÊ VĂN PHƯỚC Ts.Bs PHẠM NGỌC HOA

Khoa Chẩn đoán hình ảnh Bệnh viện Chợ Rẫy

CT là khảo sát hình ảnh được chọn lựa đầu tiên trong chấn thương sọ não

 Mất ý thức

 Thay đổi tình trạng tinh thần

 Dấu hiệu thần kinh khu trú

 Nghi ngờ vỡ nền sọ

Vỡ lún sọ

Tổn thương xuyên thấu (đạn)

Nghi ngờ tụ máu nội sọ

-Khảo sát không cản quang (CTSN cấp)

-Khảo sát có cản quang (mãn, biến chứng)

-Cắt liên tục/ Độ dày lát cắt: khoảng cách lát cắt 10/10 mm hay 5/5 mm

-Cửa sổ nhu mô- cửa sổ xương

KHẢO SÁT CT TRONG CHẤN THƯƠNG

SỌ NÃO

 Trình bày trên phim

 Hình định vị

 Độ dày lát cắt/ Khoảng cách lát cắt

 Cắt liên tục/ Hở/ Chồng

 Hình tăng- đồng-giảm đậm độ

Họ-tên Bệnh viện

Nam-Nữ Ngày chụp

PHIM CT

Các thông số

I# 8 8

Hình ñònh vò

b

Độ dày lát cắt

Khoảng cách lát cắt

Đo kích thước tổn thương

10 mm

Nếu cắt liên tục, độ dày lát cắt là 10mm, tổn thương xuất hiện trên 5 lát cắt Chiều cao tổn thương?

CÁC TỪ DIỄN TẢ ĐẬM ĐỘ

         Giảm đậm độ (Hypodense)

         Đồng đậm độ (Isodense)

         Tăng đậm độ (Hyperdense).

Chấn thương sọ não

Đậm độ cao/ Xuất huyết não

Đậm độ thấp/ Phù-dập não

CỬA SỔ NHU MÔ-CỬA SỔ XƯƠNG

GIẢI PHẪU HÌNH ẢNH

SỌ NÃO

5 6

(5): Não thất III (6): Sừng trán não thất bên

1

Giải phẫu

Tổn thương CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

Tổn thương trong trục>< Ngoài trục

Tổn thương nguyên phát >< Thứ phát

PHÂN LOẠI TỔN THƯƠNG TRONG

CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

Cấu trúc liên quan sọ-màng não-nhu mô não

TỔN THƯƠNG TRONG CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

Nhu mô

não Màng mềm Màng nhện Màng cứng Hộp sọ

Tụ máu ngoài màng cứng

Tụ máu dưới màng cứng

Xuất huyết khoang dưới

nhện Trong trục Ngoài trục

Vỡ hộp sọ

Tổn thương ngoài trục (extra-axial)

-Tụ máu ngoài màng cứng-Tụ máu dưới màng cứng-Xuất huyết khoang dưới nhện

TỔN THƯƠNG NGUYÊN PHÁT

Tổn thương trong trục (intra-axial)

-Dập não

-Xuất huyết trong não

-Tổn thương trục lan toả

-Tổn thương chất xám sâu-Tổn thương cuống não

-Xuất huyết trong não thất

Thoát vị não

Nhồi-thiếu máu não do chấn thương

Phù não

Tổn thương do thiếu oxy não

TỔN THƯƠNG THỨ PHÁT

Tổn thương xương: Nứt sọ dạng đường, lún sọ, dãn khớp sọ

Tổn thương phần mềm

TỔN THƯƠNG HỘP SỌ

Tổn thương phần mềm hộp sọ

Tổn thương xương hộp sọ

Nam, 25t, mù mắt (T), CTSN Vỡ xương trán, thành trong hốc mắt, lỗ thị giác (Bỏ sót CT thường qui)

-Hay gặp thái dương-đính (95%)

-Tổn thương động mạch màng não giữa (90%), tĩnh mạch tuỷ sọ, xoang màng cứng (10%)

-Thường kết hợp với nứt sọ cùng bên và tụ máu dưới màng cứng đối bên (90%)

TỤ MÁU NGOÀI MÀNG CỨNG

(Epidural hematoma)

-Hình hai mặt lồi (biconvex/ lenticular)-Không vượt qua khớp sọ

-Chạy vượt qua nếp màng não (liềm, lều não)

TỤ MÁU NGOÀI MÀNG CỨNG

(Epidural hematoma)

Tụ máu ngoài màng cứng

-Đứt các tĩnh mạch cầu nối

-Hình liềm

-Chạy qua các khớp sọ

-Không vượt qua các nếp màng cứng (liềm, lều não)

-Tuỳ tụ máu cấp, bán cấp hay mãn mà đậm độ khác nhau

TỤ MÁU DƯỚI MÀNG CỨNG

(Subdural hematoma)

Tụ máu dưới màng cứng

Tụ máu dưới màng cứng mãn

Phân biệt tụ máu ngoài màng cứng và dưới màng cứng

Tăng đậm độ các khe, rãnh não

XUẤT HUYẾT KHOANG DƯỚI NHỆN

XUẤT

HUYẾT TRONG NÃO THẤT

(Intraventricular hemorrhage)

-Do đập vào mặt trong hộp sọ, liềm-lều não

-Thái dươngtrán cạnh đường giữa

-Dạng tổn thương:

+dập phù não: hình giảm đậm độ

+nếu kèm xuất huyết não: tăng đậm độ

DẬP NÃO (Contusion)

Dập não Dập não kèm xuất huyết

-Thường hình ảnh CT bình thường

-Hoặc biểu hiện các nốt chảy máu nhỏ, rải rác

-Vị trí : vùng ranh giới chất trắng-xám bán cầu, thể chai, cuống não sau-bên

-MRI có giá trị trong chẩn đoán

TỔN THƯƠNG TRỤC LAN TOẢ (Diffuse axonal injure/ Shear injury)

Tổn thương trục lan toả

-Đường đi của tác nhân

-Xác định mức độ lan

mảnh đạn)

-Vị trí mảnh đạn

-Liên quan mạch máu

TỔN THƯƠNG XUYÊN THẤU

-Thoát vị dưới liềm (Subfalcial H.)

-Thoát vị xuyên lều (Transtentorial H.)

+Hướng lên+Hứơng xuống -Thoát vị hạnh nhân tiểu não (Tonsilar H.)

THOÁT VỊ NÃO

Thoát vị não

-Thoát vị dưới liềm: hồi đai

qua dưới bờ tự do liềm não

Đường giữa lệch

-Ép não thất cùng bên

-Có thể rộng não thất đối

Thoát vị dưới liềm não

-Mỏm móc của hồi

cạnh hải mã thoát

vị qua khe lều tiểu

não xuống dưới

+Xoá bể trên yên

+Rộng bể góc cầu

tiểu não cùng bên

THOÁT VỊ XUYÊN LỀU HƯỚNG XUỐNG

-Do nhiều nguyên

nhân

-Hình ảnh

+Xoá các rãnh não-bể

não, não thất

+Mất ranh giới chất

trắng-xám

PHÙ NÃO

-Lớn xoang hang

-Dãn tĩnh mạch mắt trên

DÒ ĐỘNG MẠCH CẢNH-XOANG HANG

Tắc động mạch cảnh trong / Chấn

thương (Hình MSCT)

Thực hiện trên máy MSCT-Chợ rẫy

-Nhuyễn não (encephalomalacia)

-Teo não (atrophy)

-Tụ khí nội sọ

-Dò dịch não tủy

-Tổn thương thần kinh mặt

-Đái tháo nhạt (Diabetes insipidus)

DI CHỨNG CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

Hình ảnh nhuyễn não và teo não vùng chẩm (T) sau dập xuất huyết não 3

tháng trước

Tóm lại: Tổn thương hay gặp?

Tóm lại: Tổn thương hay gặp?

Tóm lại: Tổn thương hay gặp?

Đọc phim CT Chấn thương sọ não ?

 Đường giữa

 Bất thường đậm độ, hình dáng hai bán cầu

 Các bể não, rãnh não [bể trên yên (pentagon) bể củ não sinh tư (smile sign)]

 Não thất (bên, IV)

ĐÁNH GIÁ PHIM CT CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO CẤP ?

Có máu tụ-hiệu ứng choán chổ hay không?