CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

Trình bày được các dấu hiệu lâm sàng gợi ý máu tụ nội sọ 2.. Đại cương Chấn thương sọ não được gây nên bởi một lực đập vào hộp sọ, nguyên nhân phần lớn do tai nạn giao thông  Có tỷ lệ

chấn thương sọ não

Mục tiêu

1 Trình bày được các dấu hiệu lâm sàng gợi

ý máu tụ nội sọ

2 Trình bày được thái độ xử trí chấn thương

sọ não tại tuyến y tế cơ sở

1 Đại cương

 Chấn thương sọ não được gây nên bởi một lực đập vào hộp sọ, nguyên nhân phần lớn do tai nạn giao thông

 Có tỷ lệ tử vong rất cao hoặc có thể để lại những di chứng nặng nề

 Máu tụ trong hộp sọ là hình thái tổn thương cần được phát hiện và

xử trí sớm, nếu không bệnh nhân sẽ tử vong do khối máu tụ gây chèn ép não, (Máu tụ ngoài màng cứng thường gặp nhất

 Hiện nay với chụp cắt lớp vi tính, có thể phát hiện sớm máu tụ nội

sọ, đánh giá chính xác các tổn thương sọ não

2 Vài hình thái tổn thương trong chấn thương sọ n o ã

2 Vài hình thái tổn thương trong chấn thương sọ n o ã

2.1 Vỡ xương

+ Vỡ xương vòm sọ: phát hiện qua vết thương, sờ bằng tay, X quang

+ Vỡ nền sọ biểu hiện qua các dấu hiệu gián tiếp

2.2 Chấn động n o: ã

2.2 Chấn động n o: ã ngay sau chấn thương BN mê đi khoảng 10 - 15 phút, sau đó tỉnh lại hoàn toàn nhưng không nhớ sự việc đã xảy ra

2.3 Dập n o: ã

2.3 Dập n o: ã nếu nhẹ BN vẫn tỉnh nhưng thường có dấu hiệu thần kinh nơi vùng não dập: liệt nửa người ngay sau chấn thương, rối loạn ngôn ngữ, động kinh Nếu dập não nặng BN mê ngay sau chấn thương, mê ngày càng sâu và thường tử vong

2.4 Phù n o: ã

2.4 Phù n o: ã là tình trạng tích tụ nước trong mô não làm tăng thể tích của não và hậu quả là làm tăng áp lực nội sọ

Các dấu hiệu lâm sàng gợi ý máu tụ trong hộp sọ

2.5.1 Các dấu hiệu sinh tồn

 Mạch giảm dần

 Huyết áp có thể hơi tăng

 Nhịp thở tăng, nếu có rối loạn là dấu hiệu nặng

 Có thể sốt cao do rối loạn điều hòa thân nhiệt

2.5.2 Tri giác

 Theo dõi thấy tri giác BN giảm dần, nếu có khoảng tỉnh rõ thì

đây là một dấu hiệu có giá trị để chẩn đoán máu tụ nội sọ

2.5.3 Theo dõi và cho điểm theo thang điểm Glasgow

+ Mắt

+ Vận động

- Đáp ứng chính xác kích thích đau 5đ

- Đáp ứng không chính xác kích thích đau 4đ

+ Lời nói

Mỗi nửa giờ đánh giá cho điểm vào bảng theo dõi, nếu điểm giảm dần là dấu hiệu gợi ý máu tụ nội sọ

3 Thái độ xử trí tại y tế cơ sở

+ Phát hiện kịp thời những trường hợp CTSN

+ Kiểm tra, đảm bảo sự thông khí tốt:

- Khi BN mê cần lau, móc sạch đờm dãi, chất nôn, dị vật, đặt canule đè lưỡi, nếu tình trạng thông khí không cải thiện cần đặt nội khí quản hoặc mở khí quản, đặt sonde dạ dày hút bớt dịch, cơm, rượu phòng BN nôn rơi vào phế quản, phổi

- Cho BN thở ô xy với liều 3 - 5 lít/phút, nếu chảy máu mũi họng nhiều cần mời chuyên khoa nhét mét cầm máu

+ Khám toàn thể:

Tình trạng chấn thương sọ não có thể làm che khuất các tổn thương khác,

do vậy cần phải khám toàn thể để phát hiện các tổn thương phối hợp như chấn thương ngực, bụng, gãy các xương chi, cột sống, xương chậu

+ Truyền dịch chậm để giữ tĩnh mạch, không nên truyền nhanh, bừa bãi làm phù não nặng thêm

+ Chống co giật, giãy giụa bằng các thuốc an thần

+ Băng vết thương, cố định xương gãy (nếu có) và khẩn trư