Kiến thức _Nhận biết được hình thái của 1 số loại tế bào đặc trưng cho các nhóm thực vật, động vật, vi sinh vât và động vật nguyên sinh thông qua tiêu bản quan sát được.. _Rút ra được đ
Trang 1Bài : Thực Hành Quan Sát Hình Thái Tế Bào
A.Mục Tiêu
1 Kiến thức
_Nhận biết được hình thái của 1 số loại tế bào đặc trưng cho các nhóm thực vật, động vật, vi sinh vât và động vật nguyên sinh thông qua tiêu bản quan sát được _Rút ra được đặc điểm về hình thái và cấu tạo đặc trưng cho từng nhóm sinh vật _Phân biệt và vẽ được hình thái tế bào của các giới động vật, thực vật, vi sinh vật và động vật nguyên sinh
_Phát biểu được khái niệm về động vật đa bàovà động vật đơn bào
_Nhận xét được đa dạng về hình thái của các loại tế bào
_Nêu được tầm quan trọng của tế bào trong sinh giới
2 Kỹ năng
_Rèn luyện kỹ năng sử dụng kính hiển vi, khả năng tự tạo mẫu vật và làm tiêu bản quan sát
_Phát triển kỹ năng quan sát, nhận biết và phân biệt các loại hình thái tế bào dưới kính hiển vi
_Rèn luyện kỹ năng phân tích, tổng hợp và khả năng đưa ra các nhận xét khách quan tổng quát về các loại tế bào quan sát được
_Kỹ năng sống: Khả năng làm việc nhóm, khả năng thu thập thông tin và phân tích tài liệu
3 Thái độ :Giáo dục cho học sinh ý thức học tập nghiêm túc, sự cẩn thận,
tỉ mỉ trong công việc
B.Phương pháp – Phương tiện
a Phương pháp
Trang 2_ GV: Quan sát, diễn giảng, hỏi đáp, thuyết trình
_HS: hoạt động theo nhóm, làm báo cáo cá nhân
b Phương tiện
Giáo viên :
Dụng cụ và mẫu cho thí nghiệm
_Kính hiển vi có vật kính x10, x40, x100
_Lam kính, lamen, kimnhọn, kim mũi mác, dao lam, nước cất, bông, tăm bông, ống hút
_Bánh bột men tán nhỏ với nước đường 10% trước 24h, thuốc nhuộm Fuchsin, đèn cồn ,dung dịch iot, dung dịch xanh methylene
Dụng cụ giảng dạy
_Máy chiếu, phần mềm PowerPoint
_ Tài liệu : Các bước tiến hành thí nghiệm (tự soạn và gửi trước cho học sinh)
Học sinh:
_Chuẩn bị bình nuôi cấy nguyên sinh động vật (lấy rơm khô ngâm cùng nước váng của ao hồ hoặc cống rãnh), hành lá, hành củ đã dặn trong tài liệu và ở tiết học trước
_Bút chì, tẩy, thước kẻ, compa, giấy A4
_Đọc trước tài liệu ở nhà
C.Nội dung – Tiến trình dạy học
1 Ổn định lớp – Kiểm diện sĩ số (1’)
2 Kiểm tra bài cũ : Cấu tạo đơn giản và cách điều chỉnh kính hiển
vi (5’).
a) Cấu Tạo
Hệ thống giá đỡ gồm:Bệ, thân, Revonve mang vật kính, bàn để tiêu bản,
kẹp tiêu bản
Hệ thống phóng đại gồm:
- Thị kính: là 1 bộ phận của kính hiển vi mà người ta để mắt và để soi kính, có 2 loại ống đôi và ống đơn (Bản chất là một thấu kính hội tụ có tiêu
cự rất ngắn, dùng để tạo ra ảnh thật của vật cần quan sát)
Trang 3- Vật kính: là 1 bộ phận của kính hiển vi quay về phía có vật mà người ta muốn quan sát, có 3 độ phóng đại chính của vật kính: x10, x40, x100 (Bản chất là một thấu kính hội tụ có tiêu cự ngắn, đóng vai trò như kính lúp để quan sát ảnh thật)
Hệ thống chiếu sáng gồm:
- Nguồn sáng (gương hoặc đèn)
- Màn chắn, được đặt vào trong tụ quang dùng để điều chỉnh lượng ánh sáng
đi qua tụ quang
- Tụ quang, dùng để tập trung những tia ánh sáng và hướng luồng ánh sáng vào tiêu bản cần quan sát Vị trí của tụ quang nằm ở giữa gương và bàn
để tiêu bản Di chuyển tụ quang lên xuống để điều chỉnh độ chiếu sáng
Hệ thống điều chỉnh:
- Ốc vĩ cấp
- Ốc vi cấp
- Ốc điều chỉnh tụ quang lên xuống
- Ốc điều chỉnh độ tập trung ánh sáng của tụ quang
- Núm điều chỉnh màn chắn
- Ốc di chuyển phiến kính mang tiêu bản (trước, sau, trái, phải)
b) Cách Sử Dụng
- Đặt tiêu bản lên bàn để tiêu bản, dùng kẹp để giữ tiêu bản
- Chọn vật kính: tùy theo mẫu tiêu bản và mục đích quan sát để chọn vật kính thích hợp
- Điều chỉnh ánh sáng
- Điều chỉnh tụ quang: đối với vật kính x10 hạ tụ quang đến tận cùng, vật kính x40 để tụ quang ở đoạn giữa, vật kính x100
- Điều chỉnh cỡ màn chắn tương ứng với vật kính
- Hạ vật kính sát vào tiêu bản (mắt nhìn tiêu bản)
- Mắt nhìn thị kính, tay vặn ốc vĩ cấp để đưa vật kính lên cho đến khi nhìn thấy hình ảnh mờ của vi trường
- Điều chỉnh ốc vi cấp để được hình ảnh rõ nét
3 Tiến trình bài mới (35’)
Nội Dung
Hoạt Động Giáo Viên
Hoạt Động Học Sinh
Trang 4
Hoạt động 1: Khái
quát toàn bộ nội
dung bài thực
hành(15’)
GV chia lớp thành nhóm nhỏ (6-8 HS/nhóm)
Trình chiếu slide và nói nhanh về phương thức tiến hành 4 thí nghiệm
Trình bày kỹ về các điểm lưu ý trong từng thí nghiệm:
_TN1 : quan sát tế bào vảy hành
+Lấy 1 lớp biểu bì vảy hành càng mỏng càng tốt , không cần quá lớn
+Căn thời gian nhuộm xanh methylene chuẩn(1-2’)
và phải rửa sạch +Sử dụng dao lam an toàn, không đùa nghịch trong lúc thao tác lấy mẫu
_TN2 : quan sát tế bào niêm mạc miệng
+ Chọn 1 bạn đại diện súc miệng thật sạch trước khi làm TN
+Không chạm tay vào đầu tăm bông lúc bắt đầu lấy mẫu
và sau khi lấy mẫu +Không nói chuyện trong khi thu mẫu
_TN3 : quan sát tế bào nấm men
+ Căn thời gian cho tế bào
vi khuẩn bắt màu thuốc
HS ngồi theo nhóm được phân công
HS vừa xem slide, vừa đọc lại tài liệu đã được phát trước và nêu lại các bước tiến hành thí nghiệm cũng như làm tiêu bản
HS ghi chép lại vào trong tài liệu
Trang 5Hoạt động 2 : Thực
hành TN(20’)
nhuộm Fuchsin thật chuẩn (1-2’hoặc có thể để 5’)
+Sử dụng đèn cồn cẩn thận , khi không sử dụng thì đóng nắp ngay lập tức
_TN4 : quan sát động vật nguyên sinh
+bông lấy ít không cần quá nhiều và phải dàn bông thật đều, không được để quá dầy nếu không sẽ không quan sát được
Lưu ý chung : ống hút dung dịch thì phải được rửa thật sạch và tráng qua bằng nước cất trước khi hút sang dung dịch khác
Trình chiếu hình ảnh các loại tế bào trong thí nghiệm mẫu cho học sinh
GV cho các nhóm tự chọn 2 TN trong 4 TN
để thao tác (các nhó không trùng cả 2 TN)
GV đi từng nhóm hướng dẫn các nhóm cách sử dụng kính hiển
vi (cách lấy ánh sáng, điều chỉnh các độ bội giác )
GV đi từng nhóm quan sát cách thực hiện tiêu bản và chỉ dẫn nếu HS gặp khó khăn , trục
HS bình bầu trưởng nhóm và lên đăng kí thí nghiệm với GV
HS sử dụng kính hiển vi cẩn thận khi điều chỉnh các đinh ốc thứ cấp, đinh ốc vi cấp
HS tiến hành thao tác làm thí
nghiệm theo nhóm theo tài liệu
và sự hướng dẫn
Trang 6 GV nghiệm thu kết quả
ở các nhóm, nhận xét, đánh giá và cho HS chụp ảnh và vẽ hình (nếu còn thời gian)
của GV
Thu được kết quả thì quan sát, chụp lại ảnh và vẽ hình
Các nhóm trao đổi kết quả với nhau
và đi thăm quan kết quả thí nghiệm nhóm mình không làm.Chụp ảnh và
vẽ hình
4 Thu hoạch:(3’)
Làm bản tường trình về kết quả thí nghiệm (nêu lên hình dạng, đặc điểm các tế bào quan sát được và vẽ hình )
Trả lời câu hỏi : ? So sánh tế bào thực vật và động vật
? Đưa ra ý kiến với nhận đinh: “tập hợp nhiều tế bào (đa bào) mới là 1 cơ thể sống”
? Nêu ứng dụng của nấm men trong đời sống sản xuất hằng ngày
5 Dặn dò (1’) : Về nhà làm tường trình
D Rút kinh nghiệm