giáo án 8 TH mổ và QS giun đất

Về kiến thức: Sau khi học xong bài này, học sinh cần phải: - Nhận biết được cấu tạo ngoài và cấu tạo trong một số nội quan của giun đất.. Kiểm tra bài cũ: 5 phút - Chiếu hình ảnh về cấu

Bài 16: THỰC HÀNH: MỔ VÀ QUAN SÁT GIUN ĐẤT.

Người soạn: Nguyễn Thị A Ngày dạy: 23/02/2016

I. Mục tiêu.

1. Về kiến thức: Sau khi học xong bài này, học sinh cần phải:

- Nhận biết được cấu tạo ngoài và cấu tạo trong (một số nội quan) của giun đất

- Trình bày vai trò của giun đất trong việc cải tạo đất nông nghiệp

2. Về kĩ năng:

- Rèn cho học sinh thao tác mổ động vật không xương sống, sử dụng đồ mổ, quan sát, nhận biết, so sánh

- Rèn luyện kĩ năng làm việc nhóm

- Rèn tính cẩn thận, chính xác trong quá trình làm thí nghiệm

3. Về thái độ:

- Yêu thích môn học, hứng thú với việc làm thí nghiệm

- Có ý thức bảo vệ động vật có ích

II. Phương pháp và phương tiện dạy học.

1. Phương pháp

- Hỏi đáp

- Thuyết giảng

- Nêu và giải quyết vấn đề

- Thảo luận nhóm

- Quan sát và phân tích

2. Phương tiện:

- Bảng, phấn

- Giáo án và bài giảng điện tử

- Phiếu học tập

- Máy tính, máy chiếu

- Các dụng cụ thí nghiệm bao gồm: Khay mổ, bộ đồ mổ, lúp tay, ghim găm, khăn lau

- Mẫu vật nghiên cứu: Giun đất trưởng thành dài khoảng 20-30cm

III. Nội dung và tiến trình dạy học.

1. Ổn định tổ chức lớp: ổn định và kiểm tra sĩ số (1 phút)

2. Kiểm tra bài cũ: (5 phút)

- Chiếu hình ảnh về cấu tạo ngoài, và các sơ đồ hệ tiêu hóa, hệ tuần hoàn và hệ thần kinh của giun đất và yêu cầu học sinh, điền vào các số thứ tự đã được định sẵn

- Học sinh: Trả lời câu hỏi

- Giáo viên: Nhận xét câu trả lời và chỉ từng bộ phận cấu tạo ngoài của giun đất trên mẫu vật thật đã chuẩn bị sẵn

Hình 1: Đặc điểm cấu tạo ngoài của giun đất

1 Phần đầu

2 Đai sinh dục

3 Hậu môn

Hình 2: Sơ đồ hệ tiêu hóa.

Hình 3: Sơ đồ hệ tuần hoàn và hệ thần kinh.

5. Vòng hầu 6. Chuỗi thần kinh bụng

3 Bài mới:

Dẫn dắt học sinh vào bài mới: Trong quá trình kiểm tra bài cũ, cô thấy các em nắm được khá tốt các đặc điểm cấu tạo ngoài, cấu tạo trong của giun đất Để tìm hiểu kĩ hơn về các đặc điểm đó, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu bài thực hành ngày hôm nay Bài 16: Thực hành: Mổ và quan sát giun đất

Thời

gian Nội dung dạy học Hoạt động của giáo viên và học sinh

2 phút I Mục đích Giáo viên (GV): Qua phần chuẩn bị bài mới từ hôm

trước, các em hãy cho cô biết mục đích của bài thực hành ngày hôm nay là gì?

Học sinh (HS): Trả lời câu hỏi

GV: nhận xét và tổng kết lại

1 Nhận biết được cấu tạo ngoài và cấu tạo trong (một

số nội quan) của giun đất

2 Làm quen với các thao tác mổ động vật không xương sống, sử dụng đồ mổ, quan sát, nhận biết, so sánh

3 Rèn luyện tính cẩn thận, chính xác trong quá trình làm thí nghiệm

2 phút II Dụng cụ và mẫu

vật thí nghiệm GV: Cô sẽ giới thiệu sơ qua về một số dụng cụ thínghiệm và mẫu vật chúng ta sẽ sử dụng cho bài thực

hành này.

1 Dụng cụ thí nghiệm

Dụng cụ thí nghiệm bao gồm:

• Khay mổ

• Bộ đồ mổ: Panh, kéo, dao mổ

• Kính lúp cầm tay

• Ghim găm

• Khăn lau

2 Mẫu vật

Mẫu vật của chúng ta sử dụng là giun đất trưởng thành

đã qua xử lí Đây là mẫu vật đã được xử lí sẵn, đó là mẫu giun đã được rửa sạch và làm chết trong hơi ete hay cồn loãng

13 phút III Tiến hành thí

nghiệm

GV: Bạn nào cho cô biết các bước tiến hành thí nghiệm của bài thí nghiệm ngày hôm nay nào?

HS: Trả lời câu hỏi

GV: Để biết chính xác câu trả lời của bạn đã chính xác

và đầy đủ chưa, cả lớp hãy chú ý quan sát cô mổ mẫu vật Sau khi cô mổ mẫu xong, chúng ta sẽ tiến hành các thao tác mổ trên mẫu vật của nhóm mình, nên phải thật tập trung ghi nhớ các bước tiến hành, đặc biệt là các lưu

ý cô nêu ra nhé

Bước 1: Đặt giun nằm sấp giữa khay mổ Mặt sấp là mặt bụng của giun Để xác định mặt lưng và mặt bụng của giun đất, chúng ta dựa vào màu sắc của các mặt Thông thường, mặt lưng có màu sẫm hơn mặt bụng Tuy nhiên, để chắc chắn, chúng ta phải tìm được các lỗ sinh dục ở phần bụng Trên đai sinh dục, các em dễ dàng nhìn thấy các lỗ sinh dục Chúng ta sẽ đặt mặt có

lỗ sinh dục úp xuống khay mổ, tiến hành cố định đầu và đuôi bằng 2 đinh ghim

Bước 2: Dùng kẹp kéo da, dùng kéo cắt đường dọc chính giữa lưng về phía đuôi

Bước 3: Đổ nước ngập cơ thể giun Chú ý làm nhẹ nhàng, từ từ để tránh nát các nội quan của giun Dùng kẹp phanh thành cơ thể, dùng dao tách ruột khỏi thành

cơ thể Phanh thành cơ thể đến đâu, cắm ghim tới đó Tốt nhất, ghim cắm nghiêng 1 góc 45˚ thì chúng ta sẽ dễ dàng quan sát nhất các nội quan bên trong của mẫu vật Bước 4: Dùng kéo cắt dọc cơ thể tiếp tục như vậy về

phía đầu.

GV: Cô đã mổ xong mẫu vật, còn bạn nào chưa nắm rõ những bước làm hay những chú ý khi tiến hành hay không?

HS: Trả lời

GV: Giải đáp thắc mắc (nếu có)

GV: Chúng ta sẽ chia lớp thành 3 nhóm thực hành, mỗi

tổ sẽ là 1 nhóm, các bạn về vị trí, nhận mẫu vật và dụng

cụ thí nghiệm Kiểm tra xem nhóm mình đã đầy đủ dụng cụ thí nghiệm chưa

HS: Tiến hành mổ và quan sát giun đất

GV: Quan sát học sinh thực hành, giúp đỡ những nhóm học sinh còn gặp khó khăn trong quá trình thực hành

12 phút IV Kết quả thực

hành

GV: Nhóm nào mổ xong sẽ tiến hành quan sát cấu tạo trong của mẫu vật, dựa vào các hình vẽ trong sách giáo khoa, các em hãy xác định các cơ quan của hệ tiêu hóa,

hệ thần kinh, hệ tuần hoàn Cô sẽ tiến hành hỏi từng nhóm một về các hệ cơ quan đó và tiến hành cho điểm thực hành mỗi nhóm sau khi trả lời Chú ý khi trình bày các em nên trình bày lần lượt các cơ quan của từng hệ theo thứ tự từ trên xuống dưới, ví dụ như hệ tiêu hóa, chúng ta sẽ chỉ các bộ phận từ lỗ miệng đến hầu, thực quản, diều, dạ dày cơ, ruột tịt, ruột Các hệ khác trình bày tương tự

HS: Quan sát, nhận dạng các hệ cơ quan

GV: Em hãy chỉ ra cho cô các bộ phận của hệ tiêu hóa,

hệ thần kinh, hệ tuần hoàn

HS: Đại diện của từng nhóm sẽ trả lời câu hỏi

GV: Nhận xét và đưa ra câu hỏi mở rộng cho từng nhóm và tiến hành cho điểm

Câu hỏi mở rộng cho nhóm 1: Các em quan sát thấy cơ thể giun đất có màu phớt hồng, tại sao lại có màu phớt hồng đó?

Cơ thể giun đất có màu phớt hồng vì máu của giun đất

có màu đỏ, dưới da của giun đất là hệ thống mao mạch dày đặc nên ta nhìn thấy da có màu phớt hồng

Câu hỏi mở rộng cho nhóm 2: Xoang cơ thể của giun đất khác với giun đũa và sán lá gan như thế nào

Sán lá gan: Chưa có thể xoang

Giun đũa: Thể xoang chưa chính thức

Giun đất: Thể xoang chính thức

Câu hỏi mở rộng cho nhóm 3: So sánh đặc điểm sinh sản của giun đất với giun đũa và sán lá gan

Giun đất: Sinh sản lưỡng tính

Giun đũa: Sinh sản phân tính.

Sán lá gan: Sinh sản lưỡng tính

4 Củng cố kiến thức.

• Củng cố kiến thức cho học sinh bằng trò chơi giải đoán ô chữ

GV: Dẫn dắt học sinh bằng trò chơi giải đoán ô chữ

Sau đây, để thay đổi không khí lớp học, chúng ta sẽ cùng nhau chơi một trò chơi thú vị

đó là trò giải đoán ô chữ Cả lớp có ai muốn chơi không nào

HS: Trả lời câu hỏi

Từ khóa hàng dọc: Vai trò của giun đất đối với đất

Ô chữ hàng ngang

1. Thức ăn của giun đất là gì?

2. Máu của giun đất có màu gì?

3. Bộ phận nào trong câu cơ quan tiêu hóa của giun đất làm nhiệm vụ nghiền thức ăn?

4. Cấu tạo ngoài của giun đất có đặc điểm gì?

5. Nơi sống của giun đất?

6. Nơi tiết ra enzim tiêu hóa thức ăn của giun đất?

GV: Qua từ khóa hàng dọc “ Cày đất” , cô muốn nhấn mạnh tới vai trò rất quan trọng

của giun đất trong việc cải tạo đất nông nghiệp.Giun đất giúp đào xới làm cho đất tơi xốp,

tăng độ phì nhiêu của đất, từ đó giúp cây trồng có thể phát triển tốt hơn Giun đất có vai trò

rất quan trọng đối với sinh vật nên chúng ta cần phải có ý thức bảo vệ và giữ gìn môi trường

sống của giun đất bằng cách không vứt rác bừa bãi, sử dụng hợp lí các loại phân bón, các

chất hóa học và rất nhiều các biện pháp khác nữa các em có thể tìm hiểu thêm

5 Bài tập về nhà.

- So sánh cấu tạo của giun dẹp (đại diện là sán lá gan), giun tròn (đại diện là giun đũa)

và giun đốt (đại diện là giun đất) dựa trên phiếu học tập đã được giáo viên chuẩn bị

sẵn

- Đọc trước bài 17: Một số giun đốt khác và đặc điểm chung của ngành giun đốt

6 Rút kinh nghiệm.

PHIẾU HỌC TẬP Câu hỏi: Dựa vào các kiến thức đã được học, các em hãy nêu sự khác nhau giữa các ngành giun dẹp (đại diện là sán lá gan), giun tròn (đại diện là giun đũa), giun đốt (đại diện là giun đất) dựa trên các gợi ý cho sẵn bên dưới.

Hình dạng cơ

thể

Xoang cơ thể

Cấu

tạo

trong

Hệ tiêu hóa

Hệ tuần

hoàn

Hệ sinh dục

PHIẾU HỌC TẬP Câu hỏi: Dựa vào các kiến thức đã được học, các em hãy nêu sự khác nhau giữa các ngành giun dẹp (đại diện là sán lá gan), giun tròn (đại diện là giun đũa), giun đốt (đại diện là giun đất) dựa trên các gợi ý cho sẵn bên dưới

Hình dạng cơ

thể

Cơ thể dẹp theo chiều lưng bụng

Cơ thể dài, có tiết ngang tròn, không phân đốt

Cơ thể dài, hình trụ dạng tròn hoặc dẹp,

có phân đốt

Xoang cơ thể

Chưa có xoang cơ thể Xoang cơ thể chưa

chính thức Xoang cơ thể chínhthức

Cấu

tạo

trong

Hệ tiêu hóa

Cơ quan tiêu hóa chưa phân hóa, chưa

có ruột sau và hậu

môn

Cơ quan tiêu hóa phân hóa, có ruột sau

và hậu môn

Cơ quan tiêu hóa phân hóa

Hệ tuần

hoàn

Chưa có hệ tuần hoàn Chưa có hệ tuần hoàn Bắt đầu có hệ tuần

hoàn (hệ tuần hoàn

kín)

Hệ sinh dục