Tiet 7 van 8

Bài 2Kết quả cần đạt * Hiểu nổi đau ccủa chú bé mồ côi cha phải sống xa mẹ và tình yêu thơng vô bờ của chú đối với ngời mẹ bất hạnh đẹ thể hiện cảm động trong đoạn trích hồi kí Những ngà

Bài 2

Kết quả cần đạt

* Hiểu nổi đau ccủa chú bé mồ côi cha phải sống xa mẹ và tình yêu thơng vô bờ của chú

đối với ngời mẹ bất hạnh đẹ thể hiện cảm động trong đoạn trích hồi kí Những ngày thơ

ấu của Nguyên Hồng

* Nắm đẹ thế nào trờng từ vựng; bớc đầu biết sd kiến thức về trờng từ vựng để nâng cao

hiệu quả diễn đạt

* Biết cách sắp xếp các nd trong phần thân bài của bài văn

- Bớc đầu hiểu đẹ văn hồi kí và đặc sắc của vă n này qua ngòi bút của Nguyên Hồng: thấm

đ-ợm chất trữ tình, lòi văn tự truyện chân thành, giàu sức truyền cảm

2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng p.tích nv, khái quát đặc điểm, tính cách qua lời nói nét mặt, tâm trạng.

3 Thái độ:Gáo dục lòng yêu thơng con ngời.

B Chuẩn bị của thầy và trò:

- GV: Sgk, sgv, t liệu có liên quan đến bài dạy

- HS: Soạn bài, chuủân bị bài theo y/cầu của gv

II Kiểm tra bài cũ:

(?) Phân tích những cảm nhận của nv “Tôi” lúc ở sân trờng?

(?) Theo em điều gì đã tạo nên sức hấp dẫn của truyện ngắn “Tôi đi học”?

- Gợi ý:

+ Lúc ở sân trờng: Sân trơng đông, mọi ngời sạch đẹp, trờng xinh sắn

 Tâm trạng lo sợ vẩn vơ, lúng túng, vụng về

 Cảm xúc trang nghiêm về mái trờng

Tầy giáo quý mến, yêu thơng hs

+ Sức hấp dẫn: Lời văn trong sáng, tự nhiên, giàu chất thơ H/ảnh so sánh độc đáo, Thể loại hồi

ức biểu cảm

III Bài mới:

Ai chẳng có 1 tuổi thơ 1 thời thơ ấu đã trôi qua và không bao giờ trở lại Tuổi thơ đó có thể là cay đắng, có thể là ngọt ngào, có thể là dữ dội và cũng có thể là dịu êm, tuổi thơ đó có thể là của tôi, của các em và cũng có thể là của mọi ngời Nhà văn Nguyên Hồng là một trong những nhà văn có một thời thơ ấu đầy những cay đắng Những kỉ niệm ấy đã đợc nhà văn viết lại trong tập tiểu thuyết “ Những ngày thơ ấu ” tình mẫu tử là tình cảm hết sức cao cả và thiêng liêng Đoạn trích “Trong lòng mẹ” Trích trong hồi kí “Những ngày thơ ấu” của nhà văn Nguyên Hồng là bài ca cảm động về lòng mẹ dịu êm, tình con cháy bỏng,bài ca về lòng mẫu tử thiêng liêng bất tử

- Quê Nam Định nhng sống ở Hải Phòng

- Là nhà văncủa phụ nữ và nhi đồng

- Đẹ nhà nớc truy tặng giải thởng HCM năm

1996

Kể tên những t/phẩm chính về nhà văn Nguyên

Hồng?

- Cửa biển, Bỉ vỏ, núi rừng Yên Thế

Nêu vtrí của đoạn trích?

Hd đọc: Giọng chậm, t/c, chú ý 1 số từ ngữ, h/a

thể hiện cxúc thay đổi của nv “Tôi”- Từ ngữ, h/a

ngọt ngào, giả dối rất kịch của bà cô, giọng đay

nghiến kéo dài lộ rõ sắc thái châm biếm cay

nghiệt

Đọc mẫu 1 đoạn Gọi hs đọc tiếp => Gv nhận xét,

uốn nắn cách đọc của hs

Em hiểu giỗ đầu là giỗ ntn?

- Giỗ sau ngày chết 1 năm

Tha hơng cầu thực có nghĩa là gì?

- Di xa quê để kiếm ăn- Đây là thành ngữ HV

Tâm can có nghĩa là gì? xét về nguồn gốc nó

thuộc loại từ gì?

Em hãy nêu tóm tắt nd chính của vb?

- Tóm tắt theo nd đã chuẩn bị

Văn bản thuộc thể loại nào?

- Hồi kí là thể loại dùng để ghi lại những chuyện

có thật đã xẩy ra trong c/đời 1 con ngời cụ thể

Doạn trích đợc chia làm mấy phần? ndung của

mỗi phần?

- (1) Từ đầu -> hởi thăm đến chứ: Cuộc đối thoại

giữa ngời cô và bé Hồng

- (2) Còn lại: Cuộc gặp gỡ bất ngờ với mẹ và

c.giác xung sớng của bé Hồng

Chuyện gì đẹ kể trong hồi kí này?

- Chuyện bé Hồng là đứa trẻ mồ côi cha, bị hắt

I Tìm hiểu tác giả, tác phẩm.

1 Tác giả:

- Nguyễn Nguyên Hồng (1918- 1982)

- “Trong lòng mẹ”: Thời gian dài, cả thời thơ ấu.

- “Tôi đi học”: Thời gian ngắn,hẹp: Trong buổi

tựu trờng đầu tiên

Chuyện kể về bé Hồng xoay quanh những sv

- Mồ côi cha, mẹ do nghèo túng, bị nhà chồng hắt

hủi=> Tha hơng cầu thực

- 2 anh em Hồng phải sống nhờ ngời cô ruột,

Em hiểu ntn là cời rất kịch?

Đáng lẽ trong hoàn cảnh của cháu ngời cô phải

hỏi với thái độ lo lắng, âu yếm, nhng tg kể: Cời,

hỏi em hiểu gì về ngời cô qua chi tiết này?

(Bình) Lẽ thờng câu ttrả lời sẽ là có nhng chú bé

Hồng lập tức nhận ra ngay ý nghĩ cay độc trong

giọng nói và trên nét mặt khi cời rất kịch của ngời

cô, vì thế chú cúi đầu không đáp

Vì sao chú lại cảm nhận đẹ trong lời nói đó

những ý nghĩ cay độc, những rắp tâm tanh bẩn?

- Giọng nói chứa đựng sự giả dối, mỉa mai dành

cho ngời mẹ đáng thơng của bé

Khi nghe câu trả lời của Hồng, thái độ của ngời

III Đọc hiểu văn bản

1 Nhân vật ng ời cô.

- Là cô ruột

+ Cời- hỏi rất kịch-> giả dối

“Hông: Mày có muốn vào TH không?

=> Tỏ ý quan tâm nhng thực sự rất cay độc=> Gieo rắc hoài nghi

+ Hỏi: Giọng vẫn ngọt “sao lai

Qua đó ngời cô muốn điều gì? Ta hiểu thêm gì về

ngời cô qua chi tiết đó?

- Muốn bé Hồng đau đớn, khinh miệt mẹ

(Giảng) Bà ta đã kéo đứa cháu tội nghiệp vào trò

chơi ác độc đã dàn tính sẵn, dù chú bé đã cúi đầu,

mắt cay cay 2 tiếng em bé vẫn kéo dài thật ngọt,

thật rõ Bà ta quả thật cao tay tré 1 chú bé đáng

thơng, bị động

Khi bé Hồng phẫn uất, nức nở, né mắt ròng ròng,

cời dài trong tiếng khóc nh ý muốn, bà ta đã chịu

buông tha cho bé cha?

- Cha Cổ bé nghẹn ứ, khóc không ra tiếng, hết

miếng đau này tới miếng đau khác

Em có nx gì về chi tiết: “Cô tôi bỗng đổi giọng

lại vỗ vai , Vậy mày hỏi , Có họ , có hàng, ngời

ta hỏi đến chứ?

Tóm lại, em thấy ngời cô là ngời ntn? Nx về nt

mtả?

Nv này đại diện cho lớp ngời nào trong xh?

- S.phẩm của sự định kiến đối với phụ nữ trong xh

cũ, họ bị những hủ tục lạc hậu đày đoạ, trói buộc

Tìm những chi tiết bộc lộ c.nghĩ của bé Hồng tré

những lời nói cay nghiệt ccủa ngời cô?

- Nhận ra ý nghĩ cay độc

- Nhắc đến mẹ -> chỉ có ý gieo rắc hoài nghi,

khinh miệt, ruồng rẫy mẹ

Em đã bộc lộ c nghĩ gì về mẹ?

- Tin yêu mẹ tuyệt đối

Câu hỏi thứ 2: “ Sao mày không vào ” tâm trạng

=> Hành hạ làm bé Hồng đau đớn

+ Tơi cời kể: Mẹ bé Hông rách ới=> Mtiêu tả tình cảnh khốn khó túng quẫn của mẹ bé 1 cách mỉa mai, thích thú

r Khi cháu khóc tức tởi,phẫn uất

đến tột đỉnh=> Hạ giọng tỏ sự ngậm ngùi=> Giả dối, thâm hiểm, trơ trẽn

- NT: Đặc tả nv qua lời nói, cử chỉ

=> Ngời lạnh lùng, sống tàn nhẫn, khô héo cả tình máu mủ

Tiết 2

cuộc đối thoại với ng ời cô.

- Nhận ra ngay ý nghĩ cay độc của ngời cô

- Long thắt lại, khoé mắt cay cay

- Dau đớn, phẫn uất không nén nổi

Chi tiết: Tôi cời dài trong tiếng khóc để hỏi lại

cô, sao cô biết mợ con có con? Tâm trạng bé

Hồng ntn?

- Phẫn uất

Tâm trạng đó lên tới cực điểm khi nào?

ở đây p.thức biểu đạt nào đẹ vdụng, t/dụng?

- Biểu cảm, bộc lộ trực tiếp => trạng thái, tâm hồn

- Căm hờn cái xấu xa, độc ác

Nêu cxúc của em khi đọc những dòng tâm sự đó

của bé Hồng?

- Yêu thơng, cảm thông

Khi kể về cuộc đối thoại t/g sd biện pháp nt gì?

Hãy chỉ ra b.pháp đó? Nêu t/dụng?

- Nt: Tơng phản, đặt 2 tính cách trái ngợc nhau:

+ Tính cách hẹp hòi, tàn nhẫn của ngời cô>< Tính

cách trong sáng, giàu t.yêu thơng của bé Hồng

=> Nổi bạt sự tàn nhẫn của ngời cô

Đọc diễn cảm đoạn cuối bài

Treo tranh minh hoạ - Giới thiệu để hs thấy đẹ sự

yêu thơng của ngời mẹ dành cho con tha thiết ntn

và cảm giác của đứa con khi cảm nhận đẹ t/c

thiêng liêng của mẹ

Khi thoáng thấy bóng chú bé Hồng có hành động

Giả sử nếu ngời ngồi trên xe không phải là mẹ bé

Hồng thì sao? Em có nx gì về h/a rất đắt trong bài

Qua hững cử chỉ đó em thấy tâm trạng của bé

- Kìm nén nỗi đau xót xa, tức tởi

đang dâng lên trong lòng

=> Tâm hồn trong sáng, tràn ngập tyêu thơng mẹ, đồng thời căm hờn cái xấu xa, độc ác

- NT: Tơng phản, làm nổi bật sự tàn nhẫn của ngời cô, đồng thời khảng

định tình mẫu tử trong sáng của bé Hồng

ở trong lòng mẹ.

- Sdụng động từ mtả hành động=> xúc động mạnh mẽ

Ngời mẹ hiện ra qua những chi tiết nào?

- Vẫy nón, xoa đầu, kéo tay, sụt sùi, xốc nách

Khái quát nội dung đoạn cuối

Những biện pháp nt tiêu biểu trong vb này?

- Trả lời – Gv ghi

Sau khi tìm hiểu kĩ truyện, em đọc đẹ trong

t/phẩm 1 con ngời ntn qua h/a bé Hồng?

- Thân phận đau khổ, cay đắng, tủi cực luôn khao

khat yêu thơng, có tình thơng cháy bỏng, niềm tin

- Nội tâm sâu sắc

- Yêu mẹ mãnh liệt

- Khao khát yêu thơng

=> HP tràn ngập khi đẹ ở trong long mẹ

(?) Em hiểu trhế nào là hồi kí?

(?) Tình yêu thơng mãnh liệt của chú bé Hồng đối với ngời mẹ bất hạnh đợc thể hiện ntn?

V H ớng dẫn về nhà:

- Häc bµi, ph©n tÝch néi dung v¨n b¶n.

+ Hoµn thµnh phÇn luyªn tËp

- ChuÈn bÞ: So¹n bµi “ Trêng tõ vùng”, chó ý kh¸i niÖm vÒ trêng tõ vùng vµ c¸c biÓu hiÖn cña nã

E Rót kinh nghiÖm:

N So¹n: 27/8/08 Tiªt 7

N Giảng: 30/8/08

trờng từ vựng

A Mục tiêu cần đạt.

1 Kiến thức : Giúp hs hiểu đẹ thế nào là trờng từ vựng, biết xác lập các trờng từ vựng.

- Nắm đẹ mqh ngữ nghĩa giữa trờng từ vựng với các htợng đồng nghĩa, trái nghĩa và các

hiện tợng đồng nghĩa, trái nghĩa và các thủ pháp nt ẩn dụ, hoán dụ, nhân hoá

2 Kĩ năng:

- Rèn kĩ năng lập trờng từ vựng và s.dụng trờng từ vựng trong nói và viết

3 Thái độ:

- Gd cho hs giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt

B Chuẩn bị của thầy và trò.

- GV: Bảng phụ, tài liệu Ngữ văn 8

- HS: Chuẩn bị theo y/cầu của gv

C Ph ơng pháp:

- Quy nạp, so sánh, vấn đáp, gợi tìm

D Tiến trình giờ dạy.

I ổn định tổ chức:

- Sĩ sô 8D:

II Kiểm tra bài cũ:

(?) Một từ ngữ đẹ coi là nghĩa rộng khi nào? Nghĩa hẹp khi nào?

III Bài mới

Trơng từ vựng là một hệ thống bao gồm nhiều tiểu hệ thống Một tiểu hệ thống lại chia thành nhiều hệ thống nhỏ Mỗi tiểu hệ thống nhỏ trong 1 tiểu hệ thống đều

làm thành 1trờng từ vựng Vậy thế nào là trờng từ vựng mqh ngữ nghĩa giữa

trờng từ vựng với các hiện tợng đồng nghĩa, trái nghĩa và các thủ pháp nt ẩn dụ,

nhân hoá ntn trong tiết học này chúng ta sẽ đi tìn hiểu rõ điều đó

Treo bảng phụ – Gọi hs đọc bảng phụ

Đoạn văn trên thuộc vb nào đã học? Tôi ở đây

là ai?

- Vb “Trong lòng mẹ” – NV chú bé Hồng

Đoạn văn nói về h/a của ai? H/ảnh đó ntn?

- H/ảnh của ngời mẹ qua con mắt của chú bé

3 Nhận xét.

- Trờng từ vựng là tập hợp

Tất cả những từ đó tạo nên 1 trờng từ vựng.

Vậy em hiểu thế nào là trờng từ vựng?

Không có đặc điểm chung về nghĩa thì không

có trờng từ vựng

Những từ sau có chung nét nghĩa nào?

VD: Chạy, nhảy, đi, đứng, đá, đạp=> Hđ của

- Có thể là đồng nghĩa hoặc trái nghĩa

VD: Nóng, lạnh -> Chỉ nhiệt độ (trái nghĩa)

Đây chính là tính hệ thống của trờng từ vựng

Trờng từ vựng của từ “ tay”?

- Bộ phận của tay: Cánh tay,cẳng tay

(*) Ghi nhớ: sgk/22

(*) L u ý:

a 1 trờng từ vựng có thể bao gồm nhiều trờng từ vựng nhỏ hơn

b 1 trờn từ vựng có thể bao gồm những từ khác biệt nhau về từ loại

c Do hiện tợng nhiều nghĩa, một từ có thể thuộc nhiều trờng từ vựng khác nhau

- Mùi vị, thời tiêt, âm thanh.

Nói về trờng mùi vị, thời tiết, âm thanh có

- Chỉ con chó- Nhân hoá, ẩn dụ

Vậy trờng từ vựng về ngời chuyển sang trờng

từ vựng về vật có t/dụng gì?

- Tăng sức gợi cảm

Khái quát lại kiến thức về 4 mục lu ý

Trờng từ vựng và cấp độ khái quát của nghĩa

từ ngữ khác nhau ở điểm nào? Cho vd?

- Trờng từ vựng là tập hợp những từ có ít nhất

1 nét chung về nghĩa trong đó các từ có thể

khác nhau về từ loại:

VD: trờng từ vựng về cây:

+ Bộ phận của cây: Thân, rễ, lá

+ Hình dáng của cây: Cao, thấp, to, bé

=> Khác về từ loại

HS đọc – xđ y/cầu bt

Đặt tên trơng ftừ vựng cho mỗi dãy từ?

Hs đứng tại chỗ trả lời nhanh

Đọc- xđ y/cầu btập- Gọi hs trả lời nhanh

Đọc – xđịnh y/cầu của bài

Cho hs đứng tại chỗ trả lời

Y/cầu: Viết đoạn văn ngắn có ít nhất 5 từ

cùng trờng từ vựng “ trờng học” hoặc “ môn

bóng đá”

d Chuyển trờng từ vựng

để tăng thêm tính nghệ thuật của ngôn từ và khả năng diễn đạt

+ Trờng t/cảm: giọng nói lạnh, cái nhìn lạnh lùng

5 bài tập 6.

Chuyển từ trờng quân sự

- Trờng học: Trờng, lớp, sân trờng, cô giáo,

bảng

Cho hs viết 5 phút- Gọi 2 em học khá trình bày Nhận xét- sử chữa nếu có sang trờng nông nghiệp 6 Bài tập 7 Viết đoạn văn ngắn - Môn bóng đá: Thủ môn, hậu vệ, tiền đạo, trung vệ, trọng tài

IV Củng cố: (?) Trờng từ vựng là gì? (?) Khi s.dụng trờng từ vựng cần lu ý những gì? V H ớng dẫn về nhà. - Học bài, hoàn thành các bài tập còn lại: BT5,7 sgk - Chuẩn bị: Bài bố cục của vb E Rút kinh nghiệm.

Bài 3

Kết quả cần đạt

* Thấy đẹ sự tàn ác, bất nhân của xh thực dân phong kiến nỗi cực khổ của ngời nd bị áp bức và những phẩm chất cao đẹp của họ đẹ thể hiện trong đoạn trích Tức né vỡ bờ Thấy đẹ tài năng nt của Ngô Tất Tố qua đoạn trích này.

* Nắm và biết cách triển khai ý qua một đoạn văn Vận dụng k.thức và kĩ năng vào xd đoạn văn

1 kiến thức: Giúp hs thấy đẹ bộ mặt tàn ác, bất nhân của xh nửa TDpk tré CMT8 Việt Nam,

tình cảnh khốn khổ, cùng cực của ngơi nd bị áp bức và vể đẹp tâm hồn, sức sống tiềm tàng mạnh mẽ của ngời phụ nữ

2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng p.tích nv qua đối thoại, cử chỉ và hành động, qua b.pháp đối lập tơng

phản

3 Thái độ: gd hs lòng cảm thông tré c/sống khổ cực của ngời nông dân, căm ghét cái ác.

B Chuẩn bị của thầy và trò:

- GV: ảnh chân dung Ngô Tất Tố, tài liệu liên quan đến tiết dạy

- HS: Đọc, tóm tắt, soạn tré bài ở nhà

C Ph ơng pháp

- Đọc s.tạo, thuyết trình, phân tích, bình giảng, tích hợp, nêu vđề

D Tiến trình giờ dạy:

I ổn định tổ chức:

- Sĩ số 8D:

II Kiểm tra bài cũ:

(?) Phân tích tâm trạng cảm xúc của bé Hồng khi đẹ ở trong lòng mẹ?

(?) Vì sao nói Nguyên hồng là nhà văn của phụ nữ và nhi đồng?

- Cảm giác vui sớng, rạo rực, ấm áp, mơn man khắp da thịt

- Vì: NV trong t.phẩm của ông phần nhiều là nhi đồng và phụ nữ Cảm thông sâu sắc hoàn cảnh và nỗi khổ của họ Luôn đứng về phía họ để bênh vực và bảo vệ

III Bài mới:

Ngô Tất Tố là nhà văn hiện thực xuất sắc tré CMT8 Các t/phẩm của ông viết về nông thôn, luôn quan tâm, trân trọng những ngời dân quê hiền lành, lam lũ Hom nay chúng ta sẽ nghiên cứu 1 đoạn trong t/phẩm Tắt đèn, đó là vb “Tức nớc vỡ bờ” của tác giả Ngô Tất Tố

GV

(?)

GV

Đọc chú thích sgk

Em hãy tóm tắt vài nét về c/đời và sự nghiệp của t/giả?

Ông nổi tiếng trên nhiều lĩnh vực: Khảo cứu triết học cổ

đại Trung Hoa và vh cổ đại VN, viết báo, phóng sự, tiểu

thuyết dich thuật vh

Về hđ báo chí ông đẹ coi là “ 1 tay ngôn luận xuất sắc

I Tìm hiểu tác giả, tác phẩm.

1 Tác giả:

- Ngô Tất Tố( 1893- 1954)

- Quê: Bắc Ninh

- Là 1 trong những nhà văn

Về stác vh ông là cây bút phóng sự và là nhà viết tiểu

thuyêt nổi tiếng Có thể gọi NTT là nhà văn của nd Ông

gần nh chuyên viết về nông thôn và đặc biệt thành công

T/phẩm gồm 26 chơng là tp tiêu biểu cho s.nghiệp stác

của NTT đồng thời là 1 trong những tp tiêu biểu nhất

của trào lu vhọc hiên thực tré CMT8

“ Tắt đèn” lấy đề tài về 1 vụ su thuế ở làng quê ĐB Bắc

bộ – Thuế thân thứ thuế vô lí, dã man đánh vào đầu

ng-ời dân đinh Có thể nói “ Tắt đền” là bức tranh thu nhỏ

của nông thôn VN tré CM, đồng thời cũng là bản án

đanh thép đối với xh ăn thịt ngời

Giới thiệu chân dung t/giả và tiểu thuyết

Hs đọc: Đọc phân vai

Y/c: Đọc to, rõ ràng, diễn cảm

Chị Dậu:- Với chồng dịu dàng, quan tâm

- Với lí trởng van lơn, quát trả

Tác phẩm “ Tắt đèn” thuộc thể loại nào?

Đoạn trích có thể chia làm mấy phần? Nd?

- (1) Từ đầu -> ngon miệng hay không? => Chị Dậu

- Tình cảnh đau thơng của ngời nông dân vẻ đẹp tâm

hồn và sức mạnh “ Tức né vỡ bờ” của nv Chị Dậu

Chủ đề đó đẹ thể hiện qua s.việc nào? Tóm tắt các sv

Khi bọn tay sai xông vào nhà , chi Dậu ở trong tình thế

xuất sắc nhất của trào lu v.học hiện thực tré cm

2 Tác phẩm:

- “ Tắt đèn” là t.phẩm tiêu biểu nhất của NTT

- “ Tức né vỡ bờ” thuộc chơng XVIII