KỸ THUẬT TRỒNG CÂY CAM QUÝT

Giá trị, nguồn gốc, phân Loại và giống trồng II. Đặc điểm hình thái III. Yêu cầu sinh thái IV. Kỹ thuật canh tác V. Phòng trừ Sâu, bệnh hại 1.Gía trị dinh dưỡng Cam quýt là loại quả có giá trị dinh dưỡng cao, Được sử dụng rộng rãi vì có chứa nhiều chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể, nhất là vitamin C. Vị chua nhẹ hơn đắng bưởi) giúp dễ tiêu hóa và tuần hoàn của Vỏ trái giàu pectin được sử dụng làm xu xoa, mứt, kẹo, làm thuốc nam hay trích lấy tinh dầu.Trái được chế biến thành nhiều loại sản phảm như nước giải khát, mứt, rược bổ.

KỸ THUẬT TRỒNG CÂY CAM QUÝT

I Giá trị, nguồn gốc, phân Loại và giống trồng

II Đặc điểm hình thái

III Yêu cầu sinh thái

IV Kỹ thuật canh tác

V Phòng trừ Sâu, bệnh hại

VI Thu hoạch và bảo quản

NỘI DUNG

I Giá trị, nguồn gốc, phân nhóm và giống trồng

1.Gía trị dinh dưỡng

Cam quýt là loại quả có giá

trị dinh dưỡng cao, Được sử

dụng rộng rãi vì có chứa nhiều

chất dinh dưỡng cần thiết cho

cơ thể, nhất là vitamin C Vị

chua nhẹ hơn đắng bưởi) giúp

dễ tiêu hóa và tuần hoàn của

máu

Vỏ trái giàu pectin

được sử dụng làm xu

xoa, mứt, kẹo, làm

thuốc nam hay trích

lấy tinh dầu.Trái

Nước ép Mức

Rượu

Chè bưởi

Một số món ăn tư cam,

bưởi

2. Nguồn gốc

Có nhiều ý kiến khác nhau về nguồn gốc cam quýt, cho

rằng cam quýt có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới Đông Nam

Á Ở Trung Quốc nghề trồng cam quýt đã có cách đây

3.000 - 4.000 năm.

Hiện nay cam quýt được trồng nhiều ở vùng khí hậu nhiệt đới và á nhiệt đới, nơi có đất đai thích hợp và đủ ẩm,

không quá lạnh để làm chết cây.

Ở ĐBSCL Các tỉnh có diện tích trồng cam quýt

như: Vĩnh Long, Tiền Giang, Bến Tre, Đồng Tháp

Bưởi da xanh bến tre

Bưởi năm roi hậu giang

Quýt hồng lai dung

Năng suất sản lượng cam quýt vùng đồng bằng

Sông Cửu Long (12/1992)

Tên cây Diện tích

(ha) Năng suất

(tấn/ha)

Sản lượng (tấn)

40,5339,5224,3016,60

515.035110.59965.05012.722

- Các nước sản xuất nhiều Cam là Mỹ, Tây Ban Nha, Ấn

Độ, Trung Quốc…

-Các nước sản xuất nhiều Quýt là Nhật, Mỹ, Tây Ban

Nha, Trung Quốc

- Các nước trồng nhiều Chanh gồm Mỹ, Mecico,Thổ Nhĩ kỳ…

- Các nước trồng nhiều bưởi là Mỹ, trung quốc,

Achentina.

Cam quýt thuộc họ Rutaceae Trong đó có 7 họ phụ, mà

ta chỉ đặc biệt chú ý họ phụ Aurantioideae Nó bao gồm 2 chi, 6 chi phụ, 33 giống và 203 loài.

3.Phân loại

4 Các loài cam quýt

+Lá: hình bầu dục dài, có eo nhỏ, mùi thơm.

+Hoa: Chùm, trong trắng, ngoài tím nhạt

+Quả: Nhỏ, vỏ mỏng,

nhiều nước, hạt tròn trứng,

tử diệp màu xanh

Cây to như cây cam, cành

thưa lá xanh vàng

Hoa màu trắng; quả to

100 - 150g/quả, hai đầu

có núm Vỏ dày 3 - 4mm

Quả chín màu vàng sáng,

trên có nhiều túi tinh dầu

khá to, thơm hơn chanh

ta Vị quả chua gắt, nhiều

nước

-Chanh núm

Chanh tây

Cây nhỏ, cao khoảng

3-6cm có gai cứng lớn Lá hình xoan có răng cưa

Trái bưởi da xanh

Tép bưởi

Ở Việt Nam có rất nhiều thứ

bưởi với màu tép đa dạng (màu trắng, màu hồng hoặc đỏ)

với vị chua khác nhau (chua,

ngọt, ngọt thanh,

Một số giống bưởi nổi tiếng ở ĐBSCL

Bưởi da xanh bến tre

Bưởi năm roi hậu giang

Bưởi long Tiền Giang

4.3 Quýt (C.reticulata Blanco )

Đặc điểm: Lá nhỏ, hẹp,

hình xoan, dài 4-8cm, rộng 1,5-4cm.

Thân tán lớn hơn cam

Quýt trồng khá phổ biến ở

các tỉnh miền núi vừa để làm cảnh vừa thu quả

Những giống quýt có tiếng

như quýt đường Lý Nhân (Hà Nam), quýt đường Thái

Nguyên, quýt đường Lạng

Sơn, quýt Bố Hạ (Bắc Giang

Hoa: Trắng, quả có trọng

lượng trung bình ±200g/quả,

vỏ quả xù xì túi tinh lớn và nổi rõ Ruột quả màu vàng

đỏ, tép mịn nhiều nước,

ngọt đậm và chua Hạt đa

phôi, tử diệp màu xanh nhạt

II Đặc điểm hình thái

2.1 Rễ

Sự phân bố của rễ

Mức độ phát triển theo bề rộng và

bề sâu của bộ rễ cam quýt phụ

thuộc vào các yếu tố đặc

tính giống, cách nhân giống (cây gieo hạt, chiết hay ghép), mực

nước ngầm tầng đất canh tác và

chế độ chăm sóc

-2.2 Thân ,Cành

Cam quýt thuộc loại thân

gỗ, trong một năm cây có thể cho ra 3-4 đợt cành

Người ta phân cành cam

quýt ra 3 loại:

+ Cành mẹ: Là cành

sinh ra cành quả Nó

có thể là cành xuân,

cành hè hoặc cành thu

năm trước Qua theo

dõi cho thấy tuỳ theo

2.3 Lá

Lá cam quýt thuộc loại lá đơn gồm có cuống lá, cành

lá, phiến lá, phần cành lá có kích thước thay đổi tùy

giống, trên lá khí khổng tập trung nhiều nhất ở mặt lưng thường mở lúc 10 giờ sáng-

4 giờ chiều, lá có chứa tinh dầu, hiện diện ở lớp mô

giậu

Hoa hình ống dài, trên hơi

phình to, đài hoa 3 - 5 thuỳ,

cánh hoa 4 - 8 cánh (thường là 5) rời nhau, màu trắng

Có thể thấy hai loại hoa:

* Hoa đơn: Chỉ có 1 hoa trên 1 cành quả

Thường hoa mọc ở đầu cành quả, có thể cónhiều lá trên cành hoặc không có lá

* Hoa chùm:

+ Mỗi nách lá có một hoa và một hoa ở ngọn cành Thường có từ 3 - 7 hoa có thể đậu 1- 2 quả, cá biệt đậu 3 - 4 quả

do các tế bào có chất sừng dầy hình thành (có tác dụng làm giảm bốc hơi nước) xen

kẽ có các khí khổng

+ Vỏ giữa gồm 2 lớp: lớp sắc tố và lớp trắng.

Lớp trắng dưới lớp sắc tố là lớp trắng (lớp cùi) lớp này

có thể màu trắng, màu vàng hoặc màu hồng nhạt, độ

dày của lớp này thay đổi tuỳ giống Lớp trắng của cam không có vị, lớp trắng của bưởi có vị đắng, do

chứa một số chất như

Hespiridin, citrinin, citrin,

limonin

+Vỏ trong: Gồm có các

múi trái được bao quanh

bởi vách mỏng trong suốt,

bên trong vách múi có

những sợi đa bào Tùy

theo giai đoạn chín của trái

mà lượng acid giảm dần và lượng đường tăng lên cùng vối chất thơm, tỷ lệ đường

và acid thay đổi tùy loài

trồng và diều kiện ngoại

cảnh

Tùy theo giống, có sự khác

III Yêu cầu sinh thái

3.1 Khí hậu

Cam quýt thường được trồng từ 450C Nam đến 350C phía bắc, phần lớn cam quýt được trồng trong các vùng khí hậu á nhiệt đới

3.2 Nhiệt độ

Cam quýt có thể sống và phát triển được trong

khoảng nhiệt độ 13-38 độ C , thích hợp nhất là từ

23-29 độ C Dưới 13 độ C và trên 42 độ C thì sự sinh

trưởng ngừng lại dưới 5 độ C thì cây chết

3.3 Nước

Nước cần trong suốt thời kỳ

sinh trưởng, nhưng cần nhiều nhất vào lúc nảy mầm và lúc ra hoa kết quả Lượng mưa thích hợp cho vùng trồng cam quýt

là 1900 - 2400mm/năm, tối

thiểu phải dạt1270mm/năm

Cần chú ý cam quýt không chịu được úng ngập (khi ngập úng

rễ bị thối, lá rụng cây chết) Độ

ẩm không khí cần đạt ± 75%

3.4 Ánh sáng

Cam quýt là cây ưa sáng

Đ ủ sáng thì mã quả đẹp, chất lượng tốt, tuy nhiên

.3.5 Đất đai, dinh dưỡng

Đất trồng cam quýt tốt nhất là đất phù sa cũ, đất thịt nhẹ, tầng đất dầy nhiều mùn, pH 5,5-6,5,

mực nước ngầm thấp Tránh trồng trên đất sét

hoặc đất có mực nước ngầm cao Chất dinh

dưỡng: Cam quýt cần đủ các nguyên tố đa lượng (như N, P, K, Ca) và vi lượng

(như Fe, Cu, Zn, Bo…) Mỗi nguyên tố có những tác động riêng đến năng suất phẩm chất quả và sinh trưởng phát triển của cây, có ảnh hưởng đến năng suất cây

IV.Kỹ thuật canh tác

- Vườn cam ở vùng đất có mực nước ngầm cao, phải chú

ý xây dựng hệ thống thoát nước cho tốt

- Vườn cam ở vùng đất dốc: Phải xây dựng các hệ thống chống xói mòn

- Cần trồng đai rừng phòng hộ: Để hạn chế tác hại của gió bão, giảm bốc hơn nữa

4.2 Nhân giống cam quýt

a) Chiết nhánh

Cam, quýt, chanh, bưởi đều dễ dành ra rễ khi áp dụng phương pháp

chiết nhánh bó bầu Sau khi chiết 45-60 ngày

thấy có rễ cấp hai ra thì cắt nhánh đem trồng

b) Ghép

Thích hợp nhất vào cuối mùa mưa

-Chuẩn bị gốc ghép: Có một số gốc ghép thường được sự dụng cho cam quýt thương phẩm với mục đích giúp gốc ghép sinh trưởng khỏe, kháng

bệnh, năng suất cao, trái đẹp

- Chuẩn bị mầm ghép: Chọn nhánh mang mầm ghép từ cây mẹ khỏe

mạnh, không sâu bệnh, năng suất ổn định

+Luồn mắt vào miệng ghép, đậy miệng,

buộc lại bằng dây cao su không quá chặt

+Sau khi ghép xong ngưng tưới nước ngày, sau đó tưới bình thường, khoảng 3-4 tháng sau thì đem trồng

4.3 Kỹ thuật trồng

a)Thời vụ

Ở ĐBSCL, có thể trồng vào đầu hay cuối mùa mưa.

b) Chuẩn bị cây con

Chọn cây có cành mọc khoẻ, phân

bố đều, tán đều, lá xanh đậm,không

sâu bệnh

Trồng gần thì nên đánh bầu, vận

chuyển đi xa có thể trồng rễ trần

nhưng cần nhanh chóng, phải tránh

lúc cây ra lộc non, cây rễ trần nên

hồ rễ

c) Mật độ - Khoảng cách

Chủ yếu là dựa vào tán cây

để định mật độ

- Phương thức trồng: trồng theo kiểu ô vuông, chữ

nhật hoặc nanh sấu

d) Cách trồng

Đặt cây vào hố thân cây thẳng, mắt ghép quay về hướng gió chính, bầu cao hơn mặt đất, rồi lấp đất và dậm chặt

Sau khi lấp đất, phủ rơm rạ, cỏ dầy 20cm quanh gốc để giữ độ

ẩm, tưới đẫm nước Thời gian cách 3 -5 ngày tưới 1 lần, sau thưa dần Vùng gió mạnh cần cắm một cọc, nghiêng để thân cây, tránh gió lắc

4.4 Chăm sóc

a) Quản lý vườn cây

Trồng xen: Khi cây còn nhỏ, tán chưa giao nhau, có thể tận dụng đất trồng xen các cây họ đậu (đỗ, lạc, cây phân xanh…) vừa để

tăng thu hoạch

- Tủ gốc, làm cỏ, giữ ẩm

-Tưới nước khi nắng hạn, tốt

nhất là tưới nhỏ giọt, tưới phun, tưới rãnh

-Cắt tỉa: Nhằm giảm bớt những cành vô hiệu

Nhu cầu chất khoáng của cam quýt hút chất dinh dưỡng mạnh nhất vào thời kỳ nở hoa và ra lộc mới+ Đạm: Ảnh hưởng rõ đến năng suất.

+ Lân: Có ảnh hưởng đến phẩm chất quả rõ hơn đến năng suất

c) Bón phân cho cam quýt

Cách bón: rắc cách gốc từ 3 0 - 50cm, phủ một lớp mỏng đất bột, rơm rác,tướinước.

Tránh phủ đất quá dày, sát gốc sẽ gây bệnh thối gốc cam quýt

+ Kali: Có tác dụng rõ đến phẩm chất quả và trọng lượng quả

Muốn bón phân cho cam quýt có hiệu quả cần căn

cứ vào tính chất, tình hình sinh trưởng của cây và

sản lượng thu hoạch hàng năm

d) Tưới nước cho cam quýt

Khi cam quýt còn

nhỏ nên tưới nước

thường xuyên, nhất

là trong mùa nắng,

cam quýt là loại cây

rất sợ úng nước do

đó phải thoát nước

kịp thời trong thời

gian mùa mưa

e) Kỹ thuật xử lý ra hoa

Đặc điểm chung của loài cam quýt là sự phân hóa hoa được tiến hành trong giai đoạn khô

hạn, sau đó việc cung cấp nước trở lại có tác dụng kích thích ra hoa đồng loạt.

-Trường hợp muốn trái bán tết, việt xiết nước có thể làm trể

hơn vào các tháng 2-3 âm lịch

V Phòng trừ Sâu, bệnh hại

5.1 Sâu vẽ bùa (Phyllosnistis citrella)

Sâu vẽ bùa xuất

hiện quanh năm

- Phòng trừ:

• Phòng hiệu quả nhất là phun thuốc 1-2

lần/1đợt lộc Phun vào lúc lộc dài 1-2cm bằng các loại thuốc đặc hiệu sau: Nicotex 0,1- 0,2%; Supracide 0,1%; Dexit 0,1%

5.2 Sâu đục thân, đục cành (Anoplophora chinensis)

Là sâu non của xén tóc

xanh, xén tóc hoa, hoặc

xén tóc nâu Sâu trưởng

thành to bằng đầu đũa, đẻ trứng trên kẽ cành non Sâu non phá từ cành non trên

ngọn xuống, lần lượt tới

các cành lớn cành già phía dưới, làm cành héo tái dần khô và chết

• Cần sớm ngăn chặn tiến độ đục của sâu

bằng phương pháp: Vào tháng 5-6 phun Sherpa 0,1% để diệt trứng mới nở, cắt tỉa các cành có ngọn héo để diệt sâu non

Phun 7-15 ngày/một

lần, phun 3- 4 lần khi có sâu.

• 5.5 Rệp cam (Pulvinaria

• Chủ yếu hại trên các lá non,

cành non lá bị xoắn rộp lên, rệp tiết nước nhờn khiến lá

bị muội đen Rệp sáp trên mình phủ một lớp bông

hoặc một lớp sáp trắng hình gậy, hình vảy ốc,có thể màu hồng hoặc màu xám nâu Dùng Bi 58 hoặc Trebon

phun với nồng độ 1 - 2 phần nghìn vài lần ở thời kỳ 3 lá.

5.6.Ruồi vàng đục quả

(Bactrocea dorsalis Handel)

Các nông trường bị ruồi hại làm giảm sản lượng 25% Sâu hại chủ yếu ở thời kỳ quả lớn chuẩn bị chín (từ tháng 7 trở đi)

-Biện pháp phòng trừ: Trong

vụ hè cần tập trung bẫy ruồi đực, để trứng ruồi cái bị ung +phun Sherpa 0,1-0,2%

xuống đất để diệt nhộng, phun Dipterex 0,3% lên cây 3-4 lần cách nhau 7-10ngày.

quả rụng, lá vàng đốt huỷ Biện pháp này rất có hiệu quả.

+ Phun Sherpa 0,1- 0,2%, Decis 2,5EC pha 0,1- 0,2%

5.8 Bệnh loét (Canker)

Do vi khuẩn

(Xanhthomonas

campestris pv Ctri)

gây hại Gây hại chủ

yếu ở thời kỳ vườn

ươm Các vết bệnh

có màu nâu và xuất

hiện dày đặc trên mặt phiến lá sau khi có

vết sâu vẽ bùa

- Phòng trừ: Vệ sinh vườn, diệt sâu vẽ bùa kịp thời, phun Boocdo 1% hoặc Zinep 0,5 - 0,7%, Manep 0,3 - 0,5% Phun 2-3 lần khi

có bệnh, các lần cách nhau 10 - 15 ngày

5.9 Sâu xanh, sâu

cuốn lá, câu cấu:

5.10.Sâu nhớt (Clitea metallica Chen)

• Phá lá non là chủ yếu và hại mạnh vào

tháng 2-4

• - Phòng trừ: phun 0,1% Sherpa hoặc

Trebon; Dicamenthrin (Desis 2,5EC) 0,1- 0,2%.

5.11 Bọ trĩ

Phá lá non, sâu non phá cả rễ tơ

- Phòng trừ: Bắt b ằng bẫy đèn v ào th áng 2 - 6; phun Sherpa 0,1-

0,2% vào chiều mát

vàđêm

5.12 Bệnh ghẻ (Elsinoe fawcetti Bil

et Jenk)

• Gây ra vết sần trên lá, cành, vỏ

quả, bệnh sẹo (do nấm Elsinoe

fawcetti gây ra) Phá lá non, cành non, quả non, phá nặng trên cành chanh và cam.

• Phòng trừ: Vệ sinh vườn vào mùa đông Phun Boocdo 11%,

Zincopper 1/200-1/250 (30-40g

thuốc/1 bình phun 10 lit)

VI Thu hoạch và bảo quản

Cam, quýt từ khi ra hoa đến thu hoạch

khoảng 8-10 tháng, tùy theo giống, phương pháp nhân giống, tuổi cây, tình trạng sinh trưởng,…thời gian thu hoạch phải có nắng khô ráo, không nên thu trái sau mưa hoặc

có mù sương nhiều vì trái dễ bị ẩm thối

Trái thu xong cần dể nơi thoáng mát,

không nên tồn trữ quá 15 ngày sẽ giảm giá trị thương phẩm

Phương pháp thu hoach cam quýt

Bảo quản:

Thùng gỗ hoặc

thùng plastic hay

được dùng để bảo

quản quả Các loại

quít như Ponkan chỉ

nên bảo quản với 1

hoặc 2 lớp trong một

hộp.

Trả lời câu hỏi

1) So sánh các giống bưởi khi đi mua ngoài chợ

2) Ghép ở cây có múi dùng gốc ghép nào ?

Trả lời

Ghép ở cây có múi gốc ghép cùng họ với cây

có múi, ví dụ: bưởi ghép với cam, xoài ghép bưởi…

3) Tại sao cây ra đọt non không nên đem trồng

mà đợi cho cây xanh mới đêm trồng ?

4) Cành hè , cành thu, cành xuân là gì ?

Trả lời

Cành hè , cành thu , cành xuân là cành ra vào mùa hè, mùa thu, mùa xuân

5) Ở quất có đảo cây, vậy ở quýt có đảo cây không, xiết nước hay không ?

Trả lời

Ở quýt không có đảo cây, nhưng có xiết nước vì cây quýt to nên khó khăn trong công việc di chuyển cây

6) Khi mua cam quýt về thường không có

nước, múi cứng, chay vì sao, biện pháp

phòng trừ ?

Trả lời

Có thể do nhiều nguyên nhân, do thiếu nước chất dinh dưỡng, do côn trùng chích hút, phun thuốc hóa học quá liều lượng…

Biện pháp phòng trừ: Cung cấp đầy đủ chất

dinh dưỡng cho cây, phun thuốc hóa học với lượng thuốc vừa đủ khi cần thiết

7) Vì sao trái cam miền bắc khi chín màu vàng sáng đẹp còn ở miền nam thì không được như vậy ?

Trả lời

Do thời tiết khí hậu miền bắc khác hơn so với miền nam nên ảnh hưởng đến màu sắc của quả, vì cây có múi là cây không ưa sáng nhiều ,nắng nhiều sẽ làm trái chín bị nám , khi chín màu không sáng

8) Một loại sâu, bệnh nguy hiểm nhất

thường gặp ở cam quýt ?