Thạch Sanh 2 tiết rất hay

Kiến thức: + Trỡnh bày KN truyợ̀n cổ tớch, truyợ̀n Thạch Sanh thuụ̣c nhúm truyợ̀n ca ngợi người dũng sĩ.. - Bước đầu biết trỡnh bày những cảm nhọ̃n, suy nghĩ của mỡnh vờ̀ các nv và

Ngày soạn: 22/9/2012

Ngày giảng:25/9 2012 Bài - Tiết 23

Văn bản: Thạch Sanh

(Cổ tớch)

A Mục tiờu

1 Mục tiờu chung

- Hiờ̉u và cảm nhọ̃n được những nét đặc sắc vờ̀ nghợ̀ thuọ̃t và giá trị nụ̣i dung của

truyợ̀n

Yờu thớch truyợ̀n cổ, đấu tranh bảo vợ̀ cái thiợ̀n, cụng bằng

2 Trọng tõm kiến thức, Kĩ năng

a Kiến thức:

+ Trỡnh bày KN truyợ̀n cổ tớch, truyợ̀n Thạch Sanh thuụ̣c nhúm truyợ̀n ca ngợi người dũng sĩ

+ Niờ̀m tin thiợ̀n thắng ác, chớnh nghĩa thắng gian tà của tác giả dõn gian và nghợ̀ thuọ̃t tự sự dõn gian của truyợ̀n cổ tớch TS

b Kĩ năng:

- Bước đầu biết cách đọc-hiờ̉u văn bản truyợ̀n cổ tớch theo đặc trưng thờ̉ loại

- Bước đầu biết trỡnh bày những cảm nhọ̃n, suy nghĩ của mỡnh vờ̀ các nv và chi tiết đặc sắc trong truyợ̀n

- Kờ̉ lại được 1 cõu chuyợ̀n cổ tớch

B Các KNS cơ bản được giá dục trong bài

Tự nhọ̃n thức, ra quyết định, giao tiếp, đảm nhiợ̀m trách nhiợ̀m, hợp tác, tư duy sáng tạo, tỡm kiếm hụ̃ trợ, quản lớ thời gian, giải quyết vấn đờ̀

C Đụ̀ dùng dạy học

GV: Tranh ảnh vờ̀ những chiến cụng của Thạch Sanh

HS: Đọc, kờ̉ lại và Soạn bài theo yờu cầu

D Phương phỏp/KTDH:

1 Phương pháp đọc( KT đọc tớch cực )

2 Phương pháp thuyết trỡnh, đàm thoại, phõn tớch, bỡnh giảng (KT đặt cõu hỏi, KT khăn trải bàn)

3 Phương pháp thảo luọ̃n nhúm.( KT chia nhúm, giao nhiợ̀m vụ)

E Cỏc bước lờn lớp

1 OĐTC:

2 Kiểm tra đầu giờ: (4p)

- Vì sao Đức Long Quân cho nghĩa quân mợn gơm?

- Nêu ý nghĩa của truyện “ Sự tích hồ Gơm” ?

+ HS trình bày đợc:

- Giặc Minh đô hộ làm nhiều điều bạo ngợc, nghĩa quân Lam Sơn thế lực còn yếu -> nghĩa quân Lam Sơn đợc tổ tiên thần thánh giúp đỡ

- ý nghÜa:+ ca ngîi cuéc chiÕn tranh nh©n d©n chèng ngo¹i x©m.

+ §Ò cao vai trß cña Lª Lîi

+ Gi¶i thÝch nguån gèc Hå G¬m

3.Tiến trình tổ chức các hoạt động

Hoạt động 1: Khởi động (2’)H: Lúc nhỏ em thường được nghe bà và mẹ kể về

những câu chuyện ? Câu chuyện đó thuộc thể loại truyện gì ?

HSTL:

GV: Trong kho tàng văn học dân gian VN, thật khó có thể tìm thấy được một tác phẩm vừa lớn về đề tài và nội dung, vừa phong phú về loại hình nhân vật, chặt chẽ về kết cấu nghệ thuật như truyện “ Thạch Sanh” ở đây vừa đấu tranh với thiên nhiên , vừa đấu tranh với giai cấp trong xã hội, vừa đấu tranh chống giặc ngoại xâm, rồi đấu tranh trong tình yêu đôi lứa Chưa có nhân vật nào lại có nhiều mặt hoạt động lớn như vậy, gặp nhiều kẻ thù, lập nhiều chiến công, có tài năng phẩm chất tốt như TS

Hoạt động của GV-HS TG Nội dung chính

Hoạt động 2: HD đọc – TL chú thích

- Mục tiêu:

+ Biết đọc đúng, đọc diễn cảm, kể lại truyện bằng

lời văn

+ Trình bày được KN truyện cổ tích: Phát hiện và

giải thích một số từ khó

- Cách tiến hành:

GV: HD cách đọc

Giọng kể, gợi không khí cổ tích chậm rãi, sâu

lắng, phân biệt giọng kể và giọng nhân vật nhất là

nhân vật Lí Thông

GV: Đọc mẫu từ đầu đến “mẹ con Lí Thông”

HS1 : Tiếp “ Ban cho làm quân công”

HS2 : Tiếp “ Hang quái vật”

HS3 : Tiếp “ Bị bắt hạ gục”

HS4 : Tiếp “ Thành bọ hung”

HS5 : còn lại

GV: NX, uấn nắn

H: Em hãy kể tóm tắt lại câu chuyện ?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bổ sung

- Kể truyện theo bố cục và theo trình tự thời gian:

- Mở truyện: Lai lịch, nguốn gốc của nhân vật

chính: Thạch Sanh

18

I Đọc và thảo luận chú thích

1 Đọc, kể

- Thân truyện: Có thể chia làm một số nội dung

sau:

+ Thạch Sanh kết nghĩa anh em với Lí Thông

+ Thạch Sanh diệt Chằn Tinh, bị Lí Thông cướp

công

+ Thạch Sanh diệt đại bàng, cứu công chúa, lại bị

Lí Thông cướp công

+ Thạch Sanh diệt Hồ Tinh, cứu Thái Tử , bị vu

oan vào tù

+ Thạch Sanh được giải oan

+ Thạch Sanh chiến thắng 18 nước chư hầu

- Kết truyện:

+ Thạch Sanh cưới công chúa , lên nối ngôi vua

H: Xem lại chú thích bài Sọ Dừa cho biết truyện

cổ tích là gì?

H: TL (1p) và giải thích các chú thích: (1),

(6), (7), (8)?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bổ sung

- Cổ tích là loại truyện kể về một số kiểu nhân vật

quen thuộc: Nhân vật bất hạnh, nhân vật dũng sĩ

và nhân vật có tài năng kì lạ, nhân vật thông

minh, và ngốc nghếch, nhân vật là động vật

Truyện thường mang yếu tố hoang đường, thể

hiện ước mơ niềm tin của nhân dân về cái thiện

cái ác, cái tốt cai xấu

H: Truyện TS thuộc kiểu truyện cổ tích nào?

HS:Nhóm truyện cổ tích ca ngợi người dũng sĩ

H Đ3: HDHS tìm hiểu bố cục

- Mục tiêu: + Xác định bố cục của truyện, nội

dung của tưng phần

+ Cách tiến hành

H: Văn bản TS có thể chia mấy phần? Nêu

cách chia cụ thể và đặt tiêu đề cho tùng phần 1?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bổ sung: 2 phần:

P1: Từ đầu “mọi phép thần thông” - Sự ra đời

và lớn lên của TS

P2: Còn lại- Những chiến công của TS

3’

2 Thảo luận chú thích

II Bố cục

H Đ4: HDHS tìm hiểu văn bản

- Mục tiêu:

+ Phân tích nhân vật sự việc qua câu chuyện về

TS

- Cách tiến hành:

H: Hai bức tranh trong SGK minh hoạ cho các

sự việc nào của truyện? Em hãy đặt tên cho 2 bức

tranh đó?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bổ sung

- TS đánh đại bàng cứu công chúa và niêu cơm

làm lui quân giặc

- Mũi tên vàng, niêu cơm thần kì

H: Nhân vật đáng chú ý trong truyện?

HS: - Thạch Sanh (đại diện cho chính nghĩa)

- Lí Thông (đại diện cho gian ác)

GV: Chúng ta tìm hiểu theo tuyến nhân vật

HS: Theo dõi vào văn bản

H: Thạch Sanh được ra đời như thế nào? có

bình thường và khác thường? Chỉ ra chi tiết kì ảo

trong sự ra đời đó?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bổ sung, chốt ghi bảng ->

H: Nguồn gốc ra đời của Thạch Sanh có giống

và khác truyện Sọ Dừa?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bình

- TS do ý định của Ngọc Hoàng sai thái tử

xuống đầu thai làm con, bà mẹ mang thai nhiều

năm mới sinh ra TS, lớn lên được thiên thần dạy

võ nghệ và các phép thần thông.=> Nguồn gốc

14

III Tìm hiểu văn bản

1 Nhân vật Thạch Sanh

a Sự ra đời và lớn lên của Thạch Sanh.

- Bình thường: Là con của một gia đình nông dân tốt bụng, sống nghèo khổ bằng nghề kiếm củi

- Khác thường:

+ Ra đời là do ý định của Ngọc Hoàng

+ Bà mẹ mang thai nhiều năm mới sinh ra Thạch Sanh + Được thiên thần dạy võ nghệ và các phép thần thông

xuất thân cao quý.

- TS mồ côi từ tấm bé, nhà là gốc đa cổ thụ, mình

trần, chỉ có một mảnh khố che thân, hàng ngày

đốn củi kiếm sống (sống lương thiện)

- Sọ Dừa có gia đình nhưng hình thù kì quái

GV sử dụng KTDH “ Khăn trải bản”

H: Qua sự khác thường đó nhân dân ta muốn

thể hiện quan niệm gì về người anh hùng dũng sĩ?

HS: HĐN, (3’), báo cáo

GV: NX, bổ sung, chốt ghi bảng ->

- Nhân dân quan niệm rằng, nhân vật ra đời và lớn

lên kì lạ như vậy, tất sẽ lập được nhiều chiến công

và những con người bình thường cũng là những

con người có kinh nghiệm, phẩm chất kì lạ khác

thường

H: Tìm hiểu về lai lịch của TS em có suy nghĩ

gì?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bổ sung

- Đó là sự tưởng tượng tài tình của nhân dân về

một nhân vật dũng sĩ Chúng ta ước mơ trong

cuộc sống ngày nay có nhiều người tài giỏi như

vậy

H: Phần truyện kể về các chiến công của TS

được kể theo trình tự 4 sự việc Đó là các sự việc

nào?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bổ sung

- TS chém Chằn Tinh

- TS đánh đại bàng cứu công chúa

- TS gẫy đàn chữa bệnh cho công chúa

- TS dùng tiếng đàn và niêu cơm để lui quân của

18 nước chư hầu

H: Thử thách đầu tiên của TS là gì?

H: Vì sao TS lại nhận lời đi canh miếu thờ?

Thạch sanh có nguồn gốc xuất thân cao quý, sống lương thiện đã thể hiện quan niệm về người dũng sĩ là người phi thường và có nguồn gốc từ nhân dân, thần linh

b Những chiến công của Thạch Sanh

Điều đó bộc lộ đức tính đáng quý nào của TS?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bổ sung

- Tin lời Lí Thông (thật thà), vâng lời mẹ (có

hiếu)

-> Thật thà, sống có tình có nghĩa

H: Giả sử TS biết được hiểm nguy, chàng có đi

canh miếu không? vì sao?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, bổ sung

- Có vì TS là dũng sĩ không biết sợ nguy hiểm

H: Chiến công đầu tiên của TS diễn ra như thế

nào?

GV: Treo tranh minh hoạ, HS lên bảng thuật lại

cảnh TS đánh Chằn Tinh

HS: Trình bày

GV: ghi bảng động

- TS bị chằn tinh vồ, dùng búa đánh lại

- Chằn tinh hoá phép, TS dùng võ thuật đánh

lại

- TS dùng búa xả xác chằn Tinh, chặt đầu mang

về

H: Qua cảnh đó đã bộc lộ phẩm chất gì?

HS: HĐCN, trình bày

GV: NX, kết luận ->

* Thạch Sanh đánh giết chằn tinh

- TS đi canh miếu thay Lí Thông

- TS dùng búa và võ thuật đánh và giết được chằn tinh

Thạch Sanh là con người

thật thà, sống có tình có nghĩa, giỏi võ nghệ, dũng cảm

4 Tổng kết: (2p)

- Tác giả dân gian kể về TS với những yếu tố bình thường và khác thường nhằm mục đích gì? Chiến công đầu tiên của TS thể hiện điều gì?

- Truyện cổ tích thường đựơc trình bày theo phương thức biểu đạt:

A Miêu tả B Tự sự

C Miêu tả và tự sự D Tự sự và miêu tả

- GV sơ kết nội dung bài học

5 HDHB: (1p)

- Học bài vở ghi+SGK

- Đọc hiểu và soạn tiếp những chiến công của TS, ý nghĩa của truyện

Ngày soạn:27/9/2012

Ngày giảng: 1 /10/2012 Bài - Tiết 24

Văn bản: Thạch Sanh (tiếp theo)

A Mục tiêu

1 Mục tiêu chung

- Hiểu và cảm nhận được những nét đặc sắc về nghệ thuật và giá trị nội dung của

truyện

Yêu thích truyện cổ, đấu tranh bảo vệ cái thiện, công bằng

2 Trọng tâm kiến thức, kĩ năng

a Kiến thức:

+ Trình bày KN truyện cổ tích, truyện Thạch Sanh thuộc nhóm truyện ca ngợi người dũng sĩ

+ Niềm tin thiện thắng ác, chính nghĩa thắng gian tà của tác giả dân gian và nghệ thuật tự sự dân gian của truyện cổ tích TS

b Kĩ năng:

- Bước đầu biết cách đọc-hiểu văn bản truyện cổ tích theo đặc trưng thể loại

- Bước đầu biết trình bày những cảm nhận, suy nghĩ của mình về các nv và chi tiết đặc sắc trong truyện

- Kể lại được 1 câu chuyện cổ tích

B Các KNS cơ bản được giá dục trong bài

Tự nhận thức, ra quyết định, giao tiếp, đảm nhiệm trách nhiệm, hợp tác, tư duy sáng tạo, tìm kiếm hỗ trợ, quản lí thời gian, giải quyết vấn đề

C Đồ dùng dạy học

GV: Tranh ảnh về những chiến công của Thạch Sanh

HS: Đọc, kể lại và Soạn bài theo yêu cầu

D Phương pháp/KTDH:

1 Phương pháp đọc( KT đọc tích cực )

2 Phương pháp thuyết trình, đàm thoại, phân tích, bình giảng (KT đặt câu hỏi, KT khăn trải bàn)

3 Phương pháp thảo luận nhóm.( KT chia nhóm, giao nhiệm vụ)

E Các bước lên lớp

1 OĐTC:

2 Kiểm tra đầu giờ: (3p)

H: Thuật lại chiến công TS giết chằn tinh, Nhận xét về TS qua chiến công đó? 3.Tiến trình tổ chức các hoạt động

Hoạt động 1: Khởi động (1’)

H: Trong truyện cổ tích thường có 2 tuyến nhân vật đối lập nhau đó là những tuyết

nhân vật nào?

HSTL

GV:Nhân dân ta vẫn thường quan niệm và mong muốn thiện thắng ác, vậy quan

niệm ấy thể hiện như thế nào trong phần cuối truyện, chúng ta cùng tìm hiểu

Hoạt động của GV-HS TG Nội dung chính

Hoạt động 2: HDHS tìm hiểu văn bản

- Mục tiêu:

+ Phân tích những chiến công của TS; phân tích

những việc làm để thấy được bản chất của Lí

Thông

+ Nêu được ý nghĩa của truyện

- Cách tiến hành:

GV: Sau khi TS diệt được chằn tinh, về nhà

Mẹ con Lí Thông nham hiểm độc ác lại tìm cách

hãm hại TS, thử thách 1 vừa qua, thử thách đã 2

ập đến H: Đó là thử thách gì?

HS: HĐCN, trả lời

GV: NX, bổ sung

H:Cuộc chiến đấu với đại bàng dưới hang diễn ra

như thế nào?

HS: HĐCN, trả lời

GV: NX, bổ sung

- Giới thiệu bức trang minh hoạ hành động của

Thạch Sanh bắn đại bàng

TS dùng tên vàng bắn trọng thương đại bàng,

TS tự mình xuống hang sâu, đại bàng vung cánh

chĩa vuốt lao đến TS dùng cung tên bắn mù mắt,

vung búa chặt đứt vuốt sắt, bổ đầu con quái vật TS

lấy giây buộc công chúa để quân kéo lên trước ->

H: Nếu biết trước là Lí Thông sẽ tìm cách hại

mình TS có đi không? Vì sao?

HS: HĐCN, trả lời

20

I Đọc và tìm hiểu chú thích

II Bố cục III Tìm hiểu văn bản

1 Nhân vật Thạch Sanh

a Sự ra đời và lớn lên của Thạch Sanh

b Những chiến công của Thạch Sanh

* Thạch Sanh đánh giết chằn tinh

* Thạch Sanh giết đại bàng cứu công chúa

TS một mình giết đại bàng và xuống hang sâu cứu được công chúa

GV: NX, bổ sung

H: Có người cho rằng TS thật thà đến đần độn

dễ bị mắc lừa hết lần này đến lần này đến lần khác

mà không biết Em nghĩ như thế nào về ý kiến

này?

HS:

H: Qua chiến công diệt đại bàng đã thể hiện

phẩm chất gì của TS?

HS: HĐCN, trả lời

GV: Nx, chốt ->

H: Sau khi cứư được công chúa, Thạch Sanh

gặp phải chuyện gì?

H: Em hãy kể lại chuyện đó qua bức tranh minh

hoạ?

HS: HĐCN, trả lời

GV: NX, bổ sung

TS bị Lí Thông cho người lấp cửa hang, TS

gặp Thái Tử con trai vua Thuỷ Tề, đựơc tặng đàn

thần-H: Nhận xét về TS qua chiến công này? Vì sao

TS từ chối mọi châu báu vua Thủy Tề tặng mà chỉ

nhận cây đàn?

HS:

GV: Trong mọi thử thách, TS luôn là người thật

thà, tốt bụng và dũng cảm, mưu trí Chàng chiến

đầu bảo vệ điều thiện chứ không vì bản thân,

không ham lợi

H: Từ thủy cung trở về, Thạch Sanh đã gặp nạn gì?

HS: Hồn chằn Tinh, đại bàng báo thù-> TS bị bắt

vào ngục tối

H: Chàng đã làm gì để thoát khỏi ngục tối

HS Đem đàn ra gẩy

GV: Đọc phần đọc thêm (SGK.67)

H: Tiếng đàn có tác dụng ntn? Ý nghĩa của tiếng

đàn?

Với cây đàn, TS coi nó như 1 người bạn nhưng

tiếng đàn thánh thót của cây đàn thần kì đã chữa

khỏi bệnh cho công chúa QN.TSdd]ơcj giải oan,

Việc cứu công chúa thể hiện sự dũng cảm , cam đảm của TS (>< sự xảo trả, ích kỉ của Lí Thông)

* Cứu con vua Thuỷ Tề và chữa khỏi bệnh cho công chúa bằng tiếng đàn

- TS cứu được thái tử con vua Thủy Tề, được tặng đàn thần

- Công chúa khỏi bệnh nhờ tiếng đàn của TS

tội ác LT bị vạch trần Đólaf tiếng đàn giãi bày

tình yêu, đòi công lí

GV bình: Âm nhạc có sức mạnh thần kì giãi bày

nỗi oan trái của TS; tố cáo, vạch trần sự giả dối,

gian trá, bội bạc của LT-> Là tiêng đàn công li,

ước mơ của nhân dân

H: Theo em nhân dân muốn đặt niềm tin vào đạo

đức hay tài năng của chàng?

HS: HĐCN, trả lời

GV: NX, bổ sung

- Cả đạo đức và tài năng nhưng niềm tin vào đạo

đức ở TS là lớn hơn

GV bình: Người dũng sĩ cần có tài mới tiêu diệt

được cái ác Nhưng cái tài của chàng xuất phát từ

tâm đức, từ bản năng lương thiện của chàng, TS là

nhân vật thể hiện niềm tin mãnh liệt của nhân dân

về các giái trị đạo đức tốt đẹp của con người

H: Thử thách cuối cùng đến với TS là gì?

- TS đã đẩy lùi 18 nước chư hầu bằng cách nào?

HS: Quan sát tranh, TL: Dùng tiếng đàn

GV bình: Tiếng đàn thức tỉnh nỗi nhớ quê hương,

tiếng đàn kêu gọi hòa bình- Thu phục quân xâm

lược

H: Tại sao TS ko dùng sức mạnh của binh sĩ để

đánh quân xâm lược mà lại dùng tiếng đàn?

HSTL

GV dùng tranh in cho hs q.sát cảnh TS đãi quân sĩ

18 nước bằng niêu cơm nhỏ

H: Em nhận xét gì về 2 thứ vũ khí: cây đàn và niêu

cơm thần? Ý nghĩa của việc xây dựng 2 chi tiết

trên?

HS: Là 2 thứ vũ khí bình thường, giản dị nhưng có

sức mạnh thần kì

+ Tiếng đàn t.hiện tâm hồn trong sáng, nghĩa hiệp

của TS, là đại diện cho cái thiện và tinh thần yêu

chuộng hòa bình của nhân dân-> vũ khí đặc biệt để

cảm hóa kẻ thù

Cũng là tiếng đàn “ tích tịch tình tang” ấy mà đã

vạch mặt kẻ thù thì nham hiểm, bất nhân , vạch

mặt Lí Thông, giải câm cho cong chúa , làm nhụt

Thể hiện quan niệm về ước

mơ công lí

* Thu phục quân xâm lược

Tiếng đàn của TS khiến quân 18 nước chu hầu rút quân

Điều đó thể hiện lòng nhân đạo và yêu chuộng hoà bình của Thạch Sanh