Sinh sản ở thực vật thái nguyên

- Trình bày được các hình thức sinh sản bằng bào tử, sinh sản sinh dưỡng.. - Phân tích được một số ứng dụng của sinh sản vô tính trong thực tiễn: + Ghép chồi và ghép cành.. tại Tân Cương

CHUYÊN ĐỀ: SINH SẢN Ở THỰC VẬT Đơn vị: Thái Nguyên

Các thành viên nhóm:

1 Hoàng Việt Cường Nhóm trưởng Sở GD&ĐT Thái Nguyên

I NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ

1 Mô tả chuyên đề:

Chuyên đề này gồm các bài trong chương IV – phần 4: Sinh học cơ thể -

Sinh học 11 THPT

Bài 41: Sinh sản vô tính ở thực vật

Bài 42: Sinh sản hữu tính ở thực vật

Bài 43: Thực hành: Nhân giống vô tính ở thực vật bằng giâm, chiết, ghép

2 Mạch kiến thức của chuyên đề:

2.1 Khái quát chung về sinh sản ở thực vật

2.1.1 Khái niệm sinh sản, sinh sản ở TV

2.1.2 Các hình thức sinh sản ở thực vật

+ Sinh sản vô tính

+ Sinh sản hữu tính

2.2 Sinh sản vô tính ở thực vật

2.2.1 Sinh sản bằng bào tử

2.2.2 Sinh sản sinh dưỡng

2.2.3 Vai trò và ứng dụng của sinh sản vô tính ở thực vật

2.3 Sinh sản hữu tính ở thực vật

2.3.1 Cấu tạo của hoa: cuống hoa, đế hoa, đài hoa, nhị, nhụy

2.3.2 Quá trình hình thành hạt phấn và túi phấn

2.3.3 Quá trình thụ phấn, thụ tinh

3 Thời lượng:

Số tiết học trên lớp: 3 tiết

Thời gian học ở nhà: 2 tuần làm dự án

II TỔ CHỨC DẠY HỌC CHUYÊN ĐỀ

1 Mục tiêu chuyên đề

1.1 Kiến thức:

- Phát biểu được khái niệm sinh sản, sinh sản vô tính, sinh sản hữu tính

- Phân biệt được các hình thức sinh sản ở thực vật

- Trình bày được các hình thức sinh sản bằng bào tử, sinh sản sinh dưỡng

- Giải thích cấu tạo của hoa phù hợp với chức năng sinh sản

- Mô tả được quá trình hình thành hạt phấn, túi phôi, quá trình thụ phấn, thụ tinh, quá trình phát triển của hạt, quả

- Phân tích được một số ứng dụng của sinh sản vô tính trong thực tiễn:

+ Ghép chồi và ghép cành

+ Chiết cành và giâm cành

+ Nuôi cấy phôi tế bào và mô thực vật: Cơ sở khoa học của nuôi cấy

tế bào và mô thực vật là tính toàn năng của tế bào

1.2 Kỹ năng:

- Rèn luyện kĩ năng: tư duy, giải quyết vấn đề, kĩ năng khoa học (quan sát, phân loại, định nghĩa) ; kĩ năng học tập ( tự học, tự nghiên cứu, hợp tác, giao tiếp)

- Thực hiện được các cách giâm, chiết, ghép cành ở vườn sinh học thực nghiệm tại trường, tại gia đình

1.3 Thái độ:

- Ham mê hứng thú vào một lĩnh vực nhân giống cây đặc biệt các cây quí

hiếm và triển vọng to lớn của nuôi cấy mô thực vật

- Có ý thức sáng tạo của kĩ thuật nhân giống bằng nuôi cấy mô tế bào không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn có giá trị thực tiễn, kinh tế cao

1.4 Định hướng các năng lực được hình thành:

1.4.1 Các năng lực chung

a) NL tự học :

* Mục tiêu học tập chủ đề:

- Xác định cơ sở khoa học của sinh sản ở thực vật: Khái niệm sinh sản, sinh sản vô tính, sinh sản hữu tính ở TV

- Phổ biến các biện pháp khả thi giâm, chiết, ghép cho người nông dân

* Kế hoạch học tập chủ đề:

NHÓM THỰC NGHIỆM

hoàn thành Ghi chú

1

Bạn An, Lan,

Hồng, Thương

Các thành viên, thực hành thí nghiệm giâm cành chè và chiết, ghép cây Chanh, Táo, Hồng…

tại Tân Cương, TP Thái Nguyên

5 ngày

3 Các thành viên

trong nhóm

An viết sinh sản vô tính Cương viết sinh sản hữu tính Lan viết thực nghiệm giâm cành chè, chiết cành chanh, táo, hồng xiêm…

Hồng viết ứng dụng SSVT trong thực tiễn…

Thương tổng hợp chung các phần trong báo cáo

8 ngày

b) NL giải quyết vấn đề

- Năng lực vận dụng các kiến thức nuôi cấy mô nhằm tạo ra các giống cây trồng có năng suất cao

- Thu thập thông tin từ sách, báo, internet, thư viện, thực địa về sinh sản ở thực vật

- Áp dụng các biện pháp SSVT, SSHT để làm tăng năng suất cây trồng

- Phát triển tư duy phân tích so sánh thông qua việc so sánh sự phát triển của các thực vật khác nhau qua công nghệ nuôi cấy mô thực vật

d) NL tự quản lý

- Quản lí bản thân:

+ Thời gian: lập thời gian biểu cá nhân (nhóm) dành cho chủ đề và các nội dung học tập khác phù hợp

+ Biết cách thực hiện các biện pháp an toàn

+ Kinh phí: chủ động thu chi trong quá trình thu thập tài liệu, in ấn tài liệu, liên hệ các thư viện

- Xác định đúng quyền và nghĩa vụ học tập chủ đề: chủ động thực hiện nhiệm vụ phân công, tích cực đóng góp ý kiến xây dựng, nhắc nhở và động viên bạn cùng nhóm cùng hoàn thành nhiệm vụ

- Quản lí nhóm:

+ Phân công công việc phù hợp với năng lực, điều kiện cá nhân

e) NL giao tiếp

- Sử dụng ngôn ngữ nói phù hợp trong các ngữ cảnh giao tiếp giữa HS với HS (thảo luận), HS với GV (thảo luận, hỗ trợ kiến thức), HS với người dân (khảo sát thông tin), Sử dụng ngôn ngữ trong báo cáo

f) NL hợp tác

- Hợp tác với bạn cùng nhóm, với GV

- Biết lắng nghe, chia sẻ quan điểm và thống nhất với kết luận

g) NL sử dụng CNTT và truyền thông (ICT)

- Sử dụng sách, báo, internet tìm kiếm thông tin liên quan đến sinh sản ở thực vật

- Sử dụng các phần mềm: exel, powpoint để trình chiếu sản phẩm, word trình bày báo cáo

h) NL sử dụng ngôn ngữ

- Sử dụng các thuật ngữ chuyên ngành: sinh sản, sinh sản vô tính, sinh sản hữu tính, giâm, chiết, ghép, nuôi cấy mô TBTV

- Phát triển ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết thông qua trình bày, tranh luận, thảo luận về công nghệ tế bào thực vật

- Trình bày bài báo cáo đúng văn phong khoa học, rõ ràng, logic

i) NL tính toán:

Thành thạo các phép tính cơ bản sử dụng trong tìm hiểu về sinh sản ở thực vật

2 Các kĩ năng khoa học

2.1 Quan sát: Quan sát được các kết quả thực nghiệm; Quan sát các đối tượng

thực vật

2.2 Đo lường: Lượng phân bón (hoocmoon sinh trưởng) lượng nước, cường độ

ánh sáng caanfthieets trong quá trình sinh sản ở thực vật

2.3 Phân loại hay sắp xếp theo nhóm: Phân loại được các nhân tố ảnh hưởng đến

quá trình giâm, chiết, ghép, gieo hạt (sự liền cành, quá trình ra rễ ở cây…); Phân tích được các qui trình nuôi cấy mô nhằm mục đích sinh sản vận dụng trong thực tiễn nuôi cấy mô thực vật

2.4 Xử lí và trình bày các số liệu: bao gồm: vẽ hình, lập bảng, trình bày biểu đồ

cột, sơ đồ, ảnh chụp, số liệu quan sát sự phát triển phôi tế bào thực vật qua mẫu vật tiêu bản, hình ảnh

2.5 Đưa ra các định nghĩa: sinh sản, SSVT, SSHT, Nuôi cấy mô TB, giâm, chiết,

ghép

2.6 Xác định được các biến và đối chứng:

- Đối chứng: trồng cây ở điều kiện bình thường

- Xác định các biến: trồng cây trong các điều kiện môi trường khác nhau

2.7 NL tính toán :Tính toán kích thước cơ thể động vật qua các giai đoạn của qui

trình nuôi cấy mô thực vật

2.8.Thí nghiệm: thiết kế thí nghiệm, làm thực nghiệm, thu thập và xử lí số liệu thí

nghiệm, giải thích kết quả thí nghiệm và rút ra các kết luận về sinh sản ở thực vật

- Biết cách giâm, chiết, ghép , gieo hạt và chăm sóc thực vật

- Ghi nhận số liệu, xây dựng được các biểu đồ so sánh số liệu thu được với đối chứng

3 Chuẩn bị của GV và HS

3.1 Chuẩn bị của GV

- Thực hiện thí nghiệm minh họa

- Hình 41.1; 41.2; 42.1; 42.2; 43 , ảnh, video về các hình thức sinh sản ở thực vật, trong SGK (phóng to)

- Phim: về giâm, chiết, ghép ở thực vật

- Phiếu học tập

- Lệnh / SGK

- Thiết kế dự án: sinh sản ở thực vật

3.2 Chuẩn bị của HS

- Sưu tầm các tranh ảnh về sinh sản ở thực vật

- Thực hiện thí nghiệm

- Các phương tiện để thực hiện dự án: máy ảnh, máy tính, …

4 Tiến trình tổ chức hoạt động học tập

Chuyển giao nhiệm vụ cho HS

Chè Thái Nguyên ngày càng nổi tiếng không chỉ trong nước mà còn cả trên trường quốc tế Việc đẩy mạnh nhân giống chè Thái Nguyên đặc sản để tăng sản lượng là điều cầp thiết

Nhân giống bằng hạt là biện pháp đơn giản và thủ công nhất, có thể áp dụng cho hầu hết các loại cây Tuy nhiên với công nghệ hiện đại ngày nay thì phương pháp nhân giống chè Thái Nguyên bằng hạt đã không còn phù hợp

Dẫn dắt vấn đề

Hoàn thành phiếu học tập sau:

Tỉ lệ trẻ sinh ra/phút

Một ngày cần xây

dựng bao nhiêu

trường Nguyễn Huệ

(Với 1500 học sinh)

1 Em hãy đề xuất các biện pháp giải quyết vấn đè “Bùng nổ dân số“ ? (Tăng năng suất)

2 Tăng năng suất bằng cách nào? (Cải tạo giống + Nhân giống)

3 Nhân giống bằng cách nào?

(nguồn : Internet)

HĐ1: Tìm hiểu các khái niệm: Sinh sản; sinh sản vô tính; sinh sản hữu tính

Gv: sử dụng kĩ thuật động não để yêu cầu hs nêu những hiểu biết về sinh sản ở SV nói chung và TV nói riêng; sinh sản vô tính, hữu tính

Gv cùng Hs tổng hợp lại thành nội dung khái niệm về sinh sản

HĐ2: Tìm hiểu sinh sản bằng bào tử và sinh sản sinh dưỡng

Dẫn dắt vấn đề: Quan sát hình “Một số hình thức sinh sản vô tính ở thực vật“, hãy cho biết đó là hình thức sinh sản nào? Tại sao?

Một số hình thức sinh sản vô tính ở thực vật

(nguồn : Internet)

Gv sử dụng tranh, chiếu hình 41.1; 41.2 yêu cầu Hs quan sát, phân tích đưa ra hình thức sinh sản

*Gv sử dụng các câu hỏi để khắc sâu kiến thức

Câu 1: Kể tên một số loài TV có hình thức sính sản bằng bào tử?

Câu 2: Nêu các con đường phát tán bào tử?

Câu 3: Nhận xét sự tương quan giữa 2 giai đoạn giao tử thể (GTT) và bào tử thể (BTT) ở rêu?

Câu 4: Kể tên các loài TV có hình thức sinh sản sinh dưỡng?

Câu 5: Nhận xét sự tương quan giữa 2 giai đoạn giao tử thể (GTT) và bào tử thể (BTT) ở TV có hình thức sinh sản sinh dưỡng?

HĐ3: Vai trò và ứng dụng sinh sản vô tính ở TV

Dẫn dắt vấn đề: Sau khi tạo ra một giống chè ngon, làm thế nào để nhân nhanh

giống chè đó phổ biến trong sản xuất của tỉnh Thái Nguyên?

(nguồn : Internet)

Nội dung Hoạt động của Gv Hoạt động của Hs

Bước 1: Lập kế hoạch (thực hiện trên lớp)

Nêu tên dự án - Nêu tình huống có vấn

đề về SS, SSVT, SSHT để dẫn đến tên dự án

(Trình chiếu phim, ảnh về giâm, chiết, ghép ở thực vật)

- Nhận biết chủ đề dự án

Xây dựng các tiểu chủ

đề/ý tưởng

- Tổ chức cho học sinh phát triển ý tưởng về thí nghiệm về giâm, chiết, ghép ở thực vật

- Thống nhất ý tưởng và lựa chọn thí nghiệm về giâm, chiết, ghép

- GV yêu cầu mỗi nhóm thực hiện thí nghiệm, ghi nhận theo bảng 1

- GV gợi ý bằng các câu hỏi về nội dung cần thực hiện

+ Sự khác biệt về chiều cao cây ở những khoảng thời gian khác nhau như thế nào?

- Hoạt động nhóm, chia sẻ các ý tưởng

- Cùng GV thống nhất thí nghiệm về các yếu tố ảnh hưởng đến giâm, chiết, ghép

+ Quá trình về thí nghiệm

về giâm, chiết, ghép của cây Chè, cây hồng xiêm, táo, chanh ở điều kiện bình thường

+ Quá trình sinh trưởng của cây chè, cây hồng xiêm, táo, chanh ở điều kiện thiếu phân bón, nước,

HM sinh trưởng + Quá trình sinh trưởng của cây Chè, cây hồng xiêm, táo, chanh ở điều kiện thiếu ánh sáng

+ Sự khác nhau về sinh trưởng của cây Chè, cây hồng xiêm, táo, chanh ở

3 điều kiện thí nghiệm?

+ Nếu tiếp tục để các cây Chè, cây hồng xiêm, táo, chanh đến ngày thứ 30 thì ra rễ cây có tiếp tục tăng hay không? Tại sao?

Lập kế hoạch thực hiện

dự án

- Yêu cầu học sinh nêu các nhiệm vụ cần thực hiện của dự án

- GV gợi ý bằng các câu hỏi về nội dung cần thực hiện

+ SSVT + SSHT + Ứng dụng giâm, chiết, ghép tại địa phương

- Từ đó gợi ý cho HS các nhiệm vụ cần thực hiện

- Căn cứ vào chủ đề học tập và gợi ý của GV, HS nêu ra các nhiệm vụ phải thực hiện

- Thảo luận và lên kế hoạch thực hiện nhiệm vụ

(Nhiệm vụ; Người thực hiện; Thời lượng; Phương pháp, phương tiện; Sản phẩm).

+ Thu thập thông tin + Điều tra, khảo sát hiện

trạng (nếu có thể)

+ Thảo luận nhóm để xử

lý thông tin + Viết báo cáo +Lập kế hoạch tuyên truyền

Bước 2: Thực hiện kế hoạch dự án và xây dựng sản phẩm (hoạt động vào thời gian

ngoài giờ lên lớp)

- Thu thập thông tin - Theo dõi, hướng dẫn, - Thực hiện nhiệm vụ theo

- Điều tra, khảo sát hiện

trạng

giúp đỡ các nhóm (xây dựng câu hỏi phỏng vấn, câu hỏi trong phiếu điều tra, cách thu thập thông tin, kĩ năng giao tiếp )

kế hoạch

- Thảo luận nhóm để xử

lý thông tin và lập dàn ý

báo cáo

- Hoàn thành báo cáo của

nhóm

- Theo dõi, giúp đỡ các

nhóm (xử lí thông tin, cách trình bày sản phẩm của các nhóm)

- Từng nhóm phân tích kết quả thu thập được và trao đổi về cách trình bày sản phẩm

- Xây dựng báo cáo sản phẩm của nhóm

Bước 3: Báo cáo kết quả và nêu ý tưởng về chiến lược.

Báo cáo kết quả - Tổ chức cho các nhóm

báo cáo kết quả và phản hồi

- Gợi ý các nhóm nhận xét, bổ sung cho các nhóm khác

- Các nhóm báo cáo kết quả

- Trình chiếu Powerpoint

- Trình chiếu dưới dạng các file video

- Các nhóm tham gia phản hồi về phần trình bày của nhóm bạn

- Học sinh trả lời câu hỏi dựa vào các kết quả thu thập được từ mỗi nhóm và ghi kiến thức cần đạt vào vở

Nhìn lại quá trình thực

hiện dự án

- Tổ chức các nhóm đánh giá, tuyên dương nhóm,

cá nhân

- Các nhóm tự đánh giá, đánh giá lẫn nhau

Nêu ý tưởng về giâm,

chiết, ghép ở địa phương

- Yêu cầu HS nêu ý tưởng các nhóm

- GV cho các nhóm thảo

- Nhóm trưởng báo cáo kết quả tổng hợp ý tưởng

về giâm chè xanh ở xã

luận và lựa chọn một ý

tưởng tốt nhất, phù hợp

nhất với điều kiện

Tân Cương, Thái Nguyên, chiết, ghép cây ăn quả ở Sông Công, Đồng Hỷ, TN

III KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ

1 Bảng ma trận kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực

1 Khái niệm sinh

sản, sinh sản ở TV

- Trình bày được khái niệm sinh sản; sinh sản ở thực vật

Phân biệt được sinh sản với tái sinh

Chỉ ra được hình thức sinh sản qua một số ví dụ hoặc hình ảnh

Vận dụng được khái niệm để đánh giá một hiện tượng ở thực vật có phải là sinh sản hay không

2 Các hình thức

sinh sản ở thực vật

- Nêu được các hình thức

về sinh sản vô tính, sinh sản hữu tính

- Phân biệt được 2 hình thức SSVT và SSHT

Nhận biết được các hình thức sinh sản ở thực vật qua các ví dụ

Phân loại được các hiện tượng sinh sản ở thực vật trong thực tiễn

3 Sinh sản vô tính

ở thực vật

3.1 Sinh sản bằng

bào tử

Trình bày được thế nào là sinh sản vô tính bằng bào tử

Phân biệt được giai đoạn giao tử thể và bào tử thể

Trên cơ sở một số ví dụ đưa ra được chiều hướng tiến hóa từ giai đoạn giao

tử thể sang giai đoạn bào

tử thể

Tìm hiểu các ứng dụng của sinh sản bằng bào tử trong cuộc sống

3.2 Sinh sản sinh

dưỡng

Trình bày được thế nào là sinh sản sinh dưỡng ở thực vật

Giải thích được sự hình thành cơ thể mới từ cơ quan sinh dưỡng ở thực vật

Ứng dụng của sinh sản sinh dưỡng trong sản xuất trồng trọt

Giải thích các ứng dụng của sinh sản sinh dưỡng trong cuộc sống

3.3 Vai trò và ứng

dụng của sinh sản vô

tính ở thực vật

Mô tả được các ứng dụng thực tiễn của sinh sản vô tính

Giải thích sự cần thiết và

ưu thế của nhân giống vô tính trong sản xuất trồng trọt

Ứng dụng vào cuộc sống

Phân tích được ưu nhược điểm của phương pháp nhân giống vô tính nhân tạo

4 Sinh sản hữu tính

ở thực vật

4.1 Quá trình hình

thành hạt phấn và túi

phôi

Trình bày được quá trình hình thành hạt phấn và túi phôi

Giải thích được cơ sở của quá trình hình thành hạt phấn và túi phôi

Phân tích được vai trò của hạt phấn và túi phôi trong sinh sản hữu tính

Đểa được một số giải pháp ứng dụng điều khiển quá trình hính thành hạt phấn, túi phôi

4.2 Quá trình thụ

phấn, thụ tinh

Nêu được các hình thức thụ phấn và thụ tinh

Giải thích được bản chất của quá trình thụ tinh ở thực vật là thụ tinh kép

Ý nghĩa của các hình thức thụ phấn, thụ tinh ở thực vật

Trên cơ sở cấu tạo hoa của mỗi loài xác định được hình thức thụ phấn phù hợp

Ứng dụng thụ phấn nhân tạo cho cây trồng

4.3 Quá trình hình

thành quả và hạt

Mô tả được quá trình hình thành, phát triển của hạt, quả

Giải thích được nguồn gốc của quả và hạt

Giải thích được quá trình hình thành hạt và quả trong thực tiễn

Vận dụng được trong thực tiễn điều khển quá trình hình thành hạt và quả