SINH sản ở THỰC vật với vấn đề đưa một số GIỐNG cây TRỒNG có GIÁ TRỊ KINH tế vào sản XUẤT tại điện BIÊN

- Trình bày được quá trình sinh sản hữu tính ở thực vật - Tạo được một số cây trồng bằng phương pháp nhân giống vô tính: giâm cành, ghép cành và ghép chồi mắt.. NL tự học : Học sinh xác

Chuyên đề SINH SẢN Ở THỰC VẬT VỚI VẤN ĐỀ ĐƯA MỘT SỐ GIỐNG CÂY TRỒNG CÓ GIÁ TRỊ KINH TẾ VÀO SẢN XUẤT TẠI ĐIỆN

BIÊN ĐƠN VỊ: Nhóm giáo viên tỉnh Điện Biên.

1 Trần Thị Hòa (Nhóm trưởng): (Lựa chọn chủ đề, thống nhất mạch kiến thức,

Tổng hợp các năng lực hướng tới, xây dựng bộ câu hỏi, Tổ chức hoạt động dạy học)

2 Nguyễn Thái Hợp (Xây dựng một chủ đề, xác định mạch kiến thức, xác định năng lực hướng tới, bộ câu hỏi)

3 Đỗ Thùy Dương - GV (Xây dựng một chủ đề, xác định mạch kiến thức, xác định năng lực hướng tới, bộ câu hỏi)

4 Đoàn Thị Thu Hà - GV(Xây dựng một chủ đề, xác định mạch kiến thức, xác định năng lực hướng tới, bộ câu hỏi)

I Nội dung chuyên đề

1 Mô tả chuyên đề:Gồm các nội dung

Sinh sản vô tính ở thực vật

Thực hành : Nhân giống vô tính ở thực vật bằng giâm, chiết, ghép

Sinh sản hữu tính ở thực vật

Tạo giống bằng công nghệ tế bào thực vật

2 Mạch kiến thức của chuyên đề:

2.1 Khái niệm sinh sản ở TV

2.1.1 Khái niệm chung về sinh sản

2.1.2 Khái niệm sinh sản ở thực vật

2.1.3 Phân loại các hình thức sinh sản TV

2.2 Sinh sản vô tính ở thực vật

2.2.1 Khái niệm sinh sản vô tính ở thực vật

2.2.2 Các hình thức sinh sản vô tính ở thực vật

2.2.2.1 Sinh sản sinh dưỡng

2.2.2.2 Sinh sản bào tử

2.3 Sinh sản hữu tính ở thực vật

2.3.1.Khái niệm sinh sản hữu tính ở thực vật

2.3.2 Quá trình sinh sản hữu tính ở thưc vật

2.3.2.1 Hình thành hạt phấn và túi phôi

2.3.2.2 Quá trình thụ phấn và thụ tinh

2.3.2.3 Quá trình hình thành hạt, quả

2.4 Ứng dụng sinh sản vô tính ở thực vật

2.4.1 Giâm, chiết, ghép

2.4.2 Nuôi cấy tế bào và mô thực vật

2.4.3 Lai tế bào sinh dưỡng

2.4.4 Nuôi cấy hạt phấn hoặc noãn chưa thụ tinh

2.4.5 Đề xuất biện pháp nhân nhanh một số giống cây ăn quả có giá trị kinh tế

ở địa phương và bảo tồn một số giống cây trồng có vốn gen quý ở địa phương.

3 Thời lượng

- Số tiết học trên lớp: 4 tiết

- Thời gian học ở nhà: 4 tuần làm dự án

II Tổ chức dạy học chuyên đề:

1 Mục tiêu chuyên đề:

1.1.Kiến thức:

- Nêu được khái niệm sinh sản, sinh sản ở TV

- Phân biệt được các hình thức sinh sản ở TV Lấy được ví dụ minh họa

- Nêu được khái niệm sinh sản vô tính ở TV, lấy được ví dụ minh họa.

- Phân biệt được các hình thức sinh sản vô tính

- Nêu được khái niệm sinh sản hữu tính ở TV, lấy được ví dụ minh họa

- Trình bày được quá trình sinh sản hữu tính ở thực vật

- Tạo được một số cây trồng bằng phương pháp nhân giống vô tính: giâm cành, ghép cành và ghép chồi (mắt)

- Nêu được ý nghĩa và vai trò của công nghệ tế bào thực vật

- Giải thích được lí do có thể nuôi cấy tế bào hoặc mô thực vật tạo thành một cây hoàn chỉnh

- Trình bày được quy trình nuôi cấy tế bào và mô thực vật; lai tế bào sinh dưỡng; nuôi cấy hạt phấn hoặc noãn chưa thụ tinh Lấy ví dụ minh họa

- Đề xuất biện pháp nhân nhanh một số giống cây ăn quả có giá trị kinh tế ở địa phương

- Đề xuất biện pháp bảo tồn một số giống cây trồng có vốn gen quý ở địa phương

1.2 Kỹ năng: Rèn luyện được các kĩ năng sau

- Kĩ năng tư duy, kĩ năng gqvđ

+ Quan sát các hình ảnh, video, các mẫu vật

+ Phân loại các hình thức sinh sản ở thực vật

+ Định nghĩa được các khái niệm

- Kỹ năng học tập: tự học; tự nghiên cứu; hợp tác; giao tiếp

- Kỹ năng chuyên biệt :

+ Thực hiện được các kĩ năng nhân giống bằng sinh sản vô tính phổ biến trong nông nghiệp (giâm, chiết, ghép cành)

+ Trình bày được qui trình nuôi cấy mô, các điều kiện liên quan tới quá trình này + Quan sát, phân tích số liệu…

1.3.Thái độ:

- Ham mê hứng thú vào một lĩnh vực nhân giống cây đặc biệt các cây quí hiếm và triển vọng to lớn của nuôi cấy mô thực vật

- Kích tư duy sáng tạo trong vận dụng kĩ thuật nhân giống bằng nuôi cấy mô tế bào không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn có giá trị thực tiễn, kinh tế cao

1.4 Định hướng các NL được hình thành:

1.4.1 Các năng lực chung

a NL tự học :

Học sinh xác định được mục tiêu chủ đề

- Xác định cơ sở khoa học của sinh sản ở thực vật: Khái niệm sinh sản ở thực vật, quá trình sinh sản hữu tính ở thực vật, ứng dụng một số biện pháp nhân giống vô tính vào thực tiễn

- Đề xuất biện pháp nhân nhanh một số giống cây ăn quả có giá trị kinh tế ở địa phương

- Đề xuất biện pháp bảo tồn một số giống cây trồng có vốn gen quý ở địa phương

Lập và thực hiện được kế hoạch học tập chủ đề:

Thời gian Nội dung công việc Người thực hiện Sản phẩm

7 ngày

- Nghiên cứu tài liệu về:

+ Các hình thức sinh sản

ở thực vật + Quy trình nuôi cấy mô, lai tế bào, nuôi cấy hạt phấn hoặc noãn chưa thụ tinh

Nguyễn Văn A, B, C

Thực hiện và thảo luận nhóm, tìm hiểu thực tế

- Báo cáo tóm tắt các hình thức sinh sản của thực vật, sưu tầm hình ảnh về các hình thức sinh sản vô tính ở thực vật

- Báo cáo tìm hiểu về quy trình nuôi cấy mô, lai tế bào, nuôi cấy hạt phấn hoặc noãn chưa thụ tinh

14 ngày - Thực hành: Giâm, chết Nguyễn Văn A, B, - Hoàn thành báo cáo

ghép C

Thực hiện cùng nhóm

tiến trình và kết quả thực hành

14 ngày

- Thực địa:

+ Ðiều tra thực tế người

dân địa phương đang

trồng những cây ăn quả

nào, cây công nghiệp

nào và có hiệu quả kinh

tế không?

+ Ðiều tra thực tế người

dân trồng lúa và để

giống cho vụ sau như thế

nào

- Tuyên truyền các biện

pháp để bảo vệ nguồn

gen qúy (cây lúa), giới

thiệu một số cây trồng có

hiệu quả kinh tế cao có

thể trồng được trên địa

phương điện biên

Nguyễn Văn A,B,C

Thực hiện cùng nhóm

- Hoàn thành các phiếu điều tra, phỏng vấn

- Nông dân ở Ðiện Biên biết cách giữ gìn bảo vệ nguồn gen quý

và trồng một số cây có giá trị kinh tế cao ở địa phương

b NL giải quyết vấn đề:

- Phân tích được ưu điểm của các phương pháp nhân giống vô tính ở thực vật trên

cơ sở khoa học từ đó tìm hiểu một số giống cây trồng có giá trị kinh tế phù hợp với khí hậu, tập quán canh tác của tỉnh Điện Biên và đề xuất phương án bảo tồn, nhân rộng các giống cây trồng đó

- Thu thập thông tin từ các nguồn khác nhau qua nghiên cứu tài liệu, quan sát thực

tế, tiến hành thí nghiệm

c NL tư duy sáng tạo:

- HS đặt được nhiều câu hỏi về chủ đề học tập: ưu điểm của sinh sản vô tính,

những điều kiện cần thiết để giâm, chiết, ghép thành công, những giống cây trồng nào có thể áp dụng nhân giống vô tính đạt hiệu quả kinh tế cao, đề xuất một số biện pháp bảo tồn và nhân rộng các giống cây trồng vào địa phương

- Đề xuất phương án tạo giống cây trồng có giá trị kinh tế cao phù hợp với khí hậu

thổ nhưỡng của Điện Biên bằng phương pháp nhân giống vô tính.

d.NL tự quản lý

- Quản lí bản thân:

+ Thời gian: lập thời gian biểu cá nhân (nhóm) dành cho chủ đề và các nội dung học tập khác phù hợp

+ Biết cách thực hiện các biện pháp an toàn

+ Kinh phí: chủ động thu chi trong quá trình thu thập tài liệu, in ấn tài liệu, liên hệ các thư viện

- Xác định đúng quyền và nghĩa vụ học tập chủ đề: chủ động thực hiện nhiệm vụ phân công, tích cực đóng góp ý kiến xây dựng, nhắc nhở và động viên bạn cùng nhóm cùng hoàn thành nhiệm vụ

- Quản lí nhóm:

+ Phân công công việc phù hợp với năng lực, điều kiện cá nhân

e.NL giao tiếp

Sử dụng ngôn ngữ nói phù hợp trong các ngữ cảnh giao tiếp giữa HS với HS (thảo luận), HS với GV (thảo luận, hỗ trợ kiến thức), HS với người dân (khảo sát thông tin), Sử dụng ngôn ngữ trong báo cáo

g.NL hợp tác

Hợp tác với bạn cùng nhóm, với GV

Biết lắng nghe, chia sẻ quan điểm và thống nhất với kết luận

h NL sử dụng CNTT và truyền thông (ICT)

Sử dụng sách, báo, internet tìm kiếm thông tin liên quan

Sử dụng các phần mềm: exel, powpoint để trình chiếu sản phẩm, word trình bày báo cáo

i NL sử dụng ngôn ngữ

Sử dụng các thuật ngữ chuyên ngành: sinh trưởng, phát triển, sinh sản, nuôi cấy

mô, lai tế bào, năng suất cây trồng

Trình bày bài báo cáo đúng văn phong khoa học, rõ ràng, logic

2 Các kĩ năng khoa học

2.1 Quan sát: Quan sát được các kết quả thực hành thí nghiệm.

2.2 Đo lường: lượng phân bón cho từng thời kì sinh trưởng, phát triển, lượng

nước, cường độ ánh sáng

2.3 Phân loại hay sắp xếp theo nhóm: Phân loại được các nhân tố ảnh hưởng đến

sinh trưởng, phát triển, phân loại được nhóm nhân tố tăng năng suất cây trồng

2.4 Tìm mối liên hệ: liên hệ giữa các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất cây trồng 2.6 Xử lí và trình bày các số liệu: bao gồm: vẽ đồ thị, lập bảng, trình bày biểu đồ

cột, sơ đồ, ảnh chụp, số liệu

2.7 Đưa ra các định nghĩa: sinh trưởng, phát triển ở thực vật, nguyên tố dinh

dưỡng khoáng thiết yếu, năng suất cây trồng, quang chu kỳ,…

2.8 Xác định được các biến và đối chứng:

- Đối chứng: trồng cây ở điều kiện bình thường

- Xác định các biến: trồng cây trong các điều kiện môi trường khác nhau

2.9 Thí nghiệm: thiết kế thí nghiệm, làm thực nghiệm, thu thập và xử lí số liệu thí

nghiệm, giải thích kết quả thí nghiệm và rút ra các kết luận:

- Ghi nhận số liệu, xây dựng được các biểu đồ so sánh số liệu thu được với đối chứng

2 Chuẩn bị của GV và HS

2.1 Chuẩn bị của GV

- Hình ảnh, Video, mẫu vật, tài liệu cập nhật thông tin về sinh sản của thực vật và các thông tin về công nghệ nuôi cấy mô trong sinh sản thực vật

2.2 Chuẩn bị của HS

- Các phương tiện để thực hiện dự án “SINH SẢN Ở THỰC VẬT VỚI VẤN ĐỀ ĐƯA MỘT

SỐ GIỐNG CÂY TRỒNG CÓ GIÁ TRỊ KINH TẾ VÀO SẢN XUẤT TẠI ĐIỆN BIÊN”

3.Bảng ma trận kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực:

1 Khái

niệm sinh

sản

- Nêu các dấu hiệu của sinh sản, sinh sản ở thực vật

- Trình bày được

KN sinh sản, sinh sản ở thực vật

Lấy ví dụ về sinh sản, sinh sản ở thực vật Phân biệt được

KN sinh sản vô tính và hữu tính

Phân biệt được bản chất của hiện tượng sinh sản và không phải sinh sản

Phân biệt được sinh sản

vô tính và hữu tính (bằng ví

dụ thực tế)

2 Phân

biệt quá

trình sinh

sản vô

tính và

hữu tính

- Liệt kê các giai đoạn của quá trình sinh sản vô tính và hữu tính

- Phân biệt quá trình sinh sản vô tính và hữu tính

- Giải thích ưu điểm của các hình thức sinh sản

- Phân biệt tự thụ phấn và thụ phấn chéo

- Ứng dụng các hình thức sinh sản vào thực tiễn, những thành tựu mà chúng

ta đã đạt được

3 Ứng

dụng sinh

sản vô

tính ở

thực vật

- Trình bày các bước tiến hành giâm, chiết, ghép

- Trình bày được các điều kiện cơ bản cần thiết cho nuôi cấy

mô thực vật

- Giải thích được

cơ sở tế bào của hiện tượng nuôi cấy mô tế bào

- Giải thích được

cơ sở tế bào của nuôi cấy mô nhằm

- Điều kiện để

có thể giâm, chiết, ghép thành công

- Phân tích được vai trò của mỗi điều

- Đề xuất một

số cây ghép thành công có giá trị kinh tế cao

- Phân tích được vai trò

- Trình bày các bước tiến hành lai tế bào

tạo cơ thể mới

- Tại sao trước khi tiến hành lai tế bào phải phá bỏ thành tế bào

kiện trong nuôi cấy mô thực vật

-

của các điều kiện không thuận lợi cho nuôi cấy mô thực vật

4 Chiến

lược

tuyên

truyền

vấn đề

đưa một

số giống

cây trồng

có giá trị

kinh tế

vào sản

xuất

- Mô tả được các ứng dụng thực tiễn của công nghệ nuôi cấy mô dung cho sinh sản thực vật

- Giải thích được

sự cần thiết và vai trò của công nghệ nuôi cấy mô thực vật

- Giải thích được những ưu thế của nuôi cấy mô dung cho sinh sản

- Ứng dụng của công nghệ sinh học nuôi cấy

mô dung cho sinh sản

- Phân tích được những

ưu và nhược điểm của nuôi cấy mô dung cho sinh sản ở thực vật

2 Tiến trình dạy học chuyên đề:

Câu hỏi tình huống:

Giống Lan được nhân lên bằng phương pháp nhân giống vô tính

Giống lan được nhân lên nhờ phương pháp sinh sản vô tính tự nhiên

Câu hỏi ĐVĐ: Đây là hai giống Lan rừng mà gia đình bác Sinh là chủ tịch xã Mường Phăng ở Điện Biên lấy về từ rừng Mường Phăng, rất nhiều người trong và ngoài tỉnh khi đến thăm nhà bác đều muốn có giống lan này, em sẽ làm gì để giúp họ?

Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm, các hình thức sinh sản ở

thực vật

GV: Nghiên cứu tài liệu về:

+ Các khái niệm sinh sản ở thực vật

+ Các hình thức sinh sản ở thực vật (minh chứng bằng hình ảnh

hoặc video)

+ Quá trình sinh sản ở thực vật

+ Nguyên tắc của các phương pháp nhân giống vô tính ở thực

vật

(Gv hướng dẫn học sinh tìm hiểu các nguồn tư liệu)

HS: Chia lớp thành 4 nhóm, đọc tài liệu, thảo luận nhóm, các

nhóm tự phân công nhiệm vụ

- Học sinh biết được mục tiêu của chuyên

đề hướng tới

- Nhóm phân công nhiệm vụ trong nhóm, nghiên cứu tài liệu thống nhất nội dung, hình thức trình bày

- Giao nhiệm vụ về nhà

Hoạt động 2: Báo cáo của các nhóm về các nội dung đã phân

công ở hoạt động 1

GV: lắng nghe các nhóm báo cáo, nhận xét của các nhóm, từ đó

chốt kiến thức về các vấn đề liên quan:

- Khái niệm chung về sinh sản

- Khái niệm sinh sản ở thực vật

- Phân loại các hình thức sinh sản TV

- Sinh sản vô tính ở thực vật

- Khái niệm sinh sản vô tính ở thực vật

- Các hình thức sinh sản vô tính ở thực vật

- Sinh sản sinh dưỡng

- Sinh sản bào tử

- Sinh sản hữu tính ở thực vật

- Khái niệm sinh sản hữu tính ở thực vật

- Quá trình sinh sản hữu tính ở thưc vật

- Hình thành hạt phấn và túi phôi

- Quá trình thụ phấn và thụ tinh

- Quá trình hình thành hạt, quả

- Ứng dụng sinh sản vô tính ở thực vật

- Giâm, chiết, ghép

- Nuôi cấy tế bào và mô thực vật

- Lai tế bào sinh dưỡng

- Nuôi cấy hạt phấn hoặc noãn chưa thụ tinh

HS: Trình bày, ghi chép những nội dung chưa chuẩn xác về

khái niệm, quá trình, nguyên tắc sinh sản…

Hoạt động 3:

Tìm hiểu: “SINH SẢN Ở THỰC VẬT VỚI VẤN ĐỀ ĐƯA MỘT SỐ

GIỐNG CÂY TRỒNG CÓ GIÁ TRỊ KINH TẾ VÀO SẢN XUẤT TẠI ĐIỆN

BIÊN”

- Phân công công việc cho các nhóm:

+ Nhóm 1:

- Các hình thức sinh sản ở thực vật

- Quy trình nuôi cấy mô, lai tế bào, nuôi cấy hạt phấn hoặc

noãn chưa thụ tinh

+ Nhóm 2: Thực hành: Giâm, chiết, ghép

+ Nhóm 3: Thực địa:

- Ðiều tra thực tế người dân địa phương đang trồng những cây

ăn quả nào, cây công nghiệp nào và có hiệu quả kinh tế không?

- Rèn luyện kỹ năng thực hành, quan sát, biện luận, phân tích, khái quát hóa thông qua nội dung về sinh sản bằng nuôi cấy mô thực vật

- Ðiều tra thực tế người dân trồng lúa và để giống cho vụ sau như thế nào

- Tuyên truyền các biện pháp để bảo vệ nguồn gen qúy (cây lúa), giới thiệu một số cây trồng có hiệu quả kinh tế cao có thể trồng được trên địa phương điện biên

Trình bày nội dung tìm hiểu

- Các nhóm trình bày nội dung bài mà nhóm mình phụ trách, sao cho thành viên nào cũng được trình bày, thể hiện công sức của tất cả các thành viên trong sản phẩm

- Sau mỗi phần trình bày các nhóm đặt câu hỏi, thảo luận

- Các nhóm đánh giá các bài trình bày

III KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ

1