Nâng cao hiệu quả dạy học bằng

Một trong những điểm tôi đã làm là ”Nâng cao hiệu quả dạy ” học môn hoá học ở tr ờng THPT bằng việc giải thích các hiện t ợng thực tiễn có liên quan đến bài học”.. Có những vấn đề hoá

đề tài:

môn hoá học ở tr ờng THPT bằng việc giải thích các hiện t ợng thực tiễn có liên quan đến

bài học

Đặt vấn đề

• Giáo dục thế hệ trẻ là nhiệm vụ mà tất các các quốc gia trên thế giới đều coi

là chiến l ợc của dân tộc mình Vì thế đại hội lần IX đảng cộng sản Việt Nam trong nghị quyết ghi rõ: ”Giáo dục là quốc sách hàng đầu”, t ơng lai của một dân tộc, một quốc gia phải nhìn vào nền giáo dục của quốc gia đó.

• Nêu về tầm quan trọng của giáo dục cho thế hệ trẻ nhân ngày khai tr ờng đầu

tiên của n ớc Việt Nam dân chủ cộng hoà chủ tịch Hồ Chí Minh nói:

• ” non sông Việt Nam có trở nên t ơi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có b ớc

tới đài vinh quang để sánh vai với các c ờng quốc năm châu đ ợc hay không,

chính là nhờ một phần công lớn công học tập của các em ”.

• Tr ớc khi ng ời ra đi, trong duy chúc chủ tịch Hồ Chí Minh có dặn: ” Phải giáo

dục thế hệ trẻ để cho họ trở thành ng ời vừa hồng vừa chuyên ”.

• Trong điều kiện hiện nay khi khoa học kỹ thuật của nhân loại phát triển nh

vũ bão, nền kinh tế trí thức có tính toàn cầu thì nhiệm vụ của nghành giá dục vô cùng to lớn: Giáo dục không chỉ truyền đạt kiến thức cho học sinh mà còn phải giúp học sinh vận dụng kiến thức khoa học vào cuộc sống, vừa mang

tính giáo dục, vừa mang tính giáo d ỡng nh ng cao hơn là giáo d ỡng h ớng thiện khoa học.

sở phát huy tính sáng tạo đ a những ứng dụng phục vụ trong đời sống của con ng ời Hoá học góp phần giải toả, xoá bỏ hiểu biết sai lệch làm ph ơng hại đến đời sống, tinh thần của con ng ời Để đạt đ ợc mục đích của học hoá học trong tr ờng phổ thông thì giáo viên dạy hoá học là nhân tố tham gia quyết định chất l ợng Do vậy ngoài những hiểu biết về

hoá học, ng ời giáo viên dạy hoá học còn phải có ph ơng pháp truyền đạt thu hút gây hứng thú khi lĩnh hội kiến thực hoá học của học sinh Đó là vấn đề cần quan tâm và nghiên cứu nghiêm túc Trong sáng kiến kinh nghiệm (SKKN) này tôi có đề cập đến một khía cạnh “Nâng cao hiệu quả dạy học môn hoá học ở tr ờng THPT bằng việc –

cho học sinh hoá học dễ hiểu, thiết thực, gần gủi với đời sống và lôi cuốn học sinh khi học…Để hoá học không còn mang tính đặc thù khó hiểu nh một “thuật ngữ khoa học “.

II/ thực trạng vấn đề nghiên cứu:

1/Thựcưtrạng:

ưưTr ớc tình hình học hoá học phải đổi mới ph ơng pháp dạy đã và đang thực sự là yếu tố quyết định hiệu quả giờ dạy Một trong những yếu tố để đạt giờ dạy có hiệu quả và tiến bộ là phải phát huy tính thực tế, giáo dục về môi tr ờng, về t t ởng vừa mang bản sắc dân tộc mà không mất đi tính cộng đồng trên toàn thế giới, những vấn đề cũ nh ng không cũ mà vẫn có tính chất cập nhật và mới mẽ ,đảm

bảo: Tính khoa học – hiện đại, cơ bản, tính thực tiễn và giáo dục kỹ thuật tổng hợp, tính hệ thống s phạm.

Tuy nhiên mỗi tiết học có thể không nhất thiết phải hội tụ tất cả những quan điểm nêu trên, cần phải nghiên cứu kỹ l ỡng, đừng quá lạm dụng khi l ợng kiến thức không đồng nhất

Thực tế giảng dạy cho thấy:

Môn hoá học trong tr ờng phổ thông là một trong môn học khó, nếu không có những bài giảng và

ph ơng pháp hợp lý phù hợp với thế hệ học trò dễ làm cho học sinh thụ động trong việc tiếp thu, cảm

nhận Đã có hiện t ợng một số bộ phận học sinh không muốn học hoá học, ngày càng lạnh nhạt với

giá trị thực tiễn của hoá học

Nhiều giáo viên ch a quan tâm đúng mức đối t ợng giáo dục: Ch a đặt ra cho mình nhiệm vụ và trách nhiệm nghiên cứu, hiện t ợng dùng đồng loạt cùng một cách dạy, một bày giảng cho nhiều lớp,

nhiều thế hệ học trò là không ít Do ph ơng pháp ít có tiến bộ mà ng ời giáo viên đã trở thành ng ời

cảm nhận, truyền thụ tri thức một chiều Giáo viên nên là ng ời h ớng dẫn học sinh chủ động trong quá trình lĩnh hội tri thức hoá học Hãy “thắp sáng ngọn lửa ” chủ động lĩnh hội tri thức trong từng

2 / Kết quả, hiệu qủa của thực trạng trên để việc giảng dạy môn hoá

học đạt hiệu quả cao hơn tôi đã mạnh dạn cải tiến nội dung, ph ơng pháp trong các bài giảng hoá học THPT Một trong những điểm tôi

đã làm là ”Nâng cao hiệu quả dạy ” học môn hoá học ở

tr ờng THPT bằng việc giải thích các hiện t ợng thực tiễn

có liên quan đến bài học” Có những vấn đề hoá học có thể giúp học sinh giải thích những hiện t ợng trong tự nhiên, tránh việc

mê tín dị đoan, thậm chí hiểu đ ợc những dụng ý khoa học hoá học trong những câu ca dao ” tục ngữ mà thế hệ tr ớc để lại và có thể ứng dụng trong thực tiển đời sống th ờng ngày chỉ bằng những kiến thức rất phổ thông mà không gây nhàm chán, xa lạ, lại có tác dụng kích thích tính chủ động, sáng tạo, hứng thú trong môn học Làm cho hoá học không khô khan, bớt đi tính đặc thù và phức tạp

• Trong phạm vi đề tài tôi kkông có tham vọng giải quyết mọi vấn đề

trong thực tiễn có thể ” Nâng cao hiệu quả dạy ” học môn hoá học

ở tr ờng THPT bằng việc giải thích các hiện t ợng thực tiễn có liên

nhân coi đó là kinh nghiệm qua một số ví dụ minh hoạ, với mong muốn góp phần tạo ra và phát triển ph ơng pháp dạy hoá học hiệu quả cao hơn qua các bài giảng hoá học.

• b/ giải quyết vấn đề

•

Cơ sở lý luận và thực tiễn dạy học tôi đã thấy rằng: ”Nâng cao hiệu quả dạy ” học môn hoá học ở tr ờng THPT bằng việc giải thích các hiện t ợng thực tiễn có liên quan đến bài học ” sẽ tạo hứng thú, khơi dậy nềm đam mê, học sinh hiểu đ ợc vai trò và ý nghĩa thực tiễn trong học hoá học, Để thực hiện đ ợc, ng ời giáo viên cần nghiên cứu kỹ bài giảng, xác định đ ợc kiến thức trọng trọng tâm, tìm hiểu ,tham khảo các vấn đề thực tế liên quan phù hợp với từng học sinh ở thành thị, nông

thôn ”, đôi lúc cần quan tâm đến tính cách sở thích của đối t ợng tiếp

• Thu, hình thành giáo án theo h ớng phát huy tính tích cực chủ động của học sinh,

phải mang tính hợp lý và hài hoà, nhẹ nhàng, đôi lúc có khôi hài nh ng sâu sắc,

vẫn đảm nhiệm đ ợc mục đích học môn hoá học Tuy nhiên thời gian giành cho

vấn đề này là không nhiều, ”nó nh thứ gia vị trong đời sống không thể thay cho thức ăn nh ng thiếu nó thì kém đi hiệu quả ăn uống ”.

• 1/ ”Nâng cao hiệu quả dạy ” học môn hoá học ở tr ờng THPT bằng việc giải thích

các hiện t ợng thực tiễn có liên quan đến bài học ” bằng cách nêu hiện t ợng thực tiễn xung quanh đời sống ngày th ờng sau khi đã kết thúc bài học Cách nêu vấn đề này có thể tạo cho học sinh căn cứ vào những kiến thức đã học tìm cách giải thích hiện t ợng ở nhà hay những lúc bắt gặp hiện t ợng đó, học sinh sẽ suy nghĩ, ấp ủ

câu hỏi vì sao lại có hiện t ợng đó? tạo tiền đề thuận lợi khi học bài học mới tiếp

theo

• 2 / ”Nâng cao hiệu quả dạy ” học môn hoá học ở tr ờng THPT bằng

việc giải thích các hiện t ợng thực tiễn có liên quan đến bài học ” bằng cách nêu hiện t ợng thực tiễn xung quanh đời sống ngày th ờng qua các

ph ơng trình phản ứng hoá học cụ thể trong bài học Cách nêu vấn đề này có thể sẽ mang tính cập nhật, làm cho học sinh hiểu và thấy đ ợc ý nghĩa thực tiễn bài học Giáo viên có thể giải thích để giải toả tính tò

mò của học sinh.Mặc dù vấn đề đ ợc giải thích có tính chất rất phổ

thông

• 3 / ”Nâng cao hiệu quả dạy ” học môn hoá học ở tr ờng THPT bằng

việc giải thích các hiện t ợng thực tiễn có liên quan đến bài học ” bằng cách nêu hiện t ợng thực tiễn xung quanh đời sống ngày th ờng thay

cho lời giới thiệu bài giảng mới Cách nêu vấn đề này có thể tạo cho học sinh bất ngờ, có thể là một câu hỏi rất khôi hài hay một vấn đề rất bình th ờng mà hàng ngày học sinh vẫn gặp nh ng lại tạo sự chú ý

quan tâm của học sinh trong quá trình học tập.

• 4/ ”Nâng cao hiệu quả dạy ” học môn hoá học ở tr ờng

THPT bằng việc giải thích các hiện t ợng thực tiễn có liên quan

đời sống ngày th ờng thông qua các bài tập tính toán Cách nêu vấn đề này có thể giúp cho học sinh trong khi làm bài tập lại

lĩnh hội đ ợc vấn đề cần truyền đạt, giải thích.Vì muốn giải đ ợc bài toán hoá đó học sinh phải hiểu đ ợc nội dung kiến thức cần huy động, hiểu đ ợc bài toán yêu cầu gì? và giải quyết nh thế

nào?

• 5 / ”Nâng cao hiệu quả dạy ” học môn hoá học ở tr ờng

THPT bằng việc giải thích các hiện t ợng thực tiễn có liên quan

đến bài học ” bằng cách nêu hiện t ợng thực tiễn xung quanh

đời sống ngày th ờng thông qua những câu chuyện ngắn có tính chất khôi hài, gây c ời có thể xen vào bất cứ thời gian nào trong suốt tiết học.H ớng này có thể góp phần tạo không khí học tập

thoải mái Đó cũng là cách kích thích niềm đam mê học hoá.

• 6 / ”Nâng cao hiệu quả dạy ” học môn hoá học ở tr ờng THPT bằng

cách tiến hành tự làm thí nghiệm qua các hiện t ợng thực tiễn xung

quanh đời sống ngày th ờng ở địa ph ơng , gia đình ”sau khi đã học bài giảng Cách nêu vấn đề này có thể làm cho học sinh căn cứ vào những kiến thức đã học tìm cách giải thích hay tự tái tạo lại kiến thức qua các thí nghiệm ở nhà hay những lúc bắt gặp hiện t ợng, tình huống đó

Giúp học sinh phát huy khả năng ứng dụng hoá học vào đời sống thực tiễn.

• 7 / ”Nâng cao hiệu quả dạy ” học môn hoá học ở tr ờng THPT bằng

việc giải thích các hiện t ợng thực tiễn có liên quan đến bài học ” bằng cách nêu hiện t ợng thực tiễn xung quanh đời sống ngày th ờng từ đó

liên hệ với nội dung bài giảng để rút ra những kết luận mang tính quy luật Làm cho học sinh không có cảm giác khó hiểu vì có nhiều vấn đề

lý thuyết nếu đề cập theo tính đặc thù của bộ môn thì khó tiếp thu đ ợc nhanh so với gắn nó với thực tiễn hàng ngày.

II/ các biện pháp để tổ chức thực hiện:

• 1/ Để tổ chức thực hiện đ ợc giáo viên có thể dùng nhiều ph ơng tiện, nhiều

cách nh : Bằng lời giải thích, băng hình ảnh, đoạn phim, bài hát, ”có thể tiến hành dạy trong hoàn cảnh dùng máy chiếu hay không dùng máy

chiếu”Điều này cần phụ thuộc vào giáo viên ở mỗi tr ờng THPT, căn cứ vào hoàn cảnh cụ thể và phong cách dạy khác nhau để huy động tối đa vì hiệu quả giáo dục với nội dung đề tài này, có những kinh nghiệm có thể áp dụng cho nhiều ng ời, nh ng có nh ng phong cách không thể áp dụng cho giáo viên khác.Vì phong cách dạy ”nó nh tính cách của mỗi con ng ời không thể ai giống ai ” nh ng đảm bảo đ ợc nội dung dạy học theo yêu cầu của ch ơng

trình Tôi nói nh vậy không có nghĩa ng ời giáo viên không đổi mới ph ơng pháp giảng dạy mà mỗi giáo viên luôn phải tìm cách đổi mới trong phong cách dạy của mình theo yêu cầu của thực tiễn hiện hành Có thể nói ”ng ời giáo viên nh một đạo diễn cho tiết dạy của mình ”

• 2/ Phần ví dụ minh hoạ thông qua một số hiện t ợng”thực tiễn trong số

hàng nghìn, hàng vạn hiện t ợng, tình huống thực tiển có thể áp dụng và

quan điểm của tôi trong từng vấn đề cụ thể với đề tài: ”Nâng cao hiệu quả dạy ” học môn hoá học ở tr ờng THPT bằng việc giải thích các hiện t ợng

thực tiễn có liên quan đến bài học ”.

 Vấn đề số 0001

• Vai trò của ôzôn trong đời sống và công nghiệp nh thế nào?

- Ôzôn zó khả năng ”cải tạo ” n ớc thải, có thể khử các chất độc nh phênol, hợp chất xianua, nông

d ợc, chất trừ cỏ, các hợp chất hữu cơ gây bệnh”có trong n ớc thải Ôzôn có thể tác dụng với các ion kim loại: sắt, thiếc, chì, mangan”Biến n ớc thải thành n ớc sạch vô hại Trên tầng cao khí quyển 10- 30km quanh trái đất O 3 tồn tại thành một tầng khí quyển riêng có khả năng hấp thụ tia tử ngoại

phát ra từ mặt trời Vì các tia tử ngoại làm cho ng ời, động thực vật bị đột biến gen, gây bệnh nan y ” Gần đây do công nghiệp phát triển, các nhà máy xuất hiện khí thải, động cơ phản lực ” thải vào khí quyển một l ợng bụi và khí ô nhiểm, thì ôzôn lại góp phần oxi hoá chất gây ô nhiểm ,cũng chính vì vậy tầng ôzôn bị mỏng dần.Trong vòng 50 năm gần đây l ợng ôzôn mỏng đi khoảng 1% , có một số nơi tầng ôzôn bị thủng và gây ra không ít hiện t ợng nh : bảo, lũ lụt, cháy rừng, bệnh nan y”

  Lĩnh vực áp dụng : Đây là vấn đề có liện quan đế giáo dục môi tr ờng và qua bài học học

sinh hiểu đ ợc tầm quan trọng của ôzôn , vừa có ý thức bảo vệ môi tr ờng và kích thích sự tìm hiểu về vấn đè này Giáo viên có thể đ a vào bài giảng về phần oxi (tiết 49 lớp 10).

  Vấn đề số 0002:

• Vì sao khi luộc rau muống nên tra vào tr ớc một ít muối

NaCl( muối ăn)

• Do nhiệt độ sôi của n ớc ở áp suất 1atm là 100 0 C, néu tra thêm NaCl thì lúc đó làm cho nhiệt n ớc

khi sôi ( dung dịch NaCl loãng) là > 100 0 C vì vậy khi đó rau muống sẽ mền hơn và xanh hơn là do nhiệt độ sôi cao hơn của n ớc nên rau chín nhanh hơn, thời gian luộc rau không lâu làm rau ít mất vitamin nên xanh

  Lĩnh vực áp dụng: vấn đề này có thể có học sinh biết nh ng có học sinh không để ý nh ng

nếu đ ợc biết đến thì các em có thể tiến hành thí nghiệm ngay trong mỗi buổi nấu ăn, góp phần tạo thêm kinh nghiệm cho học sinh, rất thiết thực Có thể chèn vào trong bài giảng:( tiết 3,4,5, 10 lớp 11

và tiết 46 lớp 12), thời gian đề cập vấn đề này khoảng 2 phút

•

  Vấn đề số 0003: Vì sao cồn có thể sát khuẩn ?

• - Cồn là dung dịch r ợu etylic (C 2 H 5 OH) có khả năng thẩm thấu rất cao, có thể xuyên qua màng

tế bào tiến sâu vào trong gây đông tụ protein làm cho tế bào bị chết (Do protein là cơ sở sự sống của tế bào) thực tế thấy rằng chỉ có cồn 75% là có khả năng sát trùng tốt nhất vì nếu > 75% thì nồng động cồn quá cao làm cho protein đông tụ cao, làm protein trên bề mặt vi khuẩn đông cứng hình thành một lớp vỏ cứng ngăn không cho cồn thấm vào nên vi khuẩn không bị chết Nếu quá loãng < 75% thì hiệu quả sát trùng kém

  Lĩnh vực áp dụng: Trong y tế cồn đ ợc sử dung đại trà khi tiêm, rửa vết th ơng ”

nh ng có ít ng ời quan tâm tại sao lại dùng cồn Trong khi học, nếu học sinh đ ợc biết sẽ rất tốt cho cuộc sống Giáo viên có thể xen vào trong các tiết dạy về r ợu êtylic nh : tiết 3,4 lớp 12.

bằng thủy tinh?

• - Dung dich HF tuy là axit yếu nh ng có tính chất đặc biệt là ăn mòn đ ợc thuỷ tinh Do thành

phần của thuỷ tinh chính là SiO 2 cho dung dịch HF vào thì có phản ứng:

• SiO 2 + 4HF = SiF 4 ↑ + 2 H 2 O

• (dễ bay hơi )

  Lĩnh vực áp dụng : Đây là vấn đề bắt buộc trong quá trình dạy về Flo và tính

chất của dung dịch HF ( tiết 42,43 lớp 10), giúp học sinh giải đáp đ ợc bài tập, mà trong thực tiễn tránh đựng dung dịch HF trong bình thuỷ tinh khi gặp.

•  Vấn đề số 0005: Làm thế nào để khắc đ ợc thuỷ

tinh ?

• - Muồn khắc thuỷ tinh ng ời ta nhúng thuỷ tinh vào sáp nóng chảy, nhấc ra cho nguội,

dùng vật nhọn tạo hình chữ, vạch”cần khắc nhờ lớp sáp (nến ) mất đi, rồi nhỏ dung dịch HF vào thuỷ tinh sẽ bị ăn mòn ở những nơi đã bị cạo đi lớp sáp SiO 2 + 4HF = SiF 4 ↑ + 2 H 2 O

• (dễ bay hơi )

• - Nếu không có dung dịch HF thay bằng dung dịch H 2 SO 4 đặc và bột CaF 2 (màu

trắng) nhúm thuỷ tinh vào sáp nóng chảy, nhấc ra cho nguội, dùng vật nhọn tạo hình chữ, vạch” cần khắc nhờ lớp sáp (nến ) mất đi, rồi rắc bột CaF 2 vào chổ cần khắc, cho thêm H 2 SO 4 đặc vào và lấy tấm kính khác hoặc bìa cứng đặt lên trên khu vực

khắc, sau 1 thời gian thuỷ tinh cũng sẽ bị ăm mòn những nơi cạo lớp sáp.Do

• CaF 2 + 2 H 2 SO 4 = Ca(HSO 4 ) 2 + 2HF ↑( dùng bìa cứng che )

• Sau đó: SiO 2 + 4HF = SiF 4 ↑ + 2 H 2 O

• (dễ bay hơi )

 Lĩnh vực áp dụng : Đây là vấn đề thực tế với những gia đình, xí nghiệp kinh doanh và sản xuất thuỷ tinh không những cung cấp cho học sinh ph ơng pháp khắc thuỷ tinh mà còn giải thích hiện t ợng đó Giúp học sinh sẽ nhớ đến bài học khi gặp vấn đề này Thậm chí đây là cơ sở cho việc học nghề, khơ dậy niềm đam mê học tập và khám phá, càng tốt hơn nêu học sinh đ ợc tiến hành thí nghiệm Giáo viên có thể đề cập đến trong bài giảng về Flo (tiết 42,43), dung dịch HF hoặc trong tiết thực hành.

 Vấn đề số 0006: Dùng kiếm giết yêu quái ra

máu nh thế nào?

• - Có một thầy cúng đến nhà có ng ời bị bệnh phán rằng: ốm là do ma quỷ, yêu

quái ám phạt phải trừ ma tà.Và ông ta làm nh sau: Lấy một hình ng ời bằng rơm, khoác lên đó áo giấy vàng rồi miệng đọc ” thần chúa ” rút kiếm báu ra ” bảo kiếm ” và t ới lên l ỡi kiếm ” n ớc tiên ” rồi đâm vào hình ng ời bằng rơm khi rút kiếm ra khỏi hình ng ời bằng rơm thì lập tức ở chổ kiếm rút ra có có xuất hiện

những vết đỏ t ơi” nh máu và bảo ma đã bị trừ.Thực chất: ”n ớc tiên ” là dd

Na 2 CO 3 ; áo giấy vàng không phải giấy vàng th ờng mà đ ợc nhuộm bằng chất màu thiên nhiên lấy ra từ củ cây nghệ nên:

•

• dd Na 2 CO 3 + Chất màu của nghệ ”””> Màu đỏ sẩm (nh máu)

• Những chất có khả năng làm thay đổi màu sắc để chỉ rõ tính chất của dung dịch

đ ợc gọi là chất chỉ thị màu

 Lĩnh vực áp dụng: Hiện nay vấn đề chống mê tín dị đoan là vấn đề nóng

bỏng, vai trò của giáo viên cũng rất quan trong, qua các bài giảng mà hiểu bản chất vấn đề Vì học để biết để ứng dụng vào cuộc sống Giáo viên có thể xen mẫu chuyện này vào trong vào trong bài giảng về Na 2 CO 3 là hợp chất quan trong

trong đời sống và công nghiệp.( tiết 08 lớp 11,tiết 46 lớp 12)

•  Vấn đề số 0007 : Vì sao lại không dùng xăng pha chì nữa?

• - Xăng pha chì là thêm tetraetyl chì có tác dụng tích kiệm 30% xăng dầu khi sử dụng Nh ng khí cháy

trong động cơ chì ôxi bám vào các ống xả, thành xi lanh nên thực tế còn hoà tan thêm vào xăng

đibrômua etan thì chì oxi sẽ bị chuyển thành PbBr dể bay hơi thoát ra khỏi xi lanh, ống xả, thải vào

không khí làm ô nhiễm môi tr ờng nghiêm trọng vì chì sẽ trong môi tr ờng khí, tồn tại trong thực vật,

động vật khi tiếp xúc với khí thải làm ảnh h ởng nghiêm trọng đến sức khoẻ con ng ời, ngoài ra hơi Br 2

bay ra gây nguy hiểm tới đ ờng hô hấp, làm bỏng da khi tiếp xúc với brôm lỏng Hiện nay n ớc ta đã

không sử dụng xăng pha chì.

  Lĩnh vực áp dụng:

• Hiện nay, n ớc ta không còn sử dụng xăng không pha chì nữa, nh ng không ít một phận học sinh và nhân

dân không hiểu vì sao Nên thông qua bài học lên quan giáo viên có thể làm rõ tại sao.Vấn đề này có thể xen trong tiết dạy về dầu mỏ (tiết 61,62 lớp 11).

  Vấn đề số 0008: Tục ngữ Việt Nam có câu: ” N ớc chảy đá mòn ” mang hàm ý của

khoa học hoá học nh thế nào?

• - Trong đá thông th ờng chủ yếu là CaCO 3 trong n ớc tồn tại ph ơng trình điện ly:

• CaCO 3 = Ca 2+ + CO 32- (*)

• Khi n ớc chảy cuốn theo các ion Ca 2+ , CO 32” theo nguyên lý chuyển dịch cân

bằng hoá học thì cân bằng(*) chuyển dịch theo phía chống lại sự giảm nồng

độ Ca 2+ , CO 32- , nên theo thời gian n ớc chảy qua đá sẽ mòn dần.

  Lĩnh vực áp dụng: Hiện t ợng này th ờng thấy những phiến đá ở những

dòng chảy đi qua nếu không để ý trong xây dựng sẽ có ảnh h ởng không ít, góp phần hiểu đ ợc dụng ý của khoa học khoa học quả câu tục ngữ, làm cho hoá học trở nên gần gủi, văn hơn Giáo viên có thể xen vấn đề này trong khi dạy

đến phần về muối CaCO 3 ( tiết 48 lớp 12 )

  Vấn đề số 0009: Cao dao Việt Nam có câu : ” lúa

chiêm lấp ló đầu bờ , hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên ” mang hàm

ý của khoa học hoá học nh thế nào ?

đòng mà có trận m a rào, kèm theo sấm chớp thì sẽ rất tốt và cho năng

N 2 + O 2  2NO => sau đó 2NO + O 2 = 2NO 2

Khí NO 2 tan vào trong n ớc m a: 4NO 2 + O 2 + H 2 O = 4HNO 3

HNO 3 = H + + NO 3”

(đạm)

Nhờ hiện t ợng này hàng năm làm tăng 6-7 kg nitơ cho mỗi mẫu đất

bón cho cây trồng và trong nền nông nghiệp hiện đại cần phải dùng

nhiều phân bón và nhiệm vụ của nghành công nghiệp hoá chất ” h ớng

  Vấn đề số 0010: Hiện tựợng tạo hang động (cactơ) và

thạch nhũ với những hình dạng phong phú đa dạng nh thế nào?

• - Trong đá thông th ờng chủ yếu là CaCO 3 , khi trời m a trong không khí có CO 2

tao môi tr ờng axit làm tan đ ợc đá vôi, những giọt n ớc m a rơi xuống nh vô vàn

mũi dao nhọn, sắc khắc vào đá những đ ờng nét khác nhau

• CaCO 3 ↓ + CO 2 + H 2 O = Ca(HCO 3 ) 2 (*)

• Và xuất hiện quá trình điện ly : Ca(HCO 3 ) 2 = Ca 2+ + 2 HCO 3”

• CaCO 3 ↓ = Ca 2+ + CO

32-• ” Theo thời gian dần tạo ra các hang động (cactơ) khi n ớc có Ca(HCO 3 ) 2 ở đất

đá do áp suất nhiệt độ đột nhiên thấp nên khi giọt n ớc nhỏ từ từ có tồn tại ph ơng trình :

• Ca(HCO 3 ) 2  CaCO 3 ↓ + CO 2 ↑ + H 2 O

• Nh vậy lớp CaCO 3 l u lại ngày càng nhiều, dày gọi đó là nhũ có màu, hình thù đa

dạng

  Lĩnh vực áp dụng : Hiện t ợng này th ờng thấy trong cá hang động núi đá

Giáo viên có thể xen vấn đề này trong khi dạy đến phần về các muối cacbonat

(tiết 48 lớp 12)

  Vấn đề số 0011: Tại sao n ớc máy

lại có mùi clo?

• Khi sục vào n ớc một l ợng nhỏ Clo vò n ớc có tác dụng sát

trùng do clo tan 1 phần (gây mùi) và phản ứng 1 phần với n ớc:

• H2O + Cl2  HCl + HClO

• Hợp chất HClO không bền có tính oxi hoá mạnh :

HClO  HCl + O

• ôxi nguyên tử có khả năng diệt khuẩn

làm sạch n ớc hiện nay trong các nhà máy n ớc cung cấp n ớc trong thành phố, thị xã, thị trấn Giúp học sinh hiểu và giải toả thắc mắc, hiểu đ ợc vai trò của hoá học và học sinh có thể kiểm nghiệm qua thực tế Giáo viên có thể xen vào bài giảng

  Vấn đề số 0012 : Tại sao sau những cơn

m a có sấm chớp , đ ờng xá, khu phố, rừng cây ”bầu trời xanh cũng nh sạch quang, mát mẻ , trong lành hơn?

• Tia lửa điện

tr ờng sạch sẽ và cảm giác t ơi, mát.

•  Lĩnh vực áp dụng: Vấn đề này nên đề cập trong bài

giảng về ôzô (tiết 49 lớp 10), giúp học sinh kiểm nghiệm trong

cuộc sống mà đôi khi có nhiều học sinh không chú ý đến Đây là

một hiện t ợng tự nhiên không xa lạ với học sinh

  Vấn đề số 0013: Ma chơi là gì ? Ma

chơi th ờng gặp ở đâu ?

• - Ma chơi ” chỉ là cái tên gọi mê tín mà thực chất , trong cơ thể (x ơng

động vật) có chứa một hàm l ợng P khi chết phân huỷ tạo 1 phần thành khí PH 3 ( phốt phin) khi có lẩn một chút khí điphốtphin P 2 H 4 khí PH 3

tự bốc cháy ngay trong điều kiện th ờng tạo thành khối cầu khí bay

trong không khí

• P 2 H 4

• 2PH 3 + 4O 2 = P 2 O 5 + 3H 2 O (cháy sáng )

• Điều trùng lặp ngẩu nhiên là : Ng ời ta th ờng gặp ”Ma chơi” ở các

nghĩa địa càng tăng nên tính chất kịch tính.

 Lĩnh vực áp dụng: Vấn đề này phải đ ợc đề cập trong bài giảng về P

để giải thích hiện t ợng trong đời sống ”Ma chơi” tránh tình trạng mê tín dị đoan ,làm cho cuộc sống lành mạnh Hiện t ợng này có thể đè cập trong tiết 27 dạy về phốt pho lớp 11