Thực trạng chiếu sáng lớp học và giải pháp chiếu sáng hiệu quả các trường học phổ thông

Sự suy giảm thị lực cũng như c c bệnh về khúc xạ mắt như c n thị, viễn thị, loạn thị...ở lứa tuổ h c sinh do nhiều nguyên nhân gây nên, trong đó một nguyên nhân c n chú ý trước tiên là

Trang 1

Sự kiện “Truyền thụng giới thiệu cỏc mụ hỡnh chiếu sỏng hiệu quả,

tiết kiệm điện năng khu vực cỏc tỉnh miền Bắc”

Hạ Long, 7- 8 thỏng 7 năm 2010

Trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước hiện nay,

một trong những nhiệm vụ quan trọng là x y dựng nguồn nhân lực

có đầy đủ những phẩm chất đáp ứng yêu cầu thực tế của xã h i hiện

tại và phát triển trong tương lai Để phát huy tốt những phẩm chất về

trí tuệ, tay nghề, kỹ n ng lao động thì s c khoẻ là một phẩm chất

rất quan trọng trong đó có sức khoẻ thị giác

Khoa học từ lâu đã khẳng định 90% thông tin con người nhận

được từ thế giới bên ngoài là thông qua cơ quan thị giác Lứa tuổ

h c sinh là lứa tuổi mà c quan thị giác phải hoạ động liên tục và

c ng thẳng Chính vì v y bảo vệ thị giác cho học sinh có một ý

nghĩa rất quan trọng Thực tế đã cho thấy không ít em học giỏi, tay

nghề thực hành tốt, xong khi vừa ra trường thì đôi mắ đã kém hẳn,

tuổi nghề còn ít mà đôi mắ đã về già Sự suy giảm thị lực cũng như

c c bệnh về khúc xạ mắt như c n thị, viễn thị, loạn thị ở lứa tuổ

h c sinh do nhiều nguyên nhân gây nên, trong đó một nguyên nhân

c n chú ý trước tiên là ánh sáng trong lớp học và chỗ h c tập tạ

nhà Do vậy quan tâm đến điều kiện chiếu sáng cho học sinh ngay

từ khi mới vào lớp học đầu tiên là điều hết sức quan trọng.

Trang 2

PHầN Mở ĐầU

• Đã có một số c ng trình nghiên cứu về thị lực học đường và giả

pháp bảo vệ thị giác cho lứa tuổi học sinh được thực hiện như

- Bảo vệ thị giác cho học sinh, do Viện khoa học giáo dục thực

hiện năm 1993;

- Đề tài nghiên cứu điều kiện chiếu sáng hợp lý cho các lớp học

phổ thông và d y nghề trên địa bàn Hà Nội, mã s 92-06-VBH, do

Viện nghiên cứu KHKT Bảo Hộ Lao động thực hiện năm 1993;

- Đề tài chiếu sáng cho các trường phổ thông trên địa bàn Tp Hồ

Chí Minh, do Phân viện n/c KHKT BHLĐ tại Tp HCM thực hiện năm

1994;

- Báo cáo về thực trạng chiếu sáng học đường của sở giáo dục và

đào tạo Hà Nội năm 2004.

Còn rất nhiều bài viết về vấn đề này đ ng tải trên các báo trung

ương và địa phương cũng như c c phương tiện thông tin đại chúng

tăng theo các cấp học vàhiện đang ởmức cao Theo

báo cáo của SởGiáo dục vàđào tạo HàNội, hiện tại cả

nước có 15% trẻem trong độtuổi đi học bị cận thị Số

liệu thống kêtrong các trường phổthông ởHàNội cho

thấy năm 1964 tỷlệcận thị của học sinh cấp Tiểu học là

2,1%, học sinh cấp THPT là 9,6%, đến năm 2004, tỷlệ

này là11,3% và29,8% Tỷlệhọc sinh cấp THPT bị cận

thị cao gấp 1,3 lần học sinh cấp THCS, tỷlệhọc sinh

cấp THCS bị cận thị cao gấp 2 lần học sinh Tiểu học

Trang 3

PHầN Mở ĐầU

Sốliệu về các bệnh mắt của học sinh tại một sốtrường

phổthông chotathấymộtthựctrạng đánglo ngại vềthị

lựccủahọc sinhphổthônghiệnnay

• Có nhiều nguyê nhâ d n đến tình tr ng giảm thị lực và b nh cậ thị ở lứ

tuổi h c sinh Đề tài 92-06-VBH đã phân tích năm nguyên nhân chính đó là:

Thiếu ánh sáng, do thường xuyê nhìn g n vệ sinh không tốt, dinh

dưỡng không đủ, do di truyền Tuy nhiê ánh sáng không đủ và chất lượng

chiếu sáng kém được coi là nguyê nhâ chính Bá cá củ Sở giá dục

và đào tạo Hà Nội cũng nhậ định nguyê nhâ chính d n đến cậ thị h c

đường là phòng h c không b trí đ ng hướng, cử sổ cử đi không đủ chiếu

sáng tự nhiê , èn chiếu sáng không đủ độ rọi, ố trí không đ ng tiê chuẩ

thiết kế g y loá mắ hoặc sấp bóng.

Kết quả nghiê cứ ở Việ KHKT Bả Hộ Lao đ ng cho thấy điều kiệ

chiếu sáng không chỉ ảnh hưởng đến thị giác mà cò giá tiếp g y tác đ ng

đến an toà và sức khoẻ cho mọi người nói chung và cho h c sinh nói riêng.

Điều kiệ chiếu sáng không tốt có thể g y những ảnh hưởng tới sức

khoẻ như sau:

+ Có thể là nguyê nhâ hoặc tác nhâ g y căng thẳng cho mắ

+ Học sinh phải chọ những tư thế không bình thường để nhìn cho rõ.

+ Chiếu sáng có thể tạo điều kiệ thuậ tiệ hoặc g y cả tr cho sự nhìn

và nhậ biết mối nguy hiểm.

+ Gây ra các vấn đề khác ảnh hưởng tr c tiếp hoặc giá tiếp đến an toà và

sức khoẻ cho h c sinh.

Trang 4

PHầN Mở ĐầU

• Chiếu s ng có thể là nguyê nhâ hoặ tá nhâ g y c ng thẳng mắt

Khi mắ phải tậ trung chú ý cao và làm việc quá tải sẽ bị căng thẳng

và mệt mỏi Điều n y có thể d n đến nhiều h u quả như đ mắt, ngứ mắt,

chảy nước mắt, mờ mắt, đau đ u làm tăng mệt mỏi toà thâ , giảm độ tinh

củ mắt, lâ d i d n đến giảm thị lực và cậ thị.

Nguyê nhâ căng thẳng mắ có thể do nhiều yếu tố:

Do thiếu ánh sáng mắ phải điều tiết quá mức để nhìn rõ vật cầ phâ biệt

Bị loá do nguồ chói tr c tiếp hoặc phả xạ từ các bề mặt có độ bóng cao.

Đọc những tài liệ viết tay hoặc in chữ nhỏ chất lượng in kém

T p trung nhìn một vật trong thời gian quá lâ

Thường xuyê phải nhìn luâ phiê các vật thể tối mầ và sáng mầ

Luô phải nhìn g n trong khi chăm chú nhìn g n thị giác bị căng thẳng kéo

d i, ây n n sự co thắ điều tiết, ưới ảnh hưởng củ các điều kiệ không

thuậ lợi thì sự co thắ điều tiết tr n n co thắ thực sự và vĩnh viễn ngay cả

khi không phải nhìn g n cộng với tư thế đ u cúi g y khó khă cho tuầ

hoà má Tất cả d n đến h u quả là nhã cầ bị kéo d i ra theo trục trước

và sau g y giảm thị lực và cậ thị.

• -Chiếusángkhôngđủnênhọcsinhphảicúisát xuống

đểnhìnchorõ, cúinhiềuquásẽlàmchonhãncầuchịu

tác độngcủalựcđi rakhỏihốmắt, nếutưthếnàylặplại

liêntục sẽlàmchonhãncầubịépxuốngvàkéocăng

theo chiềutrướcvàsaucũngdẫnđếnhậuquảtrên

Cóthểthấyngaymộtphátbiểuthuận chiếusáng

không tốtgâygiảmthịlựcvàcậnthị làđúng, nhưngnói

rằng giảmthịlựcvàcậnthịlàdo chiếusángkhông

tốt thìchưa hoàntoànđúng Bởi ẽcónhiềuyếutố

khácgây nêncănbệnhnàynhưyếutốditruyền, dinh

dưỡng( thiếuvitamin A dẫnđếnkhômắt hoặclàmsuy

giảm cácchức năngthịgiácdẫnđếngiảmthịlực), yếutố

vệsinh( đặcbiệtởcácvùngnôngthôn)

Trang 5

PHầN Mở ĐầU

Chiếu s ng không tốt h c sinh phải chọ những tư thế ngồi

không phù h p

Khi h c tậ cũng như khi làm việ , iều quan trọng là phải nhìn

rõ chữ viết trong tài liệ , ách v hoặ c ng việ c n làm ở tư thế

bình thường Thự tế đã đượ chứng minh rằng điều kiệ nhìn rõ v

dễ chịu trong toà lớ h c s n ng cao mứ độ tậ trung, khả n ng

tiếp thu kiến thứ v tham gia tích c c trong giờ h c Khi h c sinh bị

chói mắ d u là do ánh n ng mặt trời hay do đèn lắp đ t không đ ng

đều không thể tậ trung chú ý Những em phải ngồi ở chỗ không đủ

s ng cũng không sao chú ý đượ Trong một s tình huống do chiếu

s ng không đủ n n c c em phải c i s t xuống s ch v để nhìn rõ

chữ hoặ khi làm việ , thự h nh phải khom người xuống để nhìn

c c chi tiết, ồ v t Nhiều khi phải nghiêng người, ngoẹ c để tránh

bị chói mắ khi đ c s ch hoặ nhìn b ng Những tư thế mất tự nhiê

+ ánhsángnhấpnháycủacácđènhuỳnhquang

theo tầnsốdaođộngcủadòngđiện, dùkhôngnhìnthấy

nhưngvẫngâymệtmỏichomắt khiđọcsáchhoặclàm

việc Trong giờthựchànhhọcnghềnếuphảitiếpxúcvới

cácmáymóccóbộphậnquay thìdướiánhsángnhấp

nháychúngdườngnhưđứngyên Đây làyếutốnguy

hiểm vìcóthểvô tìnhchạm phảibộphậnquay vàxảyra

tai nạn

+ ánhsángtửngoại cóthểgâytáchại chomắt và

da, cầntránhbịtácđộngtrựctiếpcủaánhsángnàyđặc

biệt nhữngtròtinhnghịchcủatuổihọctròđốnhaunhìn

thẳng mặttrời, ánhlửahàntrêncôngtrườngxâydựng,

nơicácemcóthểđi qua trênđườngtớitrường, ánhsáng

củacác đèntrịliệu, đèndiệttrùngv.v

Trang 6

PHầN Mở ĐầU

• + Máytínhvàcácphươngtiệngiảitrícómànhìnhcũng

gópphầngâytáchại chomắt Hiệntại chưa cóbằng

chứng nàovềtáchại ủaánhsángdo mànhìnhmáy

tínhphát ra Tuynhiênsửdụngmáytínhhoặcthamgia

cáctròchơi điệntửquánhiềusẽgâycăngthẳng, mỏi

mắt giốngnhưkhilàmcôngviệckhácquámứcchothị

giác dẫnđếnhậuquảlàsuygiảmthịlực

Tuynhiênmộtsốtriệuchứng ảnhhưởngsứckhoẻ

cóvẻ nhưdo ánhsánggâynênnhưngthựcralại do

nhiều yếutốkhácchẳng liênquangìđếnánhsángcả, ví

dụtriệuchứngđau đầucũngcóthểdo stress, cácchấtô

nhiễm hoặcdo quámệtmỏi Do vậykhixácđịnhnguyên

nhângâymệtmỏiphảixétđếnnhiềuyếutố

Hỡnh ảnh về thực trạng chiếu sỏng lớp học

Trang 7

Hình ảnh về thực trạng chiếu sáng lớp học

(tiếp theo)

Hình ảnh về thực trạng chiếu sáng lớp học

(tiếp theo)

Trang 9

Thực trạng các chỉ tiêu định lượng và chất lượng

ánh sáng của một số trường

THỰC TRẠNG CHIẾU SÁNG

CỦA HỌC SINH TRONG LỚP HỌC

1.Cảm nhận chủ quan của học sinh về mức độ chiếu sáng trong

lớp học:

- 7% rất sáng - 50% sáng vừa - 43% tối

2.Cảm nhận chủ quan của học sinh về hiện tượng sấp bóng khi

ngồi trong lớp học:

- 84% thấy sấp bóng - 16% không thấy sấp bóng

3.Cảm nhận chủ quan của học sinh về hiện tượng chói loá khi

ngồi trong lớp học:

- 68% bị chói loá - 32% không bị chói loá

Trang 10

Mét sè th«ng tin vÒ tû lÖ m¾c bÖnh

cËn thÞ cña häc sinh n−íc ta

¾Khảo sát bệnh về mắt do Cục Y tế dự

phòng cung cho thấy: Tỷ lệ khúc xạ học

đường nói chung là 49,16%; trong đó tật

cận thị là 48,1% ( cận nhẹ : 56%, cận vừa

27,7%, cận nặng là 15,5%)

(Theo Báo Sài Gòn Giải Phóng, thứ 2 ngày 17 tháng 10 năm 2005)

¾Một trong những nguyên nhận chính là do hệ thống chiếu

sáng lớp học không đảm bảo các chỉ tiêu định lượng và chất

lượng ánh sáng

Kết quả qu khẳng định:

-Không chỉ đối với trường học không có kinh phí, mà cả đối

với đơn vị có kinh phí hệ thống chiếu sáng trong lớp học

cũng chưa đạt được các yêu cầu về chỉ tiêu định lượng và

chất lượng ánh sáng (trên bàn học sinh, trên bả b ng) so với

các giá trị quy định trong Tiêu chuẩn Việt Nam TCNV

7114:2002, Quy chuẩn Xây dựng Việt Nam QCXDVN 09:2005

-Về các phương thức chiếu sáng, sử dụng các nguồn sáng

và thiết bị chiếu sáng cũng như giả gi i pháp thiết kế lắp đặt hệ

thống chiếu sáng chưa hợp lý, không đủ, đó là một trong

những nguyên nhân chính gây ra các bệnh về mắt của học

sinh ngày càng tăng cao.

Trang 11

THAM KHẢO TIÊU CHUẨN CHIẾU SÁNG LỚP

HỌC CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI

19 -

80 – 90

3300 - 5300

300 500 500

CIE-S008/E (TC Quốc tế)

DIN 5035-3 (TC Đức)

19 -

80 – 90

3300 - 5300

- - -

300 – 500 500

JIS Z9110 (TC Nhật) Chỉ tiêu chiếu sáng

80 19 300 80 19 300 Phòng học ngoại ngữ

80 19 300 80 19 500 Phòng thực hành máy tính

80 19 300 80 19 300 Phòng thực hành âm nhạ

80 19 500 80 19 500 Xưởng dạy nghề

80 19 500 80 19 500 Phòng thực hành và thí nghiệm

80 16 750 80 16 750 Phòng học vẽ kỹ thuật

90 19 750 80 19 750 Phòng học mỹ thuật trong các trường mỹ

thuật

80 19 500 80 10 500 Phòng học mỹ thuật

80 19 500 80 19 500 Bàn trình diễn

80 19 500 80 19 500 Bảng

80 19 500 80 19 500 Giảng đường

80 19 500 80 19 500 Lớp học ban đêm

80 19 300 80 19 300 Lớp họ

Ra URG L

lux Ra URG L

lux

Tiêu chuẩn EN 12464-1 Tiêu chuẩn ISO 8995

Loại phòng, công việc hoặc hoạt động

BẢNG TIÊU CHUẨN ĐỘ RỌI, MỨC CHÓI LÓA, CHẤT LƯỢNG MÀU

CHO CÁC LOẠI PHÒNG CỦA TRƯỜNG HỌC

TIÊU CHUẨN QUỐC TẾ

Trang 12

80 22 500 80

22 500

Nhà bếp

80 22 200 80

22 200

Căng tin

80 22 300 80

22 300

Phòng thể thao thể d c và bể bơi

80 25 100 -

-

-Kho tài liệu giảng dạ

80 80

19 19

200 500

80 19

19 19

200 500

Thư viện

Giá sách

Khu đọc sách

80 19 300 80

22 300

Phòng giáo viên

80 22 200 80

22 200

Phòng sinh hoạt chung và hội trường

80 25 150 40

25 150

Cầu thang

80 25 100 40

28 100

Lối đi lại , hành lang

80 22 200 60

22 100

Tiền sảnh

80 22 500 22

500

Phòng chuẩn bị v xưởng thực nghiệm

Ra URG L

lux Ra URG L

lux

Tiêu chuẩn EN 12464-1 Tiêu chuẩn ISO 8995

Loại phòng, công việc hoặc hoạt động

BẢNG TIÊU CHUẨN ĐỘ RỌI, MỨC CHÓI LÓA, CHẤT LƯỢNG MÀU

CHO CÁC LOẠI PHÒNG CỦA TRƯỜNG HỌC (TIẾP)

Mô hình chiếu sáng lớp học ở Đức

Trang 13

Hình ảnh một lớp học ở Mỹ

Một số mô hình khác

Trang 14

ĐỂ ĐÁP ỨNG CÁC YấU CẦU

CHIẾU SÁNG LỚP HỌC CẦN THỰC HIỆN

1 Xõy dựng tiờu chuẩn chiếu sỏng lớp học theo

quan điểm hiệu quả - tiết kiệm năng lượng.

2 Lựa chọn nguồn sỏng và thiết bị chiếu sỏng

chất lượng cao, hiệu suất cao, tiết kiệm điện

và bảo mụi trường.

3 Xõy dựng mụ hỡnh thiết kế chuẩn.

80 22

12 300

Phòng giáo viên

80 19

12 300

Phòng họp

Độ ọi đứng

80 80

19 19

12 12

200 300

Thư viện

Giá sách

Phòng đọc

80 19

12 300

Phòng học ngoại ngữ

80 19

12 300

Phòng tin học, máy tính

80 19

12 300

Xưởng thực nghiệm Độ ọi ngang trên bàn

80 19

12 300

Phòng học nghề

Tc ≥ 5000K

90 19

30 750

Phòng vẽ trong trường mỹ thuật

Độ ọi trên bàn vẽ

80 19

20 500

Phòng học vẽ kỹ thuật

80 19

20 500

Phòng thí nghiệm

Độ ọi ngang

Độ ọi đứng

80 80

19 19

12 -

300 500

Lớp họ

Bảng

Ghi chú Chỉ số

hiện màu Ra

Chỉ số chói loá UGR Mật độ c ng

suất tối a, W/m2

Trang 15

1 Độ rọi trung bình trên bảng ; E bảng ≥ 300lux.

2 Độ rọi trung bình trong lớp học ( trên bàn học sinh): E bàn ≥ 500lux.

3 Mức độ chói loá : Hạn chế tối đa.

4 Độ đồng đều ánh sáng: + Trên bàn : U> 0.7

+ Trên bảng : U > 0.6

5 Hiện tượng nhấp nháy ánh sáng : Hầu như không tồn tại ( Sử

dụng chấn lưu điện làm việc ở tần số ( 20 – 30 kHz).

6 Chỉ số hoàn màu của ánh sáng: Ra ≥ 80

( Sử dụng bóng đèn huỳnh quang T8 bột huỳnh quang 3 phổ).

7 Màu sắc ánh sáng: Trắng dịu

(nhiệt độ màu của nguồn sáng 5500K hoặc 6500K).

8 Mật độ công xuất P > 12 W/m 2

CÁC CHỈ TIÊU ĐỊNH LƯỢNG VÀ CHẤT LƯỢNG ÁNH SÁNG

CẦN PHẢI ĐẠT TRONG LỚP HỌC PHỔ THÔNG

Sử dụng bộ đèn chiếu sáng lớp học

- Chao đèn có thiết kế hợp lý, có

đặc trưng khuyếch tán đều ánh sáng, có nan chia quang nhằm hạn chế, chống chói loá cho học sinh và giáo viên.

Trang 16

Sử dụng bóng đèn huỳnh quang T8 - 36W

Bột huỳnh quang 3 phổ (100% Triphosphor)

Phổ bức xạ ánh sáng của bóng đèn nằm trong vùng nhạy cảm

của mắt người, giúp cho sự nhìn rõ là tốt nhất.

LỰA CHỌN NGUỒN SÁNG CÓ NHIỆT ĐỘ MÀU

THÍCH HỢP VỚI KHÍ HẬU VIỆT NAM

Vùng không tiện nghi Vùng không

tiện nghi

Trang 17

Với các chỉ tiêu:

z Cos φ >0,95.

Trang 18

PHƯƠNG PHÁP BỐ TRÍ BÀN HỌC

ĐÚNG

SAI

MÔ HÌNH THIẾT KẾ CHIẾU SÁNG CHUẨN

TRONG LỚP HỌC

Trang 19

Nguồn sáng được bố trí dọc theo chiều dài lớp học, song song

với cửa sổ và với hướng nhìn của học sinh.

Đèn bố trí dọc lớp hạn chế nhiều hiện tượng chói loá.

Trang 20

Đây là phương án chỉ thực hiện trong trường hợp: kết cấu, trang thiết bị trong

phòng học không cho phép thực hiện phương án chiêu sáng lớp học theo mô hình

dọc.

Phương án này vẫn đảm bảo độ rọi, độ đồng đều như phương án bố trí dọc

ĐÈN CHIẾU SÁNG BẢNG

Tạo phân bố ánh sáng không

đối xứng hắt vào bảng, tăng

cường độ rọi trên bảng, tăng

cường sự tập trung của học

sinh lên bảng.

Trang 21

Trước cải tạo:

-Trong lớp lắp 06 bóng đèn sợi đốt công

suất 100W.

- Tổng công suất tiêu thụ 600W.

-Độ rọi trung bình E = 68 lux.

-Đèn không có chao chụp, gây chói loá

cho học sinh và giáo viên.

Sau khi cải tạo:

-Trong lớp lắp 11 bộ đèn chiếu sáng lớp học

-Tổng công suất tiêu thụ 434W, giảm 27 %.

-Độ rọi trung bình E = 380 lux, tăng 5 lần

-Độ đồng đều ánh sáng trong lớp cao.

-Đèn có chao chụp, không gây chói loá cho

học sinh và sinh viên.

TH Nguyễn Du – TP Hà Đông – Hà Tây

-Trong lớp lắp 12 b ộ đèn huỳnh quang T10-40W, lắp chân lưu sắt từ tổn 12W.

-Độ rọi trung bình E =120lux.

-Tổng công suất tiêu thụ 390W, giảm 36 %.

-Độ rọi trung bình E = 405 lux, tăng 3.4 lần

học sinh và sinh viên.

TH Phú Bình - Huế

Trang 22

Trước khi cải tạo:

-Trong lớp lắp 16 bóng đèn huỳnh quang

T10 – 40 W, sử dụng chấn lưu sắt từ 12W

- Tổng công suất tiêu thụ: 832 W

- Độ rọi trung bình 208lux.

Rạng Đông.

- Tổng công suất tiêu thụ 474 W Giảm 43 %

điện năng tiêu thụ.

- Độ rọi trung bình lớn hơn 340Lux Tăng

hơn 60%.

Trường TH Lê Ngọc Hân – TP HCM

-Trong lớp lắp 06 đèn T10 – 40W + CLST

tiêu thụ 50W.

-Độ rọi trung bình E = 88 lux.

-Tổng công suất tiêu thụ 395W.

-Độ rọi trung bình E = 380 lux, tăng 4.3 lần

TH Đoàn Thị Điểm - Cần Thơ

Định dạng
Số trang	30
Dung lượng	1,38 MB