MỤC TIÊU : • Tiếp tục cung cấp cho HS những hiểu biết ban đầu về Mĩ thuật, hình thành và củng cố các kĩ năng đơn giản cần thiết để HS hoàn thành các bài tập thực hành Mĩ thuật ở lớp 5..
Trang 1PHẦN I
NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN TRONG CHƯƠNG TRÌNH
MĨ THUẬT LỚP 5
A MỤC TIÊU :
• Tiếp tục cung cấp cho HS những hiểu biết ban đầu về Mĩ thuật, hình thành và củng cố các kĩ năng đơn giản cần thiết
để HS hoàn thành các bài tập thực hành Mĩ thuật ở lớp 5
• Nâng cao các yêu cầu về kiến thức và kĩ năng của các phân môn đã học ở các lớp 1,2,3,4
• Giáo dục cho HS tính thẩm mỹ , hình thành từng bước khả năng cảm thụ cái đẹp, biết vận dụng và có thể vận dụng được những hiểu biết về cái đẹp vào học tập, sinh hoạt hàng ngày
• Động viên khích lệ HS tích cực tham gia vào các hoạt động mĩ thuật trong và ngoài nhà trường
B CHƯƠNG TRÌNH VÀ SGK,SGV MÔN MĨ THUẬT LỚP 5.
1/ Cấu trúc của chương trình
T
Số tiết CTC
Số tiết CT M
Ghi chú
1 Vẽ theo mẫu 8 8 CTC : Chương trình
cũ
2 Vẽ trang trí 10 9 CTM : Chương trình
mới
3 Vẽ tranh đề
tài
* Vẽ tranh
8
9 * : Tên mới
4 Xem tranh
*Thường thức
mĩ thuật
4
4 + 1 : Tổng kết nămhọc
5 Tập nặn
*Tập nặn tạo dáng
2
4
Trang 2
CỘNG 32 34 +1
2/ Thay đổi về thời lượng
a) Thay đổi thời lượng chung
Từ 32 tiết /năm ( chương trình cũ ) tăng lên 35 tiết/năm ( chương trình mới ) theo cấu trúc chung của chương trình tiểu học dành cho các môn có 1 tiết/tuần Trong đó thực học
là 34 tiết và 1 tiết dùng để tổng kết năm học ( tổ chức trưng bày ,triển lãm kết quả học tập của HS )
b)Thay đổi thời lượng một số phân môn
• Vẽ trang trí : giảm 1 tiết ( CTC:10 tiết - CTM : 9 tiết )
•Vẽ tranh : Tăng 1 tiết ( CTC :8 tiết - CTM : 9 tiết )
• Tập nặn tạo dáng : Tăng từ 2 tiết lên 4 tiết ( CTC : 2 tiết –
CTM :4 tiết ) Việc tăng hay giảm số tiết các phân môn để phù hợp với cấu trúc chung của chương trình Mĩ thuật ở tiểu học ( tất cả các lớp có cấu trúc như nhau )
C NỘI DUNG SGK, SGV MÔN MĨ THUẬT LỚP 5
Theo cấu trúc của chương trình,Mĩ thuật lớp 5 là kết thúc giai đoạn 2, nội dung SGK,SGV mang tính kế thừa và nâng cao hơn các yêu cầu về kiến thức và kĩ năng so với lớp 4 Nội dung SGK,SGV Mĩ thuật lớp 5 có các đặc điểm sau :
• Đảm bảo tính hệ thống của chương trình bậc học và liên
thông
• Nâng cao nội dung các kiến thức đã học ở lớp 1,2,3,4
• Nội dung các chủ đề có tính liên kết và phát triển đồng
tâm
• Chú trọng nhiều hơn các họat động thực hành
1/ Vẽ theo mẫu ( 8 bài )
a)Nội dung :
Vẽ theo mẫu là phân môn cơ bản giúp HS cách quan sát, ước lượng, vẽ hình, tạo điều kiện cho các em vẽ trang trí, vẽ tranh thuận lợi hơn Đồng thời còn giúp các em cách làm việc khoa học : suy nghĩ làm gì trước, làm gì sau để công việc có hiệu quả
Trang 3b)Yêu cầu cần đạt :
- HS hiểu được cách quan sát, cách vẽ hình từ bao quát đến chi tiết
- Biết so sánh, ước lượng để tìm ra tỉ lệ, từ đó nắm được đặc điểm của mẫu
- Hiểu được cấu trúc của mẫu là do hình cơ bản tạo thành ( ví dụ : cái lọ : cổ, vai, thân, đáy đều từ hình cơ bản là khối trụ )
- Bố cục bài vẽ vừa với khổ giấy ( không to, nhỏ hay xô lệch ) cân đối theo khổ giấy để dọc hay ngang
- Vẽ được hình gần giống mẫu, rõ đặc điểm
- Vẽ hình là chủ yếu
- Bước đầu tìm hiểu và tập diễn tả đậm nhạt bằng chì
2/ Vẽ trang trí ( 9 bài )
a)Nội dung :
Vẽ trang trí là phân môn gây được hứng thú cho HS, bởi
sự hấp dẫn của màu sắc và sự phong phú cũng như vẻ đẹp của họa tiết,…do đó hiệu quả bài vẽ của HS thường cao hơn Đồng thời vẽ trang trí còn giúp HS hiểu và thêm yêu thích, trân trọng nền mĩ thuật dân tộc
b)Yêu cầu cần đạt :
- HS nhận biết thêm được về màu sắc và cách sử dụng màu trong trang trí
- Hiểu biết thêm về họa tiết đối xứng
- Biết cách đơn giản hoa, lá và vận dụng vào trang trí
- Trang trí được đường diềm, hình chữ nhật theo cảm nhận riêng
- Tìm hiểu chữ in hoa nét thanh, nét đậm, kẻ được dòng chữ nét thanh, nét đậm theo khả năng của mình
- Biết cách trang trí lều trại thiếu nhi, trang trí được lều trại, cổng lều trại theo yêu cầu của bài
- Cảm nhận được vẻ đẹp về bố cục ( có chính, có phụ )
về họa tiết và màu sắc ( có đậm, có nhạt )
- Phát triển khả năng suy nghĩ, tìm tòi sáng tạo của
HS, tạo ra cái đẹp riêng, không gò ép, rập khuôn
3/ Vẽ tranh ( 9 bài )
a)Nội dung :
Nội dung vẽ tranh về các đề tài, thể loại ở lớp 5 gần gũi với sinh hoạt, học tập của HS – những nội dung mà các em hiểu và yêu thích, khi thể hiện các bài vẽ này giúp HS vận
Trang 4dụng được những hiểu biết về vẽ theo mẫu, vẽ trang trí, xem tranh vào nội dung bài vẽ, bước đầu thể hiện được những cảm xúc cá nhân khi thể hiện nội dung đề tài
b) Yêu cầu cần đạt :
- HS hiểu biết thêm về đề tài và có ý thức quan sát, nhận xét sự vật hiện tượng xung quanh
- HS biết tìm chọn nội dung đề tài : tìm ra ý và các hình ảnh điển hình, rõ nội dung hoạt động của đề tài
- Biết cách sắp xếp hình vẽ cân đối với khổ giấy
- Vẽ được tranh có nội dung : có hình ảnh chính, phụ
và vẽ màu theo ý thích ( có đậm , có nhạt )
- Phát triển ở HS khả năng tư duy hình tượng và cảm nhận vẻ đẹp của đề tài, đồng thời bước đầu hiểu được phương pháp làm việc khoa học, có suy nghĩ để tìm ra cách giải quyết công việc : cái gì làm trước, cái gì làm sau
4/ Tập nặn tạo dáng ( 4 bài )
a)Nội dung :
Tập nặn là loại bài được HS rất thích thú, tập nặn giúp
HS
làm quen với thế giới xung quanh, giúp HS tập quan sát, nhận xét và rèn luyện khả năng tạo hình bằng hình khối Tập nặn tạo dáng tạo điều kiện cho HS tiếp xúc, tìm hiểu và bước đầu có cảm nhận vẻ đẹp về
hình khối của thế giới xung quanh, từ đó có ý thức giữ gìn, bảo
vệ vẻ đẹp của thiên nhiên, có ý thức tạo ra cái đẹp
b)Yêu cầu cần đạt :
- HS biết quan sát, nhận xét tìm ra đặc điểm của đối tượng : các con vật, dáng người,…
- Nắm được các bộ phận chính và các dạng hoạt động của đối tượng
- Nặn và tạo dáng sinh động các con vật quen thuộc và dáng người, đồng thời có thể sắp xếp thành đề tài theo ý thích
- Tập nặn tạo dáng tạo điều kiện cho HS tiếp xúc, tìm hiểu và cảm nhận vẻ đẹp muôn hình muôn vẻ của thế giới xung quanh, từ đó giáo dục tình yêu, ý thức giữ gìn, bảo vệ vẻ đẹp của thiên nhiên
Lưu ý :Nếu chưa có điều kiện nặn, có thể thay bằng bài
tập vẽ hoặc xé dán giấy màu cùng nội dung.
Trang 55/ Thường thức mĩ thuật ( 4 bài )
a) Nội dung :
Mục đích của các bài xem tranh nhằm cho HS làm quen tiếp xúc với các bức tranh đẹp, thông qua ngôn ngữ của
mĩ thuật là hình, nét, màu sắc , bố cục,…giúp cho các em có những hiểu biết ban đầu và các kiến thức sơ đẳng về thưởng thức cái đẹp trong mĩ thuật, bước đầu hình thành cho các em tình cảm, thị hiếu thẩm mĩ tốt, lành mạnh
b)Yêu cầu cần đạt :
- HS tập quan sát, nhận xét tranh để tìm hiểu được : + Cách lựa chọn nội dung;
+ Cách chọn hình ảnh chính, phụ và màu sắc của tác phẩm
+ Cách sắp xếp hình ảnh, màu sắc để làm rõ nội dung
+ Có cảm nhận riêng về tác phẩm
+ Thêm yêu mến quê hương đất nước con người và di sản văn hóa dân tộc
PHẦN II
NHỮNG VẤN ĐỀ VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY -HỌC
MỘT SỐ ĐIỂM CẦN LƯU Ý KHI GIẢNG DẠY MĨ THUẬT LỚP 5
a) Đối với phân môn Vẽ theo mẫu :
• Cần chuẩn bị đầy đủ mẫu thật để HS vẽ theo, tránh để
HS vẽ bịa hay vẽ chép lại hình gợi ý trên bảng hoặc hình tham khảo trong SGK, vở tập vẽ
• Có thể chọn mẫu thay thế cho phù hợp với địa phương nhưng các mẫu thay thế phải có hình dáng tương đương với mẫu đưa ra trong chương trình
• Khi HS thực hành các bài vẽ theo mẫu, GV nhắc nhở HS quan sát kĩ vật mẫu trước khi vẽ, không được dùng thước kẽ, compa để vẽ các nét thẳng, nét cong
Trang 6• Lưu ý cho từng HS cách sắp xếp hình vẽ vào tờ giấy cho cân đối ( nếu có điều kiện cho HS thực hành trên giấy A4 )
b) Đối với phân môn Vẽ trang trí :
• Cần chú ý các yêu cầu nâng cao về kiến thức, kĩ năng
của các bài vẽ ở lớp 5 ( họa tiết, cách sắp xếp, đậm nhạt của màu, hiệu quả của màu)
• Khi hướng dẫn HS chọn họa tiết nên gợi ý HS chọn họa tiết đẹp , phù hợp với nội dung bài
• Lưu ý HS khi sắp xếp họa tiết phải tuân theo các thể thức của trang trí ( nhắc lại, xen kẽ,có mảng chính, mảng phụ )
• Khi vẽ màu phải có màu đậm, màu nhạt, phân biệt màu giữa họa tiết và màu nền ; không dùng màu lòe loẹt hoặc dùng quá nhiều
màu
c) Đối với phân môn Vẽ tranh
• GV cần chuẩn bị hệ thống câu hỏi thích hợp để tạo tình huống và dẫn dắt HS tìm hiểu nội dung đề tài
• Lưu ý HS suy nghĩ chọn đề tài trước khi vẽ ( nên chọn đề tài gần gũi, đơn giản,phù hợp với khả năng, tránh chọn
đề tài khó )
• Gợi ý, hướng dẫn để HS biết cách chọn hình ảnh chính phụ và sắp xếp sao cho hợp lí, cân đối, hài hòa ( không toquá, không nhỏ quá ), rõ nội dung đề tài
• Khuyến khích HS vẽ màu theo ý thích,không áp đặt
d) Đối với phân môn Tập nặn tạo dáng
• Nêu câu hỏi gợi mở để HS nhận biết hình dạng, đặc điểm hình khối của các đối tượng sẽ nặn
• Chú ý hướng dẫn HS các kĩ thuật nhào đất, kĩ thuật nặn tạo dáng
• Gợi ý về đặc điểm hình và khối ở từng nội dung cụ thể
• Động viên, khích lệ để HS phát huy trí tưởng tượng, sáng tạo trong khi nặn
• Chú ý các yêu cầu về vệ sinh môi trường và cá nhân sau khi thực hiện các bài nặn
e) Đối với phân môn Thường thức mĩ thuật
Trang 7• GV cần chuẩn bị đầy đủ các bức tranh mẫu theo chương trình và các tranh tham khảo khác ( khuôn khổ tranh phải đủ lớn để HS có thể quan sát được )
• Khi hướng dẫn HS xem tranh, GV cần chú ý khai thác các yếu tố: chọn đề tài,chọn hình ảnh chính, phụ, cách sắp xếp hình ảnh cân đối, hợp lí, cách phối hợp màu sắc
• Cần chuẩn bị hệ thống câu hỏi gợi ý để HS tiếp cận với nội dung, hình thức của các bức tranh được xem
• Tăng cường tổ chức cho HS hoạt động theo nhóm,tổ - để trao đổi, thảo luận khi xem tranh
• Tạo mọi điều kiện để tất cả HS chủ động, tích cực tham gia và tham gia có hiệu quả các hoạt động, quan tâm nhiều đến HS nhút nhát, chưa tích cực hoạt động
• Nhắc nhở HS thường xuyên sưu tầm tranh đẹp và xem tranh ở nhà
PHẦN III
LẬP KẾ HOẠCH BÀI DẠY ( SOẠN
BÀI )
A / MỤC TIÊU
* GV dược củng cố và hiểu sâu hơn yêu cầu, nội dung, quy trình của lập kế hoạch bài dạy
* Lập được kế hoạch bài dạy ở các chủ đề của các phân môn
B / NHỮNG YÊU CẦU CƠ BẢN CỦA VIỆC LẬP KẾ HOẠCH BÀI DẠY
Trang 8* Cần suy nghĩ về đặc trưng môn học, về mục tiêu dạy học
và đặc điểm HS, về phương pháp dạy học và phương pháp đánh giá
* Cần xác định rõ ràng về việc dạy cái gì và lúc nào, dạy như thế nào và HS cần học những gì, học ra sao
* Cần tập trung suy nghĩ về những vấn đề chủ yếu trước khi lên lớp, ứng phó kịp thời và đúng đắn các tình huống giáo dục có thể xảy ra trên lớp
* Cần tự tin hơn khi lên lớp vì biết rằng mình đã chuẩn bị đầy đủ và đúng hướng
LƯU Ý :
- Việc lập kế hoạch bài dạy không nên phụ thuộc hoàn toàn vào SGV, mà cần xuất phát từ tình hình thực tiễn của lớp để có nhưngc điều chỉnh, thay đổi cho phù hợp và sát với đối tượng HS
- Không nên sao chép nguyên văn theo SGV hoặc dùng lại các
kế hoạch bài dạy cũ của các năm trước
- Việc dạy học có hiệu quả phải xuất phát từ đối tượng cụ thể tức là phải xuất phát từ HS đang dạy
C / QUÁ TRÌNH LẬP KẾ HOẠCH BÀI DẠY VÀ CẤU TRÚC CỦA KẾ
HOẠCH BÀI DẠY
Qúa trình lập kế hoạch bài dạy GV cần tuân thủ các nội
dung sau:
1)Xác định những thông tin cần thiết để làm căn cứ khi bắt đầu lập kế hoạch bài dạy, đó là các thông tin
về :
- Vị trí và mục tiêu môn học
- Những đặc điểm cơ bản của đối tượng HS
- Các điều kiện dành cho việc dạy và học từng bài : số tiết, phương tiện,đồ dùng dạy học có thể sử dụng, đồ dùng học tập của HS
2)Nghiên cứu kĩ mục tiêu của bài học
- Mục tiêu bài học chính là những kiến thức, kĩ năng, thái độ mà HS cần nắm được sau khi học
- Mục tiêu bài học trong SGV chỉ là gợi ý chung
- Xác định mục tiêu cần chú ý các mặt : kiến thức, kĩ năng, thái độ ( đối với môn MĨ thuật – thái độ chính là tình cảm, cảm xúc được với cái đẹp )
3)Nội dung bài học
Trang 9• Nội dung bài học được xác định trong SGV Tuy nhiên đối với một số bài, GV cần phải tìm hiểu thêm để có thể
bổ sung, mở rộng kiến thức cần thiết ( mang tính địa phương, tính cập nhật,…) và ngược lại một số bài GV có thể điều chỉnh nội dung cho phù hợp với tình hình địa phương
• GV cần chú ý 3 điều sau đây khi sắp xếp nội dung bài học :
- Bắt đầu từ những kiến thức HS đã biết để đi đến những kiến thức chưa biết
- Đi từ cụ thể đến trừu tượng
- Phân chia nội dung thành các phần nhỏ để HS lần lượt nắm được các phần theo hướng từ đơn giản đến phức tạp, từ thấp đến cao
4)Xác định phương pháp dạy- học
- Xem xét đối tượng HS ( lứa tuổi, kiến thức đã có, đặc điểm vùng, miền ) Xem xét mục tiêu bài học, nội dung, tài liệu, thiết bị dạy học để xác định phương pháp dạy cho thích hợp
- Có thể áp dụng các phương pháp khác nhau như : Vẽ bảng, thảo luận nhóm, vẽ tập thể, vẽ cá nhân, trò chơi học tập,…để phối hợp trong một bài, một tiết nhằm đạt hiệu quả cao nhất
5)Xây dựng nội dung và phương pháp đánh giá kết quả học tập của HS
• GV cần chú ý các điểm sau :
- Đánh giá là khâu cần thiết để biết được kết quả học tập của HS, nhận biết nguyên nhân những thiếu sót khi dạy học và tìm cách bổ khuyết, thúc đẩy tinh thần học tập của HS
- Cần tổ chức cho HS tự đánh giá kết quả học tập của bản thân và của các bạn
6)Cấu trúc của kế hoạch bài dạy
- Phần mở đầu : Tuần…,tên bài dạy, lớp, thời gian
- Mục tiêu : ( gồm kiến thức, kĩ năng, thái độ- gắn với việc giáo dục thẩm mĩ, giáo dục cái đẹp )
- Chuẩn bị thiết bị dạy-học của GV và đồ dùng học tập của HS
- Tiến trình bài dạy ( các hoạt động dạy – học chủ yếu )
Trang 10+ Mở đầu ( giới thiệu bài ) dẫn dắt HS vào nội dung bài học mới
+Phần chủ yếu của bài gồm các hoạt động dạy- học Hoạt động của GV : gồm hệ thống câu hỏi chủ yếu; những nội dung chủ yếu cần giải thích, minh họa ; phân
bổ thời gian cho từng hoạt động…
Hoạt động của HS
+ Kết thúc bài : hệ thống hóa, nhắc lại và nhấn mạnh những ý chính của nội dung bài Nhận xét hoạt động và tinh thần học tập của HS
- Đánh giá + Nhận xét ưu, nhược điểm, bài học rút ra từ hoạt động + Xếp loại, khen ( động viên )
- Dặn dò : chuẩn bị cho bài học sau
- Rút kinh nghiệm
PHẦN IV
NHỮNG VẤN ĐỀ CHỈ ĐẠO MÔN HỌC
I/ VỀ THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH VÀ SGK, SGV
Thực hiện theo hướng dẫn phân phối chương trình của Bộ
+ Môn Mĩ thuật lớp 5 có 35 tuần/năm Mỗi tuần 1 tiết, mỗi tiết 35 phút, riêng tuần thứ 35 dành để trưng bày sản phẩm của
HS
+ Trong quá trình học môn Mĩ thuật không có kiểm tra định
kì, không có thi học kì Tất cả các bài tập thực hành của HS cần phải đánh giá thường xuyên để lấy chứng cứ cho đánh giá bằng nhận xét
+ Môn Mĩ thuật lớp 5 có SGK và GSV
+ Học sinh làm bài trên giấy A4 hoặc trên vở thực hành Mĩ thuật
II/ VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY - HỌC
+ Môn Mĩ thuật là môn dành thời gian chủ yếu để HS thực
hành, do vậy-GV cần lập kế hoạch bài dạy như một kế hoạch tổ
