Tri thûâc vađ saên phíím tri thûâc Theo nhiïìu tađi liïơu kinh ăiïín thò tri thûâc ặúơc hiïíu lađ kïịt quaê cuêa nhíơn thûâc, lađ phaên aânh trung thûơc cuêa thûơc tiïîn vađo tû duy cuêa
Trang 1GOÂP PHÍÌN TÒM HIÏÍU KINH TÏỊ TRI THÛÂC
GS TS VUÔ ẰNH CÛƠ Uyê viïn Trung ûúng Ăaêng Phoâ Chuê tõch Quöịc höơi
Khi noâi vïì kinh tïị cöng nghiïơp trong trñ oâc chuâng ta hiïơn lïn caâc khu cöng nghiïơp, caâc díy chuýìn saên xuíịt, caâc dođng saên phíím chuýín ra hađng loaơt vađ caâc ăö thõ ăöng ăuâc baân buön tíịp níơp Cođn noâi vïì kinh tïị tri thûâc thò chuâng ta chûa coâ möơt hònh aênh cuơ thïí nhû víơy, mùơc díìu coâ ngûúđi ăaô chó ra: ăoâ lađ caâc ăaơi saênh bađy kñn caâc maây vi tñnh liïn tuơc nhíịp nhaây, ăoâ lađ maơng viïîn thöng toađn cíìu, maơng In-tú-neât kyđ diïơu Tuy nhiïn, víîn cođn nöîi phín vín chñnh ăaâng trong möơt loaơt víịn ăïì ăùơt ra vïì mùơt lyâ luíơn vađ thûơc tïị cuêa khaâi niïơm "kinh tïị tri thûâc"
Trong phaơm vi cuêa höơi thaêo, dûúâi ăíy trònh bađy möơt söị suy nghô mong goâp phíìn tòm hiïíu kinh tïị tri thûâc
1 Tri thûâc vađ saên phíím tri thûâc
Theo nhiïìu tađi liïơu kinh ăiïín thò tri thûâc ặúơc hiïíu lađ kïịt quaê cuêa nhíơn thûâc, lađ phaên aânh trung thûơc cuêa thûơc tiïîn vađo tû duy cuêa con ngûúđi, tñnh ăuâng ăùưn cuêa noâ thïí hiïơn bùìng sûơ kiïím nghiïơm cuêa thûơc tïị, ăöìng thúđi phuđ húơp vúâi caâc nguýn lyâ cuêa lyâ luíơn vïì nhíơn thûâc trïn cú súê phûúng phaâp duy víơt biïơn chûâng
Tri thûâc vïì möơt sûơ víơt, hiïơn tûúơng cuơ thïí cođn ặúơc goơi lađ hiïíu biïịt (kiïịn thûâc) vïì hiïơn tûúơng sûơ víơt ăoâ, vñ duơ tri thûâc vïì nhín chuêng hoơc, tri thûâc vïì nghïì nöng v.v
Theo tiïịn trònh cuêa sûơ nhíơn thûâc, ngûúđi ta thíịy sau khi caâc giaâc quan tiïịp nhíơn caâc tñn hiïơu cuêa caâc ăöịi tûúơng nhíơn thûâc ta coâ
caâc dûô liïơu (data); xûê lyâ caâc dûô liïơu nađy bùìng hïơ naôo thíìn kinh vađ qua quaâ trònh tû duy, nhíơn thûâc líìn lûúơt ăaơt túâi caâc thöng tin
Trang 2(information), quy luíơt (law), tri thûâc (knowledge), trñ túơ (intellect) vađ úê mûâc cao nhíịt lađ trñ khön (minh triïịt - wisdom) Sûơ phín cíịp
nhû trïn chó lađ quy ûúâc, thûơc ra trong quaâ trònh nhíơn thûâc ranh giúâi giûôa caâc giai ăoaơn thûúđng ăan xen nhau ríịt phûâc taơp Trong saên xuíịt vađ ăúđi söịng thûúđng chuâ yâ hún caê lađ quaâ trònh thu thíơp, lûu
trûô, xûê lyâ, vađ truýìn baâ thöng tin; quaâ trònh xûê lyâ phín tñch, töíng
húơp nhûông tíơp húơp thöng tin cíìn thiïịt ăïí ăaơt túâi caâc tri thûâc nhùìm thoaê maôn trûơc tiïịp hoùơc giaân tiïịp caâc nhu cíìu cuêa con ngûúđi; quaâ trònh giaâo duơc - hoơc tíơp cuêa con ngûúđi ăïí tiïịp thu, nhíơn thûâc, töíng húơp nhiïìu hïơ thöịng tri thûâc ăa daơng nhùìm ăaơt túâi caâc trònh ăöơ trñ túơ khaâc nhau cuêa sûơ phaât triïín con ngûúđi thïí hiïơn trïn caâc mùơt yâ thûâc, tû tûúêng, ăaơo ặâc vađ tím lyâ, v.v
Sûơ phín tñch trïn ăíy cho thíịy, tri thûâc nhíịt lađ tri thûâc vïì giúâi tûơ nhiïn coâ quan hïơ míơt thiïịt vúâi saên xuíịt, do ăoâ thuíơt ngûô kinh tïị tri thûâc quaê lađ coâ möơt nöơi hađm húơp lyâ Tri thûâc lađ saên phíím cuêa lao ăöơng, kïịt quaê cuêa "thaâi ăöơ tñch cûơc cuêa con ngûúđi ăöịi vúâi tûơ nhiïn"(1), cuông lađ biïíu hiïơn cuơ thïí vïì nùng lûơc tû duy mađ chó duy nhíịt loađi ngûúđi múâi coâ Saên phíím cuêa tri thûâc do ăoâ xuíịt hiïơn cuđng vúâi tiïịng noâi vađ tiïịng noâi trúê thađnh "víơt mang" cuêa tri thûâc khi thûơc hiïơn sûơ giao tiïịp giûôa nhûông caâ nhín vúâi nhau, tiïìn ăïì cuêa moơi quaâ trònh saên xuíịt Khi coâ chûô viïịt thò saên phíím tri thûâc ăaô coâ thïí lûu giûô ngoađi trñ nhúâ (böơ oâc) cuêa con ngûúđi Saâch trúê thađnh víơt mang saên phíím tri thûâc, taơo ăiïìu kiïơn thuíơn lúơi cho viïơc sûê duơng saên phíím tri thûâc, tûâc lađ níng cao giaâ trõ sûê duơng cuêa chuâng Xeât cho cuđng thò ngön ngûô tûơ nhiïn cuông lađ saên phíím tri thûâc, hún thïị nûôa laơi lađ saên phíím tri thûâc loaơi ăöơc ăaâo nhíịt cuêa nhín loaơi
Saên phíím tri thûâc coâ nhiïìu tñnh chíịt ăùơc biïơt khaâc vúâi saên phíím víơt thïí thöng thûúđng Coâ thïí nïu lïn caâc tñnh chíịt ăùơc biïơt quan troơng cuêa saên phíím tri thûâc sau ăíy:
a) Vò tri thûâc thuöơc phaơm truđ tinh thíìn nïn tri thûâc luön phaêi coâ víơt mang noâ Víơt mang íịy coâ thïí lađ caâc böơ nhúâ trong böơ naôo, hoùơc qua ngön ngûô, hònh aênh ặúơc ghi trong tađi liïơu (saâch), bùng tûđ, ẵa quang, böơ nhúâ silic (ROM, RAM, EPROM v.v ) Ngađy nay xuíịt hiïơn míu thuíîn lađ chi phñ ăïí saên xuíịt ra saên phíím tri thûâc cao hún giaâ thađnh cuêa víơt mang noâ ríịt nhiïìu, vñ duơ chi phñ lađm ra phíìn mïìm Windows 2000 hađng tyê USD nhûng chi phñ lađm ra ẵa quang mang noâ chó cúô vađi USD Do ăoâ, cuöơc ăíịu tranh chöịng siïu lúơi
Trang 3nhuíơn do ăöơc quýìn vađ sao cheâp líơu ngađy cađng gay gùưt vađ khoâ coâ löịi thoaât
b) Ăöịi vúâi saên phíím thöng thûúđng (vñ duơ chiïịc ö tö) ngûúđi mua coâ quýìn súê hûôu vïì noâ, nghôa lađ coâ quýìn chiïịm hûôu, sûê duơng vađ ắnh ăoaơt Ăöịi vúâi saên phíím tri thûâc, ngûúđi mua chó coâ quýìn súê hûôu víơt mang, cođn vïì nöơi dung tri thûâc thò chó coâ quýìn sûê duơng Ăùơc tñnh nađy coâ nguöìn göịc síu xa úê chöî chó duy nhíịt con ngûúđi múâi coâ khaê nùng tû duy
c) Quaâ trònh tiïu duđng saên phíím tri thûâc duđ lađ tiïu duđng saên xuíịt hay tiïu duđng cho caâ nhín, noâi chung ăïìu mang tñnh chíịt cuêa möơt quaâ trònh nghiïn cûâu, hoơc tíơp vađ trûơc tiïịp hoađn thiïơn saên phíím tri thûâc ăoâ Ăöi khi ngûúđi tiïu duđng cođn phaât hiïơn ra nhûông tñnh nùng mađ chñnh taâc giaê cuêa noâ khöng ngúđ túâi
d) Trong thõ trûúđng hiïơn ăaơi, vúâi trònh ăöơ khoa hoơc vađ cöng nghïơ cuêa saên xuíịt ngađy cađng cao, viïơc saên xuíịt caâc loaơi saên phíím tri thûâc hiïơn nay thûúđng coâ giaâ trõ gia tùng ríịt lúân Tyê suíịt cuêa giaâ trõ thùơng dû trïn chi phñ saên xuíịt thûúđng ăaơt vađi chuơc, thíơm chñ vađi trùm trúê lïn Baêng dûúâi ăíy cho vñ duơ vïì viïơc saên xuíịt möơt phíìn mïìm vađ kinh doanh trong 6 nùm, cho thíịy doanh thu vađ tyê suíịt giaâ trõ thùơng dû trïn chi phñ ăíìu vađo cao nhíịt trong chu kyđ thûâ 2
Tyê suíịt trïn ăíy ăaơt túâi giaâ trõ cao nhíịt lađ 332, hiïịm coâ trong kinh doanh caâc saên phíím thöng thûúđng Ăiïìu nađy khöng chó ăùơc biïơt cho phíìn mïìm, gíìn ăíy, E Sanchez vađ D Myrich saên xuíịt böơ phim "Ăöì aân Blair Witch" bùìng kyô thuíơt söị, phaât hađnh trïn In-tú-net Chó riïng trong nûúâc Myô ăaô thu ặúơc 140 triïơu USD, trong khi chi phñ chó lađ 500.000 USD, nghôa lađ tyê suíịt lúơi nhuíơn lađ 280(!)
Chu kyđ Lao ăöơng
(tyêăöìng)
Tû liïơu saên xuíịt (tyêăöìng)
Lûúơng ẵa CD mang saên phíím phíìn mïìm (triïơu)
Tiïìn baân saên phíím (tyê ăöìng)
Thúđi gian (thaâng)
Giaâ trõ thùơng dû (tyê ăöìng)
Tyê suíịt giaâ trõ thùơng dû/chi phñ ăíìu vađo
1 1200 300 15 15000 60 13500 9
Trang 42 15 75 30 30000 12 29910 332
3 7,5 37,5 15 15000 12 14955 332
4 7,5 37,5 15 15000 12 14955 332
5 3,75 18,75 7,5 75000 12 7477,5 332
6 0,75 3,75 1,5 1500 12 1495,5 332
TÖÍNG 1234,5 472,5 84 84000 120 82293 48,2
Trûúâc ăíy, do nhûông tñnh chíịt ăùơc biïơt, ngûúđi ta thûúđng taâch caâc saên phíím tri thûâc riïng ra, thíơm chñ khöng coi chuâng lađ saên phíím, kïịt quaê cuêa lao ăöơng saên xuíịt mađ lađ kïịt quaê cuêa saâng taơo ăùơc thuđ Ngađy nay saên phíím tri thûâc ăaô trađn lan trong moơi lônh vûơc cuêa xaô höơi tûđ cöng viïơc bïịp nuâc ăïịn saên xuíịt cöng, nöng nghiïơp, dõch vuơ vađ quaên lyâ, giaâ trõ cuêa caâc saên phíím tri thûâc mang laơi ăaô chiïịm möơt phíìn quan troơng cuêa töíng saên phíím trong nûúâc (nïịu chó kïí möơt söị ngađnh chñnh ăaô vûúơt 10% cuêa GDP) úê caâc nûúâc phaât triïín
2 Maây ba böơ phíơn vađ maây thöng minh
Khi phín tñch vïì maây moâc vađ ăaơi cöng nghiïơp, C Maâc ăaô ăi ăïịn
kïịt luíơn rùìng, sûơ saâng taơo ra maây moâc vađ cöng nghïơ phaên aânh "thaâi ăöơ tñch cûơc cuêa con ngûúđi vúâi giúâi tûơ nhiïn" (1) Caâc thaâi ăöơ tñch cûơc ăoâ díîn ăïịn ăiïìu khùỉng ắnh rùìng "nhûông ýịu töị giaên ăún cuêa quaâ trònh lao ăöơng lađ: sûơ hoaơt ăöơng coâ muơc ăñch hay baên thín sûơ lao ăöơng, ăöịi tûúơng lao ăöơng vađ tû liïơu lao ăöơng" (2) Chñnh "tû liïơu lao ăöơng" vúâi vai trođ trung gian giûôa lao ăöơng vađ ăöịi tûúơng lao ăöơng ăaô tiïịn hoaâ tûđ caâc cöng cuơ cuêa lao ăöơng thuê cöng thađnh caâc maây moâc cuêa ăaơi cöng nghiïơp
Phín tñch síu sùưc cú cíịu vađ chûâc nùng maây moâc, C Maâc ăaô kïịt luíơn rùìng, moơi maây moâc ăïìu coâ "ba böơ phíơn khaâc nhau möơt caâch cùn baên: ăöơng cú, cú cíịu truýìn lûơc vađ cuöịi cuđng lađ maây cöng cuơ hay lađ maây cöng taâc" (2) Maây cöng taâc chñnh lađ khíu caâch maơng nhíịt taơo ra bûúâc chuýín tûđ saên xuíịt thuê cöng sang saên xuíịt bùìng maây moâc cuêa ăaơi cöng nghiïơp Nhûng cuông roô rùìng, maây cöng taâc thûơc chíịt lađ möơt sûơ mö phoêng cú giúâi cuêa caâc cöng cuơ trong lao ăöơng thuê
cöng mađ caâc cöng cuơ nađy trong saên xuíịt laơi "do töí chûâc cú thïí cuêa
Trang 5con ngûúđi quy ắnh" (3) Vò víơy, coâ thïí noâi rùìng "C Maâc cho kyô thuíơt bùưt rïî vađo sinh hoơc" (4) Ba böơ phíơn cuêa maây moâc: ăöơng cú
thay cho lûơc cú bùưp, hïơ truýìn lûơc thay cho taâc ăöơng cuêa cú thïí lïn cöng cuơ, cöng cuơ thay bùìng maây cöng taâc Tuy nhiïn, chuâng ta thíịy rùìng cođn möơt töí chûâc quan troơng bíơc nhíịt cuêa cú thïí con ngûúđi trong lao ăöơng saên xuíịt víîn chûa ặúơc thay thïị: ăoâ lađ hïơ naôo - thíìn kinh Búêi víơy, vúâi maây moâc ba böơ phíơn thò con ngûúđi víîn phaêi
"ặâng maây", nghôa lađ ngûúđi cöng nhín phaêi gùưn liïn tuơc vúâi díy chuýìn saên xuíịt vađ trúê thađnh möơt böơ phíơn khöng thïí thiïịu ặúơc cuêa díy chuýìn saên xuíịt Cú cíịu khöng ăíìy ăuê cuêa maây ba böơ phíơn trong caâch maơng cöng nghiïơp, xeât cho cuđng lađ nguýn nhín síu xa cuêa sûơ taâch biïơt giûôa lao ăöơng trñ oâc vađ lao ăöơng chín tay, giûôa cöng nhín cöí xanh saên xuíịt saên phíím víơt thïí thöng thûúđng vúâi nhín viïn cöí trùưng (ăöơi nguô trñ thûâc, cođn goơi lađ lao ăöơng tri thûâc - knowledge worker - theo Töí chûâc Lao ăöơng quöịc tïị (ILO) göìm caâc nhađ quaên lyâ, quan chûâc trung, cao cíịp Chñnh phuê, nhûông chuýn viïn nghiïơp vuơ vađ trúơ lyâ chuýn viïn nghiïơp vuơ (thíìy giaâo, thíìy thuöịc, nhađ vùn, luíơt gia, kyô sû ), trñ thûâc) saên xuíịt caâc saên phíím tri thûâc
Tònh hònh trïn ăíy keâo dađi cho ăïịn cuöịi thïị kyê 19, sang ăíìu thïị kyê 20 Viïơc tû liïơu lao ăöơng (maây moâc) chûa bao göìm böơ phíơn
mö phoêng nùng lûơc tû duy cuêa con ngûúđi ngađy cađng khoeât síu míu
thuíîn xaô höơi vúâi chïị ăöơ tû hûôu vïì tû liïơu saên xuíịt xeât cho cuđng, tíịt
ýịu phaâ vúô quan hïơ thöịng nhíịt giûôa con ngûúđi vađ tûơ nhiïn Ăiïìu
nađy traâi vúâi baên chíịt cuêa con ngûúđi mađ nhûông hoaơt ăöơng coâ muơc ăñch cuêa noâ, trong ăoâ coâ saên xuíịt, luön baêo ăaêm möịi quan hïơ con ngûúđi lađ möơt böơ phíơn khöng thïí taâch rúđi cuêa tûơ nhiïn
Cuöơc caâch maơng khoa hoơc hiïơn ăaơi tûđ ăíìu thïị kyê 20 keâo theo caâch maơng cöng nghïơ tûđ sau ăaơi chiïịn thïị giúâi líìn thûâ 2, khöng
phaêi ngíîu nhiïn mađ múê ăöơt phaâ söị möơt vađo lônh vûơc maơch vi ăiïơn
tûê vađ maây tñnh ăiïơn tûê, búêi vò chñnh úê ăíy con ngûúđi giaêi quýịt ặúơc
khiïịm khuýịt cuêa maây moâc ba böơ phíơn thúđi cöng nghiïơp cöí ăiïín, mađ híơu quaê síu xa seô lađ hađn gùưn laơi sûơ thöịng nhíịt giûôa con ngûúđi vađ tûơ nhiïn
Ngađy nay caâc maây moâc 4 böơ phíơn ăaô xuíịt hiïơn vađ xuíịt hiïơn ngađy cađng nhiïìu Tuy nhiïn, cíìn phaêi thíịy rùìng, sûơ thïm vađo böơ phíơn thûâ 4 coâ khaê nùng thûơc hiïơn möơt söị chûâc nùng tû duy cuêa con ngûúđi, khöng phaêi chó lađ ăún giaên lùưp thïm vađo maây 3 böơ phíơn cöí ăiïín möơt böơ phíơn múâi, mö phoêng ặúơc möơt phíìn cuêa hïơ naôo - thíìn
Trang 6kinh cuêa con ngûúđi Böơ phíơn múâi, böơ phíơn thûâ 4 nađy líơp tûâc lađm thay ăöíi vïì chíịt chûâc nùng cuêa 3 böơ phíơn kia, chó huy caê 3 böơ phíơn kia, nghôa lađ giöịng nhû úê trong cú thïí con ngûúđi
Thïị hïơ maây moâc múâi cuêa nïìn saên xuíịt hiïơn ăaơi, bao göìm caê möơt söị chûâc nùng tû duy trong lao ăöơng saên xuíịt cuêa con ngûơúđi, thûúđng ặúơc goơi lađ maây thöng minh (smart machinery) Maây thöng minh giaêi phoâng con ngûúđi ra khoêi díy truýìn saên xuíịt, khöng cođn
võ trñ "ặâng maây’ cuêa ngûúđi lao ăöơng trong saên xuíịt nhû trûúâc ăíy Vúâi caâc maây thöng minh, con ngûúđi tiïịn sang thúđi ăaơi saên xuíịt
ra saên phíím tri thûâc bùìng maây, chûâ khöng phaêi chó trûơc tiïịp bùìng trñ lûơc nhû trûúâc ăíy Maơng In-tú-net lađ cöî maây thöng minh quöịc tïị
vô ăaơi nhíịt mađ loađi ngûúđi taơo ra kïí tûđ trûúâc ăïịn nay
Búêi víơy, nïìn kinh tïị tri thûâc xuíịt hiïơn vúâi caâc maây moâc thöng minh, coâ khaê nùng saên xuíịt vađ tiïu duđng caâc saên phíím tri thûâc trong saên xuíịt, lađ ăiïìu dïî hiïíu
Maây thöng minh seô coâ muơc tiïu goâp sûâc phuơc höìi laơi sûơ thöịng nhíịt giûôa con ngûúđi vađ giúâi tûơ nhiïn, xoaâ díìn sûơ phín caâch giûôa lao ăöơng trñ oâc vađ chín tay, nöng thön vađ thađnh thõ, giaêi quýịt caâc víịn ăïì möi trûúđng Ăoâ lađ caâc víịn ăïì kinh tïị hoơc chñnh trõ cuêa thúđi kyđ múâi ríịt cíìn ặúơc nghiïn cûâu
Trang 73 Cöng nghïơ phín tûê
Phíìn lúân caâc cöng nghïơ saên xuíịt ặúơc duđng cho ăïịn hiïơn nay vïì cú baên lađ phuđ húơp vúâi maây moâc 3 böơ phíơn Hiïơn nay chuâng ta ăaô nhíơn thûâc ặúơc mûâc ăöơ nghiïm troơng cuêa caâc híơu quaê phaâ hoaơi möi trûúđng söịng cuêa caâc cöng nghïơ ăoâ Chuâng ta ăang hö hađo cöng nghïơ saơch cho thïị kyê túâi Ăiïìu nađy chó coâ yâ nghôa khi tûđ boê caâi göịc ăaô díîn ăïịn thaêm kõch ăoâ, tûâc lađ phaêi chuýín sang maây moâc thöng minh Nhûng chùưc chùưn maây moâc thöng minh seô khöng thöng minh theo kiïíu caêi tiïịn caâc cöng nghïơ coâ göịc rïî vúâi caâc maây moâc khöng thöng minh Noâi khaâc ăi, cuöơc caâch maơng trong maây moâc phaêi ăi keđm vúâi caâch maơng vïì cöng nghïơ
C Maâc coâ möơt nhíơn xeât síu sùưc rùìng, "Ăaâc-uyn ăaô quan tím ăïịn lõch sûê cuêa cöng nghïơ cuêa tûơ nhiïn, nghôa lađ ăïịn sûơ hònh thađnh caâc khñ quan cuêa thûơc víơt vađ ăöơng víơt vúâi tû caâch lađ nhûông cöng cuơ saên xuíịt trong ăúđi söịng cuêa thûơc víơt vađ ăöơng víơt Lõch sûê hònh thađnh nhûông khñ quan cuêa saên xuíịt cuêa con ngûúđi xaô höơi, caâc cú súê víơt chíịt íịy cuêa moơi töí chûâc xaô höơi ăùơc thuđ haâ laơi khöng ăaâng ặúơc chuâ yâ nhû víơy hay sao?"(1)
Ngađy nay, chuâng ta may mùưn ăaô coâ ăiïìu kiïơn ăïí hiïíu biïịt bûúâc ăíìu vïì möơt söị loaơi cöng nghïơ cuêa tûơ nhiïn úê hònh veô ta thíịy sú ăöì cuêa möơt tïị bađo ăöơng víơt mađ chñnh úê ăíy xaêy ra quaâ trònh saên xuíịt theo cöng nghïơ trong cú thïí söịng cuêa tûơ nhiïn (5) Ăaơi thïí trong nguýn sinh chíịt cuêa tïị bađo caâc phín tûê víơn ăöơng ăïí lùưp raâp saên xuíịt ra caâc phín tûê protïin cíìn thiïịt cho sûơ söịng theo caâc lïơnh nhíơn ặúơc tûđ phín tûê di truýìn DNA thöng qua caâc phín tûê thöng tin RNA Chó möơt tïị bađo ăaô lađ caê möơt "cöơng ăöìng" caâc phín tûê lađm nhiïơm vuơ saên xuíịt ăïí phaât triïín
Nhû víơy chuâng ta coâ thïí coâ caâc nhíơn xeât nhû sau:
a) Cöng nghïơ cuêa tûơ nhiïn trong cú thïí söịng lađ cöng nghïơ phín tûê cûơc kyđ tinh vi, mađ bíịt cûâ möơt loaơi cöng nghïơ nađo do con ngûúđi saâng taơo ra cho ăïịn nay ăïìu khöng thïí saânh kõp Caâc chíịt, caâc cíịu truâc cûơc kyđ phûâc taơp ăïìu ặúơc chïị taơo, lùưp raâp tûđng phín tûê
b) Cöng nghïơ phín tûê cuêa tûơ nhiïn trïn ăíy cođn goơi lađ cöng nghïơ ûúât (wet technology) vò lyâ do ăïí coâ thïí lùưp raâp caâc phín tûê thò chuâng phaêi di chuýín ặúơc "mïìm deêo" vúâi töịc ăöơ ăuê thíịp, nghôa lađ trong dung dõch loêng, ăïí coâ thïí ăiïìu khiïín dïî dađng chuâng trong quaâ
Trang 8trònh lùưp raâp Sûơ söịng do ăoâ bùưt ăíìu trïn traâi ăíịt lađ tûđ biïín caê vađ nûúâc lađ ýịu töị tiïn quýịt cho sûơ söịng töìn taơi
c) Cöng nghïơ ûúât nađy coâ ûu ăiïím lúân lađ khöng coâ chíịt thaêi ăöơc haơi, khöng gíy ö nhiïîm, cûơc kyđ hiïơu quaê vađ luön baêo ăaêm sûơ cín bùìng cuêa hïơ sinh thaâi
Vò caâc phín tûê ăïìu coâ kñch cúô nanomet (1 phíìn tyê cuêa meât) nïn cöng nghïơ phín tûê cođn goơi lađ cöng nghïơ nano Cöng nghïơ nano khö cuông ăaô ặúơc phaât triïín vađ ûâng duơng trong möơt söị ngađnh cöng nghiïơp, ăùơc biïơt lađ trong lônh vûơc chïị taơo linh kiïơn vi ăiïơn tûê vađ vi -
cú ăiïơn tûê (micromecaelectronics)
Cöng nghïơ ûúât cuêa sûơ söịng ăang cođn lađ bađi toaân lúân cuêa chuâng
ta vúâi nhiïìu cíu hoêi chûa ặúơc traê lúđi Sùưp túâi xaâc ắnh xong baên ăöì gen cuêa con ngûúđi (human genome), cođn phaêi giaêi maô vađ xaâc ắnh cú chïị hoaơt ăöơng di truýìn cuêa phín tûê DNA; xaâc ắnh cú chïị ăiïìu khiïín vađ xûê lyâ, truýìn thöng tin giûôa caâc phín tûê; ríịt coâ khaê nùng caâc phín tûê seô hoaơt ăöơng bùìng bit lûúơng tûê (qubit) vađ töìn taơi caâc phín tûê siïu maây tñnh Ăoâ lađ sûơ tñch húơp giûôa cöng nghïơ thöng tin vađ cöng nghïơ sinh hoơc
Tuy vúâi tíịt caê caâc khoâ khùn to lúân nhû víơy, aâp duơng cöng nghïơ phín tûê coâ ûu viïơt lúân lađ úê chöî baên thín noâ lađ sûơ thöịng nhíịt giûôa con ngûúđi vađ tûơ nhiïn
Möơt ăiïím khaâc cuông cíìn lûu yâ lađ toađn böơ sûơ söịng trïn traâi ăíịt quýịt ắnh búêi mùơt trúđi Hùìng nùm, Mùơt trúđi doơi xuöịng traâi ăíịt möơt nùng lûúơng bûâc xaơ Q = 1,6.1018 kwh Tuy nhiïn, traâi ăíịt hađng nùm cuông phaêi phaât traê laơi vuô truơ möơt nùng lûúơng bûâc xaơ ăuâng bùìng lûúơng Q trïn ăíy (7) Míịu chöịt cuêa víịn ăïì lađ úê chöî bûâc xaơ cuêa Mùơt trúđi chiïịu xuöịng lađ bûâc xaơ soâng ngùưn, mang ặúơc nhiïìu thöng tin hún, cođn bûâc xaơ mađ traâi ăíịt phaât traê laơi vuô truơ möơt nùng lûúơng bûâc xaơ soâng dađi mang ặúơc ñt thöng tin hún Suy cho cuđng thò mùơt trúđi lađ nguöìn taơo ra ăiïìu kiïơn ăïí coâ ăuê thöng tin taâi sinh sûơ söịng trïn traâi ăíịt Chñnh vò víơy mađ kinh tïị tri thûâc lađm cho con ngûúđi thöịng nhíịt vúâi tûơ nhiïn
Kïịt luíơn
Ăiïìu dïî thíịy lađ muöịn tiïịp cíơn kinh tïị tri thûâc thò phaêi coâ ăöơi nguô lao ăöơng tri thûâc (knowledge worker) maơnh Vúâi ăöơi nguô nađy xíy dûơng thađnh cöng kinh tïị tri thûâc thò seô giaêi quýịt ặúơc míu
Trang 9thuêîn kyâ laå sau àêy: xeát àïën têån göëc rïî thò moåi nhu cêìu phaát triïín con ngûúâi àïìu xuêët phaát tûâ 3 thûá cho khöng laâ aánh saáng mùåt trúâi, khöng khñ vaâ nûúác mûa, thïë thò taåi sao con ngûúâi chûa haånh phuác?
Taâi liïåu tham khaão
1 C Maác vaâ Ph Ùng-ghen toaân têåp, Nxb Chñnh trõ Quöëc gia, Haâ Nöåi,
1993, têåp 23, tr 538
2 Sàd, tr 267
3 Sàd, Haâ Nöåi, 1995, têåp 3, tr 29
4 M Vadeáe, Marx nhaâ tû tûúãng cuãa caái coá thïí, V Thöng tin KHXH, Haâ Nöåi 1996, têåp II, tr 124
5 W.D Stansfield, Di truyïìn hoåc (Genetics), Mc Graw Hill taái baãn lêìn thûá 3, 1991, tr 2
6 R Smalley, Cöng nghïå nano vaâ 50 nùm sau (Nano-technology and the next 50 years), University of Dallas, 1995
7 M Tribus and E.C McIrvine, Scientific American, Vol 225 No3, p.179, 171
Trang 10Kho Ebook miễn phí
ebookfree247.blogspot.com
thuvienhoithao.blogspot.com thuvienthamluan.blogspot.com
CHIA SẺ TRI THỨC