Nền kinh tế tri thức là nền kinh tế trong đó quá trình thu nhận truyền bá, sử dụng, khai thác, sáng tạo, tri thức trở thành thành phần chủ đạo trong quá trình tạo ra của cải. Kinh tế tri thức đang tác động mạnh mẽ, sâu sắc làm đảo lộn toàn bộ nền kinh tế thế giới và toàn bộ xã hội loài người trên tất cả các lĩnh vực. Rất nhiều nước trên thế giới đều có tăng trưởng kinh tế từ tri thức. Việt Nam vẫn đang là một trong những nước nghèo và kém phát triển so với khu vực và trên thế giới. Do đó phát triển kinh tế là chiến lược cấp bách hàng đầu. Hơn nữa chúng ta đang trên con đường tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước nên không thể không đặt mình vào tri thức
Trang 1Nền kinh tế tri thức là nền kinh tế trong đó quá trình thu nhận truyền bá,
sử dụng, khai thác, sáng tạo, tri thức trở thành thành phần chủ đạo trong quá trình tạo ra của cải Kinh tế tri thức đang tác động mạnh mẽ, sâu sắc làm đảo lộn toàn bộ nền kinh tế thế giới và toàn bộ xã hội loài người trên tất cả các lĩnh vực Rất nhiều nước trên thế giới đều có tăng trưởng kinh tế từ tri thức Việt Nam vẫn đang là một trong những nước nghèo và kém phát triển so với khu vực và trên thế giới Do đó phát triển kinh tế là chiến lược cấp bách hàng đầu Hơn nữa chúng ta đang trên con đường tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước nên không thể không đặt mình vào tri thức, phát triển tri thức để đưa nền kinh
tế nước nhà bắt kịp và phát triển cùng thế giới
Kinh tế thế giới đang bước vào một thời đại mới, một trình độ mới Đó là trình độ mà “nhân tố quan trọng nhất là việc chiếm hữu, phân phối nguồn trí lực
và việc sáng tạo, phân phối và sử dụng tri thức trong các ngành kĩ thuật cao” Tiêu chí chủ yếu của nó là lấy tri thức, trí óc làm yếu tố then chốt để phát triển kinh tế và tồn tại trực tiếp giống như các yếu tố sức lao động và tài nguyên Đó
là thời đại mà “Tri thức đã trở thành động lực chủ yếu của sự phát triển xã hội”,
“Tri thức là tài nguyên là tư bản”, “Tri thức là tâm điểm của cạnh tranh và là nguồn lực dẫn dắt cho sự tăng trưởng dài hạn…dẫn tới những thay đổi lớn trong cách tổ chức sản xuất, cấu trúc thị trường, lựa chọn nghề nghiệp…
Cùng với sự phát triển mạnh mẽ cả số lượng và chất lượng của giai cấp công nhân thế giới, giai cấp công nhân Việt Nam cũng không ngừng trưởng thành và là lực lượng cơ bản làm nên những thắng lợi “có ý nghĩa lịch sử” Trong nền kinh tế tri thức hiện nay đặt ra cho giai cấp công nhân những tình huống mới, những đòi hỏi mới, những thử thách mới phải vượt qua Đây thực sự cũng là giai đoạn cách mạng đầy cam go đối với Đảng, với dân tộc, với các tầng lớp nhân dân ta, trong đó có giai cấp công nhân Giai cấp công nhân nước ta trong quá trình ấy, một mặt đã phát huy bản chất
Trang 2những thắng lợi, mặt khác cũng không ngừng được trưởng thành và phát triển toàn diện Vì vậy nghiên cứu, tìm hiểu về vai trò của giai cấp công nhân Việt Nam trong nền kinh tế tri thức hiện nay vừa có ý nghĩa lý luận, vừa có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc nhằm khẳng định hơn nữa tính khoa học và cách mạng của học thuyết Mác - Lênin về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của nó trong thời đại ngày nay, góp phần đấu tranh, bác bỏ những luận điệu sai trái nhằm phủ nhận vai trò của giai cấp công nhân Việt Nam nói riêng, giai cấp công nhân quốc tế nói chung
Mặc dù tình hình trong nước và thế giới có nhiều khó khăn, diễn biến phức tạp, nhưng giai cấp công nhân thông qua đội tiên phong của mình là Đảng Cộng sản Việt Nam đã đề ra cương lĩnh chính trị đúng đắn và các định hướng chính sách thích hợp, chèo lái con thuyền cách mạng nước ta vượt qua cơn khủng hoảng chính trị - xã hội của đất nước để tồn tại và phát triển Trên thực tế những năm qua, Đảng ta - đội tiền phong của giai cấp công nhân đã quán triệt sâu sắc chủ nghĩa Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, đi sâu nghiên cứu, tìm ra con đường đi đúng đắn, đầy sáng tạo cho công cuộc đổi mới giữ vững mục tiêu lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa
xã hội Giai cấp công nhân thông qua đội tiền phong của mình đã dẫn dắt toàn xã hội thực hiện các nhiệm vụ đổi mới theo phương châm phát triển kinh tế là trọng tâm, xây dựng Đảng là then chốt, phát triển văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội Giai cấp công nhân đã phát huy vai trò của mình trên tất cả các lĩnh vực của đời sống, khẳng định được vai trò to lớn trong tiến trình phát triển của đất nước, góp phần thực hiện mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”
Vai trò của giai cấp công nhân Việt Nam đã được khẳng định trong các văn kiện của Đảng, được luật hóa trong Hiến pháp và các bộ luật liên quan Nghị quyết Trung ương 6 khóa X, Đảng ta xác định: giai cấp công nhân Việt Nam là “giai cấp lãnh đạo cách mạng thông qua đội tiền phong là
Trang 3Đảng Cộng sản Việt Nam; giai cấp đại diện cho phương thức sản xuất tiên tiến; giai cấp tiên phong trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, lực lượng đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước…”1 Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) tiếp tục khẳng định: “Xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam lớn mạnh cả số lượng và chất lượng, là giai cấp lãnh đạo cách mạng thông qua đội tiền phong là Đảng Cộng sản Việt Nam, giai cấp tiên phong trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội” 2 Như vậy vai trò của giai cấp công nhân Việt Nam không hề suy giảm mà còn được đề cao đối với sự phát triển của đất nước
Với cách tiếp cận một cách tổng thể, vai trò của giai cấp công nhân Việt Nam trong điều kiện nền kinh tế tri thức hiện nay vẫn được phát huy và ngày càng trở thành lực lượng tiên phong của xã hội, điều đó được thể hiện
cụ thể là:
Thứ nhất, giai cấp công nhân Việt Nam vẫn là giai cấp duy nhất thông
qua Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay
“Đảng Cộng sản là đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam, đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của
cả dân tộc” Đảng bao gồm những đại biểu ưu tú nhất của giai cấp, là đội tiên phong, là bộ phận tham mưu chiến đấu, là lãnh tụ chính trị của giai cấp công nhân Giai cấp công nhân là cơ sở chính trị, xã hội của Đảng, lực lượng nòng cốt trong khối liên minh giữa giai cấp công nhân, giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức, trong khối đại đoàn kết dân tộc Việc giai cấp công nhân thông qua Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo sự nghiệp cách mạng và sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước không phải là sự áp đặt vô căn cứ mà vai trò
và vị trí đó do chính lịch sử khách quan của cách mạng Việt Nam quy định
Trang 4Lịch sử cách mạng Việt Nam đã chứng minh rằng: trước khi giai cấp công nhân và đảng tiền phong của nó bước lên vũ đài chính trị và nắm quyền lãnh đạo cách mạng Việt Nam, phong trào cách mạng nước ta đứng trước khủng hoảng lớn về đường lối cứu nước Các giai tầng khác trong xã hội Việt Nam không đủ sức lãnh đạo cách mạng, nhân dân ta chịu sự đàn áp dã man của đế quốc thực dân và tay sai bán nước, chỉ đến khi Chủ tịch Hồ Chí Minh tìm ra con đường cứu nước là chủ nghĩa Mác - Lênin với đường lối cách mạng đúng đắn thì cách mạng Việt Nam mới từng bước đánh đổ thực dân xâm lược, xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và cuộc sống tự do
Trong giai đoạn mới của cách mạng nước ta, xét về tương quan lực lượng xã hội giai cấp công nhân vẫn là giai cấp lãnh đạo cách mạng, mà không có một giai tầng nào có thể thay thế được Trí thức Việt Nam có vai trò hết sức quan trọng trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nhưng trí thức không thể là giai cấp lãnh đạo cách mạng Việt Nam Bởi trí thức không phải là một giai cấp, với lẽ đó, trí thức không có hệ tư tưởng riêng Đội ngũ trí thức Việt Nam, đứng trên lập trường của giai cấp công nhân, theo đường lối chính trị của giai cấp công nhân Việt Nam, đã và đang
có những đóng góp hết sức to lớn vào sự phát triển của đất nước Vai trò ấy cần phải được khẳng định một cách rõ ràng rằng: không có trí thức không thể xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản, cũng như hiện nay, không thể hoàn thành sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước nếu không có trí thức Nhưng lãnh đạo quá trình ấy vẫn phải là giai cấp công nhân thông qua chính đảng của nó là Đảng Cộng sản Việt Nam Đương nhiên, trong điều kiện phát triển nhanh chóng của kinh tế tri thức, khi khoa học đang trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp thì bản thân giai cấp công nhân và Đảng của nó phải không ngừng tự vươn lên trình độ cao của trí tuệ để đảm đương một cách xứng đáng vai trò của mình, nhất là trong sự nghiệp công nghiệp
Trang 5hóa, hiện đại hóa đất nước Mặt khác, giai cấp công nhân thông qua Đảng lãnh đạo phải đặc biệt chú trọng xây dựng đội ngũ trí thức, có chính sách thu hút trí thức tạo điều kiện cho tri thức phục vụ sự nghiệp cách mạng, phục vụ lợi ích xã hội và của dân tộc, thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa
Trong mối quan hệ với Đảng Cộng sản Việt Nam, hay rộng hơn là hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa ở nước ta, giai cấp công nhân là cơ sở chính trị - xã hội nòng cốt của Đảng và cả hệ thống chính trị, là giai cấp đóng vai trò quan trọng vào quá trình đổi mới và hoàn thiện hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa Sự ủng hộ và tham gia tích cực của đội ngũ công nhân ở doanh nghiệp là điều kiện quan trọng trong xây dựng và phát triển tổ chức công đoàn, Đảng và các đoàn thể chính trị - xã hội khác ở cơ sở Mặt khác, sự lớn mạnh của các tổ chức công đoàn và các đoàn thể chính trị - xã hội khác ở cơ sở là “cầu nối” giữa công nhân và hệ thống chính trị Giai cấp công nhân là nguồn bổ sung lực lượng ưu tú cho Đảng, Nhà nước và các đoàn thể xã hội Họ tham gia ý kiến với Đảng, Nhà nước để xác lập chủ trương xây dựng, hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật Thông qua đó, mối quan hệ giữa giai cấp công nhân với
hệ thống chính trị được cũng cố, tăng cường Giai cấp công nhân thực hiện công bằng xã hội thông qua việc thực hiện lợi ích của công nhân, bảo đảm sự tương ứng giữa cống hiến và hưởng thụ, giữa nghĩa vụ, trách nhiệm với quyền lợi; giữa lao động và trả công; giữa vai trò thực tiễn của công nhân với địa vị kinh tế, chính trị của họ trong đời sống
Thứ hai, giai cấp công nhân là lực lượng cơ bản, chủ yếu, có vai trò to
lớn trong nền kinh tế quốc dân Giai cấp công nhân là "con đẻ của nền đại công nghiệp", là một trong những yếu tố cơ bản nhất của lực lượng sản xuất
Vì vậy, sự phát triển và hoàn thiện về mọi mặt của giai cấp công nhân sẽ tác động trở lại tạo điều kiện thúc đẩy nền công nghiệp phát triển mạnh mẽ
Trang 6Giai cấp công nhân Việt Nam là lực lượng chủ yếu, có vai trò to lớn trong nền kinh tế quốc dân, trực tiếp là đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, kinh tế tri thức Bởi lẽ, họ là lực lượng có mặt trong mọi ngành, mọi thành phần kinh tế, mọi cơ sở sản xuất kinh doanh, trong những trung tâm kinh tế quan trọng, trong những lĩnh vực kinh tế then chốt của đất nước Sự nghiệp đổi mới của đất nước muốn thành công đòi hỏi phải hội tụ nhiều yếu tố khách quan, chủ quan như: đường lối, chính sách phát triển kinh tế đúng đắn phù hợp điều kiện trong nước và quốc tế; có vốn, khoa học - kỹ thuật công nghệ hiện đại, tài nguyên thiên nhiên, thông tin trong những điều kiện, yếu tố ấy thì người công nhân có vai trò quan trọng nhất Không ai có thể thay thế được người công nhân trong quá trình sản xuất Máy móc dù có hiện đại đến mấy, dù có thể là những rô bốt thông minh cũng đều do con người sáng tạo ra và chỉ hoạt động được nhờ có sự vận hành và điều khiển bởi bàn tay, khối óc của người công nhân Thực tế trong những năm đổi mới đã chứng tỏ giai cấp công nhân là lực lượng tiên phong trong sản xuất vật chất
Hiện nay, mặc dù về số lượng giai cấp công nhân chiếm tỷ lệ không lớn trong tổng số dân cư (khoảng 8 đến 10%) và khoảng trên 13% lao động xã hội, nhưng đội ngũ của họ ngày càng được bổ sung những người lao động
có trình độ học vấn và tay nghề ngày càng cao, thích ứng với cơ chế thị trường, tiếp cận nhanh với khoa học tiên tiến, công nghệ hiện đại, có nhiều phát minh, sáng kiến có giá trị kinh tế cao được áp dụng trực tiếp vào sản xuất, góp phần quyết định vào việc thực hiện thắng lợi đường lối đổi mới của Đảng Họ vẫn là lực lượng sản xuất tiên tiến nhất của xã hội, đang nắm giữ những cơ sở vật chất kỹ thuật quan trọng trong nền kinh tế quốc dân Kết quả lao động của họ ảnh hưởng trực tiếp đến phát triển sản xuất, tăng trưởng kinh tế và đến đời sống hàng ngày của toàn xã hội Với 40% tổng
Trang 7sản phẩm xã hội, bảo đảm hơn 60% ngân sách, gần 70% GDP, họ vẫn đã và đang là lực lượng đi đầu trong công cuộc kiến tạo đất nước
Xuất phát từ vị trí trong lực lượng sản xuất, từ vai trò trong tiến trình cách mạng Đảng ta đã chỉ rõ: "Giai cấp công nhân Việt Nam thông qua Đảng tiên phong của mình đã lãnh đạo cách mạng nước ta trong hơn nửa thế kỷ qua, ngày nay đang đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa" Vì vậy, Đại hội đại biểu toàn quốc lần VIII của Đảng ta đã định hướng: Đối với giai cấp công nhân coi trọng phát triển về số lượng và chất lượng, nâng cao giác ngộ và bản lĩnh chính trị, trình độ học vấn và nghề nghiệp, thực hiện “trí thức hóa công nhân”, nâng cao năng lực ứng dụng và sáng tạo công nghệ mới, lao động đạt năng suất chất lượng và hiệu quả ngày càng cao, xứng đáng là lực lượng đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và vai trò lãnh đạo cách mạng trong thời kỳ mới Đây là một trong những nội dung quan trọng, một đòi hỏi khách quan của sự nghiệp cách mạng trong thời kỳ đổi mới
Giai cấp công nhân Việt Nam còn đi đầu trong lao động sáng tạo xây dựng đất nước Chúng ta tự hào về sự thay đổi bộ mặt kinh tế - xã hội của đất nước với những thành tựu kinh tế, văn hóa, các cơ sở hạ tầng mà hàng trăm năm trước đây vì nhiều nguyên nhân, chúng ta chưa làm được Đó là những công trình đô thị hóa với các khu dân cư, nhà cao tầng, các siêu thị, đường giao thông, hệ thống điện nước, dịch vụ tuy còn nhiều bất cập nhưng đã tạo nên diện mạo mới với những sự khang trang của nó Hệ thống đường giao thông quốc gia, đường xuyên Việt dọc dãy Trường Sơn hùng vĩ; đường điện 500KV xuyên quốc gia; hệ thống cầu cảng sân bay hiện đại vượt sông, vượt biển, vượt đại dương trước đây ít ai ngờ tới Công nghiệp điện tử, tin học khai khoáng, hóa chất, khai thác dầu khí v.v tuy non trẻ nhưng rất cường tráng, tất cả đều đóng vai trò trụ cột của nền kinh tế quốc dân
Trang 8Đội ngũ công nhân Việt Nam có mặt trong tất cả các lĩnh vực sản xuất, các thành phần, các ngành kinh tế Họ luôn là người nắm giữ những thành tựu khoa học kỹ thuật, công nghệ tiên tiến, hiện đại, đưa vào sản xuất công nghiệp, nâng cao năng suất lao động xã hội, tạo khối lượng sản phẩm cao nhất cho nền kinh tế quốc dân Thực tế này trái ngược với nhận định của một số người cho rằng vai trò của giai cấp công nhân ngày càng giảm đi trong xã hội hiện đại Từ đó họ muốn hạ thấp và đi đến thủ tiêu vai trò lãnh đạo của giai cấp công nhân Việt Nam đối với cách mạng Việt Nam
Quá trình chuyển biến của nền kinh tế nước ta theo hướng công nghiệp hiện đại là quá trình giai cấp công nhân phát triển về số lượng và chất lượng Mặt khác, “Sự lớn mạnh của giai cấp công nhân là một điều kiện tiên quyết bảo đảm thành công của công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” 3
Thứ ba, giai cấp công nhân Việt Nam là nhân tố đảm bảo cho việc giữ
vững ổn định chính trị - xã hội là chỗ dựa vững chắc của Đảng và Nhà nước
Giai cấp công nhân không những là lực lượng lãnh đạo, đi đầu trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa mà nó còn là cơ sở chính trị - xã hội của Đảng Cộng sản Việt Nam, là chỗ dựa vững chắc của Đảng và Nhà nước,
là hạt nhân của khối liên minh công nhân - nông dân - trí thức và khối đại đoàn kết toàn dân tộc là nhân tố cơ bản giữ vững ổn định chính trị xã hội
Đa số công nhân Việt Nam vững vàng về chính trị tư tưởng, tin tưởng vào đường lối lãnh đạo của Đảng, mục tiêu chủ nghĩa xã hội, kiên quyết ủng hộ công cuộc đổi mới, kiên cường phấn đấu và đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa Trong suốt tiến trình cách mạng, giai cấp công nhân Việt Nam thực sự là lực lượng tiên phong bảo vệ Đảng, bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, không chấp nhận đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập và cũng là lực lượng đi tiên phong trong mặt trận đấu tranh chống tiêu cực và các tệ nạn xã hội, có vai trò to lớn trong giữ vững ổn định chính trị, trật tự và an toàn xã hội
3 ĐCSVN, Văn kiện Hội nghị lần thứ 6 BCHTW khóa X, Nxb CTQG, H 2008, tr 47
Trang 9Ở các cơ sở sản xuất, giai cấp công nhân tích cực tham gia trong các lực lượng kiểm tra, kiểm soát, giám sát các hoạt động kinh tế, phân phối lưu thông, phát hiện nhiều vụ tham ô, tham nhũng, cố tình làm sai chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước Họ là lực lượng tích cực, kiên quyết đi tiên phong trong mặt trận đấu tranh chống tiêu cực, tham nhũng và các tệ nạn xã hội Bên cạnh đó, giai cấp công nhân còn là lực lượng quan trọng trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân đặc biệt là trong việc xây dựng nền công nghiệp quốc phòng - yếu tố quan trọng của lực lượng vũ trang nhân dân
Với tính cách là lực lượng lao động tiến bộ, đại diện cho phương thức sản xuất tiên tiến, có tổ chức kỷ luật chặt chẽ, giai cấp công nhân Việt Nam rất nhạy cảm chính trị, không hoang mang dao động, luôn cảnh giác với mọi âm mưu, thủ đoạn của kẻ địch, kiên quyết đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu "diễn biến hòa bình", giữ vững mục tiêu lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; kiên định con đường đi lên chủ nghĩa xã hội Giai cấp công nhân luôn chăm lo xây dựng bảo vệ Đảng, bảo vệ Nhà nước, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ khối liên minh giai cấp công nhân, giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức
Cũng cần nói thêm rằng, khi bàn tới vai trò của giai cấp công nhân trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, không đồng nghĩa với việc phủ nhận vai trò của các doanh nghiệp Việt Nam Thực tiễn quá trình đổi mới Việt Nam đã khẳng định sự đóng góp của các doanh nghiệp Việt Nam ở mọi khu vực kinh tế là rất lớn Song xét đến cùng lực lượng sản xuất trực tiếp, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế đất nước không ai khác chính là giai cấp công nhân và đội ngũ doanh nhân Việt Nam cũng được hình thành và phát triển trong thời kỳ đổi mới do Đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo
Như vậy, vai trò của giai cấp công nhân Việt Nam trong nền kinh tế tri thức hiện nay được thể hiện trên tất cả các lĩnh vực: kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội và đấu tranh phòng chống âm mưu “diễn biến hòa bình” của các
Trang 10thế lực thù địch Tuy nhiên, hiện trạng của giai cấp công nhân hiện nay còn nhiều hạn chế so với yêu cầu của sự nghiệp cách mạng
Sự phát triển của giai cấp công nhân chưa đáp ứng được yêu cầu về số lượng, cơ cấu và trình độ học vấn, chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế, quốc tế Thống kê của Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam năm 2009, trình độ chuyên môn của công nhân Việt Nam tại các doanh nghiệp trong các thành phần kinh tế còn khá khiêm tốn, cụ thể: 57,08% lao động phổ thông, 26,97% là lao động có trình độ chuyên môn từ sơ cấp học nghề trở lên, 6,26% công nhân có trình độ trung cấp và 10,09% tỷ lệ công nhân có trình độ đại học, cao đẳng 6 Còn theo
số liệu thống kê từ cuộc điều tra khảo sát về "tiền lương thu nhập của người lao động trong các khu công nghiệp" do Viện Công nhân Công đoàn (thuộc Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam) tiến hành năm 2010 cho thấy trình độ chất lượng công nhân tại các khu công nghiệp trong cả nước vẫn còn rất hạn chế Cụ thể theo điều tra, công nhân có 10,5% trình độ tiểu học; 43,7% trình
độ, trung học cơ sở 45,5% có trình độ tiểu học phổ thông, đặc biệt vẫn còn 0,28% người lao động không biết chữ Kết quả khảo sát cũng cho thấy, lao động của ta chủ yếu là lao động giản đơn chưa qua đào tạo nghề Có tới 75% lao động chưa qua học nghề tại các cơ sở đào tạo ngoài doanh nghiệp, trong
số này có khoảng 94% người được đào tạo ngắn hạn tại doanh nghiệp trước khi bắt đầu công việc của mình Chỉ có 9,5% công nhân lao động kỹ thuật, 3,7% công nhân có trình độ trung cấp, 3% cao đẳng và 5,6% có trình độ đại học Nếu tính chung số công nhân được đào tạo nghề (cả ở các cơ sở và doanh nghiệp) thì tỷ lệ công nhân lao động bậc cao là rất ít Số công nhân bậc 4 chiếm 8,4% và bậc 6-7 chỉ chiếm 3,2%
Đặc biệt, hiện chúng ta còn thiếu nghiêm trọng các chuyên gia kỹ thuật, cán
bộ quản lý giỏi, công nhân lành nghề; tác phong công nghiệp và kỷ luật lao động