vận dụng quan điểm triết học về bản chất của con người để phân tích tầm quan trọng của con người tron nền kinh tế tri thức

Trong thời đại ngày nay, để kinh tế có thể phát triển bền vững thì ngoài yếu tố chính trị phải ổn định thì cần phải có nguồn lực dồi dào và thường xuyên như nguồn tài nguyên thiên nhiên, cơ sở vật chất kỹ thuật, và đặc biệt quan trọng là nguồn lực con người. Vai trò nguồn lực con người quan trọng như thế nào đã được chứng minh trong lịch sử kinh tế của những nước phát triển, điển hình là Nhật Bản.

Đề: vận dụng quan điểm triết học về bản chất của con người để phân tích tầm quan trọng của con người tron nền kinh tế tri thức

LỜI NÓI ĐẦU

Trong thời đại ngày nay, để kinh tế có thể phát triển bền vững thì ngoài yếu tố chính trị phải ổn định thì cần phải có nguồn lực dồi dào

và thường xuyên như nguồn tài nguyên thiên nhiên, cơ sở vật chất kỹ thuật, và đặc biệt quan trọng là nguồn lực con người Vai trò nguồn lực con người quan trọng như thế nào đã được chứng minh trong lịch

sử kinh tế của những nước phát triển, điển hình là Nhật Bản

Trong thực tế, do các nguồn lực khác như tài nguyên thiên nhiên

là hận chế trong khi nguồn lực con người là dồi dào Nó không chỉ tái sinh và tự sinh sản về mặt sinh học mà còn tự đổi mới không ngừng nếu biết chăm lo, bồi dưỡng và khai thác hợp lý Trí tuệ con người còn

có sức mạnh vô cùng to lớn một khi nó trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp thực tiễn nhiều nước cho thấy, nước nào có nguồn nhân lực giàu chất xám thì nước đó sẽ phát triển hơn các nước khác Điển hình

là Mỹ với chính sách thu hút nhân tài đã tạo nên cho nước Mỹ một lực lượng lao động giàu chất xám Trong nền kinh tế tri thức hiện nay, con người có vai trò vô cùng quan trọng

Vì vậy đề tài tiểu luận triết học “vận dụng quan điểm triết học về bản chất của con người để phân tích tầm quan trọng của con người tron nền kinh tế tri thức” là vô cùng thiết thực và có ý nghĩa với thực tế hiện nay Đây là bài tiểu luận đầu tay nên còn nhiều thiếu sót, em rất mong được sự góp ý của các thầy cô để bài làm có thể hoàn thiện hơn

PHẦN NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÍ LUẬN

1 Quan điểm của triết học Mác -LêNin về bản chất con người

A, quan điểm về con người: con người là một thực thể thống nhất giữa hai mặt sinh vật và xã hội Theo quan điểm duy vật lịch sử tồn tại

và phát triển của con người luôn luôn chịu sự chi phôi tác động bởi ba loại quy luật sau: các quy luật sinh học, các quy luật sinh học, các quy luật tâm lý ý thức, các quy luật xã hội

B, Bản chất con người

Tiếp thu những hạt nhân hợp lý trong quan niệm của Hê-ghen và Phơ-bach và các triết học tiền bối trước Mác về bản chất con người Dựa vào nguyên tắc thế giới quan của CNDVBC, Mác khẳng định :

“Bản chất con người không phải là một cái trừu tượng cố hữu cá nhân con người riêng biệt trong tính hiện thực của nó”, quan niệm hoàn chỉnh về con người và bản chất con người là: mặt sinh học và mặt học

xã hội

Triết học Mác xem xét bản chất con người một cách toàn diện, cụ thể, không phải chung, trừu tượng mà trong tính hiện thực cụ thể của

nó trong quá trình phát triển của nó

Con người hòa hợp với giới tự nhiên, là một bộ phận của giới tự nhiên, là kết quả phát triển của nó

Con người có tính xã hội: trước hết bản thân hoạt động sản xuất của con người mang tính xã hội Hoạt động con người gắn liền với xã hội và phục vụ cho cả Xã hội cùng với tự nhiên là điều kiện tồn tại của con người Tính xã hội của con người thể hiện ở hoạt động và giao tiếp xã hội

Bản chất của con người được hình thành và phát triển cùng với quá trình trình lao động, giao tiếp trong đời sống xã hội

Trong tác phẩm những luận cương về Phơbách, CácMác đưa ra luận cương VI khẳng định về bản chất của con người năm 1845

Định nghĩa bản chất con người : trong tính hiện thực của nó bất chấp con người là sự tổng hòa các quan hệ xã hội

Nội dung bản chất con người: nói tới bản chất của con người phải dựa trên một nền tảng sinh học xác định, đó là cơ thể sống, con người hiện thực

Sự tổng hòa các quan hệ xã hội: là trong cuộc sống hiện thực thông qua các quan hệ với gia đình với anh em, bè bạn, tập thể, giai cấp, cộng đồng xã hội, các quan hệ này tác động vào bản thân mỗi con người theo những chiều hướng khác nhau, ở những mức độ khác nhau

từ đó mà định hình phát triển nhân cách mỗi con người

Bản chất con người không phải là cái bất biến mà nó luôn được phát triển theo sự tiến bộ của lịch sử vì vậy mỗi thời đại lịch sử khác nhau sẽ có kiểu mẫu người khác nhau

Sự đóng góp của triết học Mác về vấn đề con người : xem xét con người mang tính lịch sử cụ thể; khẳng định con người là do các quan

hệ xã hội quyết định để phát huy sức mạnh của các nguồn lực khác

2 Khái niệm kinh tế tri thức

Khái niệm kinh tế tri thức manh nha xuất hiện từ đầu những năm 1960 của thế kỷ trước, tiên phong bởi Fritz

Machlup và Peter Drucker Trong hơn bốn thập kỷ qua, đã có nhiều nghiên cứu nhằm xác định và giải thích cơ chế của nền kinh tế này Trong những năm qua kinh tế tri thức được chọn làm chiến lược phát triển của nhiều quốc gia, cả những nước phát triển và đang phát triển Tuy nhiên, kinh tế tri thức là khái niệm không dễ hiểu vì dựa trên hai khái niệm trừu tượng là kinh

tế và tri thức, và do vậy đã được hiểu nhiều ít khác nhau Nền kinh tế tri thức, còn gọi là kinh tế dựa vào tri thức (Knowledge -BasedEconomy) là nền kinh tế chủ yếu dựa vào tri thức, trên cơ

sở phát triển khoa học và công nghệ cao Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế OECD cho rằng: "Nền kinh tế tri thức là nền kinh tế ngày càng phụ thuộc trực tiếp vào việc sản xuất phân phối và sử dụng tri thức và thông tin" (OECD 1996) Diễn đàn hợp tác kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC) định nghĩa:

"Nền kinh tế tri thức là nền kinh tế mà trong đó quá trình sản xuất, phân phối và sử dụng tri thức trở thành động lực chính cho tăng trưởng, cho quá trình tạo ra của cải và việc làm trong tất cả các ngành kinh tế” (APEC 2000) Ngân hàng Thế giới

(WB,2000) đánh giá "Đối với các nền kinh tế tiên phong trong

nền kinh tế Thế giới, cán cân giữa hai yếu tố tri thức và các nguồn lực đang nghiêng về tri thức.Tri thức thực sự đã trở thành yếu tố quan trọng nhất quyết định mức sống - hơn cả yếu tố đất đai, hơn cả yếu tố tư liệu sản xuất, hơn cả yếu tố lao động Các nền kinh tế phát triển nhất về công nghệ ngày nay thực sự đã dựa vào tri thức" Còn theo Bộ Thương mại và Công nghiệp Anh: Kinh tế tri thức là nền kinh tế mà việc sản sinh ra và khai thác tri thức có vai trò nổi trội trong quá trình tạo ra của

cải Theo GS.VS Đặng Hữu: Kinh tế tri thức là nền kinh tế trong

đó sự sản sinh ra, phổ cập và sử dụng tri thức giữ vai trò quyết định nhất đối với sự phát triển kinh tế, tạo ra của cải, nâng cao chất lượng cuộc sống

II TẦM QUAN TRỌNG CỦA CON NGƯỜI TRONG NỀN KINH

TẾ TRI THỨC

Trong lĩnh vực kinh tế, cần xem xét con người với tư cách là lực lượng sản xuất và vai trò trong quan hệ sản xuất

Trong bất cứ xã hội nào, người lao động cũng là yếu tố quan trọng nhất trong lực lượng sản xuất Ngày nay, khoa học và công nghệ ngày càng phát triển, hàm lượng chất xám trong giá trị hàng hoá ngày càng cao, thì vai trò của người lao động có trí tuệ lại càng quan trọng trong lực lượng sản xuất V.I Lênin đã chỉ ra: "Lực lượng sản xuất hàng đầu của toàn thể nhân loại là công nhân, là người lao động"

Con người khi được làm chủ những tư liệu sản xuất, được đào tạo một cách chu đáo những kiến thức quản lý kinh tế sẽ có điều kiện khai thác một cách có hiệu quả tiềm năng đất đai, biết kết hợp các yếu tố của quá trình sản xuất như huy động vốn, động viên khuyến khích người lao động làm việc có hiệu quả, quản lý chặt chẽ

nguyên liệu vật tư, do vậy, hiệu quả sản xuất kinh doanh sẽ tốt hơn Ngày nay vai trò người quản lý trong sản xuất kinh doanh ngày càng trở nên quan trọng, do vậy, các quốc gia thường rất quan tâm tới đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ này

Trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội, người lao động

đã trở thành những người làm chủ đất nước, làm chủ trong quá trình tổ chức quản lý sản xuất, từ việc xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh tới tổ chức sản xuất kinh doanh và làm chủ trong quá trình phân phối sản phẩm Điều đó tạo ra những điều kiện thuận lợi

để phát huy nguồn lực con người, phát triển kinh tế - xã hội nhanh

và bền vững, làm cho đất nước ngày càng giàu đẹp

Do tầm quan trọng của trí tuệ, tri thức như vậy, ngày nay hầu hết các quốc gia trên thế giới đều tìm cách nâng cao hàm lượng trí tuệ của đội ngũ lao đông Để nâng cao hàm lượng tri thức trong đội ngũ người lao động thì các biện pháp về giáo dục và đào tạo đóng vai trò hết sức quan trọng Kinh nghiệm lịch sử đã chỉ ra rằng

không quốc gia nào, một dân tộc nào trên thế giới có thể trở nên giàu có và có tỷ lệ tăng trưởng kinh tế cao trước khi đạt phổ cập giáo dục phổ thông Các nước công nghiệp hóa mới, như Singapore, Hàn Quốc cũng như một số nước và vùng lãnh thổ khác có tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh trong những thập kỷ 1970, 1980 đều đạt được mức độ phổ cập giáo dục tiểu học trước khi các nền kinh tế

đó cất cánh

Mặt khác, các nghiên cứu trắc nghiệm gần đây đã chỉ ra rằng những đầu tư về nguồn vốn chỉ góp một phần nhỏ vào sự tăng trưởng kinh tế Phần lớn trong giá trị của sản phẩm thặng dư do chất lượng lao động quyết định Thêm vào đó, trong thời đại khoa học - kỹ thuật và công nghệ, thông tin và tri thức trở thành yếu tố cốt lõi của cả hệ thống hiện đại Các số liệu thống kê năm 1990 chỉ ra rằng, phần đóng góp của thông tin, tri thức trong thu nhập kinh tế quốc dân của Mỹ là 47,4%, Anh là 45,8%, Đức là 40% Vì thế, không phải ngẫu nhiên mà Gảy Becker, người được giải Nobel về kinh tế năm 1992 đã khẳng định

“không có đầu tư nào mang lại nguồn lợi lớn như đầu tư vào nguồn lực con người, đặc biệt là đầu tư cho giáo dục”

III LIÊN HỆ THỰC TIỄN VIỆT NAM

Đại hội Đảng lần thứ VIII đã đưa ra chiến lược: “Đẩy mạnh nền công nghiệp hóa - hiện đại hóa theo định hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng nền tảng đến năm 2020 nước ta về cơ bản trở thành nước công nghiệp” Nhận thức rõ vai trò to lớn của con người: chúng ta có thế mạnh tiềm năng con người, chỉ số phát triển con người (HDI) năm 2005 xếp thứ 108/177 nước Thực tế chứng minh người Việt Nam có khả năng nắm bắt và làm chủ nhanh các tri thức mới và công nghệ hiện đại Nhiều ngành mới xây dựng nhờ sử dụng công nghệ mới đã theo kịp các nước trong khu vực (bưu chính viễn thông, năng lượng, dầu khí, cầu đường ) Cho

nên chúng ta phải thực hiện chính sách bằng và dựa vào con người, khoa học công nghệ như nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII đã chỉ ra : “ Chiến lược phát triển đất nước ta là chiến lược dựa vào tri thức và thông tin, chiến lược đi tắt, đón đầu với mũi nhọn là công nghệ thông tin” Chúng ta cần tập trung phát triển đào tạo thế hệ trẻ, đồng thời tìm cách lôi kéo lực lượng người Việt Nam có tri thức, trình độ cao trở về nước

Đảng và Nhà nước ta đã tập trung chú trọng đầu tư cho giáo dục

để đào tạo nguồn lao động có trình độ cao, bên cạnh một số mặt

đã làm được thì chúng ta còn một số vấn đề còn phải khắc phục như: trình độ lao động, tay nghề chưa cao, ý thức tổ chưc kỷ luật,hiệu quả giáo dục Hi vọng những tình trạng này sẽ sớm được cải thiện trong tương lai xây dựng nền kinh tế tri thức của Việt Nam

PHẦN KẾT LUẬN Dân tộc mình là dân tộc nghèo, một đất nước đang phát triển ở mức thấp, chúng ta vẫn sử dụng lao động thủ công là chính Điều đó cho thấy lực lượng sản xuất chúng ta vẫn còn yếu kém, khoa học kỹ thuật công nghệ còn lạc hậu Chúng ta nhận biết được điều đó vì vậy chúng ta quyết tâm không để sự thấp kém đó tồn tại Chính phủ

và nhà nước đã lập ra nhiều chiến lược phát triển nền kinh tế trong

đó có chiến lược mang tầm vóc lớn và có ý nghĩa thực tế với thực trạng kinh tế nước ta hiện nay đó là chiến lược công nghiệp hoá - hiện đại hoá Chiến lược đưa ra với mục đích rất rõ ràng là chuyển đổi căn bản, toàn diện các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ

và quản lý kinh tế, xã hội từ sử dụng lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng với công nghệ, phương tiện và phương pháp tiên tiến hiện đại để tạo ra năng suất lao động cao Tất cả những chiến lược định hướng đóđều có thể tạo

ra sựđột biến trong nền kinh tế sản xuất của nước ta, song để thực hiện được nó thì yếu tố không thể thiếu và có thể nói là quan trọng hàng đầu là con người, nguồn nhân lực là bộ phận tác động trực tiếp, quyết định sự thành bại của sự nghiệp Chúng ta đều biết lực lượng sản xuất bao gồm tư liệu sản xuất và con người, để lực lượng sản xuất phát triển thì con người phải thể hiện được trình độ, khả năng đối với tư liệu sản xuất Cũng như vậy công nghiệp hoá - hiện đại hoá mà muốn thành công, phát triển thì con người lực lượng lao động phải biết sử dụng máy móc, khoa học công nghệ thể hiện trình

độ càng cao thì công nghiệp hoá - hiện đại hoá sẽ càng phát triển hiện đại hơn Như vậy có thể thấy một đất nước phát triển đòi hỏi nguồn nhân lực phải dồi dào, phải cóđầy đủ sức mạnh cả về thể lực

và trí lực Nói cách khác đất nước đó phải làđất nước của một xã hội học tập, đất nước của những con người yêu nước, đất nước của những con người có trí tuệ, lòng hăng say học tập và lao động cần

cù Tất cả những điều đó xét vềđất nước ta thì chúng ta không thiếu,

có thể thấy được điều đó qua các cuộc kháng chiến giữ nước và các lớp trẻ của chúng ta khi tham gia Olympic Mặc dù chúng ta có tiềm lực như vậy song để phát huy tiềm lực đó không phải đơn giản, muốn làm được vấn đề này chính làđiểm yếu của đất nước ta Chúng

ta chưa sử dụng một cách hợp lý nguồn nhân lực vào các chiến lược kinh tế mà chính phủ nhà nước đãđặt ra Việc sử dụng không hợp lýđó có rất nhiều các nguyên nhân song trong bất cứ một chiến lược

cần phát triển nào đó thì chúng ta cần phải đi nghiên cứu vào thực trạng của nó sau đó đưa ra các giải pháp để phát triển Có như vậy thì mới có thể tạo ra được sự phù hợp, đồng nhất để phát triển, mới

có thể phát huy được điểm mạnh và khắc phục hạn chếđiểm yếu Mặt khác chiến lược công nghiệp hoá - hiện đại hoáở nước ta hiện nay lại là một vấn đề càng phải quan tâm, nghiên cứu một cách chính xác chặt chẽ thì mới có thể thành công trong sự nghiệp xây dựng đất nước Bởi lẽ chúng ta là một nước nghèo xuất phát điểm là một nước nông nghiệp mà muốn thực hiện công nghiệp hoá - hiện đại hoá thì rõ ràng làđiều không đơn giản Chúng ta cần phải nghiên cứu thực trạng một cách chính xác để đề ra giải pháp hợp lý, để làm sao nâng cao hiệu quả nguồn nhân lực trong sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1, Bộ Giáo dục và đào tạo, Giáo trình những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - LêNin, NXB Chính trị Quốc gia- sự thật, Hà Nội - 2103

2,

MỤC LUC