Đề tài thiết bị dạy học

Trong những năm gần đây song song với việc đổi mới chương trình sách giáo khoa, trường THCS Đông Ngũ được trang bị đồng bộ các TBDH và thiết bị thí nghiệm theo danh mục tối thiểu của Bộ

Câu 1:

Trình bày những thiết bị dạy học bộ môn vật lý THCS?

Trả lời:

Số

Dùng cho lớp

TRANH ẢNH

1 Sai số trong phép đo chiều dài 6

2 Sai số trong phép đo thể tích 6

II DỤNG CỤ

II.1 Thiết bị dùng chung cho các khối lớp

18 Ống thủy tinh chữ L hở 2 đầu 6,8

30 Bút thử điện thông mạch 7,9

Dùng cho lớp

TRANH ẢNH

II.2 Cơ học

53 Bộ dụng cụ về áp suất chất lỏng 8

65 Bộ thí nghiệm nở khối vì nhiệt của chấtrắn. 6

66 Bộ thí nghiệm lực xuất hiện trong sự nở dàivì nhiệt của chất rắn 6

Dùng cho lớp

TRANH ẢNH

78 Giá đỡ gương thẳng đứng với mặt bàn 7

80 Hộp kín bên trong có bóng đèn và pin 7

93 Bộ đèn Laser và giá lắp đèn Laser 9

102 Mô hình máy ảnh loại nhỏ 9

104 Bộ thí nghiệm phân tích ánh sáng trắng bằnglăng kính. 9

Dùng cho lớp

TRANH ẢNH

106 Bộ đèn trộn màu của ánh sáng 9

107 Hộp nghiên cứu sự tán xạ ánh sáng màucủa các vật 9

108 Bộ thí nghiệm tác dụng nhiệt của ánh sáng 9

110 Quả cầu nhựa có dây treo 7

117 Nguồn phát âm dùng vi mạch kèm pin 7

122 Giá lắp pin có đầu nối ở giữa 7

Dùng cho lớp

TRANH ẢNH

142 Động cơ điện – Máy phát điện 9

145 Bộ dây cônstăngtan loại nhỏ 9

146 Dây cônstăngtan loại lớn 9

152 Bình nhiệt lượng kế, dây đốt, que khuấy 9

157 Bộ thí nghiệm từ phổ - đường sức 9

158 Bộ thí nghiệm từ phổ trong ống dây 9

159 Bộ thí nghiệm chế tạo nam châm vĩnh cửu 9

160

Bộ dụng cụ phát hiện dòng điện trong

khung dây và mô hình khung dây dẫn quay

165 Bộ thí nghiệm về tác dụng từ của dòng điện

167 Bộ dụng cụ chuyển hóa động năng thànhthế năng và ngược lại. 9

168 Bộ thí nghiệm chạy động cơ nhỏ bằng pinMặt trời 9

169 Máy phát điện gió loại nhỏ thắp sáng đènLED 9

170 Phần mềm phân tích vidieo nghiên cứu cácdạng chuyển động và các định luật bảo

toàn

6,8

171 Phần mềm mô phỏng cấu tạo chất 6,8

Dùng cho lớp

TRANH ẢNH

172 Phần mềm mô phỏng dòng điện không đổi 9

173 Phần mềm mô phỏng thí nghiệm cảm ứngđiện từ 9

174 Phần mềm mô phỏng và thiết kế quanghình 7,9

Câu 2:

Nªu thùc tr¹ng sö dông thiÕt bÞ d¹y häc bé m«n vËt lý trong trêng vµ gi¶i ph¸p n©ng cao

vµ hiÖu quả sö dông thiÕt bÞ d¹y häc m«n vËt lý

Trả lời:

THỰC TRẠNG SỬ DỤNG TBDH MÔN VẬT LÝ Ở TRƯỜNG THCS ĐÔNG NGŨ

VÀ GIẢI PHÁP PHÁT NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG TBDH MÔN VẬT LÝ.

1 Đặc điểm tình hình nhà trường :

Trường THCS Đông Ngũ, tỉnh Quảng Ninh Học sinh của trường là con em của các xã trong huyện, tuy là vùng thấp nhưng học sinh trong trường đa số là con em dân tộc Năm học 2015 – 2016, nhà trường có 12 lớp với 419 học sinh, đội ngũ CB – GV–

NV có 28 người, trong đó CBQL 2 người, giáo viên 24 người, nhân viên 2 người, bảo vệ

có 1 người

Trường thành lập trong điều kiện kinh tế - xã hội địa phương cũng như cả nước hết sức khó khăn, sau 15 năm từ khi thành lập trường phải chuyển đến vị trí mới hiện nay, cơ

sở vật chất còn nhiều thiếu thốn, nhưng tập thể sư phạm nhà trường và học sinh khắc phục mọi khó khăn, vươn lên mạnh mẽ trở thành trường có chất lượng giáo dục vào loại tốp đầu của tỉnh Quảng Ninh, nhiều năm đạt danh hiệu, tạo được lòng tin trong lãnh đạo địa phương, phụ huynh và học sinh, trường cũng nhận được sự quan tâm của Cấp uỷ Đảng, chính quyền, Sở giáo dục và đào tạo ; TBDH đang từng bước được cải thiện

2 Thực trạng sử dụng TBDH Môn vật lý ở trường THCS Đông Ngũ.

Trong những năm gần đây song song với việc đổi mới chương trình sách giáo khoa, trường THCS Đông Ngũ được trang bị đồng bộ các TBDH và thiết bị thí nghiệm theo danh mục tối thiểu của Bộ GD&ĐT Tuy nhiên việc khai thác và sử dụng các thiết bị

đó vào dạy học vẫn còn hạn chế dẫn đến hiệu quả thấp, kìm hãm khả năng của học sinh

và giáo viên, gây lãng phí cho việc đầu tư TBDH

Trình độ của giáo viên còn hạn chế nhất là sự hiểu biết và ki năng về kĩ thuật mà khi chuẩn bị và thao tác với các TBDH hiện đại và dụng cụ thí nghiệm thật cần thiết cho việc dạy học mặc dù đã có tổ chức tập huấn cho giáo viên nhưng do thời gian tập huấn ngắn và thực sự chưa chất lượng lên giáo viên chưa được cải thiện

Trang bị phòng thí nghiệm là một điều kiện cần thiết để cố thể thực hiện thí nghiệm tuy nhiên hệ thống phòng học bộ môn chưa được trang bị thiết bị dạy học chưa đầy đủ, trường chỉ có các phòng kho để cất giữ thiết bị với diện tích nhỏ và phương tiện

để giáo viên làm thao tác chuẩn bị các thiết bị dạy học để chuẩn bị lên lớp còn thiếu

Cán bộ phụ trách phòng thí nghiệm còn kiêm nhiệm nhiều việc nên ít tiếp xúc với các dụng cụ thí nghiệm vì vậy không hỗ trợ giúp cho giáo viên chuẩn bị dụng cụ dạy học, thủ tục mượn trả con mất nhiều thời gian

Hơn nữa thời khóa biểu ở trường là 5 tiết/ 1 buổi và 6 buổi/ 1 tuần, thới gian chuyển tiết là 5 phút, giữa hai tiết giáo viên không có thời gian chuẩn bị cho việc sử dụng thiết bị dạy học lên lớp

Do những trở ngại trên tình trạng trang thiết bị nhiều mà không được sử dụng dẫn đến hỏng hóc

Bằng sự năng động của đội ngũ quản lí, Hội đồng nhà trường, và sự ủng hộ nhiệt tình của Hội cha mẹ học sinh, cùng với sự quan tâm của Sở Giáo dục và Đào tạo, của chính quyền địa phương nhà trường đã xây dựng được một cơ sở vật chất và mua sắm trang bị với số lượng TBDH đáng kể, so với nhu cầu phát triển nhà trường trong giai đoạn CNH – HĐH thì còn thiếu nhiều, chưa được đồng bộ, đặc biệt vấn đề quản lí sử dụng chưa thật hiệu quả, cần nổ lực hơn nữa trong quản lí, sử dụng bảo quản và tăng cường mua sắm, bổ sung để đáp ứng yêu cầu chiến lược phát triển

3 Những điểm mạnh, yếu, thuận lợi, khó khăn trong đổi mới và nâng cao chất lượng quản lí và sử dụng TBDH.

a Điểm mạnh:

Gần như đầy đủ các loại phòng theo yêu cầu chuẩn trường THCS, trong đó một số phòng chức năng như phòng: Thực hành Hoá, Lí, Sinh, Công nghệ, Tin, phòng nghe nhìn mới được đưa vào sử dụng đạt diện tích theo chuẩn mới của Bộ giáo dục – đào tạo

Một số TBDH được cấp theo dự án đổi mới giáo dục nên có tính khoa học, thẩm

mỹ, tính đa dạng, khá đồng bộ theo chuẩn kĩ thuật

Những điểm mạnh của TBDH nêu trên là một thuận lợi cơ bản để nhà trường quản

lí và sử dụng phục vụ công tác dạy học – giáo dục

Lãnh đạo nhà trường có nhiều biện pháp chỉ đạo quản lí phù hợp nhằm động viên, khuyến khích cán bộ - giáo viên khai thác, sử dụng TBDH hiện có thực sự góp phần nâng cao chất mọi mặt của nhà trường

Đội ngũ giáo viên 100% đạt chuẩn và trên chuẩn, đa số có năng lực sư phạm tốt,

có kiến thức, kỹ năng và tinh thần trách nhiệm trong sử dụng, bảo quản TBDH

Có sự hỗ trợ đắc lực của Hội cha mẹ học sinh và sự quan tâm của Sở Giáo dục – Đào tạo và chính quyền các cấp, hàng năm nhà trường có một phần kinh phí tu sửa, mua sắm thêm TBDH

b Điểm yếu:

Còn thiếu các phòng học chức năng hiện đại như: nhà đa chức năng …

TBDH cấp theo dự án là cơ bản, chất lượng không cao, chỉ mới cấp một lần, chưa

có điều kiện bổ sung nên thiếu nhiều

Thiết bị dạy học đã được cấp từ nhiều năm qua nhiều năm sử dụng các TBDH đã

bị hao mòm, hỏng hóc, độ chính xác không cao

TBDH học ngoài trời tuổi thọ thấp do phá huỷ của tự nhiên, đang thiếu nghiêm trọng

Những hạn chế của TBDH là trở ngại lớn cho công tác đổi mới PPDH, đổi mới công tác quản lý ở trường THCS Đông Ngũ

Một bộ phận giáo viên: phần thì thiếu kinh nghiệm, phần thì còn mang nặng phong cách dạy học truyền thống, cũng có những giáo viên ngại khó - thiếu trách nhiệm nên ít chú ý đến tầm quan trọng và yêu cầu sử dụng TBDH trong đổi mới

Hầu hết học sinh là ngoan, nhưng trong đó các khối lớp còn những em thiếu ý thức, kỹ năng sống yếu kém đã làm tổn hại TBDH, gây trở ngại cho giáo viên sử dụng TBDH khi đứng lớp

Đời sống kinh tế nhân dân còn nhiều khó khăn, tỉ lệ hộ nghèo, cận nghèo khá cao, các doanh nghiệp trên địa bàn rất ít lại quy mô nhỏ bé điều đó vừa ảnh hưởng đến nguồn

thu của nhà trường và khó khăn đến vận động kinh phí hỗ trợ bổ sung, nâng cấp TBDH

Thiên tai bão, lụt hàng năm đều gây nên những tổn thất ngoài dự đoán

4 Xây dựng và sắp xếp phòng bộ môn vật lý:

Hiện nay với đầu tư mạnh mẽ cho đầu tư cho giáo dục thì các thiết bj dạy học bộ môn vật lý được trang cấp nhiều song tình trạng các thiết bị dạy học và dụng cụ thí nghiệm được xếp chung vào một phòng kho và hiệu quả thiết bị dạy học còn thấp

Phòng bộ môn vật lí cần được trang bị tối thiểu gồm:

- Các thiết bị dạy học như bảng, máy vi tính, máy chiếu, loa, các bảng biểu của bộ môn, tranh ảnh các loai thước đo… Được bố trí một cách khoa học gon gàng ngày trong phòng học

- Các dụng cụ thí nghiệm cần thiết các bộ thí nghiệm thực hành của phòng bộ môn được sắp xếp theo một trật tựi của từng khối các lớp 6,7,8,9 và theo trình tự kiến thức của chương trình

Tuy nhiên trong điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường còn khó khăn kinh phí còn hạn chế số lượng học sinh đông và trình độ nhận thức của học sinh còn thấp Số lượng học sinh đông muốn tất cả học sinh có thể theo dõi được hướng dẫn của giáo viên vừa làm thí nghiệm thì không thể bố trí mà có học sinh bị ngồi quay lưng về phía giáo viên Do đó

ta có thể bố trí bàn thành hàng dọc, mỗi dãy gồm 4 bàn nối tiếp nhau, mỗi bàn hai phía có thể ngồi 6 đến 8 học sinh

5 Những kinh nghiệm thực tế, những việc đã làm của bản thân trong đổi mới và nâng cao chất lượng quản lí và sử dụng TBDH.

a Một số kết quả đạt được.

*/ Công tác bảo quản:

Thiết bị được phân loại từng khối, từng môn bảo quản đúng yêu cầu từng loại thiết

bị, lau chùi sạch sẽ, sắp xếp gọn gàng, trong các kho, từng buổi học, tiết học giáo viên sử dụng thiết bị được vào sổ theo dõi cụ thể

CSVC đảm bảo an toàn về mọi mặt, không để xảy ra mất mát, hư hỏng lớn

*/ Công tác quản lí sử dụng:

Nhà trường cử giáo viên tham gia các lớp tập huấn về sử dụng TBDH do Sở, Bộ Giáo dục và Đào tạo mở, những giáo viên này trở trhành những cốt cán của bộ môn và có trách nhiệm tập huấn lại cho đồng nghiệp; Chỉ đạo của Ban Giám Hiệu các tổ chuyên môn đưa việc sử dụng TBDH vào nội dung sinh hoạt chuyên môn của tổ, nhờ vậy đã có nhiều giáo viên sử dụng thành thạo TBDH trong các giờ lên lớp lý thuyết cũng như thực hành

Qua kiểm tra, theo dõi của ban giám hiệu thấy rằng giáo viên có sử dụng TBDH ở các bộ môn đều khớp với lịch báo giảng và sử dụng theo phân phối chương trình của Bộ

GD & ĐT, điều đó thực sự đã góp phần nâng cao chất lượng dạy học của nhà trường

Các công trình đều được sử dụng đúng chức năng, không lãng phí, không chồng chéo, những hư hỏng về TBDH đã được sửa chữa kịp thời

*/ Công tác quản lí mưa sắm, bổ sung, nâng cấp TBDH:

Đầu năm học căn cứ vào nhiệm vụ năm học và chỉ đạo của cấp trên, xét nhu cầu thiết yếu về TBDH phục vụ nhiệm vụ năm học, ban lãnh đạo nhà trường phối hợp với hội cha mẹ học sinh tuyên truyền, động viên phụ huynh và học sinh tự nguyện đóng góp kinh phí nhằm sửa chữa, mua sắm bổ sung TBDH phục vụ lợi ích trực tiếp cho người học Nguồn kinh phí huy động được được sử dụng đúng mục đích, có hiệu quả và thiết thực được sự giám sát chặt chẽ của cả cơ quan quản lý tài chính nhà nước, hội cha mẹ học sinh

Phó hiệu trưởng phụ trách CSVC thường xuyên kiểm tra, lập kế hoạch tác nghiệp ngắn hạn về quản lí, sử dụng, mua sắm TBDH trình duyệt Hiệu trưởng và tổ chức thực hiện đúng thời gian nhờ đó tạo điều kiện cho các hoạt động dạy học và giáo dục đạt kết quả tốt

*/ Kết quả đạt được:

Ban giám hiệu thống nhất chỉ đạo, quán triệt đầy đủ và cụ thể hoá các văn bản chỉ đạo của cấp trên

Toàn bộ cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh có ý thức trong bảo quản, sử dụng TBDH

Có sự phối hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa nhà trường với phụ huynh

Biện pháp quản lý, chỉ đạo, tổ chức thực hiện của nhà trường phù hợp với thực tế nhiệm vụ từng năm học

b Một số tồn tại:

Nhận thức của cán bộ, giáo viên về quản lý, sử dụng TBDH còn hạn chế, tâm lý ngại khó, trình độ và điều kiện tiếp cận những phương tiện kỹ thuật mới hiện đại chưa đạt yêu cầu, nên nhiều tiết dạy chưa coi trọng sử dụng thiết bị còn dạy chay nên kết quả giờ dạy thấp

CSVC còn thiếu Phòng đa chức năng; Thiết bị kỷ thuật điện xuống cấp theo tuổi thọ công trình xây dựng, chưa thực sự đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

Việc tham mưu cho cấp trên để tranh thủ nguồn kinh phí nhà nước chưa kịp thời, công tác xã hội hoá chưa có biện pháp hữu hiệu nên nguồn kinh phí hàng năm hạn hẹp

Điều kiện kinh tế nhà nước còn khó khăn, nguồn ngân sách dành cho đầu tư xây dựng TBDH chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục

Công tác kiểm định chất lượng TBDH theo chuẩn quốc tế trang cấp cho các trường còn hạn chế

Công tác bồi dưỡng kỹ năng sử dụng TBDH hàng năm còn ít, giáo viên trẻ còn thiếu kinh nghiệm

Công tác chỉ đạo, quản lí ở các tổ nhóm chuyên môn có lúc chưa thật chặt chẽ, chưa động viên được giáo viên tự làm đồ dùng dạy học

c Một số vấn đề rút ra trong quản lý và sử dụng TBDH:

Từ thực trạng trên một số vấn đề đặt ra trong quản lý, sử dụng TBDH ở trường chúng tôi là:

Cần thiết phải nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm, đạo đức nghề nghiệp, kỷ năng sử dung cho cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh trong quản lý, khai thác, bảo quản TBDH

Phải có sự chỉ đạo, phối hợp đồng bộ giữa các bộ phận: Ban giám hiệu, tổ chuyên môn, tổ hành chính – văn phòng, giáo viên và học sinh trong quản lý và sử dụng TBDH

Nâng cao năng lực chuyên môn cho môn cán bộ, nhân viên chuyên trách các phòng thực hành thí nghiệm

Đồng chí lãnh đạo được phân công trực tiếp chỉ đạo, quản lý phải thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, uốn nắn, động viên giáo viên, nhân viên thực hiện nghiêm túc và tuyên

dương những người làm tốt công tác bảo quản, sử dụng TBDH

5 Một số biện pháp:

Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lí, giáo viên, nhân viên nhà trường:

- Thường xuyên triển khai các văn bản pháp luật, các quyết định, chỉ thị, hướng dẫn của các cấp về vấn đề CSVC, TBDH để cán bộ, giáo viên, nhân viên học tập, nhận thức kịp thời

- Kịp thời cập nhập giới thiệu các danh mục thiết bị dạy học mà trường hiện có hoặc mới được cung cấp

- Trong kế hoạch năm học, nhà trường phải đưa ra những quy định về kế hoạch

sử dụng, bảo quản thiết bị dạy học

Bồi dưỡng nâng cao trình độ nghiệp vụ cho cán bộ, giáo viên, nhân viên phụ trách TBDH:

- Lập hồ sơ, sổ sách theo dõi TBDH trên các mặt: bảo quản, sử dụng

- Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch của nhân viên thiết bị đã đề ra theo tuần, tháng, năm

Tổ chức quản lí TBDH hiệu quả, khoa học, qui củ, nề nếp có kế hoạch:

- Sắp xếp phân loại TBDH

- Lập sổ theo dõi

III KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

1 Kết luận :

Xuất phỏt từ cơ sở lý luận, sau khi phõn tớch thực trạng cụng tỏc quản lý CSVC núi chung và TBDH núi riờng tại trường THCS Đụng Ngũ,chỳng tụi đó phõn tớch và đề xuất một số biện phỏp quản lớ TBDH

*/ Đối với giáo viên:

- Đã hình thành kĩ nâng chuẩn bị và thực hiện thành thạo các thao tác thí nghiệm

- Có ý thức giữ gìn và bảo quản tốt thiết bị

- Có ý thức tu sửa thiết bị h hỏng, sắp xếp đồ dùng khoa học

*/ Đối với học sinh:

- Học sinh học tại phòng học đi vào nề nếp, có ý thức giữ gìn, bảo quản trang thiết

bị trong phòng học

Qua thực tế tôi rút ra bài học kinh nghiệm bổ ích:

- Để sử dụng hiệu quả thiết bị trong phòng học vật lý, mỗi giáo viên phải hiểu rõ

đ-ợc tầm quan trọng của thiết bị dạy học khi lên lớp

- Giáo viên phải có sự chuẩn bị chu đáo cho thí nghiệm vì vậy giáo viên sẽ truyền thụ kiến thức tốt hơn, đạt kết quả tốt hơn

- Giáo viên cần nâng cao ý thức giữ gìn, bảo quản thiết bị nh tài sản của chính mình thì đồ dùng mới sử dụng đợc lâu hơn

- Với học sinh nên tạo sự chủ động trong lĩnh vực lĩnh hội kiến thức, tạo thói quen thực hiện nghiêm túc nội quy thực hành, hình thành ý thức bảo vệ của công, không tự ý làm trái hoặc cố tình làm hỏng thiết bị

Để đáp ứng đợc mục tiêu của đổi mới phơng pháp dạy học đặc biệt là với môn vật

lý tôi có một số kiến nghị sau:

- Để các thí nghiệm vật lý đạt hiệu quả cao chúng ta cần có một phòng học bộ môn thích hợp theo tiêu chuẩn quy định: Để đảm bảo cho học sinh có thể quan sát và làm tốt các thí nghiệm thì ghế ngồi của học sinh cần thiết kế loại ghế xoay

- Cần tổ chức cho giáo viên dạy vật lý đợc học bồi dỡng sử dụng thiết bị vật lý

- Để giúp đỡ tốt trong khâu chuẩn bị các thiết bị dạy học thì cũng cần cho đồng chí phụ trách thiết bị đợc đi học bồi dỡng nh giáo viên

- Khi dạy học đặc biệt với môn vật lý chúng ta không tránh khỏi các thí nghiệm khó vậy Phòng giáo dục cần tổ chức lớp hội thảo về các thí nghiệm này để các giáo viên cùng tháo gỡ Bên cạnh đó cũng cần trang bị cho giáo viên một tài liệu hớng dẫn các thí nghiệm

- Các đồ dùng dạy học khi phát cho các trờng cần sát với sách giáo khoa hơn để tạo

điều kiện thuận lợi cho giáo viên chuẩn bị và làm các thí nghiệm

- Vì các giờ dạy vật lý thờng có nhiều đồ dùng nên cần sắp xếp thời khóa biểu cho gọn