Bài giảng Phương pháp nghiên cứu khoa học

QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌCBước 1: Xác định đề tài nghiên cứu Bước 2: Xây dựng đề cương và lập kế hoạch nghiên cứu Bước 3: Thu thập và xử lý thông tin Bước 4: Tổng kết và viết công trì

Trang 1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LẠC HỒNG

CHƯƠNG 1 KHOA HỌC VÀ NGHIÊN CỨU

KHOA HỌC

TS Nguyễn Văn Tân

NỘI DUNG BÀI GIẢNG

1 Khoa học

2 Nghiên cứu khoa học

3 Phương pháp nghiên cứu khoa học

4 Quy trình nghiên cứu khoa học

5 Nhà nghiên cứu khoa học

Trang 2

KHOA HỌC

Khái niệm khoa học:

“Hệ thống tri thức về các quy luật của vật chất và sự vận động của vật chất, những quy luật của tự nhiên, xã hội, tư duy”

KHOA HỌC (tt)

Phân loại khoa học:

a) Phân loại theo đối tượng nghiên cứu:

-Khoa học tự nhiên: toán học, vật lý học, hóa học, sinh vật học,… Khoa học tự nhiên là nền tản của công nghệ mới.

-Khoa học xã hội: nhân chủng học, chính trị học, tâm

lý học, xã hội học, kinh tế học,…

b) Phân loại theo tính chất công tình nghiên cứu:

-Khoa học lý thuyết: dựa trên những nghiên cứu cơ bản hay nghiên cứu lý thuyết

-Khoa học ứng dụng: dựa trên nghiên cứu thực nghiệm

Trang 3

KHOA HỌC (tt)

Thành tựu khoa học:

a) Phát minh: là sự phát hiện ra những quy luật, những tính chất hoặc những hiện tượng của thế giới vật chất tồn tại một cách khách quan mà trước đó chưa ai biết, nhờ đó làm thay đổi cơ bản nhận thức của côn người Như định luật Vạn vật hấp dẫn của Newton Chưa có ý nghĩa áp dụng trực tiếp vào sản xuất Không có giá trị thương mại.

b) Phát hiện: là sự nhận ra các vật thể, những quy luật xã hội đang tồn tại một cách khách quan Adam Smith “Bàn tay vô hình của kinh tế thị trường”

c) Sáng chế: là một giải pháp kỹ thuật, mang tính mới về nguyên lý kỹ thuật, có tính sáng tạo và áp dụng được Như Nobel sáng chế công thức thuốc nổ TNT.

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Khái niệm nghiên cứu khoa học:

Là quá trình tìm kiếm, xem xét, điều tra (có khi cần cả đến thí nghiệm) để từ những dữ kiện đã

có đạt đến một kết quả mới hơn, cao hơn, giá trị hơn.

Trang 4

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC (tt)

Phân loại nghiên cứu hoa học

1 Phân loại theo chức năng nghiên cứu: nghiên cứu mô tả, nghiên cứu giải thích, nghiên cứu giải pháp, nghiên cứu dự báo

2 Phân loại theo giai đoạn nghiên cứu: nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng, nghiên cứu triển khai

3 Phân loại theo dạng thức: nhận xét khoa học, bài báo khoa học, tiểu luận hay báo cáo thực tập, đồ án, luận văn, luận án, sách giáo khoa

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC (tt)

Yêu cầu nghiên cứu khoa học:

1 Xác định rõ mục tiêu nghiên cứu

2 Xác định các dữ liệu cần thu thập

3 Lựa chọn phương pháp nghiên cứu

Trang 5

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Phương pháp diễn giải: phương

pháp suy luận từ tổng quát đến đặc thù, từ cái chung đến cái riêng.

Phương pháp quy nạp: phương pháp

suy luận từ đặc thù đến tổng thể, từ nhận thức các sự vật hoặc hiện tượng riêng lẽ đến nguyên lý chung

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC (tt)

Phương pháp tiếp cận thông tin: tiếp cận hệ

thống, tiếp cận định tính và định lượng, tiếp cận lich sử và logic, tiếp cận cá biệt và so sánh;

tiếp cận phân tích và tổng hợp.

Phương pháp thu thập thông tin: Phương pháp

trắc nghiệm, phương pháp nghiên cứu tình huống, phương pháp phân tích, phương pháp

so sánh, phương pháp nghiên cứu liên ngành, phương pháp thực nghiệm, phương pháp phi thực nghiệm (phỏng vấn, chuyên gia, điều tra

Trang 6

QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Bước 1: Xác định đề tài nghiên cứu

Bước 2: Xây dựng đề cương và lập kế

hoạch nghiên cứu

Bước 3: Thu thập và xử lý thông tin

Bước 4: Tổng kết và viết công trình

nghiên cứu

Bước 5: Đánh giá và nghiệm thu đề tài

Bước 6: Công bố, bảo vệ và áp dụng vào

thực tiễn

NHÀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Thông thạo lĩnh vực nghiên cứu

Có động cơ tìm tòi và phát minh những cái mới

Tính cách: tò mò, hoài nghi, độc lập, chính xác, kiên trì,

nghiêm túc, cẩn thận, say mê với công việc, mạnh dạng, giám nghĩ, dám làm,…

Khả năng: phát hiện vấn đề, tư duy logic, suy luận, thiết lập

các mối quan hệ, phân tích, tổng hợp, nhận xét, đánh giá,…

Nguyên tắc:

- Từ từ, nhịp nhàn, không hấp tấp;

- Làm việc có trình tự, có hệ thống;

- Kết hợp làm việc và nghỉ ngơi hợp lý;

- Thường xuyên trao đổi học thuật;

- Cần tạo sự ủng hộ của gia đình và xã hội

Trang 7

SINH VIÊN VỚI VIỆC NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

NCKH giúp sinh viên củng cố, hệ thống hóa,

mở rộng các kến thức đã học;

NCKH giúp sinh viên vận dụng kiến thức đã

học để đề xuất, giải quyết các vấn đề thuộc phạm vi chuyên môn

NCKH là con đường hình thành và rèn luyện

cho sinh viên phương pháp tư duy khoa học và đạo đức, tác phong của mỗi sinh viên như: tính trung thực, lòng say mê công việc, cẩn thận, khả năng làm việc độc lập, sáng tạo,….

Thảo luận

Cho biết bản chất

của nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng và nghiên cứu triển khai

Trang 8

Thảo luận

Các bước của quy trình nghiên cứu khoa học? Trong các bước trên, bước nào là quan trọng nhất? Tại sao?

Trang 9

CHƯƠNG 6 VIẾT VÀ TRÌNH BÀY BÁO CÁO NCKH

1 Các bước triển khai viết bản thảo báo cáo

2 Quy cách trình bày luận văn

3 Cấu trúc của một luận văn

4 Chi tiết trình bày phần dẫn nhập

5 Chi tiết trình bày phần nội dung chính

6 Chi tiết trình bày phần tham khảo

7 Công bố, bảo vệ, áp dụng vào thực tiễn

Trang 10

16-Sep-10 TS Nguyễn Văn Tân 3

CÁC BƯỚC TRIỂN KHAI BẢN THẢO

Giai đoạn 1: Viết ý theo đề cương Giai đoạn 2: Biên tập nội dung

- Sắp xếp lại các ý đã viết theo đúng trình tự và logic

- Lược bỏ bớt những ý trùng lặp

- Bổ sung những ý mới cần thiết

- Chỉnh sửa chính tả, chỉnh lý câu văn

- Bổ sung ghi chú, trích dẫn nguồn dữ liệu

- Ngắt đoạn, xuống hàng, chỉnh cách đánh số thứ tự các đề mục, số thứ tự các bảng, biểu, hình ảnh

- Trình bày, dàn trang, chỉnh lề, ngắt trang cho hợp lý

CÁC BƯỚC TRIỂN KHAI BẢN THẢO (tt)

Giai đoạn 3: Hiệu đính, sửa chữa chính thức

- Đọc lại bản thảo trên máy

- In lại bản nháp, dò và hiệu đính lại lần cuối

- Nhờ bạn bè đọc hoặc người hướng dẫn đọc, góp ý

- Bổ sung hay sửa chữa theo những ý kiến đóng góp

- Biên tập, trình bày lại bản thảo sau cùng đúng theo cấu trúc, hình thức trình bày chuẩn theo mẫu trước khi in toàn bộ báo cáo.

Trang 11

16-Sep-10 TS Nguyễn Văn Tân 5

CÁC BƯỚC TRIỂN KHAI BẢN THẢO (tt)Các điểm cần chú ý khi viết bản thảo:

- Không dùng những thuật ngữ “đao to, búa lớn”

- Không dùng lời lẽ cao ngạo, khinh thường các nhà khoa học khác

- Hạn chế tối đa việc sử dụng các đại danh từ và sở hữu tính từ “tôi”, “của tôi” mà thay bằng “chúng tôi”, “của chúng tôi”, “người viết”, “tác giả”, “người nghiên cứu”

bài báo cáo này, hay luận văn, luận án này

- Sử dụng nhất quán các thuật ngữ, nhất là các thuật ngữ dịch từ tiếng nước ngoài

- Trích nguồn đầy đủ số liệu thứ cấp sử dụng trong đề tài

- Kiểm tra lỗi chính tả

QUY CÁCH TRÌNH BÀY

Kích thước giấy: A4, khổ đứng Nếu sử dụng bảng

khổ ngang thì đầu bảng là lề trái của trang

Kiểu chữ: dùng Font chữ có bảng mã Unicode, cỡ

chữ 13-14, mật độ chữ thường, khoảng cách các dòng là 1.5 lines, in 1 mặt

Canh lề văn bản: top (3 cm), bottom (2.5 cm), left

(3.5 cm), right (2.5 cm), header (2 cm)

Độ dài văn bản: phải cân đối giữa các chương, các

mục Cử nhân: khoảng 50 trang, thạc sĩ: khoảng 80 trang, tiến sĩ: khoảng 150 trang.

Trang 12

QUY CÁCH TRÌNH BÀY (tt)

Cách đánh số trang:

- Vị trí đánh số trang: ngay chính giữa lề trên của

văn bản, kiểu chữ đứng.

- Sử dụng số la mã: i, ii, iii,… (chữ thường) để đánh

số trang bắt đầu từ lời cảm ơn cho đến hết danh mục bảng, biểu, hình ảnh Không đánh số trang cho bìa ngoài, bìa trong.

- Sử dụng số Ả rập: 1, 2, 3,… (chữ thường) để đánh

số trang cho phần nội dung chính của báo cáo, bắt đầu từ phần mở đầu cho đến hết phần kết luận.

CẤU TRÚC MỘT BÁO CÁO NCKH

Phần dẫn nhập

Phần nội dung chính

Phần tham khảo

Trang 13

CẤU TRÚC MỘT BÁO CÁO NCKH (tt)

Phần dẫn nhập:

- Trang bìa ngoài

- Trang bìa trong

- Trang lời cảm ơn/ lời cam đoan

- Trang nhận xét của đơn vị

- Trang nhận xét của giáo viên hướng dẫn

- Trang nhận xét của người phản biện

- Trang nhận xét của Hội đồng

- Mục lục

- Danh mục bảng từ viết tắt

- Danh mục bảng, biểu, hình ảnh

Phần nội dung chính:

- Phần mở đầu: gồm 7 vấn đề trong đề cương chi tiết từ

phần 28; Lý do chọn đề tài (Tính cấp thiết của đề tài);

Cơ sở lí thuyết liên quan (lịch sử vấn đề nghiên cứu);

Mục tiêu nghiên cứu; Đối tượng và phạm vi nghiên cứu;

Phương pháp nghiên cứu; Những đóng góp của đề tài;

Dự kiến bố cục đề tài.

- Các nội dung chính: có thể chia làm nhiều chương.

Chương 1, viết về cơ sở lý luận về vấn đề nghiên cứu.

Chương 2, viết về thực trạng về đề tài nghiên cứu (có thể chia làm nhiều chương) Chương 3, viết về giải pháp và kiến nghị để giải quyết vấn đề đang nghiên cứu.

- Phần kết luận và kiến nghị: tổng kết kết quả nghiên

cứu và kiến nghị những vấn đề cần nghiên cứu tiếp theo.

Trang 14

Phần tham khảo:

- Bảng chú thích

- Danh mục các công trình đã

công bố của tác giả

- Tài liệu tham khảo

- Phụ lục

CHI TIẾT PHẦN DẪN NHẬP

Trang bìa ngoài:

- Tên đơn vị chịu trách nhiệm pháp lý

- Tên đơn vị trực tiếp đào tạo

- Tên khoa, bộ môn

- Tên đề tài

- Tên người nghiên cứu khoa học

- Địa điểm thực hiện

- Năm trình bày báo cáo

In trên giấy bìa cứng màu, trình bày ở giữa trang,

in hoa đậm, không dùng dấu chấm hết câu.

Trang 15

Trang bìa trong:

- Tên đơn vị chịu trách nhiệm pháp lý

- Tên đơn vị trực tiếp đào tạo

- Tên khoa, bộ môn

- Tên đề tài

- Tên người nghiên cứu khoa học

- Tên người hướng dẫn khoa học

- Địa điểm thực hiện

- Năm trình bày báo cáo

In trên giấy thường, trình bày ở giữa trang, in hoa

đậm, không dùng dấu chấm hết câu.

Lời cảm ơn/ lời cam đoan:

- Lời cảm ơn phải chân tình, rõ ràng, cụ thể.

- Đối tượng: những người đã trực tiếp hoặc

gián tiến giúp đỡ hoàn thành đề tài nghiên cứu như cha mẹ, gia đình, người hướng dẫn, thầy cô giáo, người cố vấn, góp ý, bạn bè, cơ quan, thư viện, nhà xuất bản.

- Lời cam đoan cần khẳng định do bản thân tự

thực hiện không trung lắp với bất cứ đề tài nào trước đây.

Trang 16

Mục lục:

- Nội dung là những tiểu mục lớn của báo cáo

- Hiện số trang tương ứng ở bên phải và được

canh đều từ trên xuống

- Chỉ dùng “Trang 1” cho phần mở đầu, các

tiểu mục khác chỉ đánh số thứ tự của trang, như “2”

- Chỉ đánh chỉ mục đến 4 số.

- Sắp xếp theo thứ tự các mục trong đề tài

Trang 17

Danh mục từ viết tắt:

- Nội dung là từ viết tắt và diễn giải từ viết tắt

- Được sắp xếp theo ABC của từ viết tắt

- Có thể đóng khung cho dễ nhìn

Danh mục bảng, biểu, hình ảnh:

- Thể hiện: số thứ tự, tên đối tượng.

- Hiện số trang tương ứng ở bên phải và được

canh đều từ trên xuống.

- Chỉ dùng “Trang 1” cho đối tượng đầu tiên,

các đối tượng tiếp theo chỉ đánh số thứ tự của trang, như “2”

- Cần lập riêng danh mục bảng, danh mục

biểu, danh mục hình ảnh.

Trang 18

CHI TIẾT PHẦN NỘI DUNG CHÍNH

Phần mở đầu

- Lý do chọn đề tài: giải thích tại sao chọn đề tài

này mà không chọn đề tài khác thực hiện Nêu lên tầm quan trọng, ý nghĩa, tác dụng của đề tài Vấn đề có tính cấp thiết phải giải quyết.

Vấn đề chưa được nghiên cứu hay đã nghiên cứu nhưng chưa sâu.

- Lịch sử vấn đề nghiên cứu: trình bày những

vấn đề liên quan đã được ai giải quyết và đã giải quyết đến đâu? ở nước ngoài cũng như trong nước đã nghiên cứu đến đâu?

CHI TIẾT PHẦN NỘI DUNG CHÍNH (tt)

- Mục tiêu nghiên cứu: nêu lên những nhiệm

vụ cần phải thực hiện của đề tài Như xây dựng hệ thống lý luận; điều tra, tìm hiểu bản chất vấn đề nghiên cứu; kiểm chứng giả thuyết; đề xuất giải pháp….

- Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: nêu lên

đối tượng nghiên cứu là gì? Đề tài được nghiên cứu trong không gian nào và tương ứng với khoản thời gian nào?

Trang 19

- Phương pháp nghiên cứu: Sử dụng phương pháp gì

để thực hiện đề tài? Và sử dụng nó như thế nào trong đề tài Nếu có điều tra, cần thể hiện cách thức chọn mẫu, xác định số mẫu, cách thức xử lý số liệu,….

- Những đóng góp của đề tài: nếu lên những điểm

nổi bậc mà đề tài đã giải quyết, thể hiện điểm mới của đề tài đã giải quyết

- Bố cục đề tài: thể hiện tên của các chương chứa

đựng nội dung chính của đề tài

Các nội dung chính:

- Thường phân theo các chương với số Ả rập, (1, 2).

Tên chương dùng chữ in, canh giữa trang.

- Đánh số mục theo chương với số Ả rập, chi tiết tiểu

mục đến 4 số Ví dụ: 1.1.; 1.1.1.; 1.1.1.1 Tên mục chính dùng chữ in, các mục khác dùng chữ thường.

Các mục phải canh đều 2 biên Đã có mục 1.1.1 thì bắt buộc phải có 1.1.2

- Cuối mỗi chương đều có viết tóm tắt hay kết luận

nội hàm của chương đã giải quyết.

- Tên bảng để trên bảng

Trang 20

Phần kết luận và kiến nghị:

- Kết luận: cần tóm tắt nội dung các

chương đã thực hiện Các kết quả mới của tác giả Tóm tắt các đề xuất của đề tài đã giải quyết.

- Kiến nghị: xác định đề tài đã làm gì?

Còn những vấn đề gì liên quan mà đề tài chưa giải quyết Đề xuất các nghiên cứu tiếp theo cần làm gì?

CHI TIẾT PHẦN THAM KHẢO

Bảng chú thích:

- Diễn giải thêm các vấn đề chưa được sáng tỏ

- Sắp xếp theo trình tự báo cáo.

- Đánh số thứ tự theo tiếng Ả rập, 1, 2, 3, 4…

Danh mục các công trình đã công bố của tác giả:

- Thể hiện tất cả những công trình đã công bố của

Trang 21

CHI TIẾT PHẦN THAM KHẢO (tt)

Tài liệu tham khảo:

- Chia theo ngôn ngữ: tiếng Việt, tiếng nước ngoài (tiếng Anh,…), website,…

- Sắp xếp theo ABC của tên tác giả, năm công bố.

- Đánh số thứ tự liên tục theo tiếng Ả rập có móc vuông [1], [2], [3], …

- Hàng đầu tiên sát biên trái, kể từ hàng thứ

2 trở đi thụt vào 1 cm so với hàng 1.

Tài liệu tham khảo: (tt)

Sách: Tên tác giả (năm công bố), Tên sách in nghiêng,

Nhà xuất bản, Nơi xuất bản, Năm xuất bản.

Các nghiên cứu: Tên tác giả (năm công bố), Tên đề tài,

Báo cáo nghiên cứu khoa học /Luận văn tốt nghiệp/

Luận án tiến sĩ in nghiêng, Nơi nghiệm thu, Năm bảo

vệ.

Tạp chí: Tên tác giả (năm công bố), Tên bài báo, Tên tạp

chí in nghiêng, Số tạp chí, Nơi xuất bản, Thời gian xuất

bản, số trang của bài báo (ví dụ:tr 15-20).

Website: Đường dẫn đến bài cần lấy thông tin (sắp xếp

Trang 22

Phụ lục: (nếu có)

- Là tài liệu tương đối dài, cần làm rõ thêm

cho báo cáo.

- Cần đánh số trang cho phụ lục.

- Cần đánh số thứ tự cho các phụ lục.

CÔNG BỐ, BẢO VỆ VÀ ÁP DỤNG VÀO THỰC TIỄN

1.Viết bản tóm tắc để chuẩn bị báo cáo

2.Bảo vệ trước hội đồng 3.Công bố và áp dụng vào thực tiễn

Trang 23

BẢN TÓM TẮT

Là báo cáo thu gọn của toàn văn

Khoảng 20 trang (có số trang)+ 4 trang.

Nêu lên những luận điểm, luận cứ, phương

pháp và những kết luận chủ yếu, không mô

tả chi tiết các thí nghiệm

Trang 24

TRANG BÌA TÓM TẮT

TRANG BÌA TRONG VÀ TRANG CUỐI CÙNG

Trang 25

Bản tóm tắt: nội dung chính

Bản tóm tắt: nội dung chính (tt)

Trang 26

CHƯƠNG 2 XÁC ĐỊNH ĐỀ TÀI NGHIÊN

CỨU KHOA HỌC

1 Một số khái niệm

2 Phương pháp phát hiện vấn đề khoa học

3 Chọn và đặt tên đề tài nghiên cứu

4 Đặt giả thuyết khoa học để định hướng nghiên cứu

5 Cơ sở lí thuyết trong nghiên cứu

6 Xây dựng đề cương nghiên cứu

Trang 27

MỘT SỐ KHÁI NIỆM

Đề tài nghiên cứu khoa học:

Đề tài là một hình thức tổ chức nghiên cứu khoa học, do một người hoặc một nhóm người thực hiện, giải quyết một vấn đề nào đó Mỗi

đề tài đều có mục đích rõ ràng thể hiện qua các câu hỏi nghiên cứu được đặt ra.

MỘT SỐ KHÁI NIỆM (tt)

Nhiệm vụ nghiên cứu:

Là những việc mà nhà nghiên cứu phải làm để đạt được mục tiêu nghiên cứu hay trả lời được các câu hỏi nghiên cứu.

Nghiên cứu khoa học có được từ:

- Nhiệm vụ nghiên cứu do chủ trương phát triển kinh tế

xã hội của quốc gia

- Nhiệm vụ nghiên cứu được giao từ cơ quan cấp trên

- Nhiệm vụ nghiên cứu từ hợp đồng với các đối tác

- Nhiệm vụ nghiên cứu do nhà nghiên cứu tự đặt ra

Định dạng
Số trang	32
Dung lượng	506,39 KB