Đề thi 2010

Yêu cầu về kiến thức: - Bài thơ gợi lại kỉ niệm về ngời bà và tình bà cháu vừa sâu sắc vừa thấm thía, vừa rất quen thuộc với mọi ngời... - Bài thơ đợc mở ra với hình ảnh bếp lửa, từ đó

Phòng GD-Đt TRực Ninh Đề thi học sinh giỏi cấp huyện môn NGữ văn 9

(Thời gian làm bài 120 phút)

Câu 1 (3 điểm):

Đọc câu thơ sau của Nguyễn Du và trả lời câu hỏi sau:

Rộng thơng cỏ nội hoa hèn,

Chút thân bèo bọt dám phiền mai sau.

a Xác định và giải thích ngắn gọn biện pháp tu từ từ vựng đợc tác giả sử dụng ở những từ in đậm trong câu thơ trên

b Biện pháp tu từ từ vựng nêu trên có liên quan đến phơng châm hội thoại nào? Vì sao?

c.Câu thơ trên Kiều nói với ai? Lời nói của Kiều có ý nghĩa gì?

Câu 2 (5 điểm):

Viết một đoạn văn gồm 15 câu nói lên suy nghĩ của em khi nghe tin đồng bào ta ở miền Trung chịu ảnh hởng nặng nề của trận “Đại hồng thủy” vừa qua Trong đó có sử dụng một câu đặc biệt

Câu 3 (12 điểm):

Tình bà cháu trong bài thơ “Bếp lửa” của Bằng Việt

- Hết

-Đáp án Câu 1:

a.Xác định và giải thích biện pháp tu từ từ vựng đợc tác giả sử dụng ở những từ

in đậm:

- Xác định: các từ ngữ “cỏ nội hoa hèn, bèo bọt” là biện pháp tu từ nói

giảm (0,5 điểm)

- Giải thích: Vì Kiều tự hạ mình, cho mình là cỏ nội hoa hèn, là thân bèo bọt Đó là cách nói giảm (0,5 điểm)

b Biện pháp tu từ từ vựng nêu trên có liên quan đến phơng châm hội thoại nào? Vì sao?

-Xác định: Biện pháp tu từ từ vựng nêu trên có liên quan đến phơng châm hội thoại lịch sự (0,5 điểm)

- Giải thích: Vì lời nói của Kiều rất khiêm tốn, lịch sự, không tự đề cao cái tôi của mình (0,5 điểm)

c.Câu thơ trên Kiều nói với ai? Lời nói của Kiều có ý nghĩa gì?

- Câu thơ trên, Kiều nói với Từ Hải (0,5 điểm)

- ý của câu thơ là cách nói khiêm tốn của Kiều: mong Từ Hải mở rộng tấm lòng thơng cảm cho thân phận nhỏ nhoi yếu hèn của mình (0,5 điểm)

Câu 2 (5 điểm):

-Về nội dung

Trình bày suy nghĩ của em khi nghe tin đồng bào ta ở miền Trung chịu ảnh hởng nặng nề của trận “Đại hồng thủy” vừa qua cần đảm bảo các ý sau:

+ Mức độ thiệt hại.(0,5 điểm)

+ Những cảnh ngộ đáng thơng.(1 điểm)

+Sự chia sẻ của nhân dân cả nớc với đồng bào miền Trung khi cơn lũ lịch

sử đi qua.(1 điểm)

+ Đề xuất giải pháp khắc phục, đề phòng thiên tai.(0,5 điểm)

- Về hình thức

+ Dung lợng 15 câu

+ Có một câu đặc biệt

+ Gạch chân đúng câu đặc biệt đó

( Nếu HS nêu đợc 2-3 ý về nội dung nh trên văn viết hay có cảm xúc vẫn cho

điểm tối đa Nếu mắc 2 lỗi diễn đạt trở lên trừ 0,25- 0,5 điểm)

Câu 3:( 12 điểm):

Yêu cầu về kĩ năng

- Nắm vững bài nghị luận văn học Các luận điểm rõ ràng có sức thuyết phục

HS phải biết trích dẫn dẫn chứng và phân tích các dẫn chứng đã nêu

- Bố cục chặt chẽ, rõ ràng, mạch lạc

- Diễn đạt trôi chảy, câu văn sáng rõ, có hình ảnh và cảm xúc

Yêu cầu về kiến thức:

- Bài thơ gợi lại kỉ niệm về ngời bà và tình bà cháu vừa sâu sắc vừa thấm thía, vừa rất quen thuộc với mọi ngời

- Bài thơ đợc mở ra với hình ảnh bếp lửa, từ đó gợi về những kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà làm hiện lên hình ảnh bà với sự chăm sóc lo toan, vất vả và tình yêu thơng trìu mến dành cho đúa cháu

- Từ kỉ niệm, đứa cháu nay đã trởng thành và suy ngẫm và thấu hiểu cuộc đời

bà, về lối sống giản dị mà cao quý của bà Cuối cùng, ngời cháu muốn gửi niềm nhớ mong về bà

- Bài thơ là của ngời cháu ở nơI xa nhớ về bà mẹ và những kỉ niệm vói bà, nói lên lòng kính yêu và những suy nghĩ về bà

Gợi ý:

- Giới thiệu bài thơ và tác giả

- Lần lợt trình bày các ý thể hiện tình bà cháu trong bài thơ:

Những hồi tởng về bà

+ Sự hồi tởng đợc bắt đầu từ hình ảnh thân thơng ấm áp (bếp lửa) Từ ấp iu gợi nhớ đến bàn tay kiên nhẫn khéo léo và tấm lòng chăm chút của ngời bà

+ Tác giả hồi tởng lại kỉ niệm một thời bên bà nhiều gian nan thiếu thốn nhọc nhằn:

Tuổi thơ ấy có bóng đen ghê rợn của nạn đói năm 1945 Kỉ niệm về bà những năm tháng tuổi thơ luôn gắn với bếp lửa

Trong cuộc chống Pháp,mẹ và cha đI công tác bận không về, cháu sống trong sự cu mang dạy dỗ của bà

Nhớ về bà, nhớ về bếp lửa của tình bà cháu lại gợi thêm một liên tởng- Sự xuất hiện của tiếng chim tu hú

Những suy ngẫm về bà

+ Từ những kỉ niệm về tuổi thơ và bà, ngời cháu suy ngẫm về cuộc đòi bà và bà:

bà là ngời nhóm lửa, lại cũng là giữ cho ngọn lửa luôn ấm nóng và tỏa sáng trong mỗi gia đình

+ Bà tần tảo hi sinh chăm lo cho mọi ngời, bếp lửa tay bà nhóm lên mỗi sớm mai là nhóm lên niềm yêu thơng, niềm vui sởi ấm, san sẻ và còn “Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ”

+ Cho nên, dù cháu đã lớn khôn đã chắp cánh bay xa nhng vẫn không quên ngọn lửa của bà, tấm lòng đùm bọc ấp iu của bà Ngọn lửa ấy đã trở thành kỉ niệm ấm lòng, thành niềm tin thiêng liêng, kì diệu nâng bớc ngời cháu trong suốt cuộc đời Ngời cháu yêu bà nhờ hiểu bà mà hiểu thêm dân tộc mình,nhân dân mình

+ Hình ảnh bà luôn gắn liền với hình ảnh bếp lửa…

Đánh giá:

+Tình yêu thơng và lòng biết ơn bà chính là một biểu hiện cụ thể của tình yêu thơng, sự gắn bó với gia đình, quê hơng và đó cũng chính là sự khởi đầu cua tình yêu con ngời, tình yêu đất nớc

+Hình tợng bếp lửa là một sáng tạo vừa thực vừa mang ý nghĩa biểu tợng;kết hợp miêu tả,tự sự bình luận Mạch cảm xúc của bài thơ đi từ hồi tởng đến hiện tại, từ kỉ niệm đến suy ngẫm

+ Liên hệ với một số tác phẩm khác

Biểu điểm:

- Điểm 10 – 12: Bài làm đáp ứng tốt các yêu cầu về kĩ năng và kiến thức, thể hiện đợc sự cảm nhận sâu sắc, có ý sáng tạo riêng của ngời viết

- Điểm 8 - 9 Bài làm đáp ứng khá tốt các yêu cầu về kĩ năng và kiến thức, thể hiện đợc sự cảm nhận chân thành của ngời viết; có thể mắc 2-3 lỗi về diễn đạt, chính tả, ngữ pháp

- Điểm 6-7: Bài làm đáp ứng các yêu cầu về kĩ năng và kiến thức, thể hiện đợc sự cảm nhận chân thành của ngời viết; có thể mắc 3-4 lỗi về diễn đạt, chính tả, ngữ pháp

- Điểm 4-5: Bài làm đáp ứng đợc các yêu cầu về kĩ năng và kiến thức ở mức trung bình; có thể mắc 4-5 lỗi về diễn đạt, chính tả, ngữ pháp

- Điểm 2-3: Bài làm đáp ứng đợc một số yêu cầu về kĩ năng và kiến thức còn nghiêng về diễn xuôi, có thể mắc 4-5 lỗi về diễn đạt, chính tả, ngữ pháp

- Điểm 1: Bài làm lan man không rõ yêu cầu của đề

- Điểm 0: viết không đúng hoặc không làm bài