Lịch sử văn hóa tại Đồ Sơn

Luận văn về lịch sử văn hóa tại Đồ Sơn

MỤC LỤC

Đặt vấn đề

Phần 1: Phương pháp nghiên cứu

Phần 2: Nội dung nghiên cứu

I/Các di tích lịch sử văn hoá tại Đồ Sơn

1-Đền Nghè

2-Đền Bà Đế

3-Đền Dáu

4-Đền Mẫu (miếu Vừng)

5-Đình Ngọc-Suối Rồng -Đền Long Sơn

6- Đình Chài

7-Chùa Hang

8-Chùa Bàng Động (Vĩnh Khánh Tự )

9-Miếu Vạn Ngang

10-Di tích nền móng tháp Tường Long

11-Di tích Bến Nghiêng

12-Di tích Bến tàu không số

13- Lễ hội chọi trâu

14- Hội thi bơi thuyền rồng

15- Lễ hội mùa xuân

16- Hội Dáu

II/ Đánh giá sự hấp dẫn du lịch lịch, tiềm năng và hiện trạng khai thác của

các di tích lịch sử tại Đồ Sơn

1- Du lịch văn hoá

2- Du lịch lễ hội

III/ Tác động của hoạt động du lịch tới môi trường xung quanh các di tích

lịch sử và khu vực diễn ra lễ hội tại Đồ Sơn

1- Tại môi trường xung quanh các di tích

2- Tại môi trường quanh khu vực diễn ra lễ hội

Phần 3:Kết luận và kiến nghị

2- Kiến nghị

PHẦN MỞ ĐẦU

Thị xã Đồ Sơn là một bán đảo nằm cách trung tâm thành phố Hải Phòng

22km về phía Đông Nam Với những điều kiện thuận lợi về vị trí địa lý, kinh tế-

xã hội ,cùng với những ưu đãi về điều kiện tự nhiên, Đồ Sơn đã và đang phát

huy những tiềm năng vốn có của mình để nơi đây thực sự là một điểm đến lý

tưởng cho du khách

Hiện nay, du lịch Đồ Sơn chủ yếu gắn liền với tiềm năng về điều kiện tự

nhiên, bao gồm các hoạt động như nghỉ dưỡng, tắm biển, thể thao, vui chơi giải

trí và hội thảo Tuy nhiên, Đồ Sơn còn là một nơi giàu có về tiềm năng du lịch

di tích lịch sử –văn hoá với nhiều đền chùa, lễ hội Có thể nói ngoài những địa

danh và lễ hội đã và đang hấp dẫn du khách như Casino Đồ Sơn, đền Bà Đế, lễ

hội chọi trâu, lễ hội đua thuyền rồng ; vẫn còn những địa danh khác như tháp

Tường Long,di tích Bến Nghiêng , di tích Bến tàu Không Số hứa hẹn sẽ thu hút

và hấp dẫn du khách nếu được đầu tư và quan tâm đúng mức

Trên cơ sở nghiên cứu khả năng và hiện trạng khai thác các di tích lịch sử –văn

hoá và lễ hội của Đồ Sơn, với mong muốn phát triển hơn nữa mảng du lịch

này,tôi đưa ra báo cáo với tựa đề :

“ Hiện trạng, khả năng khai thác và giải pháp sử dụng hợp lý tiềm năng

du lịch di tích lịch sử –văn hoá của thị xã Đồ Sơn’’

Báo cáo được thực hiện thông qua các quá trình :

-Tham khảo tài liệu

-Khảo sát thực địa tại Đồ Sơn

-Phỏng vấn khách du lịch

Mặc dù đã cố gắng , song báo cáo vẫn còn hạn chế; rất mong nhận được những

ý kiến nhận xét và đánh giá từ phía các thầy cô

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1-Nghiên cứu các tài liệu thứ cấp

Đây là phương pháp sử dụng các nguồn tài liệu như sách báo, tạp chí , bản đồ

và các tài liệu khác liên quan đến địa phương cần điều tra, nghiên cứu Phương

pháp này có tác dụng cung cấp thông tin nhanh và có độ chính xác cao

2-Quan sát thực tế

Phương pháp này cung cấp thông tin nhanh về địa bàn thực tế, song đòi hỏi

phải nhìn nhận các vấn đề một cách thân trọng, tuyệt đối tránh những cách nhìn

mang tính áp đặt

3-Phương pháp phỏng vấn

Đối tượng phỏng vấn ở đây bao gồm người dân Đồ Sơn và khách du lịch

Thông tin thu được rất đa dạng, thậm chí có nhiều ý kiến trái ngược nhau, do đó

cần phải kiểm tra, lựa chọn để có thông tin chính xác

PHẦN 2:NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

I/CÁC DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HOÁ TẠI ĐỒ SƠN

Đồ Sơn là mảnh đất huyền thoại của cả quá khứ và hiện tại Nơi đây có

nhiều truyền thuyết và các di tích lịch sử –văn hoá , lễ hội độc đáo và đặc sắc

Hệ thống đình ,đền ,chùa của Đồ Sơn trước kia dày đặc.Tuy nhiên, trải qua năm

tháng với những biến động của tự nhiên và lịch sử, đến nay một số đình, đền

chùa miếu đã không còn nữa, hoặc chỉ còn lại một vài dấu tích cũ

Mặc dù vậy,hiện tại, Đồ Sơn vẫn còn nhiều di tích lịch sử văn hoá hấp

dẫn

1-Đền Nghè

Đền Nghè được xây dựng năm Tự Đức thứ 28(1876) với kiểu kiến trúc

chữ nhị ,mỗi ngôi nhà có 3 gian Trước đây đền chỉ thờ thần Điểm Tước, nay

thờ thêm Lục vị tiên công –những vị đứng đầu 6 dòng họ đã có công khai phá

Đồ Sơn

2-Đền Bà Đế

Đền Bà Đế vốn là một miếu nhỏ nằm dựa lưng vào chân núi Độc, mặt

quay ra biển Đền được xây vào năm 1736, đền thờ bà Ngô Thị Đế ( có tài liệu

cho rằng tên bà là Đào Ngọc Hương ) và được coi là ngôi đền linh thiêng nhất

Đồ Sơn

Truyền thuyết kể lại như sau :

Nàng Đế là cô thôn nữ xinh đẹp, nết na, có giọng hát rất hay và đi đến

đâu cũng toả ra hương thơm ngào ngạt Một lần , chúa Trịnh ngự thuyền ra sông,

thấy nàng Đế xinh đẹp hát hay liền đem lòng yêu mến Chúa về kinh, không ai

biết chuyện giữa chúa và nàng Sau đó nàng có mang Không thanh minh nổi,

nàng đành cam chịu luật lệ hà khắc vô nhân đạo của dân làng Bọn hương lý

trong làng đưa nàng ra chân núi Độc, buộc nàng vào cối đá rong dây chão rồi

dùng sào đẩy nàng xuống biển cho đến chết Cái chết oan khuất của người con

gái trong trắng khiến dân thương cảm lập miếu thờ

Hiện nay đền Bà Đế đã được cải tạo và xây mới

3-Đền Dáu

Đền Dáu nằm trên đảo Dáu

Đây là ngôi đền nhỏ thờ Nam Hải thần vương Tại đây, vào ngày giỗ Đức

Ông( mùng 9 tháng 2 âm lịch hàng năm), các đòng họ đến rất đông và thường

sắm lễ lớn để cúng Buổi lễ diễn ra rất long trọng

4-Đền Mẫu (miếu Vừng)

Đền được xây dựng năm 1929, thuộc phường Vạn Sơn Đền nhỏ và

thấp,trước cửa đền có cây lộc vừng rất lâu năm Năm1995 đền được tu sửa Hiện

nay,đền thờ Phật Bà Quan Thế Âm và Mẫu Liễu Hạnh

5-Đình Ngọc-Suối Rồng -Đền Long Sơn

Đình Ngọc nằm dưới chân núi Rồng, gần suối Rồng (thuộc phường Ngọc

Xuyên) Nơi đây vốn thờ thần Điểm Tước, gần đây có thờ thêm ông tổ họ Đinh

và họ Phạm Đình có kiến trúc và quy mô vừa phải gồm 3 gian tiền đường và 5

gian hâu cung

Cách đền 100m là suối Rồng Mạch nước suối Rồng chảy ra từ trong núi

,quanh năm không hề cạn Nước ở đây dùng cho sinh hoạt và tưới tiêu đồng

ruộng

Gần ngay đó có một ngôi đền nhỏ là đền Long Sơn (đền thờ cô Chín)

6- Đình Chài

Đình được xây dựng năm1864 tại Vạn Bún, đến 1934 thì chuyển về Vạn

Thốc Đình thờ Vua Bà ở cửa Đại Càn, tức mẹ Tống Thế Bính Dân đến thờ chủ

yếu là dân chài từ nơi khác đến

7-Chùa Hang

Nằm trên địa bàn phường Vạn Sơn, chùa Hang là một hang đá xuyên sâu

vào núi khoảng 20 m, long hang hình thang, phía trong cao chừng 1m, rộng

1,3m.Đây được coi là điểm đầu của hành trình Phật giáo vào đất Việt Chùa có

tượng Phật, bàn thờ và bát hương bằng đá nhưng nay đã mất

8-Chùa Bàng Động (Vĩnh Khánh Tự )

Chùa nằm trên địa bàn làng Bàng Động, xã Bàng La Chùa có từ thời

Mạc, năm 1993 được trùng tạo lại trông khang trang hơn

9-Miếu Vạn Ngang

Miếu được dựng cách đây hơn 100 năm, nằm trên đường lên Van Hoa

Miếu thờ Đức Thánh Trần cùng bộ tướng của ngài, nay thờ thêm Tam toà Thánh

Mẫu và Hà tiên cô

10-Di tích nền móng tháp Tường Long

Tháp Tường Long nằm trên đỉnh núi Chòi Mòng, ngọn núi đầu tiên thuộc

dãy núi Rồng ,thuộc địa bàn xã Ngọc Xuyên

Tương truyền rằng:năm Mậu Tuất(1058),mùa thu tháng 9, vua Lý Thánh Tông

ra cửa biển Ba Lộ, cho xây tháp ở Đồ Sơn.Năm sau, vua ban cho tháp này tên

hiệu tháp Tường Long, ý muốn ghi lại điều tốt lành Tháp Tường Long là một

công trình kiến trúc độc đáo thờ Phật, là dấu tích duy nhất của thời Lý còn lại ở

Hải Phòng Đại Nam nhất thống chí có ghi chép tháp cao trăm thước ( tức là

tương ứng với 45-50 mét ) Tháp được xây bằng nhiều loại gạch theo kiểu nghệ

thuật trang trí độc đáo như hoa sen, hoa cúc…-biểu hiện nghệ thuật điển hình

thời Lý

Trải qua bao thăng trầm của lịch sử với những biến cố tự nhiên và xã

hội,tháp đã bị suy tàn Hiện nay chỉ còn lại dấu tích nền móng tháp ở độ cao

91,7 mét trên đỉnh núi Rồng thuộc phường Ngọc Xuyên ,thị xã Đồ Sơn

Nền móng tháp được xây dựng bằng gạch Bát Tràng Chân tháp hình

vuông, mỗi chiều khoảng 9,75 mét Lòng tháp hình vuông, rỗng Các viên gạch

ở góc xếp đều hướng vào tâm tháp Đa số các viên gạch xây tháp đều khoét gọn

một khung hình chữ nhật ( 3 cm x15cm ) ở mỗi mặt , phía trong in nổi hai dòng

chữ Hán : Lý gia đệ tam đế , Long Thụy Thái Bình tứ niên tạo

Quan sát một cách tổng thể cho thấy các viên gạch và các mẫu vật bằng

đá, đất nung khá bừa bãi Hiện nay người ta đã dựng hàng rào thép quây kín nền

móng tháp và dựng mái che ở bên trên để bảo vệ tháp

11-Di tích Bến Nghiêng

Bến Nghiêng nằm trên địa bàn phường Vạn Hương Đây là một quân cảng

nhỏ được xây dựng từ thời Pháp tạm chiếm .Với vai trò là quân cảng để xe tăng

đổ bộ, bến được xây với độ dốc thoai thoải khoảng3 độ đến 5 độ Tên gọi của

bến xuất phát từ chính độ dốc của nó Nơi đây ngày 15-05-1955, những tên lính

Pháp cuối cùng đã xuống tàu rời khỏi miền Bắc Việt Nam theo Hiệp định

Giơnevơ Miền Bắc hoàn toàn giải phóng

Hiện nay, di tích Bến Nghiêng đã được công nhận và xếp hạng là di tích

lịch sử kháng chiến chống thực dân Pháp và đã được dụng bia kỉ niệm

12-Di tích Bến tàu không số

Năm 1959, Bộ Chính trị quyết định mở tuyến đường chiến lược trên biển

nhằm chi viện sức người sức của, vận chuyển vũ khí cho miền nam trong cuộc

chiến tranh chống Mỹ cứu nước Bến tàu không số nằm gần sườn dốc cạnh

thung lũng Xanh đã là nơi bắt đầu của con đường huyền thoại -Đường mòn Hồ

Chí Minh trên biển Hiện nay gần vụng Vạn Sét vẫn còn những hàng cọc nhô

lên khỏi mặt nước là dấu tích oai hùng của bến xưa

13- Lễ hội chọi trâu

Lễ hội chọi trâu là lễ hội lớn nhất của nhân dân Đồ Sơn, lễ hội này kéo dài

từ 01/8 âm lịch tới 15/8 âm lịch hàng năm, nguồn gốc của lễ hội liên quan đến vị

thần Điểm Tước, nhân dân Đồ Sơn tổ chức lễ hội để làm vui lòng thần

Lễ hội này đã có từ hơn 900 năm nay, trước kia trong một thời gian dài, lễ

hội đã bị mai một, năm 1991 nó được họ khôi phục và từ đó đến nay đã thu hút

rất nhiều khách tham dự

14- Hội thi bơi truyền thống

Trước kia sau tết Nguyên Đán nhân dân Đồ sơn tổ chức hội đua thuyền để

cầu mong cho con người khoẻ mạnh, trời yên biển lặng để đánh được nhiều tôm

cá,… Do nhiều lý do trong một thời gian dài hội thi đã không được duy trì, đến

năm 1980 mới được khôi phục lại Ngày nay Đồ Sơn tổ chức hội bơi thi thuyền

rồng 2 lần một năm vào ngày mùng 4 sau tế âm lịch và ngày mùng 1 tháng năm

là ngày khai mạc du lịch Đồ Sơn

15- Hội Dáu

Hội Dáu tổ chức vào ngày mùng 8 đến ngày mùng 10 tháng 2 âm lịch

hàng năm, thu hút rất đông cư dân nghề cá ở Đồ Sơn và các vùng lân cận

16- Lễ hội mùa xuân

Lễ hội xuân của cư dân Bằng La được tổ chức từ ngày mùng 7 đến ngày

11 tháng giêng âm lịch Trong 3 ngày đầu làng tổ chức tế thần Những ngày còn

lại làng tổ chức tế lễ và mở hội với các trò chơi dân gian xen kẽ như đấu vật,

rước nước

Ngày mùng 10 là ngày tế lớn nhất trong lễ hội và được gọi là tế đại yến,

ngày này thu hút rất đông cư dân và khách tham gia

II / ĐÁNH GIÁ SỰ HẤP DẪN DU LỊCH VÀ TIỀM NĂNG KHAI

THÁC CỦA CÁC DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HOÁ TẠI ĐỒ SƠN

Bán đảo Đồ Sơn có khá nhiều di tích lịch sử và lễ hội gắn liền với các

huyền thoại và truyền thuyết Trong những năm gần đây, nhu cầu du lịch của du

khách trong và ngoài nước ngày càng cao Khách du lịch đến Đồ Sơn ngày một

đông hơn, bình quân mỗi năm Đồ Sơn đón và phục vụ gần một triệu lượt khách

du lịch Bên cạnh mạng du lịch lễ hội đã và đang thu hút rất đông du khách tham

gia thì lượng khách đến tham quan tại các di tích lịch sử nơi đây còn rất hạn chế

Điều đó chứng tỏ rằng sự hấp dẫn du lịch của các di tích lịch sử tại Đồ Sơn còn

thấp

1 Du lịch di tích lịch sử

Nhìn chung mảng du lịch này còn kém hấp dẫn đối với du khách nguyên

nhân của tình trạng này là do :

Do các di tích có quy mô nhỏ, lại nằm rải rác, thiếu các bãi gửi xe ; do đó

việc đi lại chưa thuận tiện

Do việc tu sửa, tôn tạo một số di tích còn chưa được xúc tiến ; vì vậy một

số di tích mang nhiều giá trị lịch sử văn hoá như tháp Tường Long, bến K15 vẫn

đang bị bỏ không

Do việc quảng cáo tiếp thị cho các điểm du lịch chưa được quan tâm,

khiến du khách thiếu thông tin ngay cả khi đã tới Đồ Sơn

Do các sản phẩm du lịch còn kém phong phú, đa dạng, chất lượng không

cao

Trên cơ sở đánh giá sự hấp dẫn du lịch và hiện trạng thu hút khách, tôi

cho rằng Đồ Sơn có một số di tích lịch sử khá hấp dẫn, đặc biệt khi chúng được

cảI tạo và phục dựng, bao gồm: đền Bà Đế, di tích tháp Tường Long, Bến

Nghiêng và Bến tàu không số

Hiện trạngvà khả năng khai thác của các di tích này như sau :

1.Đền Bà Đế

Đền Bà Đế là ngôi đền rất linh thiêng Mặt khác,phía trước và bên phải

đều có bãI cát hẹp cùng nhiều hòn đá tảng cắm chân sâu xuống biển tạo cảnh

quan thiên nhiên đẹp, có đồi núi với clif dựng đứng làm cho khung cảnh thêm

hùng vĩ Do đó nơi đây có khả năng hấp dẫn lớn đối với du khách với các mục

đích :

- Du lịch tín ngưỡng, văn hoá :cầu nguyện

- Ngắm cảnh

- Nghiên cứu ,học tập

Hiện trạng :

Hiện nay, đền Bà Đế đã và đang thu hút khách đến tham quan cầu

nguyện.Tuy nhiên, phần lớn khách là người Đồ Sơn, dân làng chài đến cầu

nguyện; tập trung chủ yếu vào ngày lễ

2 – Tháp Tường Long

Hiện nay việc sử dụng tháp hầu như mới chỉ dừng lại ở góc độ nghiên cứu

và hoc tập của một số ít người có quan tâm Tuy nhiên, nếu tháp được phục

dựng thì đây sẽ là một công trình kiến trúc đẹp và độc đáo mang nhiều giá trị về

nghệ thuật cũng như văn hoá -lịch sử Từ trên tháp du khách có thể nhìn bao

quát khắp cả không gian rộng lớn và thoáng đãng, với màu xanh của cây cối

cùng với bãi triều lầy và dòng nước sông mang phù sa ra biển Con đường lên

đỉnh tháp khúc khuỷu uốn lượn, với đa dạng về hệ thực vật cũng tạo ra sự hấp

dẫn đối với những du khách muốn khám phá

Tóm lại, nếu được tôn tạo tháp Tường Long hứa hẹn sẽ là một điểm du

lịch đầy hấp dẫn với những chức năng sau :

-Chức năng tham quan- ngắm cảnh

-Chức năng nghiên cứu,học tập

-Chức năng quân sự

3-Di tích Bến Nghiêng

Với vị trí thuận lợi, cấu trúc địa chất ổn định, nơi đây có thể khai thác với

các mục đích :

-tham quan ngắm cảnh

-làm cảng biển

Hiện nay Bến Nghiêng đã được cải tạo làm bến tàu du lịch đi Hòn Dấu,

đồng thời là cảng xuất phát của tàu du lịch đi Cát Bà, Hạ Long, Móng Cái Tuy

nhiên tiềm năng du lịch của nó chưa được phát huy : du khách chủ yếu chỉ coi

đây là một bến tàu đơn thuần mà chưa thấy rõ giá trị lịch sử sâu sắc của nó

4-Di tích Bến tàu không số

Di tích này có thể khai thác phục vu cho các mục đích :

-tham quan-tìm hiểu

-làm cảng biển

Tuy nhiên,hiện nay nó đang bị bỏ không

2 Du lịch lễ hội

Du lịch lễ hội đã và đang hấp dẫn một lượng lớn du khách đến Đồ Sơn

Lễ hội chọi trâu hàng năm thu hút hàng vạn lượt khách tham gia Hội thi bơi

thuyền rồng cũng thu hút một lượng lớn du khách nhưng khả năng hấp dẫn của

nó chưa cao

Hội thi bơi thuyền rồng năm nay (1/5/2005) được tổ chức tại bãi tắm

quân đội và có 4 đội tham dự Sau khi phát biểu tuyên bố khai mạc lễ hội, trống

hội nổi lên 3 hồi 9 tiếng báo hiệu chuẩn bị cuộc đua Mọi thuyền đua đều gắn

đầu rồng và về vị trí chờ lệnh Lệnh phát ra các thuyền đua vòng qua cọc tiêu từ

phải sang trái và các tay thuyền ra sức chèo lái Ở trên bờ ban tổ chức dùng loa

phát thanh để tường thuật trực tiếp cuộc đua Khan giả cổ vũ hăng hái làm cho

không khí trên bờ khá sôi động náo nức Tuy nhiên do sự cố nên ngay khi mới

bắt đầu một thuyền đua dã bị lật và không thể tiếp tục cuộc đua Sau đó vài phút

2 thuyền nữa cũng gần như phải dùng lại Điều đó làm cho không khí lắng

xuống Chỉ có duy nhất một thuyền của xã Bằng La là bơi nhanh và sớm về đích

giành chiến thắng

Có thể thấy hội đua diễn ra không quyết liệt, khâu tổ chức còn sơ sài và

công tác tập luyện của các đội chưa cao, vì vậy đa số du khách được hỏi đều cho

rằng cuộc đua năm nay kém hấp dẫn Theo đánh giá của những người bán hàng,

lượng khách năm nay trong hội đua ít hơn năm ngoái Thiết nghĩ công tác chuẩn

bị cho hội đua cần tiến hành tốt hơn nữa để thu hút người xem