CỞ SỞ Lí LUẬN CHUNG VỀ HẠCH TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH VỚI NHỮNG VẤN ĐỀ VỀ QUẢN Lí VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG TSCĐ

Nừu phõn loại TSCĐchớnh xỏc sẽ tạo điều kiện phỏt huy hết tỏc dụng của TSCĐ trong sản xuất đồngthời phục vụ tốt cho cụng tỏc thống kờ, kế toỏn TSCĐ ở cỏc đơn vị kinh tế cơ sở.Tuỳ thuộc m

CỞ SỞ Lí LUẬN CHUNG VỀ HẠCH TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH VỚI NHỮNG VẤN ĐỀ VỀ QUẢN Lí VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ

SỬ DỤNG TSCĐ.

I.KHÁI NIỆM, PHÂN LOẠI VÀ ĐÁNH GIÁ TÀI SẢN CỐ ĐỊNH

1 Khỏi niệm , đặc điểm và vai trũ vị trớ của TSCĐ.

Tài sản cố định là tư liệu lao động cú giỏ trị và thời gian sử dụng lõu dài Tuynhiờn tuỳ thuộc vào điều kiện kinh tế, yờu cầu và trỡnh độ quản lý kinh tế trongthời kỳ nhất định mà tiờu chuẩn về TSCĐ cũng khỏc nhau

Ở Việt Nam, theo quy định hiện hành, tại quyết định số 1062 TC/CSTC ngày14/11/1996 cú hiệu lực từ thỏng 01/1997 thỡ TSCĐ phải cú thời gian sử dụng trờn

1 năm và cú giỏ trị từ 5.000.000 đ trở lờn

TSCĐ là tư liệu lao động , là một trong ba yếu tố cơ bản của quỏ trỡnh sản xuất

Nú là cở sở vật chất kỹ thuật của nền kinh tế quốc dõn và khụng thể thiếu được đốivới mọi quốc gia , mọi doanh nghiệp sản xuất kinh doanh cũng như doanh nghiệpthương mại Theo Mỏc “TSCĐ là hệ thống xương và bắp thịt của sản xuất” VỡTSCĐ là tư liệu lao động chủ yếu nờn cú nhữnh đặc điểm của tư liệu lao động -Đặc điểm hiện vật : tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh , sau mỗichu kỳ vẫn giữ nguyờn trạng thỏi ban đầu

-Đặc điểm về giỏ trị : trong quỏ trỡnh SXKD bị hao mũn và hư hỏng dần,phần giỏ trị hao mũn này đựoc chuyển v

ào sản phẩm và cấu thành nờn một bộ phận giỏ trị sản phẩm mới Biểu hiệnbằng tiền của phần giỏ trị hao mũn gọi là tiền khấu hao Tiền khấu hao tớch tụ lạithành quỹ khấu hao Quỹ khấu hao dựng để tỏi SXKD

Xuất phỏt từ những đặc điểm trờn của TSCĐ ta thấy rằng TSCĐ cú vai trũ vị trớrất quan trọng trong nền kinh tế cũng như trong cỏc doanh nghiệp SXKD:

-TSCĐ là tư liệu lao động chủ yếu trong quỏ trỡnh sản xuất, chỳng được coi

là cơ sở vật chất kỹ thuật cú vai trũ cực kỳ quan trọng trong hoạt động sản xuấtkinh doanh

-TSCĐ là điều kiện quan trọng để tăng năng suất lao động , xõy dựng vàphỏt triển nền kinh tế quốc dõn Thể hiện năng lực và trỡnh độ trang thiết bị cơ sởvật chất kỹ thuật của mọi doanh nghiệp

2.Phõn loại tài sản cố định

Tài sản cố định cú nhiều loại, nhiều thứ , cú đặc điểm và yờu cầu quản lý rấtkhỏc nhau Do vậy để thuận tiện cho cụng tỏc quản lý và hạch toỏn TSCĐ thỡphõn loại TSCĐ là rất cần thiết Nhờ vào phõn loại chỳng ta sẽ biết được chấtlượng , cơ cấu của từng loại TSCĐ hiện cú trong nền kinh tế quốc dõn núi chung

và trong từng doanh nghiệp núi riờng Viờc phõn loại TSCĐ được dựng để lập kếhoạch sản xuất, kế hoạch sửa chữa lớn, hiện đại hoỏ TSCĐ Nừu phõn loại TSCĐchớnh xỏc sẽ tạo điều kiện phỏt huy hết tỏc dụng của TSCĐ trong sản xuất đồngthời phục vụ tốt cho cụng tỏc thống kờ, kế toỏn TSCĐ ở cỏc đơn vị kinh tế cơ sở.Tuỳ thuộc mục đớch, yờu cầu quản lý khỏc nhau mà người ta cú nhiều cỏchphõn loại TSCĐ, cụ thể:

a.Phõn loại tài sản cố định theo hỡnh thỏi biểu hiện

Theo cỏch phõn loại này cú thể chia làm hai loại : Tài sản cố định hữu hỡnh vàtài sản cố định vụ hỡnh

-Tài sản cố định hữu hỡnh là những tư liệu lao động chủ yếu cú hỡnh thỏi vậtchất, cú giỏ trị lớn và thời gian sử dụng lõu dài, tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuấtnhưng vẫn giữ nguyờn hỡnh thỏi vật chất ban đầu Thuộc về loại này gồm cú :Nhà cửa, vật kiến trỳc ;Mỏy múc thiết bị; Phương tiện vận tải, thiết bị truyền dẫn;Thiết bị dụng cụ quản lý; Cõy lõu năm, sỳc vật làm việc và cho sản phẩm; Tài sản

cố định hữu hỡnh khỏc

-Tài sản cố định vụ hỡnh: là nhữnh tài sản cố định khụng cú hỡnh thỏi vật chất,nhưng xỏc định được giỏ trị và do doanh nghiệp nắm giữ, sử dụng trong SXKD,cung cấp dịch vụ hoặc cho cỏc đối tượng khỏc thuờ phự hợp với tiờu chuẩn ghinhận TSCĐ vụ hỡnh

b.Phõn loại tài sản cố định vụ hỡnh theo quyền sở hữu : theo cỏch phõn loại

này , TSCĐ được chia thành TSCĐ tự cú và TSCĐ thuờ ngoài

- TSCĐ tự cú: là những TSCĐ xõy dựng, mua sắm hoặc chế tạo bằng nguồnvốn của doanh nghiệp do ngõn sỏch nhà nước cấp , do đi vay của ngõn hàng , bằngvốn tự bổ xung, nguồn vốn liờn doanh

- TSCĐ đi thuờ ngoài : lại được phõn thành :

+TSCĐ thuờ hoạt động :là những TSCĐ đơn vị thuờ của cỏc đơn vị khỏc

để sử dụng trong một thời gian nhất định theo một hợp đồng đó được ký kết +Tài sản cố định thuờ tài chớnh : thực chất là sự thờu vốn , lànhữngTSCĐ mà doanh nghiệp cú quyền sử dụng , cũn quyền sở hữu sẽ thuộc vềdoanh nghiệp nếu đó trả hết nợ

c Phõn loại tài sản cố định theo nguồn vốn hỡnh thành : theo cỏch phõn loại

này bao gồm :

- TSCĐ được mua sắm, xõy dựng bằng nguồn vốn Nhà nước cấp

- TSCĐ mua sắm, xõy dựng bằng nguồn vốn tự bổ sung của đon vị

- TSCĐ được mua sắm , đằu tư bằng nguồn vốn liờn doanh

- TSCĐ được mua sắm,đầu tư bằng nguồn vốn vay

d Phõn loại tài sản cố định theo cụng dụng kinh tế và tỡnh trạng sử dụng:

TSCĐ được phõn thành cỏc loại sau:

- Tài sản cố định dựng trong sản xuất kinh doanh : đõy là những TSCĐđang thực tế sử dụng trong cỏc hoạt động SXKD của đon vị Những TSCĐ nàybắt buộc phải trớch khấu hao trong SXKD

-Tài sản cố định hành chớnh sự nghiệp : là TSCĐ của đơn vị hành chớnh

sự nghiệp như đoàn thể quần chỳng ,tổ chức y tế, văn hoỏ, thể thao

-Tài sản cố định phỳc lợi: là những TSCĐ của đơn vị dựng cho nhu cầuphỳc lợi cụng cộng như nhà văn hoỏ, nhà trẻ , cõu lạc bộ ,nhà nghỉ mỏt ,xe ca phỳclợi

-Tài sản cố định chờ sử lý : bao gồm những TSCĐ khụng cần dựng vỡthừa so với nhu cầu sử dụng hoặc khụng thớch hợp với quy trỡnh đổi mới cụngnghệ, bị hư hỏng chờ thanh lý, TSCĐ tranh chấp chờ giải quyết

Mặc dự TSCĐ được chia thành từng nhúm với những mục đớch , đặc trưng khỏcnhau nhưng trong cụng tỏc quản lý tài sản cũn phải được theo dừi chi tiết theotừng TSCĐ cụ thể và riờng biệt gọi là đối tượng ghi TSCĐ

3.Đỏnh giỏ tài sản cố định

Đỏnh giỏ tài sản cố định là xỏc định giỏ trị ghi sổ của TSCĐ TSCĐ được đỏnhgiỏ lần đầu và cú thể đỏnh giỏ lại trong quỏ trỡnh sử dụng TSCĐ được đỏnh giỏtheo nguyờn giỏ, giỏ trị được hao mũn và giỏ trị cũn lại

* í nghĩa của việc tớnh giỏ tài sản cố định:

- Việc tớnh giỏ tài TSCĐ phục vụ cho nhu cầu quản lý và hạch toỏnTSCĐ

- Thụng qua đú ta cú được thụng tin tổng hợp về tổng giỏ trị TSCĐ củadoanh nghiệp

- Xỏc định giỏ trịTSCĐ để tiến hành khấu hao

- Sử dụng tớnh giỏ TSCĐ để phõn tớch hiệu quả sử dụngTSCĐ trongdoanh

a.Nguyờn giỏ tài sản cố định : là toàn bộ chi phớ thực tế đó chi ra để cú tài sản

cố định cho đến khi đưa tài sản cố định vào hoạt động bỡnh thường gồm: giỏ muathực tế của tài sản cố định; cỏc chi phớ vận chuyển bốc dỡ, chi phớ lắp đặt ,chạythử , lói tiền vay vốn đầu tư cho tài sản cố định khi chưa bàn giao và đưa tài sản cốđịnh vào sử dụng ; thuế và lệ phớ trước bạ( nếu cú).( theo nghị quyết số 166/ 1999/QĐ-BTC)

Nguyờn gớa TSCĐ trong doanh nghiệp chỉ thay đổi trong cỏc trường hợp sau: + Đỏnh giỏ lại tài sản cố định

+ Xõy lắp trang bị thờm cho tài sản cố định

+ Thỏo dỡ một phần hoặc một số bộ phận của tài sản cố định

+ Cải tạo , nõng cấp làm tăng năng lực và kộo dài thời gian hữu dụng củaTSCĐ

+Điều chỉnh lại giỏ ghi sổ ước tớnh

b.Giỏ trị hao mũn của TSCĐ

Hao mũn tài sản cố định là sự giảm dần giỏ trị sử dụng và giỏ trị của TSCĐ dotham gia vào hoạt kinh doanh , do bào mũn của tự nhiờn, do tiến bộ kỹ thuật trongquỏ trỡnh hoạt động của TSCĐ

Khấu hao của TSCĐ là việc tớnh toỏn và phõn bổ một cỏnh cú hệ thốngnguyờn giỏ cỳa TSCĐ

Số khấu hao luỹ kế của TSCĐ là tổng cộng soú khấu hao đó trớch vào chi phớkinh doanh qua cỏc kỳ kinh doanh của TSCĐ tớnh đến thời điểm xỏc định

Giỏ trị hao mũn luỹ kế phản ỏnh khoản đầu tư đó thu hồi của TSCĐ ở một thờiđiểm nhất định

c Giỏ trị cũn lại của tài sản cố định : Giỏ trị cũn lại của TSCĐ là trị giỏ vốn

thực tế của TSCĐ phản ỏnh trờn sổ kết toỏn được xỏc định bằng hiệu số giữanguyờn giỏ của TSCĐ và số khấu hao luỹ kế của TSCĐ tớnh đến thời điểm xỏcđịnh

Giỏ trị cũn lại trờn sổ kế toỏn = nguyờn giỏ của TSCĐ - Số khấu hao luỹ kế củaTSCĐ

II TỔ CHỨC CễNG TÁC HẠCH TOÁN TSCĐ.

1 Yờu cầu quản lý và nhiệm vụ hạch toỏn TSCĐ.

a Yờu cầu quản lý TSCĐ: với vai trũ quan trọng của TSCĐ, nếu quản lý và sử

dụng TSCĐ cú hiệu quả thỡ khả năng sinh lợi từ cỏc nguồn tài sản này sẽ rất lớn,ngược lại sẽ gõy thất thoỏt, lóng phớ, làm suy giảm năng lục sản xuất, làm hoạtđộng của doanh nghiệp bị bờ trễ Do đú yờu cầu quản lý TSCĐ đũi hỏi phảI cúphương phỏp riờng để đảm bảo sử dụng TSCĐ cú hiệu quả:

-Về chứng từ TSCĐ: mọi TSCĐ trong doanh nghiệp phải cú bộ hồ sơ riờng vàđược theo dừi, quản lý, sử dụng và tớnh hao mũn theo đỳng chế độ quy định Bộ

hồ sơ riờng của TSCĐ gồm hồ sơ kỹ thuật và hồ sơ kinh tế Cỏc hồ sơ này lưu giữcỏc giấy tờ như biờn bản giao nhận TSCĐ, hợp đồng, hoỏ đơn mua TSCĐ, cỏcchứng từ khỏc cú liờn quan Những TSCĐ đó tớnh hao mũn đủ nhưng vẫn chưa sửdụng được và vẫn tham gia vào hoạt độngcủa doanh nghiệp thỡ thỡ khụng đượcxoỏ sổ và vẫn tiếp tục quản lý như những TSCĐ

-Về việc tổ chức kiểm kờ TSCĐ:định kỳ (cuối năm) hoặc bất thường doanhnghiệp doanh nghiệp phảI kiểm kờ đỏnh giỏ lại TSCĐ Mọi trường hợp phỏt hiệnthừa, thiếu TSCĐ đều phải ghi rừ trong biờn bản kiểm kờ

-Về việc điều động,nhượng bỏn, thanh lý TSCĐ khụng cần dựng hoặc chỉ cúquyết định của cấp cú thẩm quyền theo đỳng chế độ quản lý tàI sản hiện hành củaNhà nược và doanh nghiệp phải làm đầy đủ cỏc thủ tục cần thiết, phải căn cứ vàobiờn bản giao nhận, thanh lý, xủ lý tàI sản và cỏc chứng từ để ghi giảm TSCĐ theoquy định tại chế độ kế toỏn

-Về việc đỏnh giỏ TSCĐ: phải tuõn theo nguyờn tắc đỏnh giỏ theo nghuyờn giỏ,giỏ trị hao mũn luỹ kế, giỏ trị cũn lại Khi thay đối nguyờn giỏ TSCĐ doanhnghiệp phải lập biờn bản ghi rừ cỏc căn cứ thay đổi và xỏc định lại cỏc chỉ tiờunguyờn giỏ, giỏ trị hao mũn, giỏ trị cũn lại của TSCĐ trờn sổ kộ toỏn viờn và tiếnhành hạch toỏn theo quy định hiện hành

-Về việc xử lý tài sản mất, hư hỏng do nguyờn nhõn chủ quan của người sửdụng, quản lý, doanh nghiệp phải bỏo cỏo rừ cho cơ quan tài chớnh trực tiếp quản

lý, cơ quan chủ quản cấp trờn và xỏc định rừ nguyờn nhõn, quy kết cú trỏch nhiệmvật chất cụ thể và cỏ nhõn cú liờn quan theo đỳng chế độ của nhà nước

b Nhiệm vụ hạch toỏn: Hạch toỏn TSCĐ trong cỏc doanh nghiệp phải đảm bảo

cỏc nhiệm vụ chủ yếu sau:

-Ghi chộp phản ỏnh tổng hợp chớnh xỏc, kịp thời số lượng, giỏ trị TSCĐ hiện

cú, tỡnh hỡnh tăng giảm và hiện trạng TSCĐ trong phạm vi toàn đơn vị cũng nhưtừng bộ phận sử dụng TSCĐ, tạo điều kiện cung cấp thụng tin kiểm tra, giỏm sỏtviệc thường xuyờn giữ gỡn bảo quản, bảo dưỡng TSCĐ và kế hoạch đầu tư, đổimới TSCĐ trong từng đơn vị

-Tớnh toỏn phõn bổ chớnh xỏc mức khấu hao TSCĐ và chi phớ sản xuất kinhdoanh theo mức độ hao mũn của tài sản và chế độ quy định

-Tham gia lập kế hoạch sửa chữa và dự toỏn chi phớ sửa chữa TSCĐ, giỏm sỏtviệc sửa chữa TSCĐ về chi phớ và kết quả cụng việc sửa chữa

-Tớnh toỏn phản ỏnh chớnh xỏc, kịp thời tỡnh hỡnh xõy dựng trang bị thờm đổimới, nõng cấp hoặc thỏo dỡ bớt làm tăng, giảm nguyờn giỏ TSCĐ cũng như tỡnhhỡnh thanh lý, nhượng bỏn TSCĐ

-Hướng dẫn kiểm tra cỏc đơn vị, cỏc bộ phận phụ thuộc trong cỏc doanh gnhiệpthực hiện đầy đủ chế độ ghi chộp ban đầu về TSCĐ, mở cỏc sổ, thẻ kế toỏn cầnthiết và hạch toỏn TSCĐ theo đỳng chế độ quy định

-Tham gia liểm tra đỏnh giỏ TSCĐ theo quy định của nhà nước và yờu cầu bảoquản vốn, tiến hành phõn tớch tỡnh hỡnh trang bị huy động, bảo quản, sử dụngTSCĐ tại đơn vị

2 Tổ chức kế toỏn tổng hợp TSCĐ.

Để hạch toỏn TSCĐ hữu hỡnh, kế toỏn sử dụng tài khoản 211 để phản ỏnh tỡnhhinhg tăng giảm và hiện cú TSCĐ hữu hỡnh theo nguyờn giỏ.

TK 211 cú kết cấu như sau:

Bờn Nợ: Nguyờn giỏ TSCĐ tăng trong kỳ, điều chỉnh tăng trong kỳ

Bờn Cú: Nguyờn giỏ TSCĐ giảm trong kỳ

Dư Nợ: Giỏ trị TSCĐ hiện cú tại doanh nghiệp cuối kỳ

2.1.Thủ tục chứng từ

Trong qua trỡnh hoạt động sản xuất kinh doanh, TSCĐ của doanh nghiệpthường xuyờn biến động, để quản lý chặt chẽ TSCĐ và hạch toỏn tốt mọi biếnđộng TSCĐ phải thực hiện chế độ chứng từ thủ tục hồ sơ về TSCĐ:

+Mỗi khi cú TSCĐ tăng thờm (do cỏc nguyờn nhõn tăng), doanh nghiệp phảiban nghiệm thu TSCĐ và lập biờn bản giao nhận TSCĐ

+ Mỗi khi cú TSCĐ giảm do thanh lý, doanh nghiệp lập biờn bản thanh lýTSCĐ

+Khi đỏnh giỏ lại TSCĐ theo yờu cầu quản lý, kế toỏn lập biờn bản đỏnh giỏlại TSCĐ

+ Phiếu chi

+ Sổ chi tiết TSCĐ

2.2 Tài khoản kế toỏn sử dụng.

Theo chế độ kế toỏn hiện hành, phản ỏnh cỏc biến động về TSCĐ (TSCĐ hữu hỡnh, vụ hỡnh và thuờ tà chớnh) kế toỏn sử dụng cỏc TK chủ yếu sau:

2.3 Trỡnh tự và phương phỏp hạch toỏn tăng giảm TSCĐ hữu hỡnh.

TSCĐ hữu hỡnh : là nhữnh cú hỡnh thỏi vật chất do doanh nghiệp nắm giữ để

sử dụng cho hoạt sản xuất, kinh doanh phự hợp với tiờu chuẩn ghi nhận TSCĐ hữuhỡnh

Nguyờn giỏ : là toàn bộ cỏc chi phớ mà dúnh nghiệp phải bỏ ra để cú đượcTSCĐ hữu hỡnh tớnh đến thời điểm đưa tài sản đú vào trạng thỏi sẵn sàng sử dụng

Khấu hao: là sự phõn bổ một cỏch cú hệ thống giỏ trị phải khấu hao của TSCĐhữu hỡnh trong suốt thời gian sử dụng hữu ớch của tài sản đú

Giỏ trị phải khấu hao: là nguyờn giỏ TSCĐ hữu hỡnh ghi trờn bỏo cỏo , trừ (-)giỏ trị thanh lý ước tớnh của tài sản đú

Thời gian sử dụng hữu ớch : là thời gian mà TSCĐ hữu hỡnh phỏt huy được tỏcdụng cho sản xuất , kinh doanh , được tớnh bằng:

( a) Thời gian mà doanh nghiệp dự tớnh sử dụng TSCĐ hữu hỡnh ,hoặc :

(b) Số lượng sản phẩm , hoặc cỏc đơn vị tớnh tương đương mà doanh nghiệp dựtớnh thu được từ việc sử dụng tài sản

Giỏ trị thanh lý : là giỏ trị ước tớnh thu được khi hết thời gian sử dụng hữu ớchcủa tài sản , sau khi trừ (-) chi phớ thanh lý ước tớnh

Giỏ trị hợp lý: là giỏ trị tài sản cú thể được trao đổi giữa cỏc bờn cú đầy đủ hiểubiết trong sự trao đổi ngang giỏ

Giỏ trị cũn lại: là nguyờn giỏ của TSCĐ hữu hỡnh sau khi trừ (-) số khấu haoluỹ kế của tài sản đú

Giỏ trị cú thể thu hồi: là giỏ trị ước tớnh thu được trong tương lai từ việc sửdụng tài sản, bao gồm cả giỏ trị thanh lý của chỳng

* Tài khoản sử dụng:TK 211 “TSCĐ hữu hỡnh”

Tài khoản này phản ỏnh tỡnh hỡnh hiện cú và tỡnh hỡn tăng giảm của TSCĐhữu hỡnh ở doanh nghiệp theo nguyờn giỏ

Kết cấu và nội dung TK 211:

Bờn Nợ : Phản ỏnh cỏc nghiệp vụ làm tăng TSCĐ hữu hỡnh theo nguyờn giỏ docỏc nguyờn nhõn làm tăng TSCĐ hữu hỡnh trong kỳ (mua sắm , xõy dựng ,cấpphỏt)

Bờn Cú: phản ỏnh cỏc nghệp vụ ,làm giảm TSCĐ hữu hỡnh theo nguyờn giỏ docỏc nguyờn nhõn làm giảm TSCĐ hữu hỡnh trong kỳ (thanh lý, nhượng bỏn , điềuchuyển.)

Số dư bờn Nợ: phản ỏnh nguyờn giỏ của TSCĐ hữu hỡnh hiện cú

TK 211 cú 6 TK cấp hai:

TK 2112 “nhà cửa, vật kiến trỳc”

TK 2113 “Thiết bị, mỏy múc”

TK 2114 “Phương tiện vận tải”

TK 2115 “ Thiết bị ,dụng cụ quản lý”

TK 2116 “Cõy lõu năm,sỳc vật làm việc và cho sản phẩm”

TK 2118 “TSCĐ khỏc”

Hạch toỏn tỡnh hỡnh biến động tăng TSCĐ hữu hỡnh: TSCĐ hữu hỡnh của doanh nghiệp tăng do nhiều nguyờn nhõn khỏc nhau như mua sắm, xõy dựng, cấp

phỏt, biếu tặng

TSCĐ hữu hỡnh của doanh nghiệp giảm do nhiều nguyờn nhõn như: nhượng bỏn, thanh lý, gúp vốn liờn doanh, trả lại TSCĐ cho bờn gúp vốn khi kết thỳc hợp đồng liờn doanh Đối với doanh nghiệp tớnh thuế GTGT theo phương phỏp khấu trừ, tỡnh hỡnh tăng giảm TSCĐ được hạch toỏn theo trỡnh tự ở Sơ đồ 1: Trỡnh tự hạch toỏn tăng giảm TSCĐ hữu hỡnh SƠ ĐỒ 1: TRèNH TỰ HẠCH TOÁN TĂNG GIẢM TSCĐ 411 211 821 111,112… 241

(1) (8) (15)

331,334,141 214 1332

(2)

1332

111,112 128,222 721 111,112,131 (3) (9) (16)

153 412 3331

(4)

(10)

128,222 (5) 153 411,4313 4141,4312 (11) (13)

412 (6) 411 441

(5)/ Nhận lại TSCĐ đem gúp vốn liờn doanh.

(6)/ TSCĐ tăng do đỏnh giỏ lại

(7)/ TSCĐ tăng do mua sắm thụng qua lắp đặt, do cụng trỡnh XDCB hoàn thànhbàn giao

(8)/ Thanh lý, nhượng bỏn TSCĐ

(9)/ Đem TSCĐ đi gúp vốn liờn doanh

(10)/ TSCĐ giảm do đỏnh giỏ lại

(11)/Chuyển TSCĐ thành cụng cụ, dụng cụ

(12)/Trả lại TSCĐ cho cỏc bờn gúp vốn liờn doanh

(13), (14)/ Kết chuyển nguồn vốn

(15)/ Tập hợp chi phớ mua sắm TSCĐ qua lắp đặt, chi phớ XDCB

(16)/ Tổng số tiền thu về thanh lý nhượng bỏn

2.4 Hạch toỏn khấu hao TSCĐ.

2.4.1 Khỏi niệm về hao mũn và khấu hao.

Hao mũn TSCĐ: là sự giảm dần về giỏ trị sử dụng của TSCĐ so bị bào mũn, cọsỏt khi sử dụng TSCĐ hoặc do khớ hậu thiờn nhiờn tỏc động hoặc do sự tiến bộcủa khoa học kỹ thuật Hao mũn TSCĐ cú hai loại:

+ Hao mũn hữu hỡnh

+ Hao mũn vụ hỡnh

Khấu hao TSCĐ: là việc tớnh toỏn phõn bổ một cỏch cú hệ thống nguyờn giỏcủa TSCĐ vào chi phớ kinh doanh qua thời gian sử dụng của TSCĐ

Mục đớch của trớch khấu hao TSCĐ là biện phỏp chủ quan nhằm thu hồi vốnđầu tư để tỏi tạo TSCĐ khi bị hư hỏng.

Hao mũn và khấu hao TSCĐ là hai chỉ tiờu hoàn toàn khỏc nhau nhưng chỳng

cú quan hệ mật thiết với nhau Hao mũn TSCĐ là yếu tố khỏch quan

Cũn khấu hao TSCĐ là yếu tố chủ quan trong đú yếu tố hao mũn là yếu tố quyếtđịnh khấu hao TSCĐ

Vấn đề hao mũn và trớch khấu hao TSCĐ luụn được xem là tất yếu và hết sứccần thiết đối với việc tổ chức , quản lý TSCĐ của mỗi doanh nghiệp

Khấu hao TSCĐ ảnh hưởng lớn đến nhiều lĩnh vực khỏc nhau trong quản lýTSCĐ núi riờng và quản lý doanh nghiệp núi chung Cụ thể như: phương diện kinh

tế , phương diờn tài chớnh , phươnh diện thuế , phương diện kế toỏn

Như vậy xột về mọi phương diện thỡ khấu hao cú ý nghĩa rất quan trọng và nú

là một trong nhữnh yếu tố ảnh hưởng khụng nhỏ về mặt hoạt động kinh doanh củadoanh nghiệp Điều đú đũi hỏi mỗi doanh nghiệp trong cụng tỏc tổ chức ,quản lý

và sử dụng TSCĐ luụn phải quan tõm đến vấn đề này

a.Cỏc phương phỏp tớnh khấu hao.

Việc tớnh khấu hao cú thể được tiến hành theo nhieu phương phỏp khỏc nhau,việc lựa chọn phương phỏp tớnh khấu hao nào tuỳ thuộc vao quy định của nhànước , chế độ quản lý tài chớnh của mỗi doanh nghiệp Phương phỏp khấu haođược lựa chọn phải đảm bảo thu hồi vốn nhanh phự hợp với khả năng chi phớ củadoanh nghiệp Trờn thực tế hiện nay phương phỏp khấu hao đều theo thời gianđược ỏp dụng phổ biến

- Phương phỏp khấu hao TSCĐ theo thời gian (khấu hao bỡnh quõn)

, do TSCĐ của doanh nghiệp ớt biến động nờn tớnh khấu hao một thỏng người ta

sử dụng số khấu hao thỏng trước và điều chỉnh mức khấu hao trong thỏng theocụng thức :

Mức KH

Mức KH thỏng n-1 + Mức KH tăng trong thỏng n - Mức KH giảm trong thỏng n

+ Ưu điểm của phương phỏp khấu hao này là: số tiền khấu hao được phõn bổđều đặn vào giỏ thành sản phẩm hàng năm trong suốt thời gian sử dụng TSCĐ Bởivậy nú đảm bảo cho doanh nghiệp cú mức giỏ và lợi nhuận ổn định

+Nhược điểm : thu hồi vốn đầu tư chậm , nờn việc tỏi tạo TSCĐ , đổi mới kỹthuật khụng được thường xuyờn và kịp thời rất dễ bị tổn thất hao mũn vụ hỡnh

- Phương phỏp khấu hao theo sản lượng : Kế toỏn căn cứ vào sản lượng sảnphẩm sản xuất ra ước tớnh trong suốt thời gian hoạt động của TSCĐ và sản lượngsản xuất ra trong thỏng , trong quý, năm để tớnh ra số khấu hao cho một sản phẩmsau đú tớnh ra số tiền khấu hao cho số sản phẩm sản xuất ra trong năm , quý ,thỏng theo cụng thức :

+ Nhược điểm: Nừu doanh nghiệp khụng sản xuất liờn tục, năng suất thấp thuhồi vốn rất khú

- Phương phỏp khấu hao nhanh : Theo phương phỏp này số khấu hao được tớnhcăn cứ vào tỷ lệ khấu hao ỏp dụng phương phỏp này doanh nghiệp sẽ thu vốnnhanh trỏnh được hao mũn vụ hỡnh và sự lạc hậu kỹ thuật , cú vốn để đầu tư cụngnghệ mới Cú hai cỏch tớnh khấu hao theo phương phỏp này là :

Cỏch 1: Mức khấu hao = Giỏ trị cũn lại xTỷ lệ khấu hao giảm dần

Cỏch 2: Mức khấu hao = giỏ trị cũn lại x Tỷ lệ khấu hao cố định

Để đơn giản cho việc tớnh khấu hao hàng thỏng , quý ,năm kế toỏn sử dụngcụng thức :

Mức KH kỳ này = Mức KH kỳ trứơc + Mức KH tăng trong kỳ - mức KH giảm trong kỳ