công ty Cho thuê tài chính

Cho thuê tài chínhCho thuê tài chính là một hoạt động tín dụng trung và dài hạn thông qua việc cho thuê máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển và các động sản khác trên cơ sở hợp đồng

Cho thuê tài chính

Cho thuê tài chính là một hoạt động tín dụng trung và dài hạn thông qua việc cho thuê máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển và các động sản khác trên cơ sở hợp đồng giữa bên thuê và bên cho thuê Bên cho thuê cam kết mua máy móc thiết bị, phương tiện vận chuyển và các động sản khác theo yêu cầu của bên thuê và nắm giữ quyền sở hữu đối với tài sản cho thuê Bên thuê sử dụng tài sản thuê và thanh toán tiền thuê trong suốt thời hạn thuê đã thoả thuận Khi kết thúc thời hạn thuê bên thuê được quyền lựa chọn mua lại tài sản hoặc tiếp tục thuê (Điều 1- Nghị định 16)

Công ty cho thuê tài chính (CTCTTC)

Công ty cho thuê tài chính (CTCTTC) là một tổ chức tín dụng phi ngân hàng, là pháp nhân Việt Nam; được thành lập và hoạt động tại Việt Nam dưới 3 hình thức: CTCTTC trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên; CTCTTC trách nhiệm hữu hạn một thành viên và CTCTTC cổ phần Việc chuyển đổi sở hữu, thay đổi hình thức CTCTTC thực hiện theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (theo Nghị định số

95/2008/NĐ-CP ngày 25/8/2008 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 16/2001/NĐ-95/2008/NĐ-CP ngày 2/5/2001 về tổ chức và hoạt động của CTCTTC)

Tổ chức và phân loại

• Tổ chức

Công ty cho thuê tài chính được thành lập và hoạt động tại Việt Nam

dưới các hình thức:

• Công ty cho thuê tài chính Nhà nước là công ty trách nhiệm hữu hạn một thành

viên do Nhà nước làm chủ sở hữu 100% vốn

• Công ty cho thuê tài chính cổ phần là một công ty cổ phần được thành lập bằng

vốn góp của các cá nhân hoặc các tổ chức tín dụng

• Công ty cho thuê tài chính trực thuộc của tồ chức tín dụng là công ty trách

nhiệm hữu hạn một thành viên do Một tổ chức tín dụng nào đó làm chủ sở hữu

100% vốn, được xây dựng theo mô hình công ty mẹ - công ty con

• Công ty cho thuê tài chính liên doanh được thành lập bằng vốn góp giữa Bên

Việt Nam gồm một hoặc nhiều tổ chức tín dụng, doanh nghiệp Việt Nam và Bên

nước ngoài gồm một hoặc nhiều Tổ chức tín dụng nước ngoài, trên cơ sở Hợp đồng

liên doanh Công ty cho thuê tài chính liên doanh được thành lập dưới hình thức

công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên

• Công ty cho thuê tài chính 100% vốn nước ngoài được thành lập bằng vốn góp

của một hoặc nhiều tổ chức tín dụng nước ngoài theo quy định của pháp luật Việt

Nam và được thành lập dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn

Ngoài ra, công ty cho thuê tài chính liên doanh hoặc 100% vốn nước ngoài

muốn hoạt động hợp pháp phải được tổ chức có thẩm quyền cho phép hoạt động

cho thuê tài chính tại Việt Nam; có tổng tài sản trên 10 tỷ USD vào cuối năm trước thời điểm nộp đơn, trừ trường hợp Hiệp định đầu tư song phương giữa Việt Nam và nước nguyên xứ có quy định khác

• Phân loại

Cho thuê tài chính là một định chế mới được coi như là một phương thức giúp doanh nghiệp phát triển hơn trên thương trường Khi đi thuê tài chính có hai vấn đề chính được đặt ra Theo chế độ kế toán hiện hành, món nợ phải ghi vào bảng cân đối, còn tài sản thuê không phải ghi Đối với số tiền mà bên thuê phải chi trả thì cơ quan thuế coi nó như một chi phí khấu hao

Thuê tài chính có hai loại:

Thuê chỉ để sử dụng (operate lease), thường được dịch là thuê vận hành Cho

thuê vận hành là hình thức cho thuê hoạt động, tức cho thuê tài sản có thời hạn nhất định (thời gian thuê chỉ chiếm một phần trong khoảng thời gian hữu dụng của tài sản) và sẽ trả lại bên cho thuê khi kết thúc thời gian thuê tài sản Bên cho thuê giữ quyền sở hữu tài sản cho thuê và nhận tiền cho thuê theo hợp đồng đã thỏa thuận

Tại Việt Nam, hình thức cho thuê vận hành đã tồn tại từ rất lâu nhưng chủ yếu

là ở các doanh nghiệp ngoài quốc doanh, chưa đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của các doanh nghiệp vừa và nhỏ Trước đây, hình thức cho thuê chủ yếu là sự thỏa thuận thuê giữa chủ sở hữu những thiết bị không sử dụng đến

Hi ện nay các tài sản được sử dụng để thuê vận hành phần lớn là máy móc thiết

bị sản xuất, phương tiện vận tải, thiết bị văn phòng, th ậm chí cả văn phòng làm việc …

Cho thuê vận hành được xem là công cụ tài chính hữu hiệu giúp các doanh

nghiệp giảm thiểu các chi tiêu tài chính Theo Công ty cho thuê tài chính II (ACLII), thuê vận hành tài sản còn mang lại cho doanh nghiệp những lợi thế về công nghệ, thuế, chi phí quản lý Khi thuê vận hành tài sản, bên đi thuê chỉ phải trả trước vốn đầu tư ở mức thấp, các khoản thuế và phí liên quan đến thiết bị sẽ được tính gộp vào tiền thuê và trả dần trong suốt thời gian thuê

Do không phải khấu hao tài sản trong suốt thời gian sử dụng hữu dụng của tài

sản như khi mua tài sản, thuê vận hành giúp doanh nghiệp dễ dàng hạch toán và thu hồi chi phí của từng dự án riêng biệt

Thuê tài chính (financial leasing), còn gọi là “thuê để rồi mua” Và Ngân hàng

nhà nước gọi là “hoạt động tín dụng trung và dài hạn”

Về hình thức pháp lý, người ta chia ra hai loại hợp đồng:

Hợp đồng không nâng đỡ người cho thuê (non leverage lease) có hai bên ký là

người cho thuê và người thuê Một bên mua thiết bị cho bên kia thuê; bên kia cam kết sẽ trả tiền khi sử dụng

Bên thuê lựa chọn thiết bị với một nhà sản xuất, bàn bạc về giá cả, điều kiện

bảo hành, giao nhận và ký hợp đồng mua bán Bên cho thuê trả tiền mua thiết bị bằng tiền của mình hay đi vay

Hợp đồng có nâng đỡ người cho thuê (leverage lease) có ba bên ký kết và mỗi

bên có thể có nhiều người khác can dự Hợp đồng này dành cho các thiết bị đắt tiền Bên thuê chọn thi ết bị, bàn bạc với nhà sản xuất về giá cả, bảo hành, giao hàng Bên cho thuê trả khoảng 20% trị giá thiết bị và trở thành chủ nhân của thiết

bị đó Bên thuê có thể rủ thêm những người khác để trả số 20% kia và được hưởng các ưu đãi thuế liên quan đến thiết bị Thuế sẽ được căn cứ trên tổng giá trị tài sản trong khi họ mới chỉ bỏ ra khoảng 20% tổng giá trị thiết bị Đây là sự nâng đỡ dành cho bên cho thuê

Bên thứ ba gồm một hay nhiều người cho vay, gọi là nhà đầu tư, như các ngân hàng, các định chế tài chính Họ sẽ bỏ ra số tiền mua thi ết bị còn lại Khoản cho vay này được bảo đảm bằng bên cho thuê thế chấp thiết bị kia hay nhận thẳng ti ền cho thuê thi ết bị từ bên thuê

Trường hợp mỗi bên có nhiều người tham gia, họ sẽ cử người đại diện gọi là

trustee và ký hợp đồng với nhau để thực hiện Bên thuê có khi cũng phải có người bảo lãnh để được thuê Người bảo lãnh có thể nằm trong tổ hợp của bên thuê hay

là một ngân hàng độc l ập ở bên ngoài

Trong loại hợp đồng đầu, có bốn yếu tố được thực hiện bởi ba hay bốn thành

phần là bên cho thuê, bên đi thuê, nhà sản xuất và bảo trì (hai cái này có thể là một hoặc hai thành phần) Trường hợp sau thì có thêm hai thành phần là nhóm người cho vay và nhà bảo lãnh của bên thuê

Tóm lại, hoạt động cho thuê tài chính là một loại hình tín dụng có nhiều ưu

điểm, đặc biệt phát huy hi ệu quả trong hỗ trợ doanh nghi ệp nhỏ và vừa đầu tư chiều sâu, máy móc, thiết bị… để mở rộng sản xuất Các doanh nghiệp nhỏ và vừa, thường hạn chế về vốn tự có, uy tín cũng như tài sản thế chấp dẫn đến khó tiếp cận với nguồn vốn tài chính, nên đi thuê máy móc, thiết bị của công ty cho thuê tài chính đã được nhiều doanh nghiệp thực hiện

Hi ện nay, các dịch vụ tài chính ngân hàng trên thị trường cạnh tranh khá gay

gắt, nhiều công ty cho thuê tài chính đã có những phương thức khác nhau để thu hút khách hàng

Các hoạt động của CTCTTC

• Huy động từ các nguồn sau:

- Được nhận tiền gửi có kỳ hạn từ một năm trở lên có tổ chức, theo các quy

định của Ngân hàng Nhà nước

- Được phát hành trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi và giấy tờ có giá trị khác có kỳ

hạn trên một năm để huy động vốn của tổ chức, cá nhân trong và ngoài

nước khi được Thống đốc Ngân hàng Nhà nước chấp thuận

- Được vay vốn của các tổ chức tài chính, tín dụng trong và ngoài nước

- Được nhận các nguồn vốn khác theo quy định của Ngân hàng Nhà nước

• Cho thuê tài chính

• Mua và thuê lại theo hình thức cho thuê tài chính Theo hình thức này, công ty cho thuê tài chính mua lại máy móc, thiết bị, phư ơng tiện vận chuyển và các động sản thuộc sở hữu của bên thuê, sau đó cho bên thuê thuê lại chính các tài sản ấy để tiếp tục sử dụng phục vụ cho hoạt động của mình

• Tư vấn cho khách hàng về những vấn đề có liên quan đến nghiệp vụ cho thuê tài chính

Mặc dù công ty cho thuê tài chính có tác dụng cho các doanh nghiệp như vậy nhưng hoạt động công ty tài chính thời gian vừa qua vẫn còn nhiều hạn chế, chưa phát huy được khả năng, trong khi nhu cầu về thuê máy móc, thiết bị của doanh nghiệp nhỏ và vừa còn rất lớn Nguyên nhân của hạn chế này là do môi trường pháp lý về công ty tài chính chưa đầy đủ, chưa hoàn thiện Thời gian tới, khi cơ chế chính sách về hoạt động cho thuê tài chính được hoàn thiện, các doanh nghiệp cần chủ động “đón đầu” để phát huy tối đa lợi thế của kênh tín dụng này

Một số đặc trưng của cho thuê tài chính

1 Cho thuê tài chính là một dạng cho thuê tài sản, nhưng khác về căn bản so với các loại cho thuê tài sản khác là có sự chuyển dịch về cơ bản các rủi ro và các lợi ích gắn liền với quyền sở hữu tài sản thuê

2 Xét dưới hình thức cấp vốn, cho thuê tài chính là một hoạt động tín dụng trung hạn, dài hạn trên cơ sở hợp đồng cho thuê tài sản (tài sản này có thể là máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển, động sản khác ) giữa bên cho thuê là công ty cho thuê tài chính (tổ chức tín dụng phi ngân hàng) với khách hàng thuê (khách hàng có nhu cầu thuê thường là các doanh nghiệp, các bên đối tác trong liên kết kinh tế)

3 Trong thời hạn thuê, các bên không được đơn phương hủy bỏ hợp đồng

4 Công ty cho thuê tài chính giữ quyền sở hữu tài sản cho thuê, bên thuê có nghĩa vụ nộp tiền thuê (tiền trích khấu hao tài sản cho thuê) cho công ty cho thuê tài chính Khi kết thúc thời hạn thuê, khách hàng mua lại hoặc tiếp tục thuê tài sản đó theo các thỏa thuận trong hợp đồng thuê

5 Loại hình cho thuê tài chính có lợi thế là người thuê không cần bỏ toàn bộ số tiền ra một lúc để có máy móc, thiết bị, đồng thời cũng không cần phải thế chấp tài sản như

trong các giao dịch vay vốn khác; bên đi thuê tài chính không phải chịu những rủi ro do

sự mất giá của tài sản, hao mòn tự nhiên

Một số công ty cho thuê tài chính

Ưu nhược điểm:

TT Tên Công ty Giấy phép

Trụ sở Vốn điều lệ

1 Công ty CTTC NH Sài Gòn Thương Tín 04/GP-NHNN 12/04/2006

278 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, P8, Q3, TP Hồ Chí Minh

100 tỷ đồng 2

Cty CTTC ANZ-VTRAC (100% vốn nước ngoài)

14/GP-CTCTTC 19/11/1999

14 Lê Thái Tổ, Hà Nội

5 Triệu USD 3

Cty CTTC I - NH Nông nghiệp & PTNT

- Ưu điểm :

+ Cho thuê tài chính cho phép bạn sử dụng linh hoạt đồng vốn của mình vào mục đích khác, nhằm mang lại lợi ích nhiều hơn thay vì phải đầu tư vốn để mua tài sản cố định, giúp bạn tận dụng được cơ hội kinh doanh

+ Sử dụng cho thuê tài chính sẽ không làm ảnh hưởng tới hạn mức tín dụng của doanh nghiệp khi doanh nghiệp đi vay vốn ngân hàng

+ Cho thuê tài chính có phương thức thanh toán tiền thuê linh hoạt phù hợp với chu chuyển vốn của doanh nghiệp

+ Phí thuê tài chính được hạch toán vào giá thành sản phẩm giúp doanh nghiệp giảm nghĩa vụ đối với Ngân sách Nhà nước

+ Sử dụng tài sản thuê không nhất thiết phải có tài sản thế chấp

+ Cho thuê tài chính giúp bạn có nhiều cơ hội chủ động trong lựa chọn thiết bị, dễ dàng đổi mới công nghệ, tiếp cận và sử dụng những máy móc, thiết bị hiện đại nhất , từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp tận dụng được cơ hội kinh doanh

- Nhược điểm :

Mặc dù cho thuê tài chính là loại hình cấp tín dụng trung và dài hạn khá phổ biến trên thế giới và có nhiều lợi thế cạnh tranh, tuy nhiên, sau 11 năm có mặt, thị trường cho thuê tài chính Việt Nam chỉ có 12 công ty được thành lập dưới các hình thức sở hữu khác nhau Vốn điều lệ trung bình của một doanh nghiệp cho thuê tài chính là 150 tỉ đồng - rất nhỏ

so với vốn điều lệ của các ngân hàng thương mại (thường là trên 1.000 tỉ đồng) Và hiện

có nhiều doanh nghiệp hoạt động không hiệu quả

Thực tiễn cho thấy các doanh nghiệp Việt Nam không mấy quan tâm đến loại hình dịch

vụ này, nguyên nhân có thể là vì:

+ Doanh nghiệp hiểu biết về kênh cấp vốn qua dịch vụ cho thuê tài chính còn hạn chế; hoạt động quảng bá, giới thiệu dịch vụ này đến doanh nghiệp còn yếu

Theo một cuộc khảo sát ngẫu nhiên mới đây đối với 1.000 doanh nghiệp thuộc các thành phần khác nhau thì hơn 70% số doanh nghiệp được hỏi trả lời rằng họ biết rất ít và chưa bao giờ tìm hiểu, sử dụng dịch vụ cho thuê tài chính; gần 20% hoàn toàn không biết về dịch vụ này, thậm chí có doanh nghiệp hiểu cho thuê tài chính như hoạt động mua trả góp, nhiều doanh nghiệp chưa hiểu rõ bản chất cấp tín dụng của dịch vụ cho thuê tài chính, chưa thấy rõ được hiệu quả, lợi ích từ dịch vụ cho thuê tài chính mang lại

+ Giá cho thuê (gồm tiền trích khấu hao tài sản thuê, phí, bảo hiểm ) hiện nay còn cao Nếu bỏ qua các yếu tố an toàn, chi phí bỏ ra ban đầu thấp thì cho đến hết thời hạn thanh

lý hợp đồng cho thuê tài chính, bên thuê sẽ phải thanh toán tổng số tiền đối với tài sản thuê cao hơn so với đi vay từ các nguồn khác như ngân hàng

Như vậy, nếu tính ra lãi suất thì lãi suất thuê tài chính cao hơn lãi suất vay ngân hàng, bởi

vì lãi suất thuê tài chính còn phải cộng thêm các chi phí về lắp đặt, vận hành, bảo hiểm của bên cho thuê phải bỏ ra

+ Hành lang pháp lý về cho thuê tài chính chưa hoàn thiện đồng bộ, nhiều quy định cần phải được luật hóa Các quy định về sở hữu, về tổ chức, hoạt động, vốn điều lệ trong các văn bản còn nhiều vấn đề phải bàn

Ví dụ như quy định về vốn điều lệ là 50 tỉ đồng đối với công ty trong nước và 5 triệu USD đối với công ty nước ngoài trong giai đoạn hiện nay là không phù hợp Luật các tổ

chức tín dụng và các văn bản dưới luật khi quy định về cho thuê tài chính đã không phân định triệt để các khái niệm liên quan đến sở hữu, chiếm hữu, sử dụng, định đoạt đối với tài sản thuê trong các giai đoạn của quá trình cho thuê tài chính, giá trị cho thuê tối đa gây cản trở đối với hoạt động cho thuê tài chính

TỔNG KẾT

Cho thuê tài chính (CTTC) được xem là giai đoạn phát triển cao của hoạt động

tín dụng thuê mua và được đánh giá là một hình thức mới để đầu tư vốn vào tài

sản sản xuất Với những ưu thế nổi bật như hạn chế rủi ro, tiết kiệm chi phí, thủ

tục tương đối đơn giản, không phải thế chấp CTTC ngày nay đang là một loại

hình kinh doanh dịch vụ được ưa chuộng trên thế giới, nhất là ở các nước phát

triển

Với xu hướng phát triển công nghiệp hóa hi ện đại hóa như hiện nay, sự ra đời

của các công ty nhất là các công ty vừa và nhỏ sẽ không ngừng phát triển Đây là

điều kiện thuận lợi cho loại hình cho thuê tài chính ngày càng phát triển và trở

thành một lựa chọn hàng đầu cho sự mở rộng và phát triển của các doanh nghiệp

trong tương lai