Một số biện pháp nhằm tăng cường hoạt động cho thuê tại công ty cho thuê tài chính.doc

Một số biện pháp nhằm tăng cường hoạt động cho thuê tại công ty cho thuê tài chính

Phần mở đầu

Sự nghiệp đổi mới, chuyển đổi nền kinh tế từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung sangcơ chế thị trờng của Việt Nam đã và đang đợc xúc tiến rất mạnh mẽ Quá trình tái cấutrúc nền kinh tế đơc tiến hành đồng thời với quá trình Công nghiệp hoá - Hiện đại hóa

áp lực đòi hỏi phải có sự tăng trởng kinh tế với tốc độ cao phát sinh từ nhiều phía:nguy cơ tụt hậu, tỷ lệ gia tăng dân số cao, nạn thất nghiệp trầm trọng…Để tránh khỏinguy cơ tụt hậu phải tạo ra những bớc chuyển mạnh mẽ về năng suất chất lợng, hiệuquả trong sản xuất để trong khoảng thời gian từ 15 đến 20 năm biến nền kinh tế nớc tathành một nền kinh tế có trình độ công nghiệp có trình độ hiện đại trung bình so vớithế giới Đồng thời nâng cao mức sống của nhân dân, tạo đà cho những bớc phát triểnbền vững tiếp theo

Xuất phát từ chiến lợc phát triển kinh tế xã hội đến năm 2020 và những năm kếtiếp, với trọng tâm thực hiện chơng trình Công nghiệp hoá - Hiện đại hóa nền kinh tếnhu cầu vốn đầu t cho toàn bộ xã hội vào khoảng trên 50 tỷ USD Riêng nhu cầu vốnphục vụ cho mục tiêu Công nghiệp hoá - Hiện đại hóa cũng là một thách thức to lớn

đối với Việt Nam chúng ta Hơn nữa trong tiến trình đó yêu cầu phải làm nhiều việctrong nhiều lĩnh vực Mỗi hoạt động Công nghiệp hoá - Hiện đại hóa có những đặc

điểm tính chất khác nhau đòi hỏi phải tìm những nguồn vốn thích ứng với từnh hoạt

động này Điều đó đòi hỏi dù trên phạm vi kinh tế vĩ mô hay trên trên phạm vi vi môcủa từng doanh nghiệp, những tế bào của nền kinh tế, đều phải đợc nghiên cứu khả thi

tỷ mỷ, dới hình thức một dự án đầu t đợc tuyền chọn nghiêm túc Nh vậy các giải pháptạo vốn đầu t phải nằm ngay trong các dự án đầu t có hớng đích Công nghiệp hoá -Hiện đại hóa

Trong số các dự án đầu t này có những dự án đổi mới kỹ thuật công nghệ Tuynhiên đầu t đổi mới kỹ thuật công nghệ bằng máy móc thiết bị hiện đại là một bài toán

mà không phải doanh nghiệp nào cũng giải đợc, số doanh ngiệp có đáp án thành côngcàng hiếm hoi Loại dự án này thờng đòi hỏi vốn lớn thuộc loại đầu t trung dài hạn cónhiều rủi ro Do đó muốn tìm vốn tài trợ cho loại dự án đầu t này phải chứng minh tínhkhả thi cao, tỷ lệ sinh lời hấp dẫn và đợc thẩm định là khả thi Nếu hội đủ những điềukiện này, dự án đầu t đổi mới kỹ thuật công nghệ có thể tìm đợc sự tài trợ bằng cáchphối hợp nhiều nguồn vốn khác nhau phù hợp theo từng giai đoạn của chiến lợc đầu t.Một trong những nguồn vốn đó chính là Tín dụng thuê mua ( Leasing ), mà nó th-ờng đóng vai trò tài trợ rất có ý nghĩa trong các nền kinh tế đang phát triển Nguồn tàitrợ này cũng thờng gắn chặt với các lĩnh vực sản xuất king doanh, đặc biệt là cácdoanh nghiệp có qui mo vừa và nhỏ Bởi đó là một giải pháp cấp tín dụng bằng hiênvật ( nhà xởng, máy móc thiết bị…) thay thế cho việc đi vay từ các ngân hàng để muasắm máy móc thiết bị

Thị trờng tín dụng thuê mua tại các nớc đã phát triển cũng xem đó là một bộ phậncủa thị trờng vốn vì nó có liên quan đến các giao dịch vốn trung và dài hạn Các tài sản

đơc tài trợ thuê mua thờng có thời hạn hữu ích trên một năm

Tuy nhiên khác với thị trơng cho vay trung và dài hạn các ngân hàng đầu t luônyêu cầu cầm cố, thế chấp bất động sản mà không phải doanh nghiệp vừa và nhỏ nàocũng có khả năng đáp ứng, đồng thời cũng khác với thị trờng chứng khoán giúp cácdoanh nghiệp huy động vốn bằng cách phát hành cổ phiếu, trái phiếu nhng chỉ có loạihình doanh nghiệp công ty cổ phần mới đợc phép phát hành Trên thị trờng Leasingcác công ty cho thuê tài chính có khả năng cung cấp cả vốn hiện vật lẫn các dịch vụ kỹthuật giúp cho ngời thuê đạt đợc hiệu quả từ việc sử dụng tài sản thuê mua Đối tợng đ-

ợc cấp tín dụng thuê mua cũng có thể thuộc mọi loại hình doang nghiệp, kể cả hộ sảnxuất gia đình mà không cần có tài sản thế chấp

Xét từ góc độ doanh nghiệp, các phơng thức tín dụng thuê mua sẽ cho phép doanhnghiệp với t cách là ngời đi thuê có thể sử dụng nhiều loại máy móc thiết bị cần thiết

mà không phải đầu t một lần với số vốn lớn, gây ảnh hởng đến tình hình tài chính của

thiết phải vay nợ ngân hàng để đầu t vào các loại tài sản cố định, làm giảm tỷ lệNợ/Vốn của doanh nghiệp Hơn nữa nếu vay nợ ngân hàng để mau sắm máy móc thiết

bị thì các ngân hàng cũng chỉ cho vay tối đa khoảng 70% - 80% giá trị Ngoài radoanh nghiệp cũng có thể thơng lợng với công ty cho thuê tài chính để áp dụng phơngthức bán và tái thuê Theo đó doanh nghiệp có thể bán một phần tài sản của mình chocông ty cho thuê tài chính, đồng thời ký hợp đồng thuê lại tài sản đó Nhờ vậy màdoanh nghiệp có thể thu hồi một số vốn tiền tệ để đầu t vào việc khác mà vẫn tiếp tục

đơc sử dụng tài sản, không bị gián đoạn các hoạt động sản xuất kinh doanh

Xét từ góc độ ở cấp vĩ mô của toàn nền kinh tế, phơng thức tín dụng thuê muacũng là một phơng thức huy động vốn nớc ngoài tài trợ trung dài hạn cho các doanhnghiệp trong nớc Nhu cầu trang bị Công nghiệp hoá - Hiện đại hóa các nghành kinh tếkhông nhất thiết chỉ có con đờng mời gọi vốn FDI, đầu t hợp tác liên doanh Ngoài ratheo qui định của IMF ( Quỹ tiền tệ quốc tế) thì các khoản nợ do thuê mua máy mócthiết bị ở nớc ngoài không tính vào tổng số nợ nớc ngoài của nớc đó Do đó Leasingcũng sẽ có ý nghĩa đối với Việt Nam chúng ta đang trong giai đoạn vận động và tiếpnhận nguồn vốn ODA dới những điều kiên khống chế hạn mức nợ nớc ngoài từ các

định chế tài chính quốc tế đa ra Hiện nay số nợ nớc ngoài của Việt Nam cha phải lêntới con số quá lớn nhng có thể nói cũng không phải là nhỏ

Chính từ những lợi ích to lớn của tín dụng thuê mua, một kênh dẫn vốn quan trọngtới các doanh nghiêp, một trong những nhân tố đẩy nhanh trình độ phát triển côngnghệ đã khiến nó trở thành một đề tài đợc tìm hiểu và nghiên cứu nhằm ứng dụng vàonớc ta trong những năm gần đây Với Việt Nam trong công cuộc đầu t Công nghiệphoá - Hiện đại hóa nền kinh tế thì nhu cầu vốn đầu t là rất lớn Tuy nhiên trong thờigian qua vốn đầu t để đổi mới máy móc thiết bị còn bị hạn chế bởi cơ chế đầu t cònnhiều bất cập Nhằm khắc phục thực trạng này việc đa ra một cơ chế đầu t hợp lý là

điều cấp thiết Chính vì vậy sự ra đời của một số công ty cho thuê tài chính ở Việt nam

là một giải pháp hữu hiệu Một trong số các công ty đó là “Công ty cho thuê tài

chính – Ngân Hàng Công Th Ngân Hàng Công Th ơng Việt Nam “

Tiện ích của nghiệp vụ cho thuê tài chính mang lại không phải là nhỏ Nó là mộtlối thoát cho cơn khát vốn gay gắt đang trói tay các doanh nghiệp Nhu cầu đầu t máymóc thiết bị mới không ngừng tăng qua các năm không chỉ vì hiện trạng của các doanhnghiệp hiện tại mà còn vì con số ngày càng tăng các doanh nghiệp mới đ ợc thành lập.Với một thị trờng đầu ra nh vậy, đáng ra trong thời gian qua cho thuê tài chính có thểtìm đợc những cơ hội phát triển nhẩy vọt Song những gì đang diễn ra không mang lạicho các công ty cho thuê tài chính nói chung và của Ngân Hàng Công Thơng nói riêngmột thị trờng phát triển nh mong muốn Trớc tình hình thuê và cho thuê hiện nay, phải

khẳng định cho thuê tài chính là “ một thị trờng đầy tiềm năng nhng đầu ra lại bế tắc”

Với đề tài “ Một số biện pháp nhằm phát triển hoạt động cho thuê tại Công ty cho thuê tài chính – Ngân Hàng Công Th Ngân hàng Công th ơng Việt Nam“ để từ đó có thể thấy rõ đợc vai

trò của cho thuê tài chính đối với sự phát triển kinh tế đồng thời tìm ra đ ợc những giảipháp phù hợp với điều kiện Việt nam nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của công ty

Do đó chuyên đề sẽ bao gồm những vấn đề chính sau đây:

Chơng I: Những vấn đề chung về cho thuê tài sản

Chơng II: Thực trạng hoạt động cho thuê của

Công ty cho thuê tài chính - Ngân hàng Công thơng Việt Nam

Chơng III: Một số giải pháp và kiến nghị nhằm phát triển hoạt động cho thuê tại công ty cho thuê tài chính - Ngân hàng Công thơng Việt Nam Tuy nhiên đây là một đề tài rộng lớn còn nhiều điều mới mẻ ở nớc ta và với sựhiểu biết còn hạn chế nội dung của chuyên đề không tránh khỏi những khiếm khuyết

em mong nhận đợc những ý kiến đóng góp của thầy cô để luận văn đợc bổ sung vàhoàn chỉnh

Nội dung

chuơng I

những vấn đề chung về cho thuê tài sản

I Cho thuê tài sản trong nền kinh tế thị trờng.

Dẫn Nhập: Hình thức tài trợ thông qua cho thuê tài sản (hay còn gọi là Leasing) đã cólịch sử lâu đời và diễn ra trong hầu hết mọi hoạt động kinh doanh, thuộc nhiều khu vực trênthế giới Tuy nhiên từ khi xuất hiện phơng thức cho thuê tài chính thì loại hình tài trợ này đã

có những bớc phát triển vợt bậc về qui mô và phạm vi địa lý Ngày nay nó đã trở thành mộthình thức tài trợ vốn cho kinh doanh khá phổ biến trên thế giới Sự phát triển về qui mô tài trợcũng diễn ra rất nhanh chóng và ngành cho thuê đã chiếm một phần rất quan trọng trong thụtrờng máy móc thiết bị và thị trờng vốn của nền kinh tế thế giới Song song với sự phát triển

về chiều rộng, sự phát triển về chiều sâu cũng diễn ra rất sôi động ngành cho thuê thế giới đãtạo ra nhiều phơng thức tài trợ khác nhau Những kiểu tài trợ này đan xen tạo ra những biếnthể rất phong phú và đa dạng Với mục đích nhận diện các phơng thức của cho thuê tài sản ch-

ơng I sẽ phân tích vào 2 loại hình thông dụng là thuê vận hành và thuê tài chính Thuê vậnhành là hình thức cho thuê có từ lâu đời và không phức tạp nhiều nên phần phân tích sẽ chủyếu tập trung vào cho thuê tài chính, một hình thức mới với Việt Nam, đang có những bớcphát triển nhảy vọt

1.Sơ lợc lịch sử tổ chức hoạt động cho thuê tài sản trên thế giới

Cho thuê tài sản là một công cụ tài chính đã đợc sáng tạo từ rất sớm trong lịch sửvăn minh nhân loại Theo các th tịch cổ, các giao dịch cho thuê tài sản đa xuất hiện từnăm 2800 trớc CN tại thành phố của ngời Sumerian của ngời UR Các thầy tu giữ vaitrò ngời cho thuê, ngời thuê là những nông dân tự do Tài sản đợc đem ra giao dịch th-ờng là công cụ sản xuất nông nghiệp Vào khoảng năm 1700 trớc CN, vau Babilon làHamnurabi đã ban hành nhiều văn bản quan trọng tạo thành một bộ luật lớn, trong đó

có đa những qui định về hoạt động cho thuê tài sản trong các nền văn minh cổ đạikhác nh Hy Lạp, Lã Mã hay Ai Cập cũng xuất hiện các hình thức cho thuê để tài trợ

cho việc sử dụng đất đai, gia súc, công cụ sản xuất Có thể nói rằng, rất nhiều vấn đềgiao dịch thuê mua ngày nay gặp phải đã đợc giải quyết từ nhiều thế kỷ trớc Tuynhiên các giao dịch thuê mua thời cổ đại thuộc hình thức thuê mua kiểu truyền thống(Traditional Lease) Phơng thức giao dịch của hình thức này tơng tự nh hình thức thuêvận hành ngầy nay và trong lịch sử hàng ngàn năm tồn tại của nó đã không có sự thay

đổi lớn nào về tính chất giao dịch

Đầu thế kỷ 19, hoạt động thuê mau đã có sự gia tăng đáng kể về số lợng và chủngloại thiết bị, tài sản cho thuê Đến đầu thập niên 50 của thế kỷ này, giao dịch thuê mau

đã có những bớc phát triển nhảy vọt, nhất là tại Hoa Kỳ Nguyên nhân của sự pháttriển này là do hoạt động thuê mua đã có những thay đổi về tính chất của gia dịch Đó

là sự xuất hiên của nghiệp vụ chi thuê tài chính (Finace Leasing) Nó xuất hiện đầutiên ở Hoa Kỳ, do công ty t bản Unitel State Leasing Corporation sáng tạo ra Sau đónghiệp vụ Leasing phát triển sang Châu Âu và đã đợc ghi vào luật thuê mau của Pháp,năm 1960 với tên gọi “Crédit Bail” Cũng năm 1960 hợp đồng thuê mau đầu tiên đã đ-

ợc thảo ra ở Anh

Từ khi xuất hiện hình thức cho thuê tài chính, các hoạt động giao dịch thuê mua

đã có những bớc phát triển hết sức mạnh mẽ cả về chủng loại tài sản, thiết bị và khối l ợng giao dịch Trong giao dịch chi thuê mua ngày nay, các công ty chi thuê tài chính(Leasing) có thể thuê những nhà máy hoàn chỉnh theo phơng thức chìa khoá trao tay

-Đồng thời về mặt chủng loại, hoạt động thuê mau bao gồm từ các thiết bị, dụng cụ vănphòng cho tới những toà nhà lớn Chỉ tính riêng tại Hoa Kỳ tổng số vốn thiết bị chothuê năm 1987 ớc tính lên tới 107,9 tỷ USD và có tốc độ gia tăng 7% mỗi năm Ngàynay nghành thuê mua thiết bị Hoa Kỳ chiếm khoảng 25% - 30% tổng số tiền tài trợcho các giao dịch mua bán thiết bị hàng năm Còn ở Anh theo các số liệu của Hiệp HộiTín Dụng thuê mua thiết bị, thì năm 1994, thuê vận hành chiếm khoảng 20% vốn tàitrợ cho các hoạt động thuê mua của nớc Anh, tổng giá trị thuê mua đạt khoảng 60 tỷUSD Đối với các nớc Châu á, thuê tài chính cũng đã có những bớc phát triển đáng kểbắt đầu từ thập niên 70 và không có một chuẩn mực nào đối với tổ chức hoạt động củacông ty Leasing Chỉ có 2 nớc là Hàn Quốc và Philipin là có luật Leasing, còn các nớckhác hoạt động của công ty Leasing do các luật khác chi phối nh luật thuế, luật thơngmại, luật đầu t…ở các khu vực khác hoạt động cho thuê tài chính cũng có những bớcphát triển mạnh mẽ, nhất là trong những năm gần đây là do nó là một hình thức tài trợ

có tính an toàn cao, tiện lợi và có hiệu quả đối với các bên tham gia Theo các số liệuthống kê cho thấy năm 1995 nghành công nghiệp cho thuê mua thế giới có giá trị trao

đổi chiếm khoảng 350 tỷ USD

2 cho thuê tài sản và các phơng thức của cho thuê tài sản

Thoả thuận thuê tài sản ( Leasing Agreement ) là một hợp đồng giữa hai haynhiều bên liên quan đến một hay nhiều tài sản Ngời cho thuê (chủ tài sản - TheLessor) chuyển giao tài sản cho ngời thuê ( ngời sử dụng tài sản - The Lessee) độcquyền sử dụng trong một khoảng thời gian nhất định đổi lại ngời thuê phải trả một sốtiền cho chủ tài sản tơng ứng với quyền sử dụng

Ngày nay cho thuê tài có những phơng thức rất đa dạng Nhiều phơng thức chothuê có những mối liên hệ rất phức tạp đòi hỏi phải tốn nhiều thời gian công sức vàtrình độ chuyên môn cao để nghiên cứu phân tích chúng Những hình thức nh vậy rấthiếm khi xảy ra, do đó trong những phần sau chỉ tập trung phân tích vào 2 loại hìnhthông dụng, mang tính phổ biến trong sản xuất kinh doanh

3.a Định nghĩa về cho thuê vận hành

Cho thuê vận hành không phải là phơng thức tài trợ mua sắm máy móc thiết bị.Ngời đi thuê ký hợp đồng sử dụng các thiết bị có sẵn của Công ty cho thuê nh máybay, phơng tiện vận tải, máy móc trong thi công cơ giới và cũng có thể là máy mócthiết bị dùng trong công nghiệp chi phí mua thiết bị đợc thu hồi qua các lần thuê vàthanh lý thiết bị

Thuê vận hành đã có lịch sử rất lâu đời nên còn đợc gọi là cho thuê truyền thống(Traditional Lease) Trong nền sản xuất nông nghiệp, các loại tài thờng đợc sử dụngtrong cho thuê vận hành bao gồm: ruộng đất, công cụ lao động, nhà cửa, gia súc kéo Ngày nay các loại tài sản đợc sử dụng rất đa dạng: các loại máy móc công nghiệp,thiết bị văn phòng, các bất động sản

Hình thức thuê vận hành có thể coi là một loại hợp đồng để chấp hành, tài sảnkhông đợc ghi chép vào sổ sách kế toán của ngời thuê mà phần tiền trả theo thoả thuận

đợc ghi nh mọi khoản chi phí bình thờng khác Trong hợp đồng này không dự kiếnchuyển giao quyền sở hữu thiết bị khi hết hạn thuê

Ngời cho thuê

Quyền sở hữu tài sản và dịch vụ

Trả tiền thuê

Ngời thuê

3.b Đặc điểm của cho thuê vận hành

- Thời gian thuê ngắn hơn nhiều so với thời gian hữu ích của tài sản hay thiết bị.Bởi vậy tổng số tiền mà ngời thuê trả là rất nhỏ so với tổng già trị của tài sản Tronghình thức cho thuê này, ngời chủ sở hữu kỳ vọng vào việc tiếp tục cho thuê hay bán tàisản đó để bù đắp chi phí bỏ ra ban đầu và thu đợc lợi nhuận

- Tiền thuê thờng cao hơn trong các thoả thuận cho thuê tài chính do ngoài tiềntrả cho quyền sử dụng tài sản hay hởng dịch vụ, ngời thuê còn phải trả thêm các loạichi phí khác nh chi phí bảo trì, sửa chữa, bảo hiểm

Tuy nhiên trong trờng hợp thực tế, do tính chất chuyên môn hoá cao các hoạt

động phục vụ cho việc thuê của các công ty chuyên kinh doanh thuê mua nên giá cảthờng thấp hơn chi phí thuần để mua tài sản cộng với phần dịch vụ, bảo trì, bảo hiểm

mà ngời thuê tự cung ứng Tiền thuê của phơng thức này của phơng thức này cao haythấp hơn thuê tài chính hay mua tài sản không phụ thuộc vào dịch vụ bảo trì, bảo dỡnghay các chi phí vận hành mà chủ yếu phụ thuộc vào tính hiệu quả của việc cung cấpcác dịch vụ đó cộng với giá mua tài sản

- Ngời cho thuê phải chịu mọi thiệt hại và rủi ro, đồng thời ngời cho thuê còn đợchởng lợi do sự gia tăng giá trị của tài sản cùng những quyền lợi phụ nh sự giảm thuếhay các chính sách khuyến khích khác của Nhà nớc Để tránh mọi thiệt hại rủi ro, ngờicho thuê tính trớc những chi phí này vào khoản tiền thuê Do đó tài sản có mức rủi rocàng cao thì giá cho thuê càng cao

- Trong thoả thuận thuê vận hành, ngời thuê có quyền huỷ ngang hợp đồng, trảlại tài sản thiết bị trớc khi hết hạn Đây là một lợi thế đối với ngời thuê, bởi trong thời

đại bùng nổ công nghệ ngày nay, các loại máy móc thiết bị có tốc độ lạc hậu rất nhanhchóng Song các công ty chuyên doanh cho thuê (Leasing Company) thờng có mộtmạng lới chi nhánh rất rộng rãi và có khả năng cải tiến, sửa chữa các loại máy móc Do

đó họ có thể điều chuyển các loại máy móc thiết bị đến những nơi khách hàng có nhucầu phù hợp hoặc cải tiến gia tăng thêm chức năng cho tài sản để phù hợp với trình độcông nghệ đơng thời Bởi vậy họ có thể khắc phục đợc yếu tố lạc hậu công nghệ củathiết bị

- Ngời cho thuê còn phải đảm nhiệm các nghĩa vụ nh bảo hiểm, đóng thuế tàisản, cung cấp tài sản thay thế cho các tài sản thur bị hỏng

4 Thuê tài chính ( Finance Lease)

4.a Định nghĩa về Finance Lease

Điều đầu tiên cần đợc xem xét là thuật ngữ Finance Lease Thực chất nên gọi

ph-ơng thức finance lease là tài trợ thuê mua, tín dụng thuê mua, thuê mua thuần hay chothuê tài chính

Về cơ bản, vấn đề đang đề cập ở đây đợc ’’du nhập” từ nớc ngoài, từ tiếng Anh

là finance lease (một số tài liệu gọi là Net lease, Capital lease) hay tiếng Pháp là bail Chính từ những chữ tiếng Anh:fiance là tài chính hay tài trợ còn lease là thuê nêncác nhà dịch thuật đã đa ra nhiều tên gọi nh: Cho thuê tài chính, leasing, tài trợ thuê

crédit-mua, cho thuê vốn Trong tiếng Pháp crédit là tín dụng còn bail có nghĩa là thuê nên cóthể dịch là tín dụng thuê mua

Khi dịch từ tiếng nớc ngoài thì thuật ngữ không cần bám sát từ mà cần đảm bảokhái quát đợc bản chất của sự vật hiện tợng mà thuật ngữ đang mô tả

Nếu gọi là cho thuê tài chính theo các văn bản chính thức qui định thì liệu phải

hiểu tài chính ở đây là gì, ngay cả khái niệm về tài chính cũng đợc hiểu theo nhiều các

khác nhau Điều này dễ dẫn đến khó khăn cho những ngời muốn tìm hiểu về loại hìnhnghiệp vụ mới này Mặt khác, ở đây đối tợng các công ty cho thuê lại là tài sản

Nếu dịch là cho thuê theo phơng thức thuê mua thì khá chuẩn về mặt bản chất củanghiệp vụ Nghĩa là, việc cho thuê tài sản đồng thời bên thuê có thể mua lại tài sản theomột giá đã thoả thuận nếu bên thuê trả đủ tiền thuê và tuân thủ các điều kiện của hợp

đồng

Nh vậy, nếu dùng chính xác thì nên gọi finance lease hay leasing là cho thuê theophơng thức thuê mua hay thuê mua.(cho thuê theo phơng thức thuê mua khi đứng trêngiác độ bên cho thuê, còn thuê mua trên giác dộ bên thuê) Tuy nhiên vấn đề thuật ngữkhông đóng vai trò quá quan trọng mà ở đây là cần hiểu đúng và chính xác vấn đề,

trong bài sẽ tiếp tục sử dụng thuật ngữ cho thuê tài chính theo nh các văn bản chính

thức và đang đợc sử dụng phổ biến hiện nay

Khái niệm cho thuê tài chính cũng không đợc định nghĩa chuẩn Thuê tài chính làmột phơng thức tài trợ tín dụng trung hay dài hạn không thể huỷ ngang Theo phơngthức này, ngời cho thuê thờng mua tài sản, thiết bị mà ngời thuê cần và đã thơng lợng từtrớc các điều kiện thuê tài sản đó với nhà cung cấp hoặc ngời cho thuê cung cấp tài sảncủa họ cho thuê Tuỳ theo qui định của từng quốc gia, đợc coi là thuê tài chính khi thờihạn thuê thờng chiếm phần lớn đời sống hữu ích của tài sản và hiện giá thuần của toàn

bộ các toàn bộ các khoản tiền cho thuê phải đủ để bù đắp những chi phí mua tài sản tạithời điểm bắt đầu hợp đồng Mỗi nớc trên thế giới định nghĩa khác nhau về cho thuê tàichính do luật pháp của nớc đó chi phối, đặc biệt là luật thuế

Theo Nghị định 64/CP ngày 9/10/1996 của Chính Phủ “ Quy chế tạm thời về tổ chức và hoạt động của công ty cho thuê tài chính “ qui định “ Cho thuê tài chính là hoạt

động tín dụng trung dài hạn thông qua việc cho thuê máy móc thiết bị và các động sảnkhắc Bên cho thuê cam kết mua máy móc thiết bị và động sản theo yêu cầu của bênthuê còn bên thuê thanh toán tiền thuê trong suốt thời hạn thuê đợc hai bên thoả thuận

và không đợc huỷ bỏ hợp đồng trớc hạn Khi kết thúc thời hạn thuê, bên thuê đợcchuyển quyền sở hữu, mua lại hoặc tiếp tục thuê tài sản đó theo các điều kiện đã thoảthuận trong hợp đồng thuê “

Từ những qui định chung trên đã tạo ra nhiều phơng thức cho thuê tài chính khácnhau nhng tất cả đều có một qui trình cơ bản nh sau ( các loại khác cũng có thể coi làphái sinh của phơng thức này )

Công ty

cho thuê tài chính

Thanh toán

Thanh toán

tiền thuê

Thoả thuận về lựa chọn máy móc, thiết bị

Nhà cung cấp Bên thuê

Máy móc thiết bị Giao hàng, lắp đặt và bảo dỡng

Nh vậy cho thuê tài chính là một biện pháp tài chính thay thế việc vay vốn ngânhàng để tài trợ việc mua sắm thiết bị Tuy nhiên giữa đi thuê tài chính và vay vốn ngânhàng có những điểm giống và khác nhau Thông qua bảng dới đây sẽ giúp chúng taphân biệt đợc 2 loại hình này

Tiêu thức Thuê tài chính Vay vốn trung dài hạn của Ngân HàngHình thức tài trợ Bằng hiện vật Bằng tiền

Đối tợng Các loại động sản Động sản và bất động sản

Quyền sở hữu Do bên cho thuê chiếm giữ chođến khi quyền mua của bên

thuê đơc thực hiện

Bên đi vay chiếm giữ

ngay từ đầu

4.b Đặc điểm của Finance Lease

Thực tế cho thấy việc đa ra những tiêu chuẩn nhận dạng cụ thể, rõ ràng về giaodịch cho thuê tài chính là một vấn đề cần đợc quan tâm Một hệ thống tiêu chuẩn chínhxác sẽ góp phần phân định rõ ràng giao dịch cho thuê tài chính với các giao dịch thơngmại cũng nh các hoạt động tài chính khác Từ đây tránh đợc sự trùng lắp, mâu thuẫncủa những văn bản pháp luật không phù hợp Thế nhng, khi nói đến đặc điểm của chothuê tài chính thì vẫn cha có sự thống nhất giữa các quốc gia cũng nh các tổ chức quốc

tế Có thể liệt kê một số nhóm đặc điểm mà các nớc, các tổ chức đa ra để nhận dạngcho thuê tài chính nh sau:

Thứ nhất, theo IASC, nghiệp vụ nào thoả mãn một trong bốn điều kiện sau thì

đ-ợc xem là cho thuê tài chính:

+ Quyền sở hữu tài sản đợc chuyển giao khi hợp đồng hết hạn

+ Hợp đồng có quy định quyền mặc cả mua

+ Thời giá của tổng các khoản tiền thuê lớn hơn hoặc bằng giá trị của tài sản.+ Hiện giá của các khoản tiền thuê gần bằng hoặc lớn hơn giá trị thị trờng củatài sản

Thứ hai: theo Hiệp định thống nhất luật dân sự về tín dụng thuê mua quốc tế do

Hiệp hội tín dụng thuê mua quốc tế thoả thuận thì giao dịch thuê mua gồm những

đặc điểm sau:

+ Ngời thuê chỉ rõ thiết bị và lựa chọn nhà cung cấp không phụ thuộc vào những

kỹ năng và ý kiến của ngời cho thuê

+ Thiết bị đợc đề cập trong thoả thuận thuê mua do ngời cho thuê mua theo thoảthuận giữa ngời cho thuê và ngời thuê, trong tình trạng mà ngời thuê biết rõ nhàcung cấp.

+ Những khoản tiền thuê phải trả theo thoả thuận của thuê mua đợc tính theo

ph-ơng thức trả dần hay trả ngay một phần đáng kể chi phí mua thiết bị

Thứ ba: theo tiêu chuẩn của Uỷ ban kế toán Hoa Kỳ thì giao dịch thuê mua là

giao dịch thoả mãn những điều kiện:

+ Quyền sở hữu tài sản đợc chuyển giao cho ngời đi thuê khi chấm dứt hợp đồngthuê

+ Hợp đồng thuê cho phép ngời đi thuê đợc quyền chọn mua tài sản thuê với giáthấp hơn ở một thời điểm nào đó hay đến khi chấm dứt thời hạn thuê

+ Thời hạn thuê phải bằng 75% hoặc cao hơn đời sống hoạt động ớc tính của tàisản thuê

+ Giá trị hiện tại của các khoản thanh toán tiền thuê tối thiểu là 90% so với giá trị tài sảnthuê

Nhìn chung trong luật của nhiều quốc gia thì tuỳ vào tình hình cụ thể mà nhữngnhà làm chính sách có một số thay đổi liên quan đến đặc điểm của tín dụng thuê mua.Trên cơ sở các tiêu chuẩn phân loại của ISAC, mỗi quôc gia đều có những qui định cụthể trong luật thuê mua của họ dựa trên những điều kiện cụ thể của mỗi nớc Những qui

định này có những khác biệt nhất định, song về cơ bản chúng không mâu thuẫn và tuỳtheo mức độ những qui định này có thể chi tiết, cụ thể hơn Chẳng hạn nh quyền chonmua tài sản thuê khi kết thúc hợp đồng ở Anh, Nhật, Hàn quốc, Thái Lan, Pakistan làkhông bắt buộc trong khi đó ở các quốc gia khác nh Mỹ, anh Nhật và Việt nam là bắtbuộc, nhng một số quốc gia khác thì bị cấm nh Malaysia, Singapore, ấn Độ Thời hạnthuê tính theo đời sống hữu dụng của tài sản thuê thì ở Anh là phần lớn, ở Mỹ là  75

% tối đa không quá 30 năm, ở Nhật đối với loại tài sản < 10 năm thì tối đa là 70%, cònvới tài sản >10 năm là 60% và không quá 120%, với Hàn Quốc tài sản nhỏ hơn 5 năm

là 70% còn lại là 60%, ở nớc ta qui định chung là lớn hơn 75% Hiện giá các khoản tiềnthuê tối tiểu so với giá trị hợp lý của tài sản thì ở Indonexia thì là trả đủ tiền thuê, HànQuốc thì không qui định, với Việt Nam và đa số các nớc thì qui định  90%

Tại Việt nam, Thể lệ tín dụng thuê mua đã quy định 3 tiêu chuẩn làm cơ sở phân

biệt thuê mua tại điều 7 và Hệ thống tài khoản kế toán doanh nghiệp ban hành theoquyết dịnh số 1025 TC/CĐKT ngày 14/12/1995 của Bộ trởng bộ Tài chính cũng quy

định 4 tiêu chuẩn để phân biệt thuê mua với các hình thức thuê khác

Cụ thể nh sau:

Theo thể lệ tín dụng thuê mua, một giao dịch tín dụng thuê mua phải đáp ứng ít

nhất một trong những yêu cầu sau:

+ Khi kết thúc thời hạn thuê theo hợp đồng tín dụng thuê mua, quyền sở hữutài sản thuê đợc chuyển cho bên thuê hoặch bên thuê có quyền đợc lựa chọn quyềnmua tài sản thuê theo một mức giá danh nghĩa đợc thoả thuận từ trớc, thấp hơn giátrị thực tế của tài sản vào ngày mua lại tài sản hay tiếp tục thuê tài sản đó

+ Thời hạn thuê ít nhất phải bằng 60 % thời gian cần thiết để khấu hao tài sảnthuê.

+ Tổng số tiền thuê do bên thuê thanh toán cho tổ chức tín dụng trong thời hạnthuê ít nhất phải tơng đơng với giá trị thị trờng của tài sản thuê vào thời điểm ký hợp

đồng

Hiện nay, Thể lệ tín dụng thuê mua đã đợc thay thế bằng Quy chế đợc ban hành

kèm theo Nghị định 64CP về hoạt động của công ty cho thuê tài chính Những đặc

điểm trong quy chế này đa ra hoàn toàn trùng hợp với quy định của Bộ tài chính:

Quy chế chỉ ra: Nghiệp vụ cho thuê tài chính phải thoả mãn một trong 4 điều kiện+ Khi kết thúc thời hạn thuê hợp đồng, bên thuê đợc chuyển quyền sở hữu tài sảnthuê hoặc tiếp tục thuê theo sự thoả thuận của 2 bên

+ Nội dung hợp đồng thuê có quy định khi kết thức thời hạn thuê, bên thuê đợcquyền lựa chọn mua tài sản thuê theo giá danh nghĩa hoặc thấp hơn giá trị thực tế củatài sản tại thời điểm mua lại

+ Thời hạn cho thuê một loại tài sản ít nhất phảI bằng 60% thời gian cần thiết đểkhấu hao tài sản thuê

+ Tổng số tiền thuê một loại tài sản quy đinh tại hợp đồng thuê, ít nhất phải tơng

đơng với giá tài sản đó trên thị trờng vào thời điểm ký hợp đồng

Qua các đặc điểm trên, nhìn chung tuy có một số điểm khác nhau nhng đặc điểmchung về cho thuê tài chính đều quan tâm đến những điểm chính sau:

 Đối tối tợng cho thuê là những động sản phục vụ cho sản xuất kinh doanh Nh vậy hàng hoá sử dụng cho tiêu dùng cá nhân không đợc áp dụng ở đây.

 Ngời thuê có quyền lựa chọn tài sản thuê.

 Ngời thuê sử dụng hầu hết thời gian hữu dụng của tài sản ( thờng chiếm 70% )

60%- Ngời thuê sở hữu tài sản thuê trong suốt thời hạn thuê Phần lớn các chi phí bảo trì, bảo hiểm, rủi ro thuế và các lợi ích phát sinh trong quá trình sử dụng tài sản đợc chuyển từ ngời cho thuê sang ngời thuê.

 Hợp đồng cho thuê tài chính là một loại hợp đồng không đợc huỷ ngang.

 Kết thúc hợp đồng thuê bên thuê có quyền mua lại tài sản thuê với giá tợng trng

đã đợc dự liệu trớc trong hợp đồng hoặc bên cho thuê chuyển giao quyền sở hữu hay ngời thuê cũng có thể tiếp tục thuê tài sản hay làm đại lý bán tài sản đó tuỳ theo sự uỷ quyền của ngời cho thuê.

5 Phân biệt cho thuê tài chính với cho thuê vận hành

Khi nói đến đặc điểm của một sự vật hiện tợng, ngoài việc nêu đợc bản chất thìcòn phải chỉ ra đợc sự khác biệt của sự vật hiện tợng đó với các sự vật hiện tợng gần t-

ơng đồng khác Đối với cho thuê tài chính thì phải phân biệt đợc với hoạt động chothuê vận hành

Sự phân loại giữa thuê vận hành và thuê tài chính dựa trên hai căn cứ cơ bản là:

- Những rủi ro và những biện pháp đảm bảo cho giá trị còn lại của tài sản thuê

do bên nào thực hiện

- Quyền sử dụng và hởng toàn bộ các lợi ích kinh tế do tài sản thuê mang lại có

đợc chuyển giao cho ngời thuê hay không

Dựa trên những tiêu chuẩn này, uỷ ban Tiêu chuẩn kế toán quốc tế (IASC) đã đề

ra 4 tiêu chuẩn làm cơ sở chung để phân loại và nhận diện các loại hợp đồng cho thuêtài sản thuộc phơng thức nào

*0 Quyền sở hữu tài sản có đợc chuyển giao cho ngời thuê khi kết thúc hợp đồng

không? Nếu đó thì đó là giao dịch thuê tài chính, nếu không thì là thuê vận hành

*1 Trong hợp đồng có qui định quyền chọn mua tài sản thuê khi kết thúc hợp

đồng với giá tợng trng hay không? Nếu có là giao dịch thuê tài chính, còn không thì làthuê vận hành

*2 Thời gian của hợp đồng thuê có chiếm phần lớn thời gian hữu dụng của tài sản

hay không? Nếu thỏa mãn thì giao dịch thuộc thuê tài chính, các trờng hợp còn lạithuộc thuê vận hành

*3 Hiện giá thuần của toàn bộ các khoản tiền thuê tối thiểu do ngời thuê trả có

t-ơng đt-ơng hoặc lón hơn giá trị thị trờng của tài sản tại thời điểm bắt đầu hợp đồng? Nếu

có là giao dịch thuê tài chính và không là thuê vận hành

Tất cả mọi giao dịch thuê tài sản nếu thoả mãn một trong bốn tiêu chuẩn này đềuthuộc phơng diện thuê tài chính Những giao dịch còn lại thuộc thuê vận hành Sơ đồsau tóm tắt qui trình phân loại này:

Tài sản Quyền sở hữu đợc chuyển giao Có

khi thời hạn cho thuê chấm dứt

KHÔNG

Hợp đồng thuê có qui định quyền Có

chọn mua theo giá tợng trng

KHÔNG

Thời hạn thuê chiếm phần lớn Có

thời gian hữu dụng của tài sản

KHÔNG

Giá trị hiện tại của các khoản tiền Có

thuê tối thiểu lớn hơn hay tơng

đơng với giá trị tài sản

Thuê vận hành Thuê tài chínhCũng có thể so sánh giữa thuê tài chính và thuê vận hành nh sau

Stt Tiêu thức Thuê vận hành Thuê tài chính

2 Thời hạn thuê Rất ngắn so với đời sống

hữu ích của tài sản Thờng dài hơn một nửa cho tớibằng đời sống hữu ích của tài sản

3 Quyền huỷ

Hợp đồng Đợc quyền huỷ ngang hợp đồng Không đợc quyền huỷ ngangHợp đồng

4 Rủi ro Ngời cho thuê chịu mọi rủi

ro thiệt hại Ngời thuê chịu mọi rủi ro thiệthại

5 Chi phí Ngời cho thuê chịu mọi

chi phí vận hành, bảo trì, dịch vụ, phí bảo hiểm…

Ngời thuê chịu mọi chi phí vậnhành, bảo trì, bảo hiểm…

6 Ưu đãi về thuế Ngời cho thuê hởng và khấu trừ vào tiền thuê

7 Bồi thờng Tiền bồi thờng bảo Hiểm ngời cho thuê hởng

8 Cung ứng tài

sản thuê Tài sản thuê thờng do ngời cho thuê cung cấp Thờng do ngời thuê đặt hàngGiao nhận và sử dụng

9 Tiền bán

tài sản Thuộc quyền sử dụng của ngời cho thuê Nếu lớn hơn so với giá qui định Của ngời cho thuê đợc chuyển

Cho ngời cho thuê hởng nh một khoảnhoa hồng bán hàng hay

đợc khấu trừ vào tiền thuê

Mà ở đây đó là vấn đề đầu ra và đầu vào của công ty Đối với công ty cho thuê tài chính thì đó

là vấn đề huy động vốn và sử dụng vốn Vấn đề sử dụng của công ty có thể tìm hiểu dói rấtnhiều góc độ khác nhau Trong phần này sẽ tìm hiểu ở những lĩnh vực hoạt động của công ty.Công ty cho thuê tài chính không chỉ hoạt động trong lĩnh vực cho thuê tài chính nh mọi ngòithờng hiểu mà nó còn hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác Từ những lý luận chung này sẽ đợcxem xét đánh giá hoạt động cho thuê của công ty cho thuê tài chính

1 Các loại công ty Leasing

Tuỳ theo pháp luật của từng nớc qui định, nên mỗi nớc có những định nghĩa khácnhau về công ty Cho thuê tài chính Nhng nhìn chung có thể đa ra một định nghĩa tổngquát nh sau: Công ty Leasing thờng là một định chế tào chính, và các Ngân hàng, cáctập đoàn công nghiệp có thể tham gia kinh doanh nh một chức năng hoạt động của các

tổ chức này Một cách tổng quát Công ty Leasing hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực chothuê

Tại các nớc phát triển nhìn chung công ty Leasing có thể chia làm 3 loại:

 Công ty cho thuê tài chính độc lập ( Independent Leasing Company ): Loại

hình công ty này thờng đợc hình thành từ các chuyên gia tài chính có đầy đủ kiến thứckinh nghiệm chuyên môn trong lĩnh vực nghiên cứu dự án, đánh giá giá trị tài sản Cáccông ty này thờng có một mạng lới kinh doanh rất rộng rãi và có khả năng sửa chữa, cảitiến các loại thiết bị máy móc Do đó họ có thể điều chuyển các loại máy móc thiết bị

đến những nơi khách hàng có nhu cầu hoặc cải tiến gia tăng thêm chức năng cho tài sản

để phù hợp với trình độ công nghệ đơng thời ở nhiều nớc các công ty cho thuê tài

chính độc lập thờng tập trung cho thuê một số loại tài sản nhất định hay tập trung vàomột số ngành công nghiệp nhất định ( giao thông, nông nghiệp )

 Công ty cho thuê tài chính phụ thuộc (Captive Leasing Company): loại hình

công ty này thờng là các công ty con của các tập đoàn công nghiệp lớn Các công tynày chủ yếu cho thuê các tài sản do công ty mẹ sản xuất

 Công ty cho thuê thuộc sở hữu ngân hàng (Bank-related Leasing Company):

Loại hình công ty này xuất hiện muộn hơn 2 loại hình công ty cho thuê ở trên và cáchthức kinh doanh của loại hình công ty này cũng có rất nhiều khác biệt với các loại hìnhcông ty cho thuê khác Các công ty cho thuê thuộc sở hữu ngân hàng thờng cho thuênhững tài sản theo yêu cầu của khách hàng và với kinh nghiêm tài trợ, khả năng nguồnvốn lớn giúp cho các công ty này có thể đáp ứng phần lớn nhu cầu của khách hàng vềcác loại tài sản có gía trị lớn, thời gian thuê kéo dài tuy nhiên hoạt động của công tynày cũng có nhiều điều bất lợi do thiếu các kiến thức chuyên môn về tài sản cho thuê

2 Chức năng cơ bản của công ty Leasing

Xem xét bản chất của nghiệp vụ cho thuê tài chính, chúng ta sẽ thấy công ty

cho thuê tài chính là loại hình tổ chức tín dụng phi ngân hàng mà nội dung kinh doanh thờng xuyên là cho thuê máy móc thiết bị, các động sản và bất động sản (nếu đợc pháp luật cho phép, ở Việt nam thì không ) Nhìn chung, các công ty cho thuê tài chính đều

có các chức năng cơ bản:

+ Huy động các nguồn vốn trong phạm vi đợc pháp luật cho phép

+ Sử dụng các nguồn vốn để thực hiện nghiệp vụ cho thuê tài sản theo phơng thứcthuê mua

+ Công ty cho thuê tài chính cũng có thể thực hiện một số chức năng nh t vấn, bảolãnh cho khách hàng về những dịch vụ có liên quan đến nghiệp vụ cho thuê tàichính và các nghiệp vụ khác nếu pháp luật cho phép

Nh vậy cũng nh một doanh nghiệp mà hoạt động kinh doanh của nó nhằm mục

đích tối đa hoá lợi nhuận Để xem xét vấn đề hoạt động kinh doanh của nó thì cần phảixét đến vấn đề đầu ra và đầu vào mà ở đây là vấn đề huy động vốn và sử dụng vốn Đốivới công ty cho thuê tài chính thì sử dụng vốn có tính chất phức tạp hơn, để làm rõ đ ợcvấn đề này việc phân tích thị trờng của công ty đóng một vai trò quan trọng bởi thị tr-ờng hoạt động của nó khá đa dạng Những vấn đề này sẽ đợc làm rõ ở những phần dới

đây

3 Huy động vốn và sử dụng vốn của công ty Leasing

3.a Huy động vốn

Lựa chọn và huy động vốn phù hợp với từng điều kiện cu thể với chi phí thấp nhất

là một trong những yếu tố quan trọng quyết định sự thành bại của một doanh nghiệp.Một doanh nghiệp có thể chia toàn bộ nguồn vốn thành dài hạn, trung hạn và ngắn hạn

Do đặc điểm của nghiệp vụ cho thuê tài chính là việc tài trợ tín dụng trung, dài hạn nên

nguồn vốn của công ty chủ yếu cũng là nguồn trung, dài hạn Chúng có thể gồm cácnguồn sau:

- Vốn tự có:

Khi công ty cho thuê tài chính thành lập bao giờ chủ sở hữu cũng phải đầu t một

số vốn nhất định Số vốn này có tổng giá trị tối thiểu phải bằng với vốn pháp định.Tuỳthuộc loại hình sở hữu mà vốn tự có của công ty có các hình thức khác nhau Một bộphận khác cũng rất quan trọng thuộc vốn tự có là lợi nhuận để lại sau khi công ty đãhoạt động đợc một thời gian Nhiều quan điểm cho rằng sử dụng vốn tự có không phảitốn chi phí Tuy nhiên, nếu xét về mặt lý thuyết thì chi phí vốn của vốn tự có chính làchi phí cơ hội (khái niệm chi phí vốn sẽ đợc làm rõ trong các phần sau.) ở đây, tỷ suấtlợi nhuận mà chủ sở hữu mong muốn trên phần lợi nhuận để lại mình bỏ ra là chi phícủa nó hoặc là tỷ suất lợi nhuận mà ngời chủ sở hữu mong đợi kiếm đợc từ khoản đầu t

có mức rủi ro tơng đơng

- Phát hành trái phiếu (trong nớc hoặc nớc ngoài):

Trái phiếu là tên chung của các giấy vay nợ trung và dài hạn Tuỳ theo luật pháp

và tập quán từng nớc các công tycó thể phát hành trai phiếu với các kỳ hạn khác nhau

Ví dụ, các công ty Hoa Kỳ thờng phát hành trái phiếu với kỳ hạn phổ biến là 5 năm và

1 năm Một trong những vấn đề cần xem xét trớc khi phát hành là lựa chọn loại tráiphiếu nao phù hợp nhất với điều kiện của công ty và tình hình của thị trờng tài chính.Một số loại trái phiếu thờng đợc lu hành nh: Trái phiếu có lãi suất cố định và trái phiếu

có lãi suất thả nổi

- Phát hành cổ phiếu:

Thông thờng, ngời ta chia cổ phiếu thành hai loại cổ phiếu thờng và cổ phiếu u tiên.Tuy nhiên có thể khái quát cổ phiếu là loại giấy tờ có giá chứng nhận quyền sở hữu đối vớicác tài sản của công ty phát hành cổ phiếu Công ty cho thuê có thể phát hành cổ phiếu đểduy trì tỷ lệ nợ trên tổng nguồn vốn (giữ vững khả năng thanh toán, củng cố uy tín tài chính),hoặc để mở rộng quy mô

- Vay nợ từ các tổ chức tín dụng khác (trong nớc hoặc nớc ngoài):

Khi đi vào hoạt động ổn định và xác lập đợc vị thế trên thị trờng, công tycho thuê tài chính có thể xin vay trung và dài hạn từ các tổ chức tín dụng trongvàngoài nớc để tìm kiếm mức lãi suất thấp Số nợ này có thể đợc thế chấp bằngquyền sở hữu các loại thiết bị đang tài trợ hoặc có sự bảo lãnh của các chủ sở hữucông ty Kỳ hạn vay cũng là một vấn đề đợc đặc biệt lu ý đối với công ty

- Nguồn vốn trả chậm tiền mua thiết bị.:

Do tập trung chuyên doanh vào một số loại thiết bị, máy móc nhất định, nên công

ty cho thuê tài chính thờng có mối quan hệ với một vài nhà cung cấp Bởi vậy, công tycho thuê tài chính có thể mua trả chậm một số máy móc thiết bị để tài trợ cho kháchhàng, sau khi nhận tiền thuê sẽ chuyển trả cho nhà cung cấp Điều cần xme xét cẩnthận ở đây cũng là phối hợp chính xác kỳ hạn thu tiền thuê và thời hạn trả nợ cho nhàcung cấp

- Thuê mua từ các công ty cho thuê nớc ngoài.:

Đây cũng gần tơng t nh loại thuê mua bắc cầu Nếu phí cho thuê của một công tycho thuê nớc ngoài nào đó là rẻ tơng đối so với chi phí thuê mua trong nớc và tỷ giáhối đoái có xu hớng ổn định thì công ty có thể tiến hành thuê tài sản theo nghiệp vụ chothuê tài chính rồi đem cho các doanh nghiệp trong nớc thuê lại Trờng hợp này diễn ra

theo hớng công ty cho thuê tài chính thuộc các nớc đang phát triển thuê tài sản từ cáccông ty thuộc các nớc phát triển vì lãi suất nói chung và phí cho thuê nói riêng ở các n-

ớc phát triển thờng rẻ hơn các nớc đang phát triển

- Nhận tiền gửi từ công chúng:

Một số nớc cấm các công ty cho thuê tài chính huy động tiền gửi từ công chúngnhng một số khác thì lại cho phép nhận tiền gửi có kỳ hạn (Ân Độ) Việc cho phépnhân tiền gửi có kỳ hạn xuất phát từ nhiều lý do nhng một trong những lý do cơ bản là:nếu kỳ hạn tiền tiết kiệm tơng đối dài đồng thời không cho phép rút tiền trớc hạn thì sẽ

có rất ít rủi ro xảy ra và đây đợc coi nh biện pháp đa dạng hoá các hình thức huy độngvốn của công ty cho thuê tài chính khi thị trờng chứng khoán cha phát triển

Nh vậy, về cơ bản một công ty cho thuê tài chính có thể huy động từ khá nhiềunguồn vốn khác nhau Nói chung, công ty bắt đầu phải sử dụng những nguồn tài trợ cóchi phí thấp nhất, nhng khi đã hết các nguồn tài trợ có chi phí thấp, công ty sẽ phảitrông chờ vào các nguồn nguồn vốn có chi phí cao hơn Vậy chi phí vốn là gì ?

Có thể hiểu khái quát rằng chi phí của một loại vốn cụ thể nào đó là chi phí trả chonguồn vốn huy động, nó đợc tính bằng số lợi nhuận cần phải đạt đợc trên nguồn vốnhuy động để giữ không làm thay đổi số lợi nhuận dành cho chủ sở hữu của công ty Tuynhiên, vấn đề ở đây không phải là tìm một các riêng rẽ các nguồn vốn có chi phí rẻ màphải xây dựng đợc một cơ cấu vốn sao cho chi phí trung bình của vốn làm tối đa hoágiá trị doanh nghiệp.( Chi phí trung bình của vốn chính là chi phí bình quân gia quyền haychi phí trung bình trọng số của vốn đầu t)

3.b Sử dụng vốn của công ty cho thuê tài chính

Công ty cho thuê tài chính tuy kinh doanh trong một “nghành hẹp”, thờng chỉ đợchuy động vốn chủ yếu để cho thuê tài sản nhng dới những hình thức khác nhau Mỗihình thức này lại tạo ra các lĩnh vực hoạt động phong phú

Nghiệp vụ chủ yếu là cho thuê tài chính Nói cách khác, công ty cam kết mua máymóc thiết bị và động sản theo yêu cầu của bên thuê và nắm giữ quyền sở hữu đối với tàisản thuê Công ty chuyển quyền sử dụng cho bên thuê và thu tiền thuê trong suốt thờihạn thuê đã đợc hai bên thoả thuận Khi kết thúc thời hạn thuê, bên thuê đợc chuyểnquyền sở hữu, mua lại hoặc tiếp tục thuê tài sản đó theo các điều kiện đã thoả thuậntrong hợp đồng thuê

Giống với ngân hàng càng phát triển ở trình độ cao thì càng có nhiều hình thức chovay, công ty cho thuê tài chính cũng có thể cung cấp cho khách hàng nhiều hình thứckhác nhau Cụ thể ở đây chính là các loại cho thuê tài chính nh: cho thuê trực tiếp, chothuê đòn bảy, cho thuê bắc cầu, cho thuê liên kết, cho thuê trả góp, mua rồi cho thuêlại Tuy nhiên bên cạnh lĩnh vực hoạt động chủ yếu là cho thuê tài chính các công tycho thuê tài chính còn hoạt động trên một số lĩnh vực khác cũng liên quan đến thuêmua hay cũng nhằm mục đích cho thuê Vấn đề này sẽ đợc phân tích rõ ở phần dới đây

4 Các lĩnh vực hoạt động của các công ty Leasing.

Trên thế giới công ty cho thuê tài chính có hoạt động khá đa dạng, sau đây là

4 a Cho thuê tài chính (Finance Leasing)

Đây là thị trờng chủ yếu của các công ty cho thuê tài chính Giao dịch cho thuêtài chính thể hiện trên hợp đồng cho thuê Thông thờng các công ty cho thuê tài chính

áp dụng một số hợp đồng cơ bản sau:

*4 Hợp đồng cho thuê theo thoả thuận 3 bên:

Đa số hợp đồng cho thuê tài chính là loại hợp đồng theo thoả thuận 3 bên: bêncho thuê, bên thuê, bên cung cấp thiết bị

Theo đó quyền và trách nhiệm mỗi bên nh sau:

- Bên cho thuê

- Xét duyệt tài trợ thuê tài chính chi ngời có nhu cầu thuê

- Xác nhận các chi tiết và giá cả thiết bị từ phía ngời thuê và ngời cung ứng

- Soạn thảo hợp đồng thuê

- Soạn thảo hợp đồng mua tài sản cho thuê với nhà cung ứng

- Đứng tên sở hữu hợp pháp

- Bên thuê

- Lựa chọn thiết bị cần thiết và chọn nhà cung ứng, thong lợng các điềukhoản bảo hành, thơng lợng cách thức bảo dỡng, thơng lợng về các chi tiết giao nhận( nh vận chuyển, hoàn thành thủ tục hải quan, cấp giấy phép…), thơng lợng về thờigian lắp đặt và đào tạo, thơng thảo giá mua, cung cấp bảo hiểm toàn diện cho thời gianvân chuyển

- Thực hiện thoả thuận mua với nhà cung ứng và ngòi cho thuê

- Thực hiện hợp đồng thuê với ngời cho thuê

- Có trách nhiệm sửa chữa, bảo dỡng tài sản thuê trong suốt quá trình thuê

- Đợc quyền sử dụng tài sản

- Nhà cung ứng

- Đàm phán với ngời thuê về loại thiết bị, các thông số kỹ thuật, giá cả…

- Cung cấp bảo hành và dịch vụ cho ngời thuê

- Giao thiết bị trực tiếp cho ngời thuê trong tình trạng hoạt động tốt

- Thực hiện hợp đồng mua với ngời cho thuê

 Hợp đồng bán và tái thuê

Bán và tái thuê là một thoả thuận tài trợ chính mà ngời thuê bán lại tài sản củachính họ cho ngời cho thuê và đồng thời một hợp đồng cho thuê tài chính đợc soạnthảo với nội dung Công ty cho thuê tài chính ( ngời cho thuê ) đồng ý cho bên thuêthuê lại tài sản mà chính họ vừa bán

Thoả thuận mua bán

Công ty cho thuê tài sản Chủ sở hữu Tài chính ban đầu Quyền sở hữu pháp lý

Ngời mua Trả tiền mua tài sản Ngời bán

Ngời cho thuê Hợp đồng thuê tài sản Ngời thuê

Trả tiền thuê tài sản

Đặc trng của hợp đồng cho thuê này là: Ngời thuê giữ lại quyền sử dụng thiết bịtrong khi chuyển giao quyền sở hữu Theo thoả thuận bán và cho thuê lại thì ngời sửdụng thiết bị sẽ bán thiết bị cho công ty cho thuê tài chính và ngời sử dụng thiết bị trớc

đó đã có quyền sở hữu hợp pháp thiết bi và thiết bị còn thời gian khả dụng hợp lý.Công ty cho thuê thoả thuận mua thiết bị và cho ngời sử dụng thuê lại, lúc đó ngời sửdụng trở thành ngời thuê thiết bị nh trong trờng hợp thoả thuận 3 bên, ngời thuê có đầy

đủ các nghĩa vụ thực hiệ hợp đồng về bảo dỡng và làm dịch vụ đối với thiết bị để đảmbảo rằng thiết bị đợc giữ trong tình trạng hoạt động tốt

Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn về vốn hoạt động, họ khôngmuốn vay Ngân hàng hoặc không vay đợc nữa nhng họ vẫn muốn duy trì năng lực sảnxuất hiện có nên họ không muốn bán tài sản cố định, trong bối cảnh đó sử dụng hìnhthức trên đáp ứng đợc yêu cầu của doanh nghiệp, doanh nghiệp vừa có thêm vốn lu

động để kinh doanh,vừa có tài sản để sản xuất

hay bảo trì, bảo dỡng hay

Nhà sản xuất Trả tiền thuê và các dịch vụ Ngời tiêu thụ

Bán lại các thiết bị sản xuất

Quyền sở hữu Quyền sử dụng

Đặc trng của hợp đồng cho thuê này là

- Tài sản thuê thờng không quá lớn và thờng là máy móc thiết bị

- Chỉ có 2 bên tham gia trực tiếp vào giao dịch: Ngời thuê và Ngời cho thuê

- Vốn tài trợ hoàn toàn do ngời cho thuê đảm nhiệm

- Ngời cho thuê có thể mua lại thiết bị khi chúng bị lạc hậu

Đây là một hình thức tài trợ mà các nhà sản xuất thờng sử dụng để đẩy mạnh việctiêu thụ sản phẩm do họ sản xuất ra Mặt khác nhờ luôn cập nhật những công nghệ mới

để chế tạo máy móc, thiết bị nên các nhà sản xuất có thể sẵn sàng mua lại những cũ đãlạc hậuvề mặt công nghệ để tiếp tục cung cấp những máy móc mới, hiện đại do họ chếtảo ra

*5 Hợp đồng cho thuê liên kết

Là loại hợp dồng gồm nhiều bên tài trợ cho một ngời thuê Sự liên kết này có thểxảy ra theo chièu ngang hoặc chiều dọc tuỳ theo tính chất của loại tài sản hay khảnăng tài chính của nhà tài trợ Trong trờng hợp tài sản có giá trị lớn, nhiều định chế tàichính hay các nhà chế tạo cùng nhau hợp tác để tài trợ cho ngời thuê tạo thành sự liênkết theo chiều ngang Còn đối với trờng hợp các định chế tài chính hay các nhà chế tạolớn giao tài sản cho chi nhánh của họ (dealers) thực hiện giao dịch tài trợ cho kháchhàng thì hình thành sự liên kết theo chiều dọc

Các định chế tài chính Quyền sở hữu tài sản

Các nhà chế tạo Tiền thuê Ngời thuê Chi nhánh Các mối quan hệ nh

thoả thuận 3 bên

*6 Hợp đồng cho thuê bắc cầu

Đây là một hình thức đặc biệt của thuê mua thuần chỉ mới đợc phổ biến trongthời gian gần đây, xuất phát từ thực tế là các công ty cho thuê tài chính có những hạnchế về nguồn vốn không đủ khả năng tự tài trợ cho khách hàng

Theo thể thức thuê mua này, ngời cho thuê đi vay để mua tài sản cho thuê từ mộthay nhiều ngời cho vay nào đó Theo luật pháp của một số quốc gia khoản tiền vay nàykhông đợc vợt quá 80% tổng giá trị của tài sản tài trợ Vật thế chấp cho khoản vay này

là quyền sở hữu tài sản cho thuê và các khoản tiền thuê mà ngời thuê sẽ trả trong tơnglai Ngời chovay đợc hoàn trả tiền đã cho vay từ các khoản tiền thuê, thờng do ngờithuê trực tiếp trả theo yêu cầu của ngời cho thuê Sau khi trả hết món nợ vay, nhữngkhoản tiền còn lại sẽ đợc trả cho ngời chi thuê

Về phía ngời thuê, không có sự khác biệt trong mối quan hệ giao dịch với ngờicho thuê so với các phơng thức khác Hình thức này đem lại lợi nhuận và mở rộng khảnăng tài trợ ra khỏi phạm vi nguồn vốn của công ty cho thuê tài chính

Ngời Ngời Ngời

Tiền trả nợ Tiền thuê cho cho thuê Tiền cho vay Tài sản

vay thuê

Hình thức này thờng đợc sử dụng trong những giao dịch giao dịch thuê mua đòihỏi một lợng vốn đầu t lớn, chẳng hạn thuê mua một máy bay thơng mại hay một tàuchở hàng hoặc một tổ hợp chuyên ngành lớn…

*7 Hợp đồng cho thuê giáp lng

Là phơng thức tài trợ mà trong đó đợc sự thoả thuận của ngời cho thuê, ngời thuêthứ nhất cho ngời thuê thứ hai thuê lại tài sản mà ngời thuê thứ nhất đã thuê từ ngờicho thuê

Kể từ thời điểm hợp đồng thuê lại đợc ký kết, mọi quyền lợi và nghĩa vụ cùng tàisản đợc chuyển giao từ ngời thuê thứ nhất sang ngời thuê thứ hai Các chi phí pháp lý,

di chuyển tài sản phát sinh từ hợp đồng này do ngời thuê thứ nhất và ngời thuê thứ haithoả thuận với nhau Tuy nhiên, ngời thuê thứ nhất vẫn phải chịu trách nhiệm liên đới

đối với những rủi ro và thiệt hại liên quan đến táỉan vì họ là ngời trực tiếp ký kết hợp

đồng với ngời cho thuê ban đầu

Hình thức thoả thuận thuê mua này thờng đợc thực hiện dới dạng hợp đồng hoàntrả toàn bộ đợc ký kết giữa ngời cho thuê với ngời thuê thứ nhất Nhng khi thực hiện đ-

ợc một phần hợp đồng, ngời thuê thứ nhất không còn nhu cầu với tài sản đã thuê hay vìmột lý do nào đó (mà hợp đồng này là loại thoả thuận không thể huỷ ngang) nên họphải tìm ngời thuê thứ hai để chuyển giao hợp đồng Bởi nến không cho thuê tiếp đợcthì dù không sử dụng tài sản thì họ vẫn tiếp tục phải trả tiền thuê

Ngời Quyền sử dụng Ngời Quyền sử dụng Ngời tài sản thuê tài sản thuê cho thứ thứ nhất hai thuê Tiền thuê Tiền thuê

4.b Cho thuê vận hành (Operating Lease)

Cho thuê vận hành không phải là phơng thức tài trợ mua sắm máy móc thiết bị.Ngời đi thuê ký hợp đồng sử dụng các thiết bị có sẵn của Công ty cho thuê nh máybay, phơng tiện vận tải, máy móc trong thi công cơ giới và cũng có thể là máy mócthiết bị dùng trong công nghiệp… chi phí mua thiết bị đợc thu hồi qua các lần cho thuê

và thanh lý thiết bị

Thuê vận hành thờng với thời gian ngắn hơn nhiều so với tuổi thọ của thiết bị vàhai bên có thể thoả thuận để huỷ bỏ Cho thuê vận hành thờng hạn chế trong các loạithiết bị có thời gian sử dụng lâu dài hoặc có thi trờng thiết bị cũ năng động Ngời chothuê vận hành thờng hiểu biết thiết bị cho thuê Do vậy áp dụng cho thuê vận hành th-ờng là các nhà sản xuất, họ là những ngời bảo dỡng và chịu mọi rủi ro về hao mònthiết bị Vân hành thiết bị trong thời gian cho thuê có thể là nhà cho thuê

Các công ty cho thuê tài chính nớc ngoài đã áp dụng cho thuê vận hành ở ViệtNam từ lâu, các thiết bị lớn, có giá trị nh máy bay, tàu thuỷ… ở Việt Nam hầu nh phải

đi thuê vận hành từ nớc ngoài, trong mấy năm trở lại đây hình thức này phát triểnmạnh mẽ Một số công ty chuyên cung cấp máy móc thiết bị đặc biệt là thiết bị thicông cơ giới áp dụng nhiều hình thức cho thuê vận hành vì thiết bị này có giá trị lớn

mà các doanh nghiệp có thể sử dụngthời gian ngắn: Các loại cẩu nâng có công suấtlớn, các máy nén cọc, các thiết bị thi công các toà nhà cao tầng…hình thức này cũng

áp dụng với các phơng tiện giao thông bình thờng Gần đây các nhà đầu t nớc ngoàicũng đã áp dụng hình thức cho thuê vận hành đối với máy móc thiết bị dùng cho côngnghiệp, nh công ty dệt Việt Thắng, bắt đầu thực hiện vào năm 1994 với 4 nhà đầu t nớcngoài Hai công ty của Nhật Bản và hai của Hàn Quốc đã thực hiện một hợp đồng với

90 chiếc máy chuyên dụng trị giá gần 5 triệu USD Với phơng thức cho thuê: Nhà đầu

t nớc ngoài cho phía Việt nam thuê thiết bị hiện đại, tiền thuê máy đợc tính theo lợngsản phẩm làm ra trên thiết bị đó Phía nớc ngoài cùng hớng dẫn kỹ thuật cùng sáng tạomẫu mã và bao tiêu một phần sản phẩm tại thị trờng nớc ngoài Phía Việt Nam tự quản

lý sản xuất Theo đánh giá của công ty dệt Việt Thắng hình thức cho thuê máy mócthiết bị là rất tốt đã làm phần lãi của công ty tăng thêm ngay năm đầu tiên đi vào sảnxuất là 430 triệu đồng và năm sau là trên nửa tỷ Đây là một hình thức đầu t không cầnvốn giải quyết đơc vấn đề chuyển giao công nghệ, việc làm cho ngời lao động Hìnhthức này đang đóng góp một phần quan trọng vào việc giải quyết vấn đề thiết bị sảnxuất hiện đại cho các công ty ở Việt nam

4.c Cho thuê trả góp ( Purchase Arrangement Lease ).

Trả góp là một hình thức tài trợ vốn thờng đơc áp dụng cho mua sắm đồ dùng gia

đình, đây cũng là một hình thức đơc các công ty cho thuê tài chính trên thế giới trong

đó có Việt Nam áp dụng

Trong hầu hết mọi giao dịch, thuê mua trả góp là một hình thức tài trợ cho cácdoanh nghiệp không có thế chấp Khi một doanh nghiệp thuê mua tài sản theo hìnhthức này, họ sẽ tiến hành thiết lập hợp đồng với chủ tài sản, là nhà chế tạo hay địnhchế tài chính Thoả thuận này cho phép công ty thanh toán tiền thuê thiết bị làm nhiều

kỳ vào những thời điểm đợc ấn địmh trớc và mỗi lần đợc trả một phần giá trị của tàisản cùng tiền lãi Nếu công ty tuân thủ hoàn tất các điều khoản của hợp đồng thì vàothời điểm kết thúc, chủ tài sản sẽ chuyển giao quyền sở hữu cho ngời mua

Nh vậy hoạt động trả góp có những đặc trng sau:

- Quyền tự chọn mua tài sản của ngời thuê

- Ngời mua tài sản phải trả trớc một phần ( thông thờng đến 40% ) giá trị tàisản

- Đồng sở hữu tài sản (bên cho thuê và bên thuê), có nghĩa là bên tài trợ (bêncho thuê) không đơc sở hữu toàn bộ, bên thuê tuy đứng quyền sở hữu nhng không đợc

đủ quyền sở hữu: không đợc quyền định đoạt tài sản ( không mua bán, chuyển nhợng,cho tặng) chỉ đến khi bên thuê thanh toán phần cuối cùng thì bên thuê mới chọn quyền

sở hữu

Hoạt động trả góp của các công ty cho thuê tài chính ở các nớc trên thế giới pháttriển tơng đối mạnh mẽ vì hầu hết các đồ dùng trong gia đình kể cả nhà ở đều sử dụnghình thức thuê hoắc trả góp ở Việt nam vào mấy năm gần đây hoạt động này pháttriển tơng đối mạnh mẽ, một số các Ngân hàng thơng mại tài trợ cho các nhà sản xuấtbán hàng trả góp Công ty thuê mua Linco (trực thuộc Ngân hàng ngoại thơng Việtnam) đang chủ yếu áp dụng loại hình hoạt động này trong kinh doanh Năm 1997 tổnggiá trị kinh doanh của công ty trên 33 tỷ đồng thì hoạt động thuê mua trả góp chiếmgần 20 tỷ

4.d Mua nợ (Factoring)

Là một dịch vụ tài chính, trong đó công ty cho thuê tài chính đứng ra thanh toánngay cho xí nghiệp toàn bộ số tiền hàng mà xí nghiệp đã bán cho ngời mua Nếu saukhi chuyển nhợng các hợp đồng cho Công ty cho thuê tài chính và đợc công ty thanhtoán tiền, xí nghiệp không phải chịu trách nhiệm gì nữa về những rủi ro có thể xảy ra.Nghiệp vụ này đã rất phát triển ở các công ty cho thuê tài chính ở Singapore, nơi màthị trờng cho thuê đối với máy móc, thiết bị đã bão hoà ở Singapore, công nghiệp chothuê tài chính phát triển mạnh vào những năm 80, những năm gần đây Chính phủkhông khuyến khích nghành này phát triển do nhu cầu đổi mới thiết bị trong nớckhông còn cần thiết nh trớc nữa bằng cách tăng các loại thuế đánh vào tài sản cho thuê.Vì vậy các công ty cho thuê tài chính mở rộng thi trờng sang lĩnh vực mua nợ

4.e T vấn cho khách hàng về những dịch vụ liên quan đến hoạt động cho thuê tài chính.

Đây là một loại hoạt động mang tính dịch vụ Thông thờng dịch vụ này không thuphí bởi vì hoạt động này nhằm chủ yếu là nhằm phục vụ khách hàng có ý định xin thuêtài chính Nội dung t vấn bao gồm các vấn đề sau:

- Hỗ trợ các doanh nghiệp mới tham gia kinh doanh nh: Lựa chọn dự án đầu t,phân tích cho khách hàng những lợi thế của họ, những thông tin về hàng hoá hiện tạicũng nh tơng lai giúp họ hình thành những ý tởng đầu t

- Công ty là ngời t vấn cho khách hàng nguồn vốn đầu t mang lại lợi ích nhất,cách thức lập phơng án và những thủ tục cần thiết

- T vấn về lợi ích của cho thuê tài chính đối với các doanh nghiệp

- T vấn cho doanh nghiệp về sự lựa chọn máy móc thiết bị, Công ty cho thuê tài chính

là ngời có nhiều thông tin về các nhà cung cấp máy móc thiết bị nên sẽ t vấn đợc chokhách hàngloại thiết bị nào là kinh tế nhất, lựa chọn đợc nhà cung cấp thiết bị, dịch vụlắp đặt, bảo hành phù hợp với nhu cầu và khả năng tài chính của công ty

- ở chừng mực nào đó Công ty còn t vấn cho khách hàng về quản lý máy mócthiết bị, hạch toán kế toán và các chi phí tài chính…

III Kinh nghiệm của các công ty Leasing ở một số nớc trên thế giới

Thị trờng của các công ty cho thuê tài chính Việt nam đang ở giai đoạn bắt đầuphát triển Nó có nhiều nét tơng đồng với giai đoạn xuất phát điểm của các công ty tàichính ở khu vực Châu á có điều kiện kinh tế và môi trờng pháp lý lúc đó tơng đồng vớinớc ta bây giờ nh Malayxia, Indonexia, Hàn Quốc…Việc nghiên cứu kinh nghiêmphát triển thị trờng của họ có thể giúp các công ty cho thuê tài chính Việt nam cónhững bớc phát triển định hớng đúng đắn trong tơng lai

1 Các công ty cho thuê tài chính ở Malayxia

Công ty cho thuê độc lập đầu tiên ra đời ở Malayxia đợc thành lập vào năm 1974.Những năm phát triển mạnh mẽ vào cuối thập kỷ 80, Hiệp hội cho thuê tài chínhELAM ra đời lên tới 151 thành viên Nhng khi chính phủ tiến hành sự sửa đổi các biệnpháp nhằm xoá bỏ những lỗ hổng về thuế và thắt chặt sử dụng thuật ngữ “thuê mua”thì tốc độ phát triển của thị trờng cho thuê đã có những dấu hiệu chững lại Số thànhviên của ELAM giảm sút đáng kể Đến năm 1990-1991 khi nền kinh tế đợc phục hồi,phần lớn các khu vực kinh tế đợc mở rộng đặc biệt là khu vực công nghiệp đã thúc đẩythị trờng cho thuê tài chính phát triển trở lại ở Malayxia, công ty cho thuê tài chínhchủ yếu thực hiên các giao dịch cho thuê thiết bị và tiến hành cả hai hình thức cho thuêtài chính và cho thuê trả góp Cho thuê tài chính chiếm tỷ trọng phần lớn nhng chothuê trả góp cũng đang có xu hớng tăng lên Cho thuê trả góp chỉ chiếm 14% vào năm

1990 đã táng lên 20,7% vào năm 1991 Lý do tạo đà cho sự phát triển này là Công tycho thuê tài chính không có đủ nguồn vốn dài hạn tơng ứng với những khoản thuê dàihạn và khách hàng thích tính linh hoạt của nó, khi muốn chấm dứt hợp đồng ngời thuê

chỉ phải trả phần d nợ cho ngời cho thuê mà không phải bồi thờng một khoản thất thunào về thuế, khi hợp đồng cho thuê kết thúc ngời mua đợc quyền sở hữu tài sản màkhông phải mua lại tài sản đó với giá thị trờng tại thời điểm chuyển quyền sở hữu.

2 Các công ty cho thuê tài chính ở Indonexia

Các công ty cho thuê tài chính đầu tiên ra đời ở đây từ năm 1974 trên cơ sở một

pháp lệnh của liên bộ Tài chính-Công nghiệp-Thơng mại, nhng thị trờng vẫn cha thực

sự phát triển Chỉ đến khi tổng thông và bộ trởng bộ tài chính ban hành một số sắc lệnhsửa đổi thì thị trờng này mới có những bớc phát triển đáng ghi nhận Các sắc lệnh trên

đã thay đổi một cách đáng kể hoạt động của các công ty cho thuê tài chính, nó chophép các công ty có phạm vi thị trờng rộng lớn hơn Theo đó một công ty cho thuê tàichính có thể cung cấp cả hợp đồng cho thuê tài chính và cho thuê vận hành Các công

ty có quyền mở rộng các hoạt động tài chính khác nh đầu t dài hạn, kinh doanh chứngkhoán, mua nợ, tài trợ tiêu dùng, thẻ tín dụng…với điều kiện nó phải xin giấy phép của

Bộ tài chính Sau những thay đổi đáng kể có tính chất đột phá này, số lợng các công tycho thuê tài chính đã tăng lên một cách nhanh chóng lên tới 100 công ty vào năm

1991 Sự phát triển này còn do nó nhận đợc,một số u đãi của chính phủ: miễn giảmthuế đối với tài sản cả khi nhập cũng nh khi bán, Hệ thống Ngân hàng luôn cải cách cólợi cho các công ty cho thuê tài chính Điều kiện cho vay trung và dài hạn của cácNgân hàng có những ngặt nghèo hơn làm cho các doanh khó có điều kiện để vay vốn.Chính vì vậy cho thuê tài chính trở nên hấp dẫn với cá doanh nghiệp

3 Các công ty chi thuê tài chính ở Hàn Quốc

Vào đầu những năm 70, khi chính phủ Hàn Quốc thực hiện kế hoạch phát triểnkinh tế, u tiên hàng đầu cho phát triển công nghiệp hoá chất và công nghiệp nặng, nhucầu đầu t thiết bị rất lớn trong khi thị trờng vốn cha đủ mạnh để đáp ứng nhu cầu đầu t,hình thức cho thuê tài chính ra đời trở thành công cụ đắc lực trong việc cung cấp vốntrong khu vực công nghiệp đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ Năm 1972 công tycho thuê tài chính đầu tiên ra đời nhng cha có điều kiện thuận lợi để phát triển do cónhững hạn chế từ phía các qui định của Nhà nớc Với nỗ lực thúc đẩy và tạo điều kiệnphát triển thị trờng cho thuê, Chính phủ đã ban hành luật cho thuê vào năm 1973 vàmỗi năm giá trị các hợp đồng cho thuê tài chính đã tăng lên gấp đôi Tuy nhiên trongsuốt giai đoạn 1979-1982 khi sự tăng trởng kinh tế giảm sút làm cho tốc độ trung bìnhcủa các hợp đồng cho thuê giảm xuống 18% Đến năm 1983 kinh tế nội địa phục hồi

đã kéo theo nhu cầu đầu t thiết bị phát triển, thị tròng cho thuê đã đợc phucj hồi với tốc

độ phát triển cao, tỷ lệ tăng bình quân hàng năm hơn 40% Sự đóng góp của hoạt độngcho thuê trong việc đổi mới máy móc thiết bị là 13.9% Hiện nay số lợng các công tycho thuê tài chính là 34 công ty Một số các yếu tố dẫn đến sự phát triển của thị trờngcho thuê có thể kể đến là: nhu cầu vốn cho đầu t thiết bị tăng lên, tỷ lệ nợ của cácdoanh nghiêp Hàn Quốc lúc mày đang ở mức cao dẫn đến hoạt động cho thuê hấp dẫn

họ, các qui định khắt khe về vay vốn trung dài hạn của Ngân hàng đối với các doanhnghiệp và chính sách tiền tệ thắt chặt làm hoạt động cho thuê trở nên hấp dẫn Một yếu

tố quan trọng làm cho công nghiệp cho thuê tài chính phát triển phải kể đến việc chínhphủ xem xét và sửa đổi luật cho thuê cũ theo hớng mở rộng thị trờng cho thuê và giảntiện các thủ tục cho thuê.

Ngày nay các công ty cho thuê tài chính đang có xu hớng liên kết với nhau trongcác hợp đồng cho thuê lớn mà một nhà cho thuê không đủ vốn tài trợ cho ngời thuê,

do vậy hình thành những hợp đồng cho thuê liên kết Các công ty cho thuê tài chínhlớn ở Hàn Quốc đã mở rông thị trờng ra nớc ngoài, hàng loạt các chi nhánh ởHongKong, Thailand, Philipin… đã đợc thành lập

Dới đây là cơ cấu thị trờng cho thuê tài chính vào các ngành kinh tế ở một số

n-ớc ở khu vực Châu á

Bảng 1 Cơ cấu thị trờng cho thuê tài chính ở một số nớc Châu á

Cơ cấu Nớc Hàn Quốc Indonexia Malayxia

MMTB công nghiệp 57% 37% 35%

Thiết bị giao thông vận tải 20% 25% 19%

Thiết bị thi công cơ giới 9% 15%

Thiết bị văn phòng 7% 15% 13%

Thiết bị khác 15% 15% 18%

( các số liệu trên ở thời kỳ đầu những năm 1991, trớc cuộc khủng hoảng tài chính Châu á )

Mỗi nớc trong khu vực đã có những bớc phát triển thị trờng cho thuê tài chínhkhác nhau phụ thuộc vào chính sách phát triển kinh tế của từng quốc gia Qua nhữngkinh nghiệm đó có thể rút ra một số nhận xét sau:

*8 Các yếu tố làm cho thị trờng cho thuê tài chính phát triển

- Chính phủ phải tạo ra một hành lang pháp lý cho hoạt động cho thuê và phải cócác chính sách u đãi đối với hoạt động này

- Các công ty cho thuê tài chính phải đa ra những thủ tục cho thuê đơn giản khôngquá phức tạp

- Các ngân hàng thơng mại không muốn mở rộng cho vay trung hoặc dài hạn, họ

có các biện pháp cho vay vốn khá ngặt nghèo

- Thị trờng cho thue tài chính bị ảnh hởng rất nhiều bởi chu kỳ kinh tế Khi nềnkinh tế phát triển thì thị trờng cho thuê cũng phát triển và ngợc lại

*9 Thị trờng cho thuê tập trung chủ yếu vào các ngành công nghiệp, phơng tiệnvận tải và máy móc thiết bị thi công cơ giới

*10 Thời gian đầu hoạt động các công ty cho thuê tài chính chỉ tập trung mở rộngthị trờng cho thuê với đống sản, khi đã phát triển đến một mức nào đó thờng từ 5 đến

10 năm công ty cho thuê tài chính mới mở rộng thị trờng cho thuê vận hành

*11 Đối tợng khách hàng cho thuê chủ yếu là các doanh nghiệp vừa và nhỏ Khi thịtrờng cho thuê đã phát triển mạnh nh ở Hàn Quốc thì có thể tham gia vào thị trờng nớcngoài với các doanh nghiệp lớn, dự án lớn.

Việc nghiên cứu những kinh nghiệm phát triển thị trờng của các nớc nh trên rất

có ích đối với việc phát triển thị trờng cho thuê tài chính ở Việt nam Điều cần nhấnmạnh ở đây là việc phát triển thị trờng phải phù hợp với điều kiện vật chất và năng lựctài chính của từng công ty, có nh vậy thị trờng của công ty mới có thể phát triển mộtcách bền vững, tránh những sự rủi ro đáng tiếc

I Tiềm năng và khả năng phát triển Leasing ở Việt Nam

1 Các qui định pháp lý cho sự ra đời các công ty Leasing

ở Việt Nam

ở Việt Nam do sự trợ giúp của Quĩ tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới(WB) nghiệp vụ cho thuê tài chính đợc đề cập vào năm 1992 Năm 1996 Ngân hàngNhà nớc ban hành qui định số 149?/ QĐ-NH5 ngày 27-5- 1996 về việc ban hành Thể

lệ tín dụng thuê mua Cuối năm 1996 lần đầu tiên một văn bản dới luật về cho thuê tàichính của Việt Nam ra đời: Nghị định số 64/CP ngày 9-10-1996 của Chính Phủ “Banhành qui chế tạm thời về tổ chức hoạt động của công ty cho thuê tài chính tại ViệtNam” Theo đó Nghị định qui định:

*12 Các loại hình của công ty cho thuê tài chính

- Công ty cho thuê tài chính do Ngân hàng, Công ty tài chính hoặc do Ngânhàng, Công ty cho thuê tài chính cùng với doanh nghiệp khác của Việt nam thành lập

- Công ty cho thuê tài chính liên doanh giữa bên Việt nam gồm nhiều hoặc

một Ngân hàng, Công ty tài chính, Doanh nghiệp khác với bên nớc ngoài gồm mộthoặc nhiều Ngân hàng, Công ty cho thuê tài chính, Công ty cho thuê tài chính và các

tổ chức tài chính quốc tế

*13 Vốn pháp định là 55 tỷ VND đối với công ty 100% vốn trong nớc, 5 triệu USD

đối với công ty liên doanh và Công ty nơc ngoài

*14 Thời gian hoạt động không quá 70 năm

*15 Nguồn vốn hoạt động:

- Vốn tự có: Vốn điều lệ, các quĩ và lợi nhuận cha chia

- Vốn vay: vay các tổ chức tài chính, tín dụng trong và ngoài nớc, phát hànhtrái phiếu và các giấy tờ có giá trị khác khi đợc Ngân hàng Nhà nớc cho phép

- Công ty cho thuê tài chính không đợc nhận tiền gửi dới mọi hình thức

*16 Những qui định về sử dụng vốn

- Không đợc sử dụng quá 25% vốn điều lệ để mua sắm tài sản cố định củacông ty

- Nguồn vốn đi vay không đợc quá 20 lần vốn tự có

- Tổng giá trị tài sản cho thuê đối với một khách hàng không đợc vợt quá30% vốn tự có, trờng hợp vợt mức qui định phải đợc Ngân hàng Nhà nớc chấp nhậnbằng văn bản

*17 Công ty cho thuê tài chính đợc thực hiện các nghiệp vụ sau:

- Cho thuê tài chính

- T vấn, nhận bảo lãnh cho khách hàng về những dịch vụ có liên quan

đến nghiệp vụ cho thuê tài chính

- Thực hiện các nghiệp vụ khác khi đợc Ngân hàng Nhà nớc và các cơquan chức năng của Nhà nớc cho phép

2 Tiềm năng của thị trờng Leasing tại Việt Nam

a Nhu cầu đổi mới máy móc thiết bị cho sự nghiệp

Công nghiệp hoá - Hiện đại hóa đất nớc.

Hiện nay các doanh nghiệp nớc ta đang hoạt động sản xuất kinh doanh trong mộttình trạng qui mô tài sản cố định nhỏ bé, trình độ công nghệ lạc hậu so với trình độchung của các nớc trong khu vực và trên thế giới Theo đánh giá mới nhất của Bộ khoahọc Công nghệ và Môi trờng thì thiết bị và công nghệ của Việt Nam so với các nớc cócông nghệ trung bình tiên tiến trên thế giới nh sau:

- Đối với nghành cơ khí chế tạo máy lạc hậu từ 50-100 năm

- Các ngành lắp ráp điện tử, ô tô, máy xây dựng, chế biến thuỷ sản lạc hậu từ một

đến hai thế hệ

- Các nghành điện, dệt may lạc hậu từ 2 đên 3 thế hệ

- Các ngành đờng sắt, đờng bộ lạc hậu từ 3 đến 5 thế hệ

- Các nghành chế biến nông nghiệp, thực phẩm lạc hậu từ 3 đến 5 thế hệ

Theo số liệu thống kê này, qua khảo sát nhiều công ty thuộc 10 ngành (luyệnkim, hoá chất, nhựa, sản xuất phân bón, công nghiệp thực phẩm, điện - điện tử ) thìngoài một số công ty có trình độ công nghệ hiện đại trung bình của thế giới hoặc củakhu vực ( lắp ráp điện tử, sản xuất sợi, dệt, thi công xây lắp, sản xuất thiết bị đo điện )còn lại máy móc thiết bị và dây chuyền sản xuất lạc hậu so với thế giới từ 10 đến 20năm, thậm chí 30 năm nh sản xuất phôi thép, cơ khí Trình độ cơ khí hoá, tự động hoádới 10% (trong chế biến thuỷ sản) Hao mòn hữu hình từ 30% đến 50%, và điều đángngạc nhiên là 38% ở dạng thanh lý những vẫn còn đợc sử dụng, 52% đã qua sửa chữa

( Theo báo Hà nội mới 3-2002, bài Doanh nghiệp: chiến lợc, sách lợc, thực thi)

Còn theo một báo cáo thống kê của Ngân hàng thế giới về công nghệ của 10ngành công nghiệp quan trọng tại Việt Nam

Bảng 2: Trình độ công nghệ của một số ngành công nghiệp tại Việt Nam

Ngành công nghiệp Những năm 60-70

(%)

Những năm 80 (%)

Những năm 90 (%)

Đa số các doanh nghiệp nớc ta thuộc loại vừa và nhỏ, số doanh nghiệp có qui môtài sản cố định trên 10 tỷ đồng chỉ chiếm 17% tổng số các doanh nghiệp Loại doanhnghiệp có qui mô tài sản cố định từ 1 tỷ đến 10 tỷ đồng chiếm 58% còn lại có qui môdới 1 tỷ chiếm 25%.

Hơn nữa máy móc, thiết bị chỉ chiếm tỷ trọng 26% giá trị của tài sản cố định, nhàxởng chiếm 36% Phần còn lại (38%) là các loại tài sản cố định khác nh các loại xe tải,

ô tô hay các loại sản khác không sử dụng đợc vào sản xuất

Với công nghệ lạc hậu, máy móc thiết bị cũ kỹ nh vậy đã tạo ra những sản phẩmkhông có sức cạnh tranh với hàng ngoại nhập, cha đạt tiêu chuẩn quốc tế và khu vực

Điều đó đã đẩy giá thành sản phẩm lên cao cho dù giá nhân công ở n ơc ta thuộc loạithấp trong khu vực Một số mặt hàng nh: sắt thép, phân bón, kính xây dựng có mứcgiá cao hơn hàng nhập cùng loại từ 20 - 40%, riêng đờng thô còn cao hơn nữa Trongnăm 2002 nếu Trung Quốc ra nhập tổ chức Thơng mại Thế giới (WTO) thì với tínhcạnh tranh thấp, các sản phẩm cùng loại của Việt Nam, cùng xuất vào một thị trờng thì

hàng Việt Nam sẽ khó lòng cạnh tranh Chúng ta cũng đã ký kết Hiệp định u đãi thuế quan có hiệu lực chung (CEFT) để thực hiện khu vực mậu dịch tự do ASEAN (AFTA),

năm 2003 trong tổng số 6210 dòng thuê sẽ có khoảng 66,76% dòng thuế thực hiệnCEPT có mức thuế suất 0-5% và đến năm 2006 sẽ có khoảng 32,96% dòng thuế cómức thuế suất 0% Trong khi đó hàng hoá xuất khẩu của Việt Nam và ASEAN lại cónhững tơng đồng thì với những Doanh nghiệp nh vậy liệu chúng ta có đủ sức trong

cuộc đua tàn bạo“ ” sắp tới không

Với tình trạng máy móc thiết bị và bối cảnh tình hình chung nh trên cho thấy rõnhu cầu đổi mới trang thiết bị là cấp thiết Đại hội Đảng lần thứ VIII đã vạch ra “ Mụctiêu công nghiệp hoá là biến nớc ta thành một nớc công nghiệp có cơ sở vật chất hiện

đại, cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp với trình độ phát triển củalực lợng sản xuất, đời sống vật chất và tinh thần cao, quốc phòng và an ninh vững chắc,dân giàu nớc mạnh, xã hội công bằng văn minh” Nh vậy để hoàn thành mục tiêu này

từ nay đến năm 2020, theo tính toán tỷ lệ tăng trởng bình quân phải từ 9- 10%, nhngsau cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ Châu á và những khó khăn từ các nguồn vốn

đầu t nớc ngoài chúng ta dự đoán tỷ lệ tăng trởng chỉ vào khoảng từ 6-7% Theo cácchuyên gia thuộc viện phát triển Quốc tế Havard thì để tăng trởng 1% thu nhập quốcdân thì lọng đầu t phải tăng từ 3-4% GDP Nh vậy để đạt mức tăng trởng nói trên thìhàng năm lợng vốn đầu t phải đạt tối thiểu 15% GDP.tức là khoảng 4-5 tỷ USD

Bằng hình thức kinh doanh cho thuê thiết bị, các công ty cho thuê Leasing quốc

tế sẽ gián tiếp cung cấp vốn đầu t với lãi xuất thấp và công nghệ mới vào nớc ta Docác thiết bị tài sản thuộc quyền sở hữu của họ nên việc nhập thiết bị vào Việt Nam sẽ

đợc họ cân nhắc kỹ lỡng Bởi việc nhập thiết bị, giá cả, các điều kiện và dịch vụ kèmtheo còn phụ thuộc vào ngời thuê Mặt khác, để đảm bảo thu hồi đợc vốn, các công tyLeasing quốc tế thờng hỗ trợ các doanh nghiệp thuê thiết bị của họ về mặt quản trị và

sử dụng các thiết bị này một cách hiệu quả Các chuyên gia thuộc viện phát triển Quốc

tế Havard đã khuyến cáo Việt nam cần phát triển các Công ty cho thuê tài chính trớckhi cho phép các Ngân hàng nớc ngoài cạnh tranh tự do với hệ thống tài chính trong n-

ớc, vì để tạo đợc môi trờng cho sự cạnh tranh trong lĩnh vực Ngân hàng đòi hỏi phải có

thời gian chuẩn bị khá lâu Bối cảnh kinh tế xã hội nhất là nhu cầu về vốn, thiết bị,công nghệ cho nền sản xuất là những tiền đề cần thiết thúc đẩy việc hoàn thiện các cơ

sở pháp lý và kỹ thuật cho hoạt động Leasing phát triển mạnh mẽ ở Việt nam

b Những hạn chế của các nguồn vốn đầu t.

Các nguồn vốn có thể đầu t để có thể đổi mới máy móc thiết bị ở các doanhnghiệp: Nguồn vốn từ ngân sách, nguồn vốn tự có và quĩ khấu hao để lại, nguòn vốn từnớc ngoài và các nguồn vốn vay từ các Ngân hàng Thơng mại

 Nguồn vốn từ ngân sách: đây là khoản vốn của Nhà nớc cấp cho các doanh

nghiệp mà chủ yếu là các doanh nghiệp hoạt động công ích, các doanh nghiệpthuộc các nghành then chốt và xây dựng cơ sở hạ tầng Hiện nay số vốn nhận đợc

từ nguồn này thờng rất chậm, không đầy đủ và số lợng thấp

 Nguồn vốn tự có bổ sung và khấu hao tài sản để lại: nh ở các phần trên đã phân

tích doanh nghiệp Việt nam không mấy doanh nghiệp làm ăn có hiệu quả nên lợinhuận để tái đầu t không đáng là bao, máy móc thiết bị thì lạc hậu, giá trị thấp, sốtiền khấu hao không đủ khả năng để tái đầu t và mua sắm thiết bị hiện đại

 Nguồn huy đông từ thị trờng vốn trong nơc và nớc ngoài: hiện nay ở Việt nam

mới hình thành 2 trung tâm giao dịch chứng khoán, với hầu hết các doanh nghiệpViệt nam hoạt động với qui mô nhỏ, hiệu quả kinh tế cha cao nên việc tham gia vàothị trờng vốn là rất khó khăn Đối với huy động vốn từ nớc ngoài thông qua con đ-ờng đầu t gián tiếp và trực tiếp của các doanh nghiệp cũng rất hạn chế:

- Nguồn vốn đầu t gián tiếp: trong nhiều năm qua nhiều nớc và tổ chức quốc tế

đã viên trợ cho ta một khối lợng đáng kể về hàng hoá, vật t, thiết bị và chuyển giaocông nghệ, nguồn này đã góp phần không nhỏ trong việc phát triển nền kinh tế đất n-

ớc Tuy nhiên nguồn vốn này cũng mang nhiều nhợc điểm: Việt nam mới mở cửa, kinhnghiệm và trình độ quản lý còn nhiều hạn chế gây nên việc sử dụng vốn kém hiệu quả.Việc huy động quá mức các nguồn vốn nớc ngoài gây ra sự mất khả năng trả nợ củanền kinh tế trong tơng lai Cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ Châu á vừa qua là một ví

dụ rõ nét về việc vay vốn nớc ngoài và những đầu t bất hợp lý dẫn đến không thể trảnổi những khoản vốn đầu t nớc ngoài đã quá lớn Với nguồn vốn này chủ yếu đầu t vàocác cơ sở hạ tầng mang tính chất quốc gia còn các doanh nghiệp vừa và nhỏ thì ít cókhả năng vay đợc từ nguồn vốn này

- Nguồn vốn đầu t trực tiếp chủ yếu thông qua hình thức liên doanh Bằng hìnhthức này trong thời gian qua đã giúp cho nền kinh tế phát triển đáng kể Tuy nhiên nềnkinh tế Việt nam cũng bị thiệt hại không nhỏ do việc nhập thiết bị cũ và lạc hậu Tính

đến hết năm 1997 có khoảng 8 tỷ USD vốn nớc ngoài đầu t vào Việt nam, trong đótổng giá trị công nghiệp ớc tính khoảng 4 tỷ USD Nhìn lại những thiết bị công nghệ

đã nhập và sử dụng trong các xí nghiệp có vốn đầu t nớc ngoài có thể thấy là nhữngthiết bị cũ, công nghệ cũ, lạc hậu đợc chế tạo từ trớc những năm 1980 nên một số nhập

về không thể sử dụng đợc, một số khác sử dụng gây ô nhiễm môi trờng nghiêm trọng.Theo các chuyên gia của Bộ thơng mại, Bộ kế hoạch và đầu t việc mua trang thiết bịcủa Việt nam thờng cao hơn giá trị thị trờng từ 10-15%

 Những hạn chế của nguồn vốn vay từ các ngân hàng: hầu hết các nguồn vốnhoạt động của các doanh nghiệp hiện nay là nguồn vốn vay Ngân hàng tuy nhiên

điều kiện vay rất ngặt nghèo

- Các doanh nghiệp ( trừ doanh nghiệp nhà nớc ) phải có tài sản thế chấp

- Các doanh nghiệp muốn vay ngân hàng phải kinh doanh có hiệu quả, tình hìnhtài chính lành mạnh có uy tín đối với Ngân hàng

- Các dự án vay vốn đều phải có tỷ lệ vốn tham gia

Các doanh nghiệp vừa và nhỏ đặc biệt là các doanh nghiệp vừa mới thành lập để

đủ điều kiện nh trên là rất khó khăn Hơn nữa việc tính toán thu nợ tiền vay của Ngânhàng cũng cha hợp lý Ngân hàng chỉ áp dụng một cách tính duy nhất là thu nợ hàngtháng bao gồm gốc chia đều cho các kỳ hạn, lãi thu trên số d còn lại Cách tính thu nợtiền vay cho thấy: thời gian đầu mới đi vào sản xuất máy móc thiết bị cha thể sản xuấttheo công suất thiết kế bình quân nh đã tính ở dự án, sản phẩm sản xuất ra thấp, doanhthu thấp thì Ngân hàng lại thu nợ nhiều ( Do lãi kỳ đầu lớn ) còn những kỳ sau khi sảnxuất đã ổn định, năng suất cao thì ngân hàng lại thu nợ ít

2 Lợi ích của Leasing trong

thời điểm hiện nay và tơng lai ở Việt nam

Trong những thập kỷ trớc, cho thuê tài chính đã phát triển lên tới hàng trăm tỷUSD Hiên nay cho thuê tài chính chiếm một phần lớn cho chi phí và vốn của nhiềuquốc gia Sự phát triển nhảy vọt của cho thuê tài chính đã chứng tỏ những lợi ích lớn

mà nó đem lại Những u điểm của cho thuê tài chính sẽ khắc phục đợc những nhợc

điểm của các nguồn vốn đầu t ỏ Việt nam, thực sự trở thành một kênh dẫn vốn hữuhiệu đến các doanh nghiệp

a Lợi ích quốc gia

Cho thuê tài chính là nguồn trung và dài hạn quan trọng Nhiều dự án khác nhau

đã chứng tỏ vai trò quan trọng của hoạt động cho thuê tài chính trong việc tạo lập cácnguồn vốn đầu t cơ bản dù nó là một doanh nghiệp vừa và nhỏ hay các công ty lớn

- Nghiệp vụ cho thuê tài chính là phơng tiên hữu hiệu phân bổ các nguồn vốnhạn hẹp cho việc đầu t cơ bản mới Bằng việc đầu t trực tiếp vào mua sắm thiết bị mới,các công ty cho thuê tài chính tránh đợc việc Ngân hàng hay các tổ chức tài chính khácmắc phải là việc ngời vay vốn sử dụng vốn vay vào các mục đích không u tiên hoặckhông đem lại lợi nhuận

- Hoạt động cho thuê tài chính góp phần thu hút vốn đầu t và nâng cao hiệu quả

sử dụng vốn cho nền kinh tế Việc tài trợ bằng cho thuê tài chính tạo ra sự đa dạng vốncho nền kinh tế, làm tăng mức độ cạnh tranh trong hoạt động của các tổ chức tài chính,qua đó không những tăng cờng việc huy động vốn cho nền kinh tế mà còn nâng caohiệu quả sử dụng vốn của nền kinh tế

- Nghiệp vụ cho thuê tài chính có chức năng hỗ trợ bán hàng nhằm hỗ trợ cáchoạt động bán thiết bị của nhà cung cấp, nghiệp vụ cho thuê tài chính đã giúp đỡ các

nhà sản xuất máy móc nội địa thông qua việc giới thiệu hệ thống cho thuê của ngờibán hàng hoá.

- Nghiệp vụ cho thuê tài chính hỗ trợ cho công cuộc hiện đại hoá công nghiệp,trợ giúp thực hiện chính sách công nghiệp và thuế khoá Các công ty cho thuê tài chính

có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc tài trợ của các doanh nghiệp vừa và nhỏ.Ngoài ra nghiệp vụ này cũng trợ giúp cho việc cơ cấu hoá lại các doanh nghiệp vừa vànhỏ thông qua việc cấp vốn cho khu vực sản xuất

b Những lợi ích đối với ngời thuê

Tiện ích của cho thuê tài chính đối với ngời thuê bao gồm

- Ngời thuê có gia tăng năng lực sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn Thôngqua cho thuê tài chính, các doanh nghiệp đi thuê mặc dù gặp khó khăn về vốn hoặckhông đủ tài sản, uy tín đảm bảo để vay vốn Ngân hàng, vẫn có thể sử dụng đợc máymóc thiết bị, tăng năng lực sản xuất Tham gia vào dịch vụ cho thuê tài chính, doanhnghiệp sẽ hạn chế sử dụng tới nguồn vốn của mình để mua sắm thiết bị Vì thế họ cóthể chuyển số tiền cần thiết đó sang một công việc cần thiết hơn Bằng việc thuê tàichính, doanh nghiệp sẽ duy trì đợc vốn lu động và các nhu cầu tài trợ cho dự án Vốncủa doanh nghiệp không bị đọng vào tài sản, doanh nghiệp sử dụng vốn có hiệu quả

- Cho thuê tài chính hạn chế việc sử dụng máy móc thiết bị lạc hậu Hiện nay việcphát triển và cải tiến kỹ thuật máy móc thiết bị, công nghệ đợc thực hiện rất nhanhchóng trong nền kinh tế Thông qua cho thuê tài chính, doanh nghiệp có thể hạn chế đ-

ợc rủi ro sử dụng máy móc, thiết bị lạc hậu nhằm nâng cao năng suất lao động, hạ giáthành sản phẩm có điều kiện cạnh tranh trên thị trờng

- Cho thuê tài chính là nghiệp vụ tài trợ mang tính chất linh hoạt Trong nghiệp

vụ cho thuê tài chính, ngời thuê có khả năng tối đa trong việc lựa chọn hoặc mua lại,hoặc tiếp tục thuê, hoặc trả lại tài sản thuê Nghiệp vụ cho thuê tài chính giúp doanhnghiệp tránh đợc phiền phức liên quan tới sửa chữa thiết bị ( bảo dỡng, bảo hiểm…).Nhiều doanh nghiệp thích đi thuê thiết bị hơn là mua sắm thiết bị vì cho thuê tài chínhlàm thoả mãn nhu cầu sử dụng của doanh nghiệp

Hoàn tất các thủ tục rờm rà khác, doanh nghiệp cho thuê có lợi Trong thực tế,cơ cấu thanh toán linh hoạt ( thanh toán đều đặn theo kỳ, theo mùa vụ hay tuỳ theothoả thuận ) Số tiền thuê thiết bị đợc xác định ngay từ ban đầu Điều này giúp ngờithuê chủ động trong việc tạo lập kế hoạch tài chính Tiền thuê thiết bị có thể điềuchỉnh cho phù hợp với thu nhập do sử dụng thiết bị, qua đó tạo ra loại hình đầu t tự cấpvốn, với thời hạn thanh toán phù hợp với tuổi thọ thiết bị Điều này đặc biệt phù hợptrong điều kiện thiết bị không sinh lời thờng xuyên do loại hình kinh doanh theo thời

vụ hoặc có sự chậm trễ trong phân phối sản phẩm

- Cho thuê tài chính cung cấp một dịch vụ hoàn chỉnh và tiện ích cho ngời đithuê Ngời thuê có thể đợc cung cấp rất nhiều dịch vụ khác Ngời thuê có thể đợc cungcấp rất nhiều dịch vụ khác ngoài việc tài trợ thiết bị Chi phí cho dịch vụ này đợc đavào thanh toán định kỳ cùng với tiền thuê thiết bị Việc cho thuê tài chính có thể tạocho ngời thuê hợp đồng với ngời cho thuê, ngời cung cấp các dịch vụ nh: bảo dỡng

c Đối với công ty cho thuê tài chính

Tham gia vào phơng thức tài trợ này, Công ty cho thuê tài chính đợc những thuậnlợi sau:

- Cho thuê là hình thức tài trợ có mức độ an toàn cao

+ Do quyền sở hữu tài sản cho thuê vẫn thuộc ngời cho thuê nên họ có quyềnkiểm tra, giám sát việc sử dụng tài sản Nếu có những biểu hiện đe doạ sự an toàn chogiao dịch cho thuê tài chính đó, ngời cho thuê có thể thu hồi tài sản ngay lập tức Nhờvậy họ tránh đợc những thiệt hại mất vốn tài trợ Trong khi đó đối với nhiều hình thứctài trợ khác, ngời tài trợ khó có thể thực hiên đợc các biện pháp này

+ Khi tiến hành tài trợ thông qua hoạt động cho thuê sẽ đảm bảo cho khoảntiền tài trợ đợc sử dụng đúng mục đích mà ngời tài trợ yêu cầu Nhờ vậy đảm bảo khảnăng tài trợ của ngời thuê

+ Do tài trợ tài sản bằng hiện vật nên hạn chế đợc ảnh hởng của lạm phát,không làm “ teo “ dần khoản vốn tài trợ

+ Hoạt động cho thuê tài chính giúp ngời cho thuê không bị khó khăn về khảnăng thanh khoản do tiền cho thuê và vốn đợc thu hồi dựa trên hiệu quả hoạt động củatài sản

- Công ty cho thuê tài chính cung cấp, giới thiệu sản phẩm của nhà cung cấp Khingời cho thuê cung cấp dịch vụ cho thuê, nhà xuất nhập khẩu cũng tham gia Khi đónếu thoả thuận đạt đợc kết quả cũng nh việc thanh toán cho nhà thiết bị hoàn tất thì

điều này tạo thêm một quan hệ làm ăn giữa ngời cho thuê và nhà cung cấp Đặc biệtkhi ngời cho thuê là nhà sản xuất, nhà sản xuất tài trợ cho thuê sản phẩm của mình cóthể đối với các đối thủ cạnh tranh và có thể thuyết phục khách hàng chọn sản phẩmcủa mình vì những thuận lợi đa ra

- Các tài liệu trong nghiệp vụ cho thuê tài chính đơn giản hoá Tất cả các thủ tụctrong hoạt động cho thuê tài chính đều đi thẳng vào vấn đề cho cả ngời cho thuê và ng-

ời đi thuê vì vậy nó tránh đợc việc phức tạp so với việc vay vốn Hồ sơ cho thuê thờng

là hồ sơ chuẩn nhằm tránh tình trạng phức tạp nh việc đi vay Ngân hàng Hợp đồngcho thuê máy móc thiết bị thờng đợc thực hiên nhanh chóng bởi ngời cho thuê khôngcần thẩm định chi tiết nh các loại hình tín dụng khác

4 Dự báo về thị trờng Leasing trong những năm tới

Sau nhiều năm đổi mới Việt Nam đã chuyển từ một nền kinh tế tập trung dựa vàobao cấp của nhà nớc sang nền kinh tế thị trờng theo định hớng xã hội chủ nghĩa, trong

đó lĩnh vực nhà nớc đóng vai trò chủ đạo

Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Việt Nam năm 2001 gấp 2,5 lần năm 1985 vớimức tăng bình quân hàng năm đạt 6,3% từ năm 1986 đến năm 2001 và khoảng 7,6%trong thập kỷ vừa qua Thu nhập bình quân tính theo đầu ngời năm 2001 đạt 375USD.Giá trị sản xuất công nghiệp trung bình hàng năm tăng 13,5% trong giai đoạn 1997-

2001 trong đó năm 2001 đạt mức tăng cao nhất 15,7% Tỷ trọng công nghiệp trongGDP tăng từ 29,73% năm 1997 lên 36,6% năm 2001 Tính đến cuối năm 2001 có

7000 công ty từ 66 nớc và khu vực đầu t trực tiếp vào Việt Nam, với số vốn lớn hơn 15

tỷ USD trong 2290 dự án số vốn đăng ký vào các dự án cha thực hiện đợc là 35,5%Trong giai đoạn tới dự đoán tốc độ tăng trởng GDP của Việt Nam sẽ là 7,5% Sảnxuất công nghiệp hàng năm tăng khoảng 18%, số vốn đầu t trực tiếp nớc ngoài đạtkhoảng 20 tỷ USD

Trong những năm tới dự báo sẽ có một số nghành công nghiệp suy giảm và một sốngành tăng trởng mạnh

Bảng 3: Tốc độ tăng trởng một số ngành công nghiệp ở Việt Nam

Đây là những dự báo quan trọng để các công ty cho thuê tài chính đa ra những

định hớng phát triển trong tơng lai của mình

5 Thực trạng hoạt động của các công ty Leasing ở Việt Nam

Cho thuê tài chính là nghiệp vụ khá mới mẻ đối với các nhà doanh nghiệp nớc ta.Trớc đây chỉ có các nghành cần vốn đầu t rất lớn và các thiết bị trong nớc không thểsản xuất đợc nh máy bay, tàu thuỷ tải trọng lớn…mới áp dụng phơng thức này với cácnhà sản xuất hoặc nhà cho thuê nớc ngoài Tháng 5-1996 do nhu cầu của nền kinh tế,Ngân hàng Nhà nớc Việt nam ban hành thể lệ tín dụng thuê mua kèm theo quyết định

số 149-QĐ/NH5 quy định nghiệp vụ thuê mua ở Việt nam Tuy nhiên do quá trìnhthực hiện nghiệp vụ này có nhiều bất cập, nên đến tháng 10-1996, chính phủ chínhthức ban hành nghị định qui định rõ về nghiệp vụ cho thuê tài chính Nghị định số 64/

CP ngày 9-10-1996 ban hành qui chế tạm thời về tổ chức hoạt động của công ty chothuê tài chính tại Việt Nam Thực hiện qui định này, hiện nay ở Việt nam đã có 9 công

ty cho thuê tài chính

- Hai công ty tài chính 100% vốn nớc ngoài

Công ty KEXIM LEASING COMPANY

Công ty VENA LEASING COMPANY

- Hai công ty liên doanh Việt nam - nớc ngoài

Công ty VINALESE ( Công ty cho thuê tài chính Việt Nam )

Công ty VILC ( Công ty cho thuê tài chính quốc tế Việt Nam )

- Năm công ty cho thuê tài chính của Việt nam

Công ty cho thuê tài chính của

Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn: gồm hai công ty Công ty cho thuê tài chính của Ngân hàng Công thơng Việt nam

Công ty cho thuê tài chính của Ngân hàng Ngoại thơng Việt nam

Công ty cho thuê tài chính của Ngân hàng Đầu t và Phát triển

Sự ra đời của các công ty này khẳng định tiềm năng và là tiền đề phát triển củahoạt động này trên thị trờng Việt nam

Tháng 10-1996 Nghị định số 64/CP của Chính phủ ban hành qui chế tạm thời về

tổ chức và hoạt động của Công ty cho thuê tài chính ở Việt nam, quy chế quy định cácNgân hàng muốn thực hiện nghiệp vụ này phải thành lập một công ty độc lập, chứcnăng của một phòng không còn phù hợp nữa Lúc này phòng tín dụng thuê mua là tiềnthân của công ty cho thuê tài chính hiện nay, ngoài việc tiếp tục thực hiện các nghiệp

vụ đợc giao còn chuẩn bị một cơ sở vật chất và điều kiện để thành lập công ty cho thuêtài chính

* Ngày 29-10-1997, theo giấy phép số 01/GP-CTCTTC của Ngân hàng Nhà nớcViệt nam Công ty cho thuê tài chính quốc tế Việt nam ra đời (VILC) Công ty chothuê tài chính VILC là liên doanh giữa Ngân hàng Công thơng Việt nam với công tycho thuê tài chính quốc tế (IFC), Ngân hàng tín dụng Nhật Bản (NCB), Ngân hàngNgoại thơng Pháp (BFCE), công ty cho thuê tài chính Hàn Quốc (KILC) Đây cũng làcông ty cho thuê tài chính liên doanh quốc tế đầu tiên ở Việt nam đợc cấp giấy phéphoạt động VILC có thời gian hoạt động 50 năm, vốn hoạt động 5 triệu USD, trong đóphía Việt nam góp 19%, IFC 15%, BFCE 17% và KILC 32% Công ty này đặc biệtchú trọng đến các doanh nghiệp vừa và nhỏ của Việt nam

* Ngày 26-1-1999 Thống đốc Ngân hàng Nhà nớc Việt nam ra quyết định số53/98QĐ-NHNN5 thành lập công ty cho thuê tài chính Ngân hang Công thơng Việtnam Tại điều 2 quyết định này qui định: Công ty cho thuê tài chính Ngân hàng Côngthơng Việt nam là một pháp nhân, là doanh nghiệp thành viên hạch toán độc lập củaNgân hàng Công thơng Việt nam, đợc Ngân hàng Công thơng Việt nam cấp vốn điều

lệ, có quyền tự chủ kinh doanh và tự chủ tài chính, chịu sự ràng buộc về quyền lợi vànghĩa vụ đối với Ngân hàng công thơng Việt nam, vốn điều lệ đợc cấp 55 tỷ VNĐ

b Ngân hàng Ngoại thơng Việt nam.

* Công ty thuê mua và đầu t - Ngân hàng Ngoại thơng Việt nam (Linco) đợcthành lập theo quyết định số 724/QĐ-NH9 ngày 14-10-1995 của thống đốc Ngân hàngNhà nớc Việt nam và Quyết định số 274/TCCB ngày 5-11-1995 của Tổng giám đốc

Ngân hàng Ngoại thơng Việt Nam Công ty chính thức đi vào hoạt động kinh doanh từtháng 1-1996 Sau đó để phù hợp với tình hình và nghị định 64/CP Ngân hàng ngoạithơng đã quyết định thành lập Công ty cho thuê tài chính - Ngân hàng Ngoại thơngViệt Nam (Vietcombank Financial Leasing Company) theo quyết định số 108/QĐ-NHNN5 ngày 25-3-1999 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nớc Việt Nam, với số vốn

điều lệ 55 tỷ đồng

Từ ngày thành lập và hoạt động, công ty đã đi sâu vào hoạt động một số lĩnh vựcsau:

- Cho thuê tài chính

- Khai thác tài sản xiết nợ

- Đẩu t trả góp ( Thị trờng chủ yếu là các doang nghiệp Nhà nơc phía Bắc )

* Công ty cho thuê tài chính Việt Nam: Việt Nam Leasing Company(VINALEASE) đợc thành lập năm 1998 với số vốn 5 triệu USD liên doanh giữa 3bên: Ngân hàng Ngoại thơng (Vietcombank) 40%, Japan Leasing Coporation 35%,Japan Long Term Credit Bank 25% Công ty hoạt động chủ yếu trong các dự án vớicác công ty t nhân Hiện nay liên doanh đang phát triển hoạt động với các công ty lớntrong lĩnh vực dệt may và sản xuất thép nh VINATEX ( Tổng công ty dệt may ViệtNam ), VSC ( Tổng công ty thép Việt Nam ) đồng thời tích cực tìm kiếm những kháchhàng vốn là khách hàng truyền thống của Vietcombank Cho đến cuối năm 2001 công

ty đã thực hiện đợc 50 hợp đồng với doanh số cho thuê lên tới gần 100 triệu USD

c Ngân hàng đầu t và phát triển Việt nam

Đợc thành lập và đi vào hoạt động từ cuối năm 1996 Hiện nay Ngân hàng đầu t

và phát triển Việt nam đang tìm các đối tác nớc ngoài

d Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn.

Ngày 28-9-1995 theo quyết định số 130QĐ-NHNo Công ty thuê mua và t vấn

đầu t và Ngân hàng Nông nghiệp đợc thành lập nhng trên thực tế công ty này vẫn cha

đi vào hoạt động

Ngày 14-7-1999, Công ty cho thuê tài chính I đợc thành lập theo quyết định số238/1999/QĐ-NHNN5 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nớc Việt nam, với số vốn điều

lệ 65 tỷ, công ty chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1-1-2000 Công ty này hoạt độngchủ yếu từ Huế trở ra

Công ty cho thuê tài chính II đợc thành lập sau đó vào ngày 27-8-1999 hoạt độngchủ yếu từ Quảng Nam trở vào

e Công ty cho thuê tài chính Vena Leasing (VENALEASING ).

Chính thức đi vào hoạt động tháng 10-1996 với tổng số vốn điều lệ là 5 triệuUSD Công ty mẹ tại Singapo: Vena Leasing and Invesment Coporation Đối tợng chủyếu của công ty là các công ty t nhân với những hợp đồng có giá trị nhỏ Từ năm 1999trở lại đây Công ty đã mở rộng đối tợng khách hàng Tổng doanh số cho thuê của công

ty đạt tơng đối thấp