Muốn đạt đợc hiệu quả giảng dạy trong môn công nghệ thì khâu chuẩn bị đồ dùng dạy học là vô cùng quan trọng, môn học này đòi hỏi học sinh lĩnh hội kiến thức để vận dụng vào thực tế rất c
Trang 1a Đặt vấn đề
I Lời mở đầu:
1 Lý do chọn đề tài:
-Với những phơng pháp đổi mới trong dạy học mà nghành giáo dục đa vào trong nhà tr-ờng nói chung và trtr-ờng THCS nói riêng Phơng pháp đổi mới này nhằm nâng cao chất l-ợng dạy và học Muốn đạt đợc hiệu quả giảng dạy trong môn công nghệ thì khâu chuẩn
bị đồ dùng dạy học là vô cùng quan trọng, môn học này đòi hỏi học sinh lĩnh hội kiến thức để vận dụng vào thực tế rất cao trong khi đó môn học này học sinh lại xem nhẹ coi
đó là môn phụ nên không cần đầu t
- Muốn gây hứng thú cho HS học môn này và có chất lợng thì ngời giáo viên phải phát huy thế mạnh của thiết bị đồ dùng dạy học : Tranh ảnh, mô hình, mẫu vật, dụng cụ và thiết bị tối thiểu Đây là lý do mà tôi chọn nghiên cứu đề tài này
2 Mục đích chọn đề tài:
- Tìm tòi xây dựng và áp dụng phơng pháp dạy học theo hớng đổi mới trong khâu sử dụng đồ dùng dạy học và phơng tiện kỹ thuật dạy học để từ đó phát huy thế mạnh tích cực tự học, tính sáng tạo của học sinh trong giảng dạy môn công nghệ Qua đó góp phần xây dựng phong phú phơng pháp dạy học “ Lấy học sinh làm trung tâm”
Đối tợng và phạm vi nghiên cứu: Là học sinh trờng THCS Thiệu Dơng nói riêng và học sinh trong huyện nói chung
II Thực trạng của vấn đề nghiên cứu:
1 Thuận lợi:
Nhìn chung bộ môn công nghệ là một môn học liên quan nhiều đến thực tế,
các em đợc học kiến thức liên quan nhiều trong đời sống hàng ngày ví dụ công nghệ 6 giúp các em lựa chọn vải để may trang phục phù hợp, biết cách trang trí và giữ gìn nhà ở sạch sẽ ngăn nắp, chế biến đợc một số món ăn đơn giản, tính toán đợc thu – chi của gia
đình sao cho hợp lý
Công nghệ 7: Giúp các em vận dụng kiến thức vào công việc trồng trọt, chăn nuôi gia súc gia cầm, nuôi thuỷ sản ở gia đình
Công nghệ 8: Vận dụng kiến thức để nhận dạng các vật thể trong không gian, liên quan
đến thiết kế các bản vẽ để chế tạo các vật thể hay các chi tiết máy…
Công nghệ 9: Giúp các em có kiến thức kĩ năng vận dụng vào lĩnh vực nghề điện, biết lắp đặt một số mạch điện phục vụ trong gia đình…
Trang 2Là một bộ môn gắn liền với thực tế nên học sinh dễ hình dung và dễ nhớ kiến thức Nhà trờng có giáo viên chính ban, thiết bị và đồ dùng dạy học phần nào đã đáp ứng đợc yêu cầu của môn học
2 Khó khăn:
- Do học sinh đánh giá môn học cha đúng, các em còn xem nhẹ môn học, cha chịu học hỏi tìm tòi dẫn đến việc vận dụng vào thực tế còn hạn chế
- Do nhà trờng cha có phòng học thực hành nên giờ học thực hành còn gặp nhiều khó khăn
B Giải quyết vấn đề
I Các giải pháp thực hiện:
Xuất phát từ mục tiêu giáo dục Đảng và nhà nớc đã xác định : Cần chú trọng đến việc
đào tạo thế hệ trẻ trở thành ngời lao động làm chủ đất nớc có trình độ văn hoá cơ bản, những con ngời thông minh, sáng tạo có phẩm chất đạo đức tốt, chủ động chiếm lĩnh tri thức của xã hội Đáp ứng đợc yêu cầu công nghiệp hoá hiện đại hóa đất nớc Để có những con ngời nh vậy phải đợc rèn luyện trong quá trình đào tạo ở các nhà trờng Do vậy giáo viên cần biên soạn giờ dạy sao cho phát huy đợc tính tự lực, tính sáng tạo của học sinh đối với các môn học nói chung và môn công nghệ nói riêng
Để có một giờ dạy đạt kết quả cao thì khâu chuẩn bị đồ dùng dạy học và phơng tiện dạy học là vô cùng quan trọng Đồ dùng dạy học và phơng tiện dạy học tạo điều kiện thuận lợi nhất cho sự nghiên cứu hình dạng bên ngoài của đối tợng, giúp cụ thể hoá những cái trừu tợng, làm sáng tỏ cấu tạo những máy móc phức tạp Do đó học sinh thu thập thông tin về sự vật hiện tợng một cách sinh động đầy đủ chính xác, lĩnh hội kiến thức một cách hiệu quả nhất
Chính vì vậy tôi đa ra các giải pháp sau:
1 Đối với giáo viên:
- Thiết kế bài dạy rõ dàng mạch lạc
Trang 3- Sử dụng phơng tiện và đồ dùng dạy học phù hợp với nội dung và kiểu bài lên lớp Tức
là phơng tiện và đồ dùng dạy học đó phải đáp ứng với từng đơn vị kiến thức của bài
- Phơng tiện và đồ dùng dạy học phải đảm bảo về mặt chất lợng số lợng
- Phơng tiện và đồ dùng dạy học khi sử dụng phải đợc đặt ở vị trí thích hợp để học sinh cả lớp có thể quan sát đợc
- Khi sử dụng phơng tiện và đồ dùng dạy học giáo viên cần thao tác nhịp nhàng giữa hình ảnh và lời nói ( Tránh tình trạng hình ảnh giải thích đơn vị kiến thức này nhng lời nói lại giải thích cho đơn vị kiến thức khác)
2 Đối với học sinh:
- Cần chú ý trong giờ học
- Tự su tầm trong thực tế những đồ dùng học tập liên quan đến bài học
- Phải biết vận dụng kiến thức vào thực tiễn
II Các biện pháp thực hiện:
1.Thử nghiệm bài giảng: ứng dụng việc sử dụng đồ dùng dạy học trong một bài học cụ thể ở khối lớp 8 - môn công nghệ
Bài 2: Hình chiếu
I Mục tiêu bài dạy: Sau bài này HS phải:
- Hiểu đợc thế nào là hình chiếu
- Nhận biết đợc các hình chiếu của vật thể trên bản vẽ kĩ thuật
- Rèn luyện thái độ nghiêm túc trong học tập, ý thức tự học và hứng thú đối với môn học
II Chuẩn bị đồ dùng dạy học:
III.Tiến trình dạy học:
2 Bài mới:
GV giới thiệu bài học: Hình chiếu là hình biểu diễn một mặt nhìn thấy của vật thể đối với ngời quan sát đứng trớc vật thể Phần khuất của vật thể đợc vẽ bằng nét đứt Vậy có các phép chiếu nào? Tên gọi hình chiếu ở trên bản vẽ nh thế nào? Chúng ta cùng nghiên cứu bài 2 : Hình chiếu
Trang 4GV nêu hiện tợng tự nhiên: ánh sáng
chiếu đồ vật trên mặt đất, mặt tờng
tạo thành bóng, bóng các đồ vật đó
gọi là hình chiếu
GV dựa vào tranh (Hình 2.1 SGK)
hình chiếu của vật thể hoặc thực
nghiệm bằng cách dùng đèn pin
chiếu vật mẫu đã chuẩn bị lên bờ
t-ờng của lớp học sau đó di chuyển vị
trí của đèn pin để HS thấy đợc sự liên
hệ giữa các tia sáng và bóng của vật
mẫu
GV cho HS quan sát hình 2.1 và trả
lời câu hỏi:
? Khi ta chiếu điểm A lên mặt phẳng
thì trên mặt phẳng sẽ thu đợc gì?
GV dựa vào hình 2.1 để giải thích để
HS phân biệt đâu là mặt phẳng chiếu
đâu là tia chiếu
? Thế nào là hình chiếu của vật thể?
GV gọi một vài HS trả lời sau đó
nhận xét và hớng HS đến kết luận :
? Em hãy lấy ví dụ trong thực tế về
các tia chiếu mà em biết?
HS có thể đa ra các ví dụ nh:
trời
GV treo hình 2.2 ( SGK) để HS quan
I Tìm hiểu khái niệm về hình chiếu:
Kết luận : Khi vật thể đợc chiếu trên
mặt phẳng thì hình nhận đợc trên mặt phẳng đó gọi là hình chiếu của vật thể
II Các phép chiều:
Trang 5sát sau đó chia nhóm để HS thảo luận
? Quan sát hình vẽ em hãy cho biết
các hình vẽ trên diễn tả nội dung gì?
Em có nhận xét gì về đặc điểm của
các tia chiếu trên các hình tơng ứng?
Nêu tên gọi của các phép chiếu trên
hình vẽ?
- GV gọi các nhóm trả lời nhóm khác
nhận xét sau đó GV nhận xét và đi
đến kết luận:
GV nêu vấn đề: Để diễn tả chính xác
hình dạng của vật thể ngời ta phải lần
lợt chiếu vuông góc vật thể theo 3
h-ớng lên mặt phẳng chiếu
GV dùng hình ảnh cạnh tờng của lớp
học để giải thích không gian 3 chiều
cho HS dễ hiểu
- Cho HS quan sát hình 2.3 ( SGK)
? Em hãy nêu vị trí các mặt phẳng
chiếu đối với vật thể?
HS trả lời – GV kết luận:
- Hình 2.2a : Phép chiếu xuyên tâm + Các tia chiếu đồng qui
+ Tia chiếu xiên góc với mặt phẳng chiếu
- Hình 2.2b : Phép chiếu song song + Các tia chiếu song song
+ Tia chiếu xiên góc với mặt phẳng chiếu
- Hình 2.2c : Phép chiếu vuông góc + Các tia chiếu song song
+ Tia chiếu vuông góc với mặt phẳng chiếu
III Các hình chiếu vuông góc:
1 Các mặt phẳng chiếu:
- Mặt phẳng chính diện gọi là mặt phẳng chiếu đứng
- Mặt nằm ngang gọi là mặt phẳng
Trang 6- Cho HS quan sát hình 2.4 , quan sát
mô hình 3 mặt phẳng chiếu và cách
mở các mặt phẳng chiêú để có vị trí
các hình chiếu
? Các mặt phẳng chiếu đợc đặt nh thế
nào đối với ngời quan sát?
GV giải thích: Trên bản vẽ kĩ thuật
các hình chiếu của một vật thể đợc vẽ
trên cùng một mặt phẳng của bản vẽ
- Cho HS quan sát hình 2.5 (SGK)
? Em hãy cho biết vị trí các hình
chiếu ở trên bản vẽ đợc sắp xếp nh
thế nào?
GV lu ý: Trên bản vẽ có qui định:
-Không vẽ đờng bao của mặt phẳng
chiếu
- Cạnh thấy của vật thể đợc vẽ bằng
nét liền đậm
- Cạnh khuất của vật thể đợc vẽ bằng
nét đứt
chiếu bằng
- Mặt cạnh bên phải gọi là mặt phẳng chiếu cạnh
2 Các hình chiếu:
- Hình chiếu đứng có hớng chiếu từ trớc tới
- Hình chiếu bằng có hớng chiếu từ trên xuống
- Hình chiếu cạnh có hớng chiếu từ trái sang
IV.Vị trí các hình chiếu:
- Hình chiếu bằng ở dới hình chiếu
đứng
- Hình chiếu cạnh ở bên phải hình chiếu đứng
IV Tổng kết bài học:
GV gọi HS đọc phần ghi nhớ SGK
Trang 7Cho HS làm bài tập trang 10( SGK) để củng cố kiến thức bài học
V Công việc về nhà:
- Trả lời câu hỏi cuối bài 2
- Chuẩn bị bài mới : Đọc trớc bài 4 và su tầm một số mẫu vật nh hộp thuốc lá, bút chì 6
2 Kết quả thu đ ợc:
Qua khảo sát và dạy thực nghiệm trong năm học 2009- 2010 tôi thấy:
55% HS nắm vững bài, phần vận dụng còn chậm
nắm vững bài và làm bài tập một cách chủ động, sáng tạo
Từ kết quả giảng dạy tôi thấy: Trong một giờ dạy chuẩn bị đầy đủ các
phơng tiện kĩ thuật, đồ dùng dạy học đã làm cho các em HS thực sự tích cực chủ động, phát huy đợc khả năng tự học, tự tìm tòi phát hiện ra các kiến thức thông qua đồ dùng dạy học.Khi tổ chức trên lớp tôi thấy rằng:
sống
C : Kết luận
Để có đợc giờ dạy hiệu quả, đạt đợc kết quả cao thì trớc hết phải chuẩn bị đầy đủ
ph-ơng tiện đồ dùng dạy học phù hợp với bài dạy.Muốn có đợc điều này thì ngời giáo viên phải thấy đợc tầm quan trọng của phơng tiện và đồ dùng dạy học, bởi vì nó giúp học sinh dễ hiểu bài, hiểu sâu hơn và nhớ lâu hơn, làm sinh động nội dung học tập, nâng cao
Trang 8hứng thú học tập môn học, nâng cao lòng tin của học sinh vào khoa học, giúp phát triển năng lực nhận thức, rèn luyện kĩ năng thực hành, phát triển nhân cách ở học sinh
Thiết kế giáo án thật tốt: Hệ thống câu hỏi, bài tập đa ra phải phù hợp với từng đối t-ợng học sinh để tất cả học sinh trong lớp đều đợc làm việc
Biết kết hợp phơng pháp trực quan nêu và giải quyết vấn đề hài hoà phù hợp theo
ph-ơng pháp dạy học đổi mới
1 Phơng tiện kĩ thuật và đồ dùng dạy học là đòn bẩy giúp học sinh dễ hiểu bài, hiểu sâu hơn và nhớ lâu hơn
Ta biết rằng nhận thức là sự phản ánh thực tiển trong bộ não con ngời Con ngời nhận thức đợc nhờ thế giới bên ngoài, nhờ hệ thống tín hiệu thứ hai, ngời ta không thể hiểu khi dùng ngôn ngữ để mô tả khái niệm một hiện tợng nếu không có những hiện tợng ban đầu nào đó
Khi học sinh bắt đầu nghiên cứu môn học, các em đã đợc tích luỹ một số biểu tợng ban
đầu do quan sát thực tiễn hoặc do trao đổi học tập mà có.Nhng những biểu tợng dữ liệu này không đồng đều giữa các em, mức độ chính xác và sâu sắc của các biểu tợng ở mỗi học sinh cũng khác nhau Vì vậy trong nhiều trờng hợp muốn học sinh hiểu bài một cách chính xác và sâu sắc thì phải xây dựng các khái niệm, các lý thuyết từ sự quan sát trực tiếp các hiện tợng Tuy nhiên không phải lúc nào cũng dễ dàng quan sát các hiện tợng thực tiễn Vì vậy ngời ta tạo ra các hiện tợng tự nhiên bằng phơng pháp nhân tạo hoặc cho học sinh quan sát hình ảnh các hiện tợng ấy, nghĩa là sử dụng các phơng tiện trực quan
Trong dạy học KTCN, giáo viên sử dụng đồ dùng dạy học, các dụng cụ thí nghiệm để biểu diễn các thí nghiệm hoặc hớng dẫn học sinh làm thí nghiệm, nghiên cứu thực hành, giáo viên đã có thể cung cấp cho học sinh những kiến thức bền vững, chính sác giúp học sinh kiểm tra tính đúng đắn của các kiến thức đã học theo lý thuyết, sữa chữa bổ sung nếu không phù hợp với thực tiễn
Trong quá trình dạy môn công nghệ 8 chúng ta gặp nhiều những hình biểu diễn phức
phơng tiện dạy học thì học sinh không thể quan sát cấu tạo các chi tiết máy móc, các hình chiếu của vật thể, nhìn vào tranh vẽ cha đủ mà ngời giáo viên cho các em quan sát vật thật kết hợp với tranh để dần dần tập cho các em trí tởng tợng về hình không gian Khi đã quen thì các em chỉ cần nhìn vào tranh hoặc nhìn vào các hình chiếu các em đã thấy hình không gian Đối với công nghệ 6, công nghệ 7 từ những hình ảnh trực quan học sinh có thể nhận biết đợc vai trò của ngành nông- lâm- ng nghiệp và các phơng pháp
Trang 9chế biến món ăn…Ngời giáo viên trong khi dạy học có thể dùng đồ dùng dạy học hớng dẫn điều khiển các hoạt động nhận thức của học sinh
Trong quá trình nhận thức thế giới vĩ mô, vai trò thiết bị càng quan trọng với các cơ quan cảm giác thông thờng, lúc này ta không thể quan sát đợc các hiện tợng thực tiễn mà phải dùng công cụ Công cụ cho phép con ngời đi sâu hơn vào thế giới vật chất nằm sau giới hạn tri giác của cơ quan thông thờng Do đó với công cụ con ngời có khả năng phát hiện ra một số tính chất của vật chất lớn hơn nhiều so với khi không sử dụng nó
2 Giúp cho sôi động nội dung học tập, nâng cao hứng thú học tập môn học, nâng cao lòng tin của học sinh vào khoa học
Chúng ta biết rằng trong dạy học một trong những yếu tố có ảnh hởng rất nhiều đến
hiệu quả của quá trình dạy học đó là hứng thú trong hoạt động nhận thức của học sinh Trong giai đoạn nhận thức cảm tính, sự tri giác tạo nên những hiện tợng về chúng và sau
đó nhờ nhận thức lý tính hình thành nên khái niệm hoàn chỉnh về đối tợng, hiện tợng nghiên cứu
Trong dạy học môn kĩ thuật, đồ dùng dạy học đợc sử dụng tốt sẽ có tác dụng kích thích hứng thú học tập của học sinh tạo ra động cơ học tập, rèn luyện thái độ học tập tích cực đối với các tài liệu học tập mới, các phơng tiện dạy học hiện đại nh các máy chiếu,
chính xác, mô tả một cách sinh động các quá trình, các cấu tạo của các loại máy móc,
động của giá viên và học sinh Nh vậy phơng tiện kỹ thuật và đồ dùng dạy học đã giúp cho các em học tập một cách hứng thú, nâng cao lòng tin của các em vào khoa học
3 Phơng tiện kỹ thuật và đồ dùng dạy học giúp phát triển năng lực nhận thức, rèn luyện
kĩ năng thực hành cho học sinh
Sử dụng đồ dùng dạy học trong dạy học kĩ thuật một cách đầy đủ, đúng mục đích sẽ
có tác động hết sức quan trọng phát huy tính tích cực t duy, phát triển trí tuệ của học sinh Đồ dùng dạy học, thí nghiệm trong giờ học kỹ thuật tạo điều kiện cho phát triển
thuật, đồ dùng dạy học giúp phát triễn kỹ năng thực hành của học sinh Trong giờ dạy học kĩ thuật, đồ dùng dạy học là điều kiện là phơng tiện để tổ chức các hình thức thực hành, từ thí nghiệm biễu diễn của giáo viên, các thao tác mẫu giúp học sinh những kĩ năng thí nghiệm đầu tiên một cách chuẩn xác, sau đó học sinh tự tay những thao tác thực hành, dần dần các em thao tác thí nghiệm đợc thành thạo hơn
Trang 10Qua thực hành hứng thú nhận thức học sinh đợc kích thích khi tiếp xúc với thực tiễn, t duy của học sinh luôn đợc đặt trớc những tình huống mới bắt buộc học sinh phải suy nghĩ, tìm tòi phát triển trí não
Qua thực hành những đặc tính kiên trì cẩn thận chính xác, tính trật tự, ngăn nắp, kiên trì của học sinh đợc rèn luyện, tính yêu lao động đợc nảy nở Đó là những phẩm chất cần thiết đối với ngời lao động cần đợc hình thành cho học sinh qua một quá trình rèn luyện lâu dài bằng những hoạt động thực hành đa dạng
Sử dụng tốt phơng tiện kĩ thuật và đồ dùng dạy học giúp học sinh phát triển năng lực nhận thức đặc biệt là năng lực quan sát, năng lực t duy
4 Phơng tiện đồ dùng dạy học giúp phát triển nhân cách học sinh
Một trong những đồ dùng dạy học là khả năng tác động tới việc hình thành nhân cách
cho học sinh Thông qua việc sử dụng đồ dùng dạy học góp phần hình thành ở học sinh một hệ thống các khái niệm về nhận thức thế giới xung quanh, giúp học sinh xác định bản chất của sự vật hiện tợng đã và đang xảy ra trong tự nhiên và xã hội Điều đó củng
cố niềm tin vào chân lí khách quan và có tác dụng hớng dẫn hành động Có tác giả đã nhấn mạnh vai trò của đồ dùng dạy học trong việc giáo dục t tởng chính trị, lao động,
đạo đức và nhân cách của học sinh
5.Phơng tiện kỹ thuật và đồ dùng dạy học giúp giáo viên tiết kiệm thời gian trên lớp trong mỗi tiết dạy
Sử dụng hợp lí đồ dùng dạy học giúp thầy và trò mất ít thời gian nghiên cứu nội dung
bài học Việc sử dụng bảng đen, phấn viết thờng tổ chức cho các lớp học 30- 40 học sinh Nhng các phơng tiện và thiết bị hiện đại có thể cho phép hình thức dạy thay đổi không những ở số lợng học sinh mà còn ở chất lợng kiến thức truyền thụ và khả năng tích cực hóa hoạt động của học sinh, phong cách t duy và hành động của thầy trò cũng hợp lí, hiệu quả hơn Do đó nâng cao chất lợng dạy học, khắc phục chủ nghĩa hình thức trong tri thức của học sinh
Tóm lại : Trong quá trình dạy học các phơng tiện dạy học là những công cụ của giáo viên và của học sinh, chúng là yếu tố không thể thiếu đợc trong mỗi tiết học
Phơng tiện kỹ thuật và đồ dùng dạy học giúp giáo viên điều khiển đợc hoạt động nhận thức của học sinh, kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh đợc thuận lợi và hiệu quả cao, góp phần nâng cao kết quả dạy học, nâng cao hiệu suất lao động của giáo viên
Sử dụng đồ dùng dạy học trong dạy học KTCN một cách đầy đủ, đúng mục đích sẽ có tác động hết sức quan trọng phát huy tính tích cực t duy, phát triển trí tuệ của học sinh để
