SKKN Công nghẹ 8,9

Vậy ở trờng trung học cơ sở giáo viên dạy môn công nghệ phải làm gì để các em học sinh cảm nhận đợc sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật đó.. Để khắc đợc điều này đòi hỏi ngời thầy không chỉ

A- Đặt vấn đề

I/ Lời nói đầu:

Khoa học kỹ thuật ngày càng phát triển, ngày càng có những thiết bị mới lạ

ra đời bên cạnh đó là sự cải cách giáo dục đã tiếp cận với sự phát triển của khoahọc kỹ thuật

Vậy ở trờng trung học cơ sở giáo viên dạy môn công nghệ phải làm gì để các

em học sinh cảm nhận đợc sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật đó

Để góp phần đa chiến lợc phát triển giáo dục đào tạo đạt kết quả cao trớc yêucầu ngày càng cao của khoa học kỹ thuật, của nền kinh tế xã hội Để làm đợc điều

đó vấn đề giáo dục phải đợc đặt lên hàng đầu trên, trên cơ sở phát huy sức mạnhcủa cải cách giáo dục Giáo viên dạy môn Công nghệ và dạy thực hành nghề đó làtri thức, kỹ năng thực hành nghề, nghiệp vụ s phạm và khả năng tiếp cận với nhữngvấn đề mới của khoa học kỹ thuật

Hành trang của chúng ta ở thế kỷ 21 là kiến thức và sức mạnh, chúng ta phảihọc tập, rèn luyện và truyền đạt, hình thành cho học sinh có những kiến thức vữngchắc, một sức mạnh tự tin để bớc vào cuộc sống, khơi dạy cho học sinh sự sáng tạo,tìm tòi để các em tập làm nhà khoa học Thực tiễn công tác giáo dục dạy và họcnhất là dạy thực hành môn công nghệ đạt kết quả cao thiết nghĩ chúng ta phải xem

nó là một lĩnh vực khoa học thực sự, đòi hỏi chúng ta phải đi sâu nghiên cứu tìmhiểu một cách nghiêm túc để tránh sự ngụy biện, hình thức tuỳ tiện của một số ngờithờng nghĩ và thực hiện đối với bộ môn Ngời giáo viên phải có kỷ cơng tình thơng

và trách nhiệm

Trong khuôn khổ đề tài này tôi muốn đa ra những vấn đề:

"Đề cập những thay đổi quy ớc ký hiệu

độ tuổi trung học Nó tác động tích cực của ngoại lực chính là yêu cầu điều kiệntoàn xã hội với nền giáo dục và để bổ trợ tốt khi học các môn học khác trong đó có

đào tạo nghề áp dụng trong cuộc sống hàng ngày

Hoạt động dạy và học là hoạt động mang tính nghệ thuật hai hoạt động này

độc lập nhau nhng lại có chung một đích, có mối quan hệ khăng khít không thểtrách rời nhau và luôn là đối tợng của nhau, mặt khác tính thể hiện nghệ thuật cũngkhác nhau

Giáo viên: Nguyễn Văn Mạnh Trờng THCS Nga Trung 1

II/ Thực trạng của vấn đề nghiên cứu

1/ Thực trạng:

Trong quá trình giảng dạy, nghiên cứu và khảo sát thực tế tôi thấy có rấtnhiều những trờng, giáo viên cha chịu khó tìm tòi, chịu khó nghiên cứu để tích hợpkiến thức tìm ra phơng pháp để dạy một tiết lý thuyết hay thực hành môn côngnghệ đạt kết quả cao Chúng ta tổ chức một tiết dạy một cách đầy đủ về mọi mặtgiáo án cũng nh giáo cụ, đúng kiến thức, đúng trọng tâm, chính xác khoa học,

đúng, biết tích hợp những quy định cũ và mở rộng thêm kiến thức mới để học sửdụng tốt hơn

Ví dụ: Trong bài sơ đồ điện SGK không đa ra ký hiệu quy ớc của áp tô mát màgiáo viên không mở rộng cho học sinh thò khi thiết kế mạch điện, vẽ sơ đồ học sinh

sẽ rất khó khăn

Để khắc đợc điều này đòi hỏi ngời thầy không chỉ biết về kiến thức chuyên môn

mà còn phải biết cách thực hiện tiết dạy, bài dạy, biết lòng ghép kiến thức và nhữngthay đổi xa và nay…để học sinh nắm chắc đđể học sinh nắm chắc đợc kiến thức và biết sử dụng(nhất lànhững tiết thực hành) nếu thầy không làm đợc mẫu thì làm sao trò có thể biết đợc,vì học sinh làm thực hành có thể là bắt chớc quan sát sao chép, có thể là tự làm đợc,

có thể là biến hoá thuần thục Nhng theo tôi nghĩ để đạt đợc thành quả của vấn đềchúng ta không xem nhẹ lý thuyết đi sâu vào thực hành, học bài nào tất cả học sinhnắm đợc thực hành cũng nh cách làm phần ấy Thì chúng ta đem lại kết quả cao,nếu không học sinh, học đến đâu quên đến đấy và làm cho các em chán môn họctheo kiểu mất gốc

2/ Kết quả - hiệu quả của thực trạng:

Bên cạnh những khó khăn bất cập nh trình độ tiếp thu của học sinh, điều kiệncơ sở vật chất thiếu thốn, hạn hẹp về thiết bị, phòng xởng thực hành không có…để học sinh nắm chắc đNếu chúng ta phó mặc cho thời gian trôi theo kiểu "sống chết mặc bay", không th -ờng xuyên cập nhật kiến thức khoa học kỹ thuật, không thờng xuyên tìm tòi, họchỏi đa nhiều những phơng pháp dạy học mới để thay đổi sự tiếp thu, t duy sáng tạocủa học sinh thì kết quả của thực trạng thật đáng buồn không vẽ đợc các quy ớc kýhiệu thiết bị, đồ dùng điện trên bản vẽ; không thiết kế đợc mạch điện, có chăng thìtheo những kiến thức và quy ớc cũ…để học sinh nắm chắc đv.v…để học sinh nắm chắc đthì quả là uổng phí

Từ những điều đáng buồn trên có thể xảy ra, ta hãy suy nghĩ cùng đa ra cácbiện pháp để dạy bài Sơ đồ điện để học sinh khi thiết kế mạch điện và vẽ sơ đồ điện

đợc thành thạo

B- Giải quyết vấn đề

I/ Các giải pháp:

Bộ môn công nghệ cũng là bộ môn mới (dựa trên cơ sở môn kỹ thuật),chúng ta phải thực hiện nh thế nào? để bộ môn công nghệ thực sự bổ ích, lý thú,học sinh học, học tập có chất lợng Giáo viên phải lên kế hoạch, có tổ chức, có mục

đích, có kiến thức chuyên môn, không ngừng tìm hiểu, học hỏi trau dồi trình độchuyên môn…để học sinh nắm chắc đ nhằm góp phần nâng cao chất lợng về trí dục cũng nh đức dục vànhân cách phẩm chất, tay nghề cho học sinh

Những bài thực hành rất cần để giúp các em hiểu biết sâu hơn về bài học,nắm chắc hơn về kiến thức lý thuyết cũng nh tay nghề Phơng pháp của tôi làtruyền đạt chắc kiến thức cho học sinh và cho học sinh phát huy tính sáng tạo thựchành thành thạo

Có thể chia nhỏ lớp học thành nhiều nhóm nhng phải đảm bảo đợc học sinhnào cũng nắm đợc kiến thức, cũng đợc thực hành

Giáo viên chỉ hớng dẫn những phần nguy hiểm và công tác chuẩn bị nhữngyêu cầu của tiết thực hành để tránh gây ra tai nạn, khi học sinh sáng tạo thực hànhgiáo viên đi tầng nhóm kiểm tra uốn nắn sửa chữa

Giáo viên nên phát huy khả năng tự học, sáng tạo của học sinh, theo kiểu họcsinh chuẩn bị bài đầy đủ ở nhà

Bài học thực hành của các em đạt kết quả cao giáo viên phải giao nhiệm

vụ và công việc của buổi (tiết) thực hành cho từng học sinh thật cụ thể, giáo viên ớng dẫn ban đầu, hớng dẫn thờng xuyên và kết thúc

h-II Các biện pháp tổ chức thực hiện

Giáo viên càn cải tiến cách dạy, cách thực hiện bài dạy, phơng pháp

truyền đạt theo hớng tích cực, chủ động, độc lập sáng tạo của học sinh trong quátrình nhận thức Giáo viên cần giúp học sinh thấy đợc vị trí, ý nghĩa của môn học,bài học trong thực tiễn, ứng dụng trong cuộc sống Cần tổ chức chỉ đạo, kiểm trathờng xuyên tính tự học của học sinh, Giáo viên cần bồi dỡng cho học sinh cách tựhọc, tự thực hành đảm bảo an toàn lao động theo các bài qua phần cụ thể

Đặc điểm của ngời học, môi trờng và nguồn lực để thực hiện (điều kiện thực

tế của trờng và địa phơng)

Trong giảng bài giáo viên cần tạo ra khoảng trống để học sinh bổ sung, hoànthiện Tạo ra các tình huống, những bài tập có thể thờng xảy ra trong thực tế để họcsinh có thể nắm bắt vấn đề và nội dung kiến thức nhanh hơn

Tạo ra không khí thoải mái, điều kiện thuận lợi cho việc dạy và học, cungcấp đầy đủ kiến thức liên quan giữa các môn học và trong thực tế, tăng cờng hoạt

động ngoại khoá trong chơng trình học để giúp học sinh liên hệ khoa học và đờisống, mở rộng kiến thức

Giáo viên cần khuyến khích tuyên dơng những thành quả việc tự học của họcsinh, hớng dẫn các tiều liệu để học sinh đọc tham khảo

Đẩy mạnh tích cực học theo nhóm, đánh giá theo nhóm, thi đua theonhóm…để học sinh nắm chắc đ

Giáo viên: Nguyễn Văn Mạnh Trờng THCS Nga Trung 3

Yêu cầu học sinh tự học nắm chắc kiến thức lý thuyết, chuẩn bị tốt cho tiếtthực hành

ứng dụng phơng pháp chắc lý thuyết vững thực hành tôi nghĩ nó sẽ giúp chohọc sinh nắm rất chắc kiến thức của bài học và giúp cho các em thành thạo hơn,lành nghề hơn Có những bài liên quan tôi lại tiếp tục vận dụng và liên hệ để các

em t duy sáng tạo Ví dụ nh trong thiết kế lắp ráp mạch điện Tôi đa ra một số ví dụ

cụ thể ở của bài sau để minh chứng:

a/ Ký hiệu quy ớc trong sơ đồ điện bổ sung.

Một số quy ớc ký hiệu thay đổi

Tên gọi Ký hiệu trớc kia Tên gọi Ký hiệu bây giờHai dây dẫn chéo

b- Sử dụng đồ dùng trong giảng dạy

Chất lợng giáo dục đang là một đề tài thờng xuyên của thông tin đại chúngvậy chúng ta phải làm gì để có thể nâng cao chất lợng đào trong các nhà trờng lênmột tầm cao

Để tránh những thực trạng đáng tiếc xay ra nêu trên về chất lợng dạy và học,tôi đa ra các giải pháp về phơng pháp dạy học Với cải cách về nội dung sách giáokhoa, đổi mới phơng pháp dạy học có rất nhiều phơng pháp, nhng tôi tâm đắc nhấtphơng pháp trực quan và thực nghiệm

Có câu:

“Tôi nghe - Tôi quênTôi nhìn - tôi nhớTôi làm - tôi biết”

Lê Nin đã nói Từ trực quan sinh động đến t“Từ trực quan sinh động đến t duy trừu tợng và từ t duy trừu tợng đến thực tiễn, đó là con đờng biện chứng của sự nhận thứcchân lý, nhận thức thực tại khách quan”

Theo quan điểm này, trực quan là xuất phát điểm của nhận thức, tức trựcquan là nguồn cung cấp tri thức Sự trực quan sinh động đợc dặc trng bởi quá trìnhtâm lý: cảm giác, tri giác, biểu tợng và các quá trình tình cảm, ý chí.

Để nhận thức đợc cái bản chất của sự vật và hiện tợng, cần phải xử lý cácthông tin (thu đợc nhờ quan sat) ở trong trí óc

Theo mô hình truyền thông hai chiều dạy học, các giác quan thuộc kênh cảmgiác ảnh hởng lớn tới kết quả quá trình truyền thông

Sự tiếp thu tri thức khi học chỉ đạt đợc:

Làm cho việc dạy học trở nên cụ thể hơn, vì vậy tăng thêm khả năng của họcsinh tiếp thu những sự vật, hiện tợng và các quá trình phức tạp mà bình thờng họcsinh khó nắm vững đợc

Rút ngắn thời gian giảng dạy mà việc lĩnh hội kiến thức của học sinh lạinhanh hơn

Giải phóng ngời thầy khỏi một khối lợng lớn các công việc tay chân, do đólàm tăng khả năng nâng cao chất lợng dạy học

Dễ dàng gây đợc cảm tình và sự chú ý của học sinh

Giáo viên: Nguyễn Văn Mạnh Trờng THCS Nga Trung 5

Bằng việc sử dụng phơng tiện dạy học, giáo viên có thể kiểm tra một cáchkhách quan khả năng tiếp thu kiến thức cũng nh hình thành kỹ năng, kỹ xảo củahọc sinh.

+/ Bộ môn công nghệ cũng là bộ môn mới chúng ta phải thực hiện nh thế nào? Để

bộ môn công nghệ thực sự bổ ích, lý thú, học sinh học, học tập có chất lợng Giáoviên phải lên kế hoạch sử dụng phơng tiện gì, giáo cụ noà, tổ chức làm sao, có mục

đích, có kiến thức chuyên môn, không ngừng tìm hiểu, học hỏi trau dồi trình độchuyên môn…để học sinh nắm chắc đ nhằm góp phần nâng cao chất lợng về trí dục cũng nh đức dục vànhân cách phẩm chất, tay nghề cho học sinh

Những bài thực hành rất cần để giúp các em hiểu biết sâu hơn về bài học,nắm chắc hơn về kiến thức lý thuyết cũng nh tay nghề Phơng pháp của tôi là hớngdẫn mẫu qua các thông tin để học sinh bắt chớc, truyền đạt chắc kiến thức cho họcsinh và cho học sinh phát huy tính sáng tạo thực hành thành thạo

Có thể chia nhỏ lớp học thành nhiều nhóm nhng phải đảm bảo đợc học sinhnào cũng nắm đợc kiến thức, cũng đợc thực hành

Giáo viên chỉ hớng dẫn những phần nguy hiểm và công tác chuẩn bị nhữngyêu cầu của tiết thực hành để tránh gây ra tai nạn, khi học sinh sáng tạo thực hànhgiáo viên đi tầng nhóm kiểm tra uốn nắn sửa chữa

Giáo viên nên phát huy khả năng tự học, sáng tạo của học sinh, theo kiểu họcsinh chuẩn bị bài đầy đủ ở nhà

Bài học thực hành của các em đạt kết quả cao giáo viên phải giao nhiệm

vụ và công việc của buổi (tiết) thực hành cho từng học sinh thật cụ thể, giáo viên ớng dẫn ban đầu, hớng dẫn thờng xuyên và kết thúc

h-2 Các biện pháp tổ chức thực hiện khi dạy phơng pháp trực quan

áp dung phơng tiện dạy học, giáo cụ trực quan truyền đạt theo hớng tích cực,chủ động, độc lập sáng tạo của học sinh trong quá trình nhận thức Giáo viên cầngiúp học sinh thấy đợc vị trí, ý nghĩa của sản phẩm Cần tổ chức chỉ đạo, kiểm trathờng xuyên tính tự học của học sinh, Giáo viên cần bồi dỡng cho học sinh cách tựhọc, tự thực hành đảm bảo an toàn lao động theo các bài qua phần cụ thể

a/ Về kỹ năng

- Sử dụng phơng tiện dạy học trực quan có nghĩa là trình bày phơng tiện vào lúc cầnthiết, lúc học sinh mong muốn nhất đợc quan sát, gợi nhớ trong trạng thái tâm sinh

lý thuận lợi nhất

- Sử dụng phơng tiện dạy học đúng chỗ tức là tìm vị trí để giới thiệu phơng tiện trênlớp học hợp lý nhất, giúp cho học sinh có thể sử dụng nhiều giác quan nhất để tiếpxúc với phơng tiện một cách đồng đều ở mọi vị trí trong lớp

- Sử dụng phơng tiện dạy học áp dụng thành thạo vào thực tiễn những kiến thức đãhọc hoặc những kết quả của một quá trình luyện tập

Khi giảng bài giáo viên cần tạo ra khoảng trống để học sinh bổ sung, hoànthiện Tạo ra các tình huống, những bài tập có thể thờng xảy ra trong thực tế để họcsinh có thể nắm bắt vấn đề và nội dung kiến thức nhanh hơn

Luôn tạo không khí thoải mái, điều kiện thuận lợi cho việc dạy và học, cungcấp đầy đủ kiến thức liên quan giữa các môn học và trong thực tế, tăng cờng hoạt

đông ngoại khoá trong chơng trình học để giúp học sinh liên hệ khoa học và đờisống, mở rộng kiến thức

Giáo viên cần khuyến khích tuyên dơng những thành quả việc tự học của họcsinh, hớng dẫn các tiều liệu để học sinh đọc tham khảo

Đẩy mạnh tích cực học theo nhóm, đánh giá theo nhóm, thi đua theonhóm…để học sinh nắm chắc đ

Yêu cầu học sinh tự học nắm chắc kiến thức lý thuyết, chuẩn bị tốt cho tiếtthực hành

Học sinh tiếp thu kiến thức về những dấu hiệu đặc trng trong quá trình phântích các hiện tợng kỹ thuật và các vật phẩm kỹ thuật nhờ sự tích luỹ dần kinhnghiệm trong qua strình quan sát các sự vật hiện tợng tự nhiên hay các phơng tiệntrực quan do giáo viên phụ trách biểu diễn Trong dạy học Công nghệ, muốn chohọc sinh hình thành đợc những khái niệm kỹ thuật hay cấu tạo cuả một vật phẩm

kỹ thuật thì cần phải tạo điều kiện để các em có đợc những biểu tợng rõ ràng, chínhxác về các sự vật và hiện tợng cần nghiên cứu Trên cơ sở những biểu tợng đó bằngnhững câu hỏi định hớnghợp lý, giáo viên hớng dẫn để học sinh phân tích phát hiệnnhững dấu hiệu chung, bản chất cảu các sự vật, hiên tợng đó

Sử dụng trực quan để hình thành khái niệm kỹ thuật và cấu tạo của vật phẩm

đợc tiến hành theo các bớc sau:

- Giới thiệu khái quát về vật thể trực quan

- Giải thích mục đích quan sát, hớng dẫn trọng tâm, liêtk kê các dấu hiệu

- Hớng dẫn thực hiện các thao tác phân tích, tổng hợp, so sánh và khái quáthoá để rút ra dấu hiệu chung, bản chất

Hình thành khái niệm, cấu tạo của vật thể

Vật thể tực quan 1 Vật thể tực quan 2

Quan sát, nhận xét, liệt kê các dấu hiệu

Phân tích

So sánh Khái quát hoá

b Yêu cầu của sử dụng phơng tiện

Tác dụng của các phơng tiện trực quan trong dạy học môn công nghệ là rấtlớn Tuy nhiên việc sử dụng chúng trong dạy học phải đảm bảo những yêu cầunghiêm ngặt nếu không, tác dụng của chúng lại diễn ra theo chiều ngợc lại Chẳnghạn sử dụng các phơng tiện trực quan vào lúc nàolà phù hợp, số lợng bao nhiêu làvừa phải Nếu đầu giờ dạy đã treu tất cả các tranh giáo khoa phục vụ toàn bài, trong

đó nhiều tranh in đẹp, màu sắc sặc sỡ thì sẽ làm học sinh phân tanswj chú ý bàigiảng Vì vậy khi dạy tới phần nào, thì sử dụng tranh phần đó, giảng xong phải cất

đi Chỉ khi hệ thống hoá cuối giờ mới cần treo tất cả các tranh minh hoạ Với nhữngtranh vẽ xấu, cẩu thả, thậm chí sai bản chất khoa học, nếu đa ra sẽ rất có hại choviệc tiếp thu kiến thức và hại cả cho việc giáo dục học sinh Do đó dfdối với cácphơng tiện trực quan đa ra biểu diễn phải có những yêu cầu nhất định và việc sửdụng chúng cũng phải đảm bảo yêu cầu s phạm

+/ Những yêu cầu đối với phơng tiện trực quan:

- Phái phù hợp với mục đích nội dung bài dạy

- Phải phù hợp với khả năng lĩnh hội của học sinh, không nên dùng các tranhquá phức tạp.

- Không đợc phản ánh sai bản chất khoa học, kỹ thuật

- Phải Phải đợc chế tạo theo đúng quy cách tiêu chuẩn kỹ thuật, nhất là cácbản vẽ kỹ thuật

- Phải đủ lớn đủ rõ để dảm bảo cho tất cả quan sát đợc

- Phải đơn giản dễ sử dụng, không chiếm mất nhiều thời gian khi sử dụng

- Phải đảm bảo tính mỹ thuật

+/ Những yêu cầu sử dụng phơng tiên trực quan:

Khi sử dụng các phơng tiện trực quan khác nhau trên lớp, giáo viên cần đảmbảo các yêu cầu sau:

- Biểu diễn phơng tiên trực quan đúng lúc, đúng chỗ, dùng đến đâu đa ra đến

3 Cấu trúc chung của bài dạy thực hành:

Bài dạy thực hành gồm

có 4 phần chính

- Mục tiêu bài học

- Nội dung chuẩn bị

- Phơng pháp dạy học

Các hoạt động dạy-học (Tiến trình dạy-học)

-Trong đào tạo nghề thì ngời ta chia ra làm nhiều loại bài thực hành đó là:

+ Bài học có tính chất luyện (Thao tác, nguyên công cơ bản)

Giáo viên: Nguyễn Văn Mạnh Trờng THCS Nga Trung 9

+ Bài học có tính chất sản xuất (Thực tập kết hợp với thực tập sản xuất) nângcao củng cố các thao tác ở bài tập

+ Bài tập sản xuất (đi sản xuất, bài tập tạo ra sản phẩm, làm quen với lao

động sản xuất ngoài xã hội)

+ Bài tập riêng (Hớng vào luyện tập những mặt mạnh, yếu của từng học sinhhay thực hiện bài tập bổ trợ trớc khi vào bài tập chính thức)

ở đây đối với học sinh ở bậc THCS thì việc thực hành của các em là chủ yếunên chúng ta cần áp dụng cả dạng trên, còn đối với học sinh lớp 8 các em không

đợc rèn luyện về thực hành nhiều nên chúng ta chỉ sử dụng dạng thứ nhất vàdạng thứ hai

Phần I: Mục tiêu bài học

Mục tiêu bài dạy là tuyên bố về những gì học sinh phải hiểu rõ, phải nắmvững, phải làm đợc sau bài học

Mục tiêu của bài dạy thực hành gồm 3 phần:

- Kiến thức: (Phát triển t duy kỹ thuật)

- Kỹ năng (Hình thành kỹ năng kỹ xảo qua bài thực hành)

- Thái độ: (Có tác phong lao động công nghiệp và định hớng nghề)

Với bài dạy thực hành thì mục tiêu kỹ năng đợc đặt lên hàng đầu Còn đốivới bài lý thuyết thì thì mục tiêu kiến thức đợc chú trọng hơn

Nhiều giáo viên muốn dạy thật tốt nhng họ không có t tởng rõ ràng về cái

đích của bài dạy Kết quả cuối giờ thực hành có học sinh thực hiện đợc học sinhthì không thực hiện đợc Nh có triết gia nói:

“Từ trực quan sinh động đến tNếu không biết mình đi đâu, làm sao biết đợc là mình đã đến đích” Vậy để đặt đợc mục tiêu của bài dạy thực hành chúng ta cần phải nắm vữngcác mức độ khác nhau của việc thực hành kỹ năng