PHẦN CHUNG CHO TẤT CẢ HỌC SINH 5,0 điểm Câu 1 Trình bày ngắn gọn giá trị nhân đạo và giá trị hiện thực của truyện Giá trị nhân đạo: - Thể hiện tình yêu thương, sự đồng cảm sâu sắc với th
Trang 1ĐỀ CHÍNH THỨC NĂM HỌC 2010 - 2011
HƯỚNG DẪN CHẤM
MÔN: NGỮ VĂN – LỚP 12
(Hướng dẫn có 04 trang)
I HƯỚNG DẪN CHUNG:
- Giám khảo cần nắm vững yêu cầu của hướng dẫn chấm để đánh giá tổng quát bài
làm của học sinh, tránh cách đếm ý cho điểm
- Do đặc trưng của bộ môn Ngữ văn nên giám khảo cần chủ động, linh hoạt trong việc vận dụng đáp án và thang điểm; khuyến khích những bài viết có cảm xúc và sáng tạo
- Việc chi tiết hóa điểm số của các ý (nếu có) phải đảm bảo không sai lệch với tổng điểm của mỗi ý và được thống nhất trong Tổ chấm
- Sau khi cộng điểm toàn bài, làm tròn đến 0,50 (lẻ 0,25 làm tròn thành 0,50; lẻ 0,75 làm tròn thành 1,00 điểm)
II ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM:
I PHẦN CHUNG CHO TẤT CẢ HỌC SINH (5,0 điểm)
Câu 1 Trình bày ngắn gọn giá trị nhân đạo và giá trị hiện thực của truyện
Giá trị nhân đạo:
- Thể hiện tình yêu thương, sự đồng cảm sâu sắc với thân phận đau khổ của người dân lao động miền núi trước Cách mạng;
- Tố cáo, lên án, phơi bày bản chất xấu xa, tàn bạo của giai cấp thống trị; - - Trân trọng và ngợi ca vẻ đẹp tâm hồn, sức sống mãnh liệt và khả năng cách mạng của nhân dân Tây Bắc…
1,5
Giá trị hiện thực:
miêu tả chân thực số phận cực khổ của người dân nghèo, phơi bày bản chất tàn bạo của giai cấp thống trị ở miền núi
0,5
*Lưu ý: Học sinh có thể sắp xếp theo nhiều cách nhưng đảm bảo
các ý trên, diễn đạt rõ ràng thì mới được điểm tối đa
Câu 2 Anh/ chị hãy viết một bài văn ngắn (không quá 400 từ) phát biểu
suy nghĩ của bản thân về ý kiến sau: “Có ba điều trong cuộc đời mỗi người nếu đi qua sẽ không lấy lại được: thời gian, lời nói, cơ hội”
3,00
a/ Yêu cầu về kỹ năng:
Biết cách làm bài văn nghị luận xã hội Kết cấu chặt chẽ, diễn đạt lưu loát; không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
b/ Yêu cầu về kiến thức:
Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách nhưng lí lẽ và dẫn chứng phải phù hợp và đảm bảo những ý sau:
- Giải thích ý nghĩa câu nói: thời gian, lời nói, cơ hội: đây là
những điều không bao giờ lặp lại trong cuộc sống của con người
0,75
Trang 2- Ý nghĩa của “thời gian, lời nói và cơ hội” trong cuộc sống cuả con người.
+ Thời gian trôi đi không trở lại Con người đã luôn tìm cách
chống lại sự trôi đi phũ phàng của thời gian nhưng đều vô ích Chính vì vậy, con người cần trân trọng những phút giây còn sống
để sống cho thật ý nghĩa Có nhiều người dùng thời gian quý báu của mình để giúp đỡ những người nghèo khổ, làm từ thiện… Nhưng cũng có nhiều người dùng thời gian quý báu ấy cho những việc vô ích: ăn chơi, cờ bạc, đua xe để kết thúc bằng một cái chết gây tổn thương cho biết bao người
+ “Lời nói chẳng mất tiền mua Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau.”
Nói năng vốn là một vấn đề rất tế nhị Lời đã nói ra không thể lấy lại được Do vậy, khi nói năng chúng ta cần hết sức cẩn thận để thể hiện sự văn minh, lịch sự trong cách cư xử của mình Nói năng dễ nghe sẽ giúp ích rất nhiều cho chúng ta trong khi giao tiếp cũng như trong công việc mà chúng ta tiến hành
+ Biết nắm cơ hội là một trong những yếu tố rất quan trọng góp phần vào thành công của con người Con người dù giỏi dang đến đâu nhưng không biết tận dụng cơ hội sẽ không thể thành công Bởi thế mới có câu: Thời thế tạo anh hùng”
Vậy cơ hội của những bạn học sinh, sinh viên là ở đâu? Cơ hội vào đại học, cơ hội có những việc làm tốt…mỗi chúng ta cần biết tận dụng cơ hội để biến ước mơ thành hiện thực
1,25
- Khái quát được vấn đề nghị luận, rút ra bài học 0,5
Lưu ý: chỉ cho điểm tối đa đối với những bài viết đạt được cả yêu
cầu kĩ năng và kiến thức Song giám khảo khi chấm nên tôn trọng những sáng tạo hợp lý của học sinh
II PHẦN RIÊNG – PHẦN TỰ CHỌN (5,0 điểm)
Câu
3.a Theo chương trình Chuẩn: Cảm nhận của anh/ chị về hình tượng cây xà nu trong truyện
ngắn “Rừng xà nu” của Nguyễn Trung Thành.
a/ Yêu cầu về kỹ năng:
Biết cách làm nghị luận về một tác phẩm, một đoạn trích văn xuôi
Kết cấu chặt chẽ, diễn đạt lưu loát, không mắc lỗi chính tả, dùng từ,
ngữ pháp
b/ Yêu cầu về kiến thức:
Trên cơ sở hiểu biết về nhà văn Nguyễn Trung Thành và truyện
ngắn “Rừng xà nu”, thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách, có thể
theo một số gợi ý dưới đây:
- Hình tượng cây xà nu:
+ Cây xà nu gắn bó máu thịt với đời sống vật chất và tinh thần
Trang 3chung:
- Cây xà nu hiện lên trong tác phẩm trước hết là loại cây đặc thù,
tiêu biểu của miền đất Tây Nguyên
- Cây xà nu gần gũi với đời sống của người dân Xô Man (Dẫn
chứng: nhựa, khói )
+ Cây xà nu tượng trưng cho phẩm chất và số phận con người
Tây Nguyên trong chiến tranh Cách mạng.
- Thương tích mà rừng xà nu phải gánh chịu do đại bác của kẻ thù
gợi nghĩ đến những mất mát, đau thương vô bờ mà đồng bào ta…
- Sự tồn tại kì diệu của rừng xà nu qua hành động hủy diệt, tàn phá
thể hiện sự bất khuất, kiên cường, sự vươn lên mạnh mẽ của con
người Tây Nguyên, của đồng bào miền Nam trong cuộc chiến đấu
một mất một còn với kẻ thù
- Đặc tính ham ánh sáng của cây xà nu tượng trưng cho niềm khao
khát tự do, lòng tin vào lí tưởng cách mạng của người dân Tây
Nguyên, của đồng bào miền Nam
- Khả năng sinh sôi mãnh liệt của cây xà nu cùng sự rộng lớn, bạt
ngàn của rừng xà nu gợi nghĩ đến sự nối tiếp của nhiều thế hệ
người dân Tây Nguyên đoàn kết bên nhau kháng chiến
* Nghệ thuật miêu tả cây xà nu:
+ Miêu tả cây xà nu trong sự so sánh, đối chiếu thường xuyên với
con người Các hình thức nhân hóa, ẩn dụ, tượng trưng đều được
vận dụng nhằm thể hiện sống động vẻ hùng vĩ, khoáng đạt của thiên nhiên đồng thời gợi nhiều suy tưởng sâu xa về con người, về đời
sống
1,5
1,0
- Ngợi ca tinh thần bất khuất, sức mạnh quật khởi của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên nói riêng, đất nước, con người Việt Nam nói chung trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và khẳng định chân lí của thời đại: để giữ gìn sự sống của đất nước và nhân dân, không có cách nào khác là phải cùng nhau đứng lên cầm vũ khí chống lại kẻ thù
0,5
Lưu ý: GK chỉ cho điểm tối đa đối với những bài viết đạt được cả
yêu cầu kĩ năng và kiến thức
Câu
3.b Theo chương trình Nâng cao:
Cảm nhận của anh/ chị về câu chuyện của người đàn bà hàng
chài ở tòa án trong truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” của
Nguyễn Minh Châu.
a/ Yêu cầu về kỹ năng:
Biết cách làm nghị luận về một tác phẩm, một đoạn trích văn xuôi
Kết cấu chặt chẽ, diễn đạt lưu loát, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
b/ Yêu cầu về kiến thức:
Trên cơ sở hiểu biết về nhà văn Nguyễn Minh Châu và truyện ngắn
Trang 4có thể theo một số gợi ý dưới đây:
- Đó là câu chuyện về cuộc đời nhiều bí ẩn và éo le của một người
đàn bà hàng chài nghèo khổ, lam lũ (d/ c)
- Câu chuyện đã giúp các nhân vật trong truyện hiểu ra nhiều điều
về người đàn bà hàng chài, về lẽ đời và tình người:
+ Người đàn bà: một phụ nữ nghèo khổ, nhẫn nhục, sống kín đáo,
sâu sắc, hiểu lẽ đời, có tâm hồn đẹp và giàu đức hy sinh, lòng vị tha Tất cả những phẩm chất đó được khơi nguồn từ tình thương con vô hạn (d/ c)
+ Nghệ sĩ Phùng: sẵn sàng làm tất cả vì sự công bằng nhưng lại đơn giản trong cách nhìn nhận, suy nghĩ
+ Chánh án Đẩu: có lòng tốt, sẵn sàng bảo vệ công lý nhưng kinh
nghiệm sống chưa nhiều
Qua câu chuyện về người đàn bà hàng chài, nhà văn muốn nhắn gửi đến người đọc thông điệp sống: đừng nhìn cuộc đời một cách đơn giản, phiến diện; phải đánh giá sự việc hiện tượng trong các mối quan hệ đa diện, nhiều chiều
Ngh
ệ thuật :
- Xây dựng tình huống truyện mang ý nghĩa khám phá và phát hiện về đời sống, về chân lí nghệ thuật
- Tác giả lựa chọn ngôi kể, điểm nhìn thích hợp, làm cho câu chuyện trở nên gần gũi, chân thực và có sức thuyết phục
- Ngôn ngữ nhân vật sinh động, phù hợp với tính cách Lời văn giản dị mà sâu sắc, đa nghĩa
1,0 2,0
1,0
- Tác phẩm thể hiện những chiêm nghiệm sâu sắc của nhà văn về nghệ thuật và cuộc đời : nghệ thuật chân chính phải luôn gắn với cuộc đời, vì cuộc đời ; người nghệ sĩ phải nhìn nhận cuộc đời và con người một cách toàn diện, sâu sắc Tác phẩm cũng rung lên hồi chuông báo động về tình trạng bạo lực gia đình và hậu quả của nó
0,5
Lưu ý: GK Chỉ cho điểm tối đa đối với những bài viết đạt được cả
yêu cầu kĩ năng và kiến thức