Yếu tố ánh sáng lên da người

Yếu tố ánh sáng lên da người

Yếu tố ánh sáng lên da người

7 Thái Tuấn Anh

8 Lê Thị Thu Uyên

9 Tháii Tuấn anh

M Đ U Ở Ầ

Hiện tượng da bắt

nắng khi tiếp xúc lâu với ánh sáng mặt trời? Thậm chí nếu duy trì cường độ tiếp xúc

chúng ta sẽ bị cháy nắng tồi tệ hơn

nữa là bị nám da?

Y u t ánh sáng ế ố

- Cung cấp chủ yếu từ mặt trời

- Gồm các tia đơn sắc có bước sóng từ 100- 100000nm

T ngo i ử ạ

1 Làm kh e da ỏ

(viêm da), vảy nến và trứng cá

sinh hooc môn “hạnh phúc” serotonin

2 Phòng ung thư

vùng bị che nắng chứ không phải ở phần da tiếp xúc nhiều với ánh nắng

thư da ở các nước châu Âu thiếu ánh nắng còn cao hơn so với vùng xích đạo nơi nắng chiếu

quanh năm

Hình: Các b nh nhân ung th da ệ ư

3 Ch ng còi x ố ươ ng

 Dưới tác d ng c a tia UVB, s t ng h p vitamin ụ ủ ự ổ ợD3 x y ra trong ph n sâu c a thả ầ ủ ượng bì, sau đó vitamin D3 được gan gi l i và chuy n thành ữ ạ ể

d ng 25 hydroxy - vitamin D3 (là ch t chuy n ạ ấ ểhóa ho t đ ng).ạ ộ

canxi

4 Tăng c ườ ng cho h mi n d ch, t t ệ ễ ị ố

 Giảm colesterol, tăng lưu thông máu

5 Hồng ban

 Người ta chia ra 4 độ hồng ban, độ nặng tăng dần từ:

- Hồng ban màu hồng T ế bào t ph c h iự ụ ồ  

- Hồng ban màu đỏ tươi

- Hồng ban tím, phù nề, đau: Tế bào bị tổn thương không thể tự phục hồi

- Tróc da (tạo phỏng nước): Xuất hiện đột biến

C ch phuc hô i că t loc và tái hoat hoá do ánh ơ ế ̣ ̀ ́ ̣ ̣ sáng

Hình: M t vài d ng h ng banộ ạ ồ

6 Tăng sừng

phân bào của Keratinocytes làm cho lớp sừng dày lên Ở người bị mụn trứng cá, hiện tượng tăng sừng này rất tai hại vì nó làm tăng thêm sự

ứ đọng chất bã, làm tăng các mụn cồi

(comedons) đồng thời xuất hiện nhiều sang

thương viêm hơn

tác hại của các tia UV

8 Sinh sắc tố

khi tiếp xúc và tác dụng tối đa vào khoảng ngày thứ 20 Nó biến mất dần sau đó nếu không phơi nắng nữa.

đáp ứng của da làm tăng sức chứa melanin trong da do sự phơi bày của da và do tác động của ánh sáng mặt trời nhặm giảm tác động của tia UV lên da

9 S lão hóa da do ánh sáng m t tr i ự ặ ờ

sự lão hóa da đã được chứng minh nhờ vào

công trình của Lauken Kligman trên những con chuột không có lông

da do ánh sáng mặt trời là do tác dụng công và

sự hiệp đồng giữa tia UVA và UVB, tia hồng

ngoại và tia ánh sáng khả kiến

gây nhạy cảm và kích thích đáp ứng miến dịch

10 Sinh ung thư

sinh ung của ánh sáng đối với ung thư tế bào đáy và ung thư tế bào gai là một hiện tượng tích lũy tùy thuộc vào liều lượng của ánh sáng

sáng mặt trời không phải do tác dụng tích lũy

mà có liên quan đến sự phơi bày ánh sáng đột ngột và dữ dội ở thời thơ ấu

11 Kh i phát hay làm n ng thêm ở ặ

nh ng b nh da do ánh sáng ữ ệ

 Sự phơi bày dưới tia UVB có thể làm khởi phát :

 Bệnh da nhạy cảm ánh sáng do thuốc bôi tại chỗ

hay toàn thân, tertinoine, peroxyde benzoyl,

amitriptyline, vinblastine.

 Những bệnh da nhạy cảm như viêm da ánh sáng

đa dạng.

 Một vài bệnh da do nhạy cảm ánh sáng như: đợt

tái phát của herpès môi, mụn trứng cá, trứng cá đỏ

C ch ơ ế

1 S hình thành să c tô (tông h p melanin)ự ́ ́ ̉ ợ

Trong l p biêu bì, să c tô melanin tao ra kha năng bao vê ơ ́ ̉ ́ ́ ̣ ̉ ̉ ̣ khoi ánh măt tr i môt cách t nhiên bă ng cách giam năng ̉ ̣ ơ ̀ ̣ ự ̀ ̉

l ượ ng b c xa thông qua phân tán và hâ p thu S hình thành ư ́ ̣ ́ ̣ ự melanin m i đ ơ ́ ượ c kích thích (să c tô gián tiê p).  ́ ́ ́

S hình thành să c tô ngay lâp t c đ ự ́ ́ ̣ ư ́ ượ c kích hoat chu yê u ̣ ̉ ́

là do b c xa UVA: tiê n châ t melanin có màu yê u đ ư ́ ̣ ̀ ́ ́ ượ c quá trình oxy hóa làm sâm màu Tuy nhiên, màu da rám nă ng ngay ̣ ́ lâp t c này chi là tam th i và chi là môt phâ n bao vê khoi ̣ ư ́ ̉ ̣ ơ ̀ ̉̉ ̣ ̀ ̉ ̣ ̉ ánh măt tr i ̣ ơ ̀

Các bào quan mang màu (Melanosomes) được

chuyển từ tế bào tạo melanin (melanocytes) đến tế

bào tạo sừng (kerarinocytes) thông qua các đơn vị sắc tố (một melanocyte trên 36 keratinocytes) Các

melanin được phóng thích tiến hành bảo vệ ADN bằng cách bao quanh hạt nhân của tế bào Các sắc tố sau đó

di chuyển đến bề mặt da với các tế bào biểu bì

Một cơ chế phản hồi kích hoạt bởi các hoạt động tăng cường của enzyme tyrosinase cần thiết cho sự hình

thành melanin làm chậm việc đổi mới tế bào, gây ra sẽ dày lên của lớp sừng

2 S dày lên cua l ự ̉ ơ ́ p s ư ̀ ng

Tiếp xúc với ánh sáng mặt trời kích thích

khả năng tự bảo vệ sinh lý, dẫn đến việc

không chỉ hình thành melanin mà còn làm dày lên đáng kể lớp sừng Cùng với melanin, lớp sừng dày tạo một lá chắn hiệu quả

chống lại bức xạ UV.

3 C chê phuc hô i ADNơ ́ ̣ ̀

Chiê u xa UVB có thê gây ra tôn th́ ̣ ̉ ̉ ương ADN cho các tê bào biêu bì Da có c chê phuc hô i ADN ́ ̉ ơ ́ ̣ ̀(phuc hô i că t loc và tái hoat hoá do ánh sáng) có ̣ ̀ ́ ̣ ̣thê phâ n nào giam sô l̉ ̀ ̉ ́ ượng tê bào bi tôn ́ ̣ ̉

thương do tác đông cua ánh sáng. ̣ ̉

Trong phuc hô i că t bo (phuc hô i trong tô i), các ̣ ̀ ́ ̉ ̣ ̀ ́phân đoan DNA bi h hong đ̣ ̣ ư ̉ ược nhân diên và loai ̣ ̣ ̣

bo bă ng enzyme Các phân đoan DNA bi h hong ̉ ̀ ̣ ̣ ư ̉

được thay thê bă ng các đoan còn nguyên ven ́ ̀ ̣ ̣

được san xuâ t bă ng quá trình tông h p enzym. ̉ ́ ̀ ̉ ợ

 Tuy nhiên, nếu da tiếp xúc ánh nắng quá lâu mà không

được bảo vệ đầu đủ và các cơ chế phục hồi ADN sẽ bị quá tải Các tế bào hoặc chết vì bị tổn thương do bức xạ quá nặng hoặc sẽ biến đổi và truyền thông tin di truyền sai Kết quả là gây ra tổn thương ánh sáng mãn tính với bệnh lý

elastosis, tổn thương tiền ung thư và ung thư biểu mô tế bào vảy Không giống như tổn thương cấp tính do ánh sáng gây ra (cháy nắng), những biểu hiện mãn tính của tổn

thương không thể chuyển đổi ngược lại

  4 S hình thành các châ t loc tia c c tím, nh ự ́ ̣ ự ư

lượng cao hơn, do đó bảo vệ da bẳng cách hấp thụ

và làm tiêu năng lượng của bức xạ gây hại

5 Phân tử ẩn gốc tự do (chất chống oxy hóa)

Các tế bào của da được trang bị các enzyme (ví dụ như superoxide dismutase và peroxidases) để bảo vệ chống lại các tổn hại cho tế bào gây ra bởi gốc tự

do Trong số các phân tử ẩn gốc tự do hiệu quả nhất

là tocopherol, ascorbic acid và ß-carotene, là tất cả đều tiêu hoá được với thực phẩm Melanin được

hình thành bởi các melanocytes cũng hoạt động như một phân tử ẩn gốc tự do.

1 Màu da

 Hi n t ệ ượ ng này đ ượ ọ c g i là "quy lu t ậ Groger" Theo đó, ng ườ i dân t i nh ng ạ ữ vùng g n xích đ o h n bao gi c ng có ầ ạ ơ ờ ũ màu da th m h n Quy lu t này không ẫ ơ ậ

ch áp d ng cho con ng ỉ ụ ườ i mà v i m i ớ ọ sinh v t s ng trên hành tinh ậ ố

b ng da, c ng và khô da, làm da s n sùi, ỏ ứ ầ

s m da và c tăng kh năng b ung th da ạ ả ả ị ư