ôn thi đại học chuyên đề hồ chí minh

vị hoá cuộc sống, không cần phải làm cho cuộc sống trở nên mơ mộng mà vănchương phải gắn với cuộc đời, nói những chuyện của cuộc đời và giúp người đọcthêm yêu cuộc sống của mình hơn, phấ

Nói về quan điểm sáng tác nghệ thuật của HCM là nói về quan điểm củaNgười với chính sáng tác của mình, đồng thời cũng là nói về một quan điểm nghệthuật có tầm khái quát rộng lớn, là chân lý trong sáng tạo nghệ thuật Với HCMsáng tác nghệ thuật là một hoạt động tinh thần phong phú và phục vụ có hiệu quảcho sự nghiệp CM Người quan niệm văn thơ là vũ khí chiến đấu có sức mạnh tolớn và nhà thơ là chiến sỹ tham gia cuộc đấu tranh xã hội.

Trong bài thơ “Cảm tưởng đọc thiên gia thi” sau khi nhận xét tình cảm củacác nhà thơ xưa đối với thiên nhiên Người đã viết:

“Nay ở trong thơ nên có thépNhà thơ cũng phải biết xung phong”

Thơ có thép nghĩa là thơ phải có tính chiến đấu, tính CM Nhà thơ phải biếtxung phong nghĩa là nhà thơ bằng sáng tạo nghệ thuật tham gia vào các hoạt động

xã hội, tham gia vào công việc CM với tinh thần tiến công của người chiến sỹ.Trong thư gửi các họa sỹ năm 1951 HCM khẳng định thêm quan điểm sáng tác củamình: “Văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận, anh chị em là chiến sỹ trên mặttrận ấy” Từ câu nói này chúng ta thấy tác giả HCM đã khẳng định tầm quan trọngcủa hoạt động văn học nghệ thuật, một mặt trận có nhiều gay go phức tạp, có tầmquan trọng chẳng khác nào các mặt trận chính trị, kinh tế và xã hội khác Cũngtrong câu nói ấy, Người đã xác định vai trò chiến sỹ và trách nhiệm to lớn củangười làm công tác văn hóa văn nghệ

Quan điểm sáng tác trên của HCM là sự tiếp nối quan điểm văn học tiến bộcủa cha ông ta trong quá khứ và được nâng cao trong thời đại CM Đó là sự tiếpnối quan điểm văn chương “chuyên chú ở người” của Nguyễn Siêu, tinh thần “đâmmấy thằng gian bút chẳng tà” của NĐC.

HCM đặc biệt chú ý đến đối tượng thưởng thức của văn học nghệ thuật VớiNgười đối tượng thưởng thức trong thời đại CM phải là quảng đại quần chúngnhân dân Quan điểm này thể hiện ở ngay trong cách viết của Bác Trước khi cầmbút bao giờ Người cũng tự đặt ra các câu hỏi: Viết cho ai?, viết để làm gì? rồi sau

đó mới quyết định: viết cái gì và viết như thế nào? theo tác giả chính đối tượng vàmục đích sẽ quyết định nội dung và hình thức viết

Truyện và Ký của Người viết vào những năm 20 với mục đích tố cáo âm mưuxảo quyệt của TD P và tay sai Đối tượng tác động trước hết là nhân dân Pháp vànhững người biết tiếng Pháp Chính vì vậy truyện và ký được sáng tác bằng tiếngPháp với một bút pháp rất hiện đại ở châu Âu lúc đó Còn những bài ca động viên,tuyên truyền CM, đối tượng chủ yếu là quần chúng nhân dân với mục đích giácngộ, dẫn dắt quần chúng thì hình thức được Bác sử dụng rất giản dị, dễ hiểu nhưmột bài vè trong dân gian:

“Thương ôi những bạn dân càyChân bùn tay lấm suốt ngày gian lao”

hoặc:

“Dịp này là dịp trời cho

Lo cứu nước tức là lo cứu mình”

(Ca dân cày)

Do xác định được đối tượng tiếp nhận của văn học là quần chúng nhân dân nênNgười rất chú ý đến quan hệ giữa phổ cập và nâng cao trong văn nghệ Phổ cập đểquần chúng hiểu và yêu thích văn nghệ, nhưng phải nâng cao để bồi dưỡng trình độ,năng lực thẩm mĩ cho nhân dân

Tác giả HCM luôn luôn quan niệm tác phẩm văn chương phải có tính chânthật, phải phản ánh đúng bản chất của cuộc sống Văn chương không cần phải thi

vị hoá cuộc sống, không cần phải làm cho cuộc sống trở nên mơ mộng mà vănchương phải gắn với cuộc đời, nói những chuyện của cuộc đời và giúp người đọcthêm yêu cuộc sống của mình hơn, phấn đấu cho một đời sống tốt đẹp hơn.

Xem triển lãm hội họa trong những năm đầu CM, Bác thấy các nghệ sĩ củachúng ta là những người vẽ đẹp, có tài năng nhưng vẫn còn một số biểu hiện chưađúng, đặc biệt là trong việc phản ánh cuộc sống Bác đã kịp thời góp ý “chất mơmộng nhiều quá, mà cái chất thật của sự sinh hoạt rất ít” Người yêu cầu văn nghệ

sĩ phải miêu tả cho hay, cho chân thật tất cả những hiện thực của CM Bên cạnhviệc phê phán những cái sai, cái xấu, văn học cần phải biểu dương cái tốt, cái đúng

và phải nêu gương người tốt việc tốt Tính chân thực chính là cái gốc của vănchương

Về hình thức biểu hiện t/g HCM không tán thành lối viết cầu kỳ, xáo rỗng

“viết và nói cố nhiên phải vắn tắt song phải có nội dung Phải chữa cho hết bệnhnói dài viết rỗng” Người luôn luôn phê phán cách viết theo kiểu “tràng giang đạihải”, viết theo lối “rau muống”, Người quan tâm tới hình thức phải sao cho “trongsáng vui tươi” Là người biết nhiều tiếng nước ngoài và sử dụng khá thành thạochúng nhưng Bác luôn luôn quan tâm tới việc sử dụng tiếng Việt Bác thường nhắcnhở các văn nghệ sĩ tránh dùng từ nước ngoài một cách vô nguyên tắc Bác căn dặncác văn nghệ sĩ “không nên vay mượn lu bù để lòe thiên hạ” Nhà văn, nhà thơphải là người sáng tạo, sử dụng ngôn từ cho hay và tinh tế

Cũng về hình thức biểu hiện t/g HCM rất coi trọng tính dân tộc của các t/pvăn chương Trong sáng tác của mình Người thường vận dụng lời ăn tiếng nóihàng ngày của nhân dân và sử dụng linh hoạt các câu ca dao, tục ngữ trong bài viếtcủa mình Chính vì lẽ đó, t/p của Bác được rất nhiều người ưu thích

HCM là nhà thơ lớn nhưng trước hết Người là nhà CM lớn Vì vậy đối vớiNgười văn thơ trước hết phải là vũ khí chiến đấu, nhà nghệ sĩ đồng thời là ngườichiến sỹ phục vụ sự nghiệp CM của nhân dân, của đất nước T/g HCM rất chú ý tớitác dụng xã hội của văn chương đồng thời rất coi trọng giá trị nghệ thuật của t/p

Đó là quan điểm thật sự khoa học và CM Nó có tác dụng to lớn cả về lý luận lẫnthực tiễn Nó có tác dụng soi đường cho văn học CMVN

vi hành

Đề 1: Anh (chị) hãy phân tích truyện ngắn "Vi hành" để thấy một sáng tạo nghệ thuật độc đáo, bút pháp châm biến bậc thầy của NAQ.

Bài làm.

Bút pháp mỉa mai châm biếm, đả kích kẻ thù là một trong những nét sáng tạonghệ thuật độc đáo trong nhiều truyện ngắn của t/g NAQ Bằng những sáng tạo độcđáo ấy, NAQ đã phơi bày bản chất tàn bạo, giả dối của chế độ thực dân Pháp vàbộc lộ thái độ khinh bỉ bọn vua quan bù nhìn bán nước hại dân Nhân chuyến đi ônhục của vua Khải Định sang Pháp dự cuộc đấu xảo năm 1922, t/g NAQ đã viếttruyện ngắn “Vi hành” đăng trên báo “Nhân đạo” Pháp tháng 2/1923 để lật tẩynhững âm mưu thâm độc của Pháp núp sau con bài chính trị Khải Định Có thể nói

“Vi hành” là truyện ngắn thể hiện một cách tập trung nhất và thành công nhất nhữngnét nghệ thuật độc đáo và bút pháp châm biếm sắc bén của tác giả

Sáng tạo độc đáo đầu tiên mà người đọc dễ dàng nhận thấy là ở việc đặt nhan

đề tác phẩm “Vi hành” là một nhan đề có ý nghĩa sâu sắc mang tính hài hước vàchâm biếm sâu cay Mượn cách hiểu thông thường về nghĩa của từ “vi hành” làcuộc đi kín đáo, lặng lẽ, bí mật của những nhà vua anh minh sáng suốt thời xưa đểtìm hiểu thực trạng cuộc sống nhân dân từ đó đề ra được những chính sách thíchhợp giúp dân đỡ lầm than khổ cực T/g nói đến cuộc đi lén lút, ám muội của vuaKhải Định trên đất Pháp Cuộc đi này làm gì có mục đích vì dân, cho dân Nó làcuộc đi của một con chó theo chủ, hết lòng vì chủ, một cuộc đi ám muội bẩn thỉu,mang mục đích chính trị đê hèn Cách đặt tên truyện như vậy thể hiện cái nhìn sắcsảo đầy trí tuệ của t/g

Thành công trước nhất của “Vi hành” về mặt nghệ thuật đó là việc sử dụnghình thức một lá thư để kể chuyện, để dẫn dắt bạn đọc Dùng hình thức một bứcthư trong việc viết truyện không phải là điều gì mới mẻ lúc bấy giờ Trước NAQchắc chắn có nhiều người sử dụng hình thức này trong sáng tạo nghệ thuật Bởivậy, việc sáng tạo ở đây phải được đánh giá chính là ở chỗ t/g NAQ đã sử dụngmột cách thành công hình thức thư ấy Một mặt như phương tiện nghệ thuật phùhợp nhất, một mặt khác lại như một vũ khí chiến đấu phục vụ đắc lực cho côngcuộc CM của mình Đây là chỗ mới, chỗ sáng tạo của t/g

Việc dùng hình thức thư từ như vậy trong “Vi hành” giúp t/g dễ dàng dùnghình thức truyện lồng trong truyện để có cơ hội cho nhân vật Khải Định có đầy đủ

mọi điều kiện bộc lộ hết bản chất và chân tướng ở đây chúng ta thấy có chuyệncủa đôi trai gái người Pháp đan xen với chuyện của t/g với cô em họ Khi thì đôitrai gái người Pháp đánh giá nhận xét, bàn luận về Khải Định, khi thì t/g quay sangtrò chuyện tâm sự với cô em họ Cách viết như vậy đã giúp cho t/g giấu đi cái chủquan để làm nổi bật lên là một giọng điệu trần thuật khách quan trong khi đánh giá,nhận xét về Khải Định.

Nhờ hình thức thư từ riêng, chấp nhận lối viết phóng túng tự do nên trong “Vihành” t/g có thể chuyển đổi giọng điệu một cách thoải mái, linh hoạt tạo điều kiệncho việc thể hiện tư tưởng Đang từ giọng trần thuật khách quan, cuộc trò chuyệncủa đôi trai gái Pháp về chuyển”vi hành” của vua Khải Định Nhưng khi muốntrình bày những suy nghĩ riêng tư t/g dễ dàng chuyển sang lời tâm sự, bộc bạch với

cô em họ của mình “cô thử nghĩ, làm sao mà không xúc động sâu xa được khiđược đối đãi như thế?” Có thể chúng ta tìm thấy trong “Vi hành” nhiều giọng điệukhác nhau như vậy Khi thì trang nghiêm, khi thì thủ thỉ tâm sự, khi lại phẫn uấtcao độ Với hình thức của một lá thư việc chuyển đổi giọng điệu như vậy đã giúpcho giọng điệu gần gũi với đời thường mà không làm ảnh hưởng đến kết cấu chungcủa t/p, không gián đoạn mạch cảm xúc của t/g

Cũng nhờ hình thức thư từ, việc chuyển cảnh của t/p cũng thuận lợi hơn rấtnhiều Đang từ cảnh trò chuyện của đôi trai gái Pháp trên toa xe điện ngầm bênParis, t/g quay về quê nhà Việt Nam với cảnh “đôi chúng ta như đôi chim ấy thôi,đậu vắt vẻo trên đầu gối ông bác thân yêu, nghe bác kể chuyện cổ tích” Rồi lại độtngột sang Tàu, sang Nga cùng với việc vua Thuấn, vua Pie đi vi hành Cáchchuyển cảnh như vậy là phù hợp với nội dung thông thường của một bức thư và vìvậy người đọc không thấy phân tán khi phải theo t/g di chuyển hết từ không giannày đến không gian khác, cách biệt nhau hàng ngàn cây số và cách xa chúng tahàng trăm thế kỷ

Ngoài ra, với hình thức một bức thư t/g có thể liên hệ tạt ngang hoặc so sánhmột cách thoải mái Thư riêng cho phép người viết đang từ “chuyện nọ xọ chuyệnkia”, đang từ đối tượng này sang đối tượng khác nhiều khi chẳng dính líu gì đếnnhau một cách khá dễ dàng Đang nói chuyện về người Việt Nam bị mật thámPháp theo dõi, t/g chuyển sang nói chuyện vua Khải Định như một con rối mua vuicho dân chúng Pháp Rồi đang từ chuyện đôi trai gái Pháp trò chuyện với nhau trên

xe điện t/g chuyển sang nói chuyện suy đoán của bản thân mình về những hành vi

bất chính của Khải Định Không ai cấm t/g liên hệ tạt ngang như vậy Chính việcliên hệ này giúp t/g tăng được hiệu quả của sự phê phán Khải Định đã hiện lênđúng với bộ dạng vốn có của hắn một kẻ chán cảnh làm ông vua to muốn nếm thửcuộc đời của các cậu “công tử bé” sống hành lạc và mất hết nhân cách.

Nghệ thuật độc đáo của “Vi hành” còn được thể hiện trong việc xây dựngnhân vật Khải Định Là nhân vật chính nhưng Khải Định lại vắng mặt không hiệnlên trực tiếp trong t/p Tuy vậy ông vua này vẫn được khắc họa một cách nổi bậtqua lời trò chuyện của đôi trai gái Pháp Trong con mắt của họ Khải Định hiện lênvới chân dung kỳ quái, dị dạng, với khuôn mặt xấu xí, cái mũi tẹt, đôi mắt xếch vàmặt bủng như vỏ chanh Trang phục của Khải Định cũng thật khác thường giốngnhư một con rối trong rạp xiếc, đầu hắn đội cái nón chóp như một chụp đèn, tayđeo đầy nhẫn, trên người khoác đủ lụa là trông như một mụ đàn bà Còn hành độngcủa Khải Định thì lấm lét như kẻ có hành vi bất chính, chắc chắn Khải Định khôngphải như vua Thuấn, vua Pie “những bậc cải trang vĩ đại” muốn đi sâu vào cuộcsống nhân dân mà Khải Định chỉ là một kẻ đi lo chuyện riêng, vì “những lý do ítcao thượng” Người Pháp thường gặp hắn ở trường đua ngựa, ở hiệu cầm đồ, ở khohành lý của nhà ga hơn thế nữa Khải Định xuất hiện ở Paris với tư cách là một vai

hề rẻ tiền trên sân khấu chính trị Sự có mặt của hắn đã giúp cho người Pháp cóthêm một trò cười đúng lúc khi mà kho giải trí của họ đã cạn kiệt Có thể nói rằng

bộ mặt xấu xa, bù nhìn, bán nước của vua Khải Định đã hiện lên một cách rõ ràngdưới ngòi bút của t/g Tính chiến đấu của truyện cũng chính là ở chỗ này

Trong truyện ngắn việc sáng tạo tình huống truyện là một khâu then chốt Tìnhhuống như một thứ nước rửa ảnh làm nổi rõ hình ảnh, tính cách hành động của nhânvật và làm nổi bật tư tưởng của tác giả

ở tác phẩm “Vi hành” t/g NAQ đã sáng tạo được một tình huống truyện độcđáo Đó là một chuỗi những sự lầm lẫn oái oăm, tức cười gây được hiệu quả châmbiếm cao Trước hết là sự lầm lẫn của đôi trai gái Pháp trên xe điện ngầm T/g -người bị đôi trai gái nọ nhầm là vua Khải Định đành phải lằng lặng chịu đựngnhững cặp mắt dò xét, soi mói của họ Sự lầm lẫn của đôi trai gái ấy không phải là

sự vô lý bởi lẽ đối với người phương Tây họ khó phát hiện những nét khác nhau ởngười da vàng, khó phân biệt KĐ với t/g Người cũng có cái mũi, nước da, mái tócgiống với những người châu á khác Tạo ra tình huống này, t/g có điều kiện để thể

hiện chân dung KĐ một cách khách quan hơn, tính châm biếm sâu cay hơn, đạthiệu quả nghệ thuật cao hơn.

Vì KĐ xuất hiện trên đất Pháp với hình dáng điệu bộ không có gì đúng với tưcách của một ông vua cho nên không phải chỉ đôi trai gái nọ bị nhầm lẫn mà ngay

cả dân chúng Pháp cũng lầm tưởng rằng vua KĐ đang đi vi hành, đi tìm hiểu đờisống của người dân Việt Nam trên đất Pháp Thật là một sự khôi hài ! ở đây t/g sửdụng phép “lạ hóa” KĐ trong con mắt người châu Âu để biến hắn từ một vị hoàng

đế thành một thằng hề ngộ nghĩnh chỉ đáng mua vui cho dân chúng Pháp Sự phêphán của t/g như vậy thật hết sức mạnh mẽ quyết liệt

Nhưng KĐ hiện lên không phải chỉ có như vậy để tiếp tục phê phán tính chấtlén lút mờ ám của chuyến đi này t/g đã đẩy sự lầm lẫn lên cao hơn nữa Tất cả dânchúng Pháp đều bị nhầm lẫn, NAQ (tức t/g) hay bất kỳ người dân Việt Nam nàokhác đang sống trên đất Pháp đều là vua KĐ cả Mà không phải chỉ dân chúngPháp ngay cả chính phủ Pháp kẻ đã mời đích danh KĐ sang Pháp cũng không nhậnđược ra đâu là khách của mình nữa Để tránh sự thất thố về mặt ngoại giao họ đànhđối xử với tất cả những người dân da vàng khác như đối với vị hoàng đế AN Nam.Trên thực tế không thể có chuyện như vậy nhưng đây là một t/p nghệ thuật nên t/g

cố tình tạo ra tình huống truyện như vậy để dùng sức mạnh của nghệ thuật lột trầnchuyến đi ám muội của vị hoàng đế đó Chuyện đúng là “bịa” nhưng lại phản ánhnhững gì có thật về một chuyến đi, về một vấn đề đặt ra rất nghiêm túc trong cuộcsống số phận của một dân tộc

Trong “Vi hành” t/g đã rất thành công trong việc sử dụng nghệ thuật châmbiếm mỉa mai Tiếng cười ở đây không giòn giã mà thâm trầm sâu lắng mang đầytính chất trí tuệ sắc sảo của dân tộc Việt Nam, humour của Pháp Người đọc chỉphát hiện chất mỉa mai châm biếm của t/g và cười được khi họ có tầm am hiểu,nhận thức cao Phải khẳng định rằng nếu không có một trí tuệ lớn, một vốn văn hóasâu rộng cùng một tinh thần yêu nước cao độ thì khó có thể tạo ra một t/p “Vihành” có nội dung phong phú và nghệ thuật châm biếm sâu sắc đến như vậy Cáicười trong t/p là cái cười sắc sảo, giàu sắc điệu Người đọc khi đọc xong phải ngẫmnghĩ nhận ra cái chua chát, cái trái quy luật của sự vật hiện tượng rồi sau đó mớicười Sự sắc sảo của t/g là ở chỗ đã phát hiện ra những mâu thuẫn bên trong củahiện tượng và đặt chúng cạnh nhau tạo nên sự đối lập gay gắt Một bên là cái danhkhách mời đặt bên cái lén lút, nhố nhăng Một bên cái tiếng hoàng đế thì cao lại đặt

cạnh cái dáng của một thằng hề lố bịch lại rất thấp Tiếng cười từ sự tương phản đốilập ấy càng nghĩ càng ngấm mà càng ngấm lại càng đau nhất là đối với một con ngườiyêu nước thương nòi như t/g NAQ.

“Vi hành” là một t/p có giá trị cả về nội dung tư tưởng lẫn hình thức nghệthuật và mang đầy tính chiến đấu Tuy t/p được viết ra vì mục đích chính trị nhưnglại đạt tới một trình độ nghệ thuật cao đặc biệt là nghệ thuật châm biếm trào phúng.T/p là sự kết hợp hài hòa giữa chính trị, nghệ thuật, là thể hiện mối quan hệ giữachiến sĩ và nghệ sĩ ở đây mũi tên chính trị đã được nghệ thuật chắp cánh và baytrúng đích Thành công lớn của t/p chính là ở chỗ đó

Đề 2: Phân tích giá trị đặc sắc trong nghệ thuật trào phúng của NAQ trong truyện ngắn Vi hành.

Bài làm.

“Vi hành” là truyện ngắn đạt đến sự mẫu mực của thể loại truyện ngắn viết về

đề tài chính trị nhưng lại rất giàu giá trị nghệ thuật Truyện ngắn vì thế chính trị100% mà nghệ thuật cũng 100% “Vi hành” cho thấy sự điêu luyện trong ngòi bútvăn xuôi tự sự của NAQ, đặc biệt là ở thể loại truyện ngắn, cực ngắn được viết vớicảm hứng trào phúng mạnh mẽ để đạt tới tính chiến đấu cao Với truyện ngắn “Vihành” NAQ đã kết hợp một cách tài tình giữa chất trữ tình trào phúng và chấtchính luận sắc sảo, kết hợp một cách hài hòa giữa nghệ thuật trào phúng phươngTây (với tiếng cười umua) hóm hỉnh, nhẹ nhàng với nghệ thuật trào phúng phươngĐông thâm trầm sâu sắc “Vi hành” đã thể hiện chất trí tuệ cao siêu và chất hiệnđại của ngòi bút truyện ngắn bậc thầy NAQ

Truyện ngắn “Vi hành” in trên báo “Nhân đạo”ngày 19/2/1923 cùng một loạtt/p của NAQ có chung một đề tài và hướng tới một mục đích Đó là những t/p như

vở kịch “Con rồng tre”, “Lời than vãn của Bà Trưng Trắc”, “Sở thích đặc biệt” hàng loạt những t/p này cũng như “Vi hành” ra đời nhân dịp KĐ - hoàng đế AnNam theo lời mời của Chính phủ Pháp sang dự hội chợ thuộc địa ở Mác Xây Hộichợ được tổ chức với mục đích nhằm phô trương những “thành tựu” xâm lược củaCNTD Pháp dưới chiêu bài khai hóa văn minh đối với các nước thuộc địa Hội chợvừa nhằm lừa bịp nhân dân Pháp và nhân dân TG về cái gọi là chính sách bảo hộPháp, lại vừa muốn thu hút đầu tư của các nhà tư bản Pháp vào công cuộc khai thácthuộc địa của Pháp ở ĐD Chính vì lẽ đó mà trong truyện ngắn “Lời than vãn của

Bà Trưng Trắc” t/g đã nhân danh báo “Nhân đạo” mà gửi lời chào đầy mỉa mai tớiKĐ: “Nhân dịp KĐ sang Pháp theo lời mời của Chính phủ Pháp, bản báo có lờichào tí ti đối với ngài, và giới thiệu với ngài truyện ngắn của một thần dân trung thànhcủa ngài là đồng chí NAQ”.

Còn với “Vi hành” NAQ vừa dựng bức chân dung đầy tính chất biếm họa của

vị hoàng đế An Nam lại vừa muốn phơi bày bản chất thống trị của TD Pháp, đốivới cái gọi là công cuộc bảo hộ ở ĐD T/p đã thể hiện những tư tưởng lớn lao sâusắc có ý nghĩa thời đại thông qua nghệ thuật trào phúng hết sức độc đáo, đặc sắccủa mình

Truyện ngắn “Vi hành” như chúng ta đã biết thực chất nhằm phơi bày bảnchất bù nhìn của cái gọi là hoàng đế An Nam nhưng t/p không hề rơi vào luận lýkhô khan mà thực sự là một t/p nghệ thuật bởi bức chân dung ấy của vị hoàng đế

đã được hiện lên từ một tình huống nhầm lẫn đầy tính chất hài hước T/g đã bịa ramột tình huống phải nói là hết sức hấp dẫn, ngỡ như để tự hào mà thực ra lại vạchmặt vị hoàng đế Đó là sự nhầm lẫn của đôi bạn trẻ người Pháp đối với nhân vật

“tôi” khi coi “tôi” là hoàng đế trong một toa xe điện ngầm Tình huống nhầm lẫn

ấy đã để cho đôi bạn trẻ mặc sức dựng lên bức biếm họa về vị hoàng đế Mỗi nétbiếm họa điểm vào bức chân dung này là mỗi chi tiết nhằm bóc trần sự giả dối củacái gọi là vị hoàng đế kia

Tạo nên tình huống nhầm lẫn t/p vừa khách quan hóa tư tưởng chủ quan củamình khi đả kích, châm biếm, mỉa mai hoàng đế lại vừa như muốn nói rằng Chínhphủ Pháp chẳng lừa được ai, thái độ mỉa mai khinh bỉ của đôi bạn trẻ Pháp cũng làthái độ của nhân dân Pháp đối với món hàng mà Chính phủ Pháp muốn quảng cáo

ở hội chợ Mác Xây về một chính quyền được bảo hộ qua vai trò của hoàng đế AnNam Tình huống cho thấy dẫu Chính phủ Pháp có tô son trát phấn, có khoác lên tênvua nô lệ kia bao nhiêu vàng bạc châu báu, mũ mãn áo xiêm thì cũng chẳng lừa đượcdân Pháp Tạo được một tình huống như cái cớ để vẽ chân dung hoàng đế, ngòi bútcủa NAQ quả thực đầy chất trí tuệ và vô cùng sắc sảo

Hãy xem t/g từ tình huống này mà dựng chân dung hoàng đế ra sao?

Bức chân dung hoàng đế An Nam được vẽ bằng những nét biếm họa vừa củanghệ thuật trào phúng phương Tây lại vừa từ cái nhìn gắn liền với văn hóa phươngĐông Bức chân dung ấy đã vẽ từ gương mặt tới trang phục cùng với vai trò chính

trị để cuối cùng bản chất chính trị được phơi ra ánh sáng Xét về phương diện này

“Vi hành” như một cái kính “chiếu yêu” để người đọc có thể nhìn vào đó mà thấy

rõ bản chất yêu ma của sự vật

Trước hết bức chân dung được điểm từ bộ mặt của vị hoàng đế với những nét

vẽ như mắt xếch, mũi tẹt da bủng như vỏ chanh Một bộ mặt như thế có thể đemđến cho bạn đọc Pháp những tiếng cười giải trí bởi cái dị dạng của nó mà lại là cái

dị dạng của mặt hoàng đế Nhưng nhìn từ con mắt của người phương Đông thì tựthân diện mạo ấy đã không thể coi là diện mạo của vị hoàng đế, không thể coi là

“long nhan” Một hoàng đế như thế chỉ có thể là hoàng đế rởm mà thôi Hơn thếnữa cái bộ mặt quái thai kia chẳng phải là do CNTD Pháp trong sự “cưỡng bức”các nước thuộc địa đẻ ra sao ý nghĩa trào phúng vì thế mang tính chiến đấu rấtcao

Bức biếm họa được tiếp tục bằng những nét vẽ trang phục hết sức đặc biệtgây tiếng cười chế giễu cho bạn đọc Pháp bởi sang đầu TK XX mà kẻ đứng đầumột nhà nước trang phục như được móc ra từ thời cổ đại: đầu đội cái “chụp đèn”,

cổ đeo đầy hạt cườm, “đủ cả bộ lụa là”, ngón tay đeo đầy nhẫn Người Pháp nhìnhắn như nhìn một cái “manơcanh”, một thứ phương tiện để quảng cáo cho các nhàhàng Mà xem ra thì hắn cũng có hơn gì chiếc “manơcanh” để Pháp khoác lên đónhững thứ cần quảng cáo cho chính sách “khai hóa văn minh” Nhưng nhìn từ quanniệm của người phương Đông thì 1 hoàng đế như thế có khác gì phường “giá áo túicơm”, lúc thường thì vơ vét cho đầy túi tham khi đất nước lâm nguy chỉ biết lothân mình, lo ăn chơi, hưởng lạc Vua mà như thế thì chỉ là kẻ mọt dân, hại nướcmuôn đời nguyền rủa

Vai trò của hoàng đế theo lời chính phủ Pháp thì quan trọng đấy nhưng bảnbáo “Nhân đạo chỉ gửi lời chào tí ti” vì nhân dân Pháp qua đôi bạn trẻ kia chỉ coihắn như một trò giải trí, một trò giải trí không mất tiền, không đáng 1 đồng trinh.Hắn xuất hiện khi kho giải trí của Pháp đã cạn như nhà băng ĐD Hắn đến để muavui cho dân Pháp khi những thứ cổ nhất như cái lò Găng be, cái gương củahêramicgen, khi vụ án giật gân về việc chặt người ra từng khúc không còn hấp dẫnnữa Người Pháp còn so sánh hết sức mỉa mai khi thấy rằng xem người làm nghềleo trèo của xứ thánh Công gô, xem vợ lẽ nàng hầu còn phải mất 1500 franc, cònxem vua chẳng mất xu nào Về nhân cách chính trị cái điểm tựa cuối cùng cho sựtồn tại của hoàng đế đã bị so sánh với 1 vai hề của lịch sử Thậm chí cô bạn gái còn

mỉa mai hơn “em thích Sác lô hơn” ở phương diện này ngòi bút của NAQ đã trởnên hết sức sắc sảo và thâm trầm Nếu coi mỗi nét vẽ biếm họa kia là một làn roiquất vào hoàng đế để lột trần bản chất của hắn thì “ngón đòn” cực hiểm sau đâynhư một cú điểm huyệt “chết tươi” làm cho hoàng đế không còn là hoàng đế nữa,hoàng đế chỉ là con rối trên sân khấu chính trị mà kẻ giật dây, ông bầu nhà hát múarối chẳng phải ai khác ngoài chính phủ Pháp Đó là “ngón đòn” thể hiện qua chitiết tưởng như hết sức nhẹ nhàng: “nghe đâu ông bầu nhà hát múa rối đã định lýgiao kèo rồi đấy” nhưng lại hết sức sâu xa Mà thực ra hoàng đế An Nam xuất hiện

ở Pháp cũng chỉ để diễn vai con rối, không hơn không kém

Nói đến tính hiện đại của truyện ngắn “Vi hành” có lẽ điều quan tâm trước hết

là cấu trúc t/p Là truyện ngắn nhưng ngay sau tựa đề lại thấy dòng ghi chú: “Tríchnhững bức thư gửi cho cô em họ” do t/g tự dịch từ tiếng Nam Từ những dòng ghichú ấy t/p đã đan xen vào dòng tự sự những đoạn thư Đây là lối kết cấu rất thờithượng lúc bấy giờ Một nhà văn Pháp nổi tiếng Anphôngxđôđê đã từng viết cảmột tập truyện ngắn dưới tựa đề “Những bức thư gửi từ cối xay gió” trong đó mỗichuyện được viết dưới dạng một bức thư Tuy nhiên “Vi hành” chỉ lấy những đoạnthư như một cái cớ để nhân vật “tôi” có thể rút ra khỏi câu chuyện nhầm lẫn quaytrở lại bình luận chính sự kiến ấy Thông qua cuộc trò chuyện với cô em họ nhânvật đã đem vào t/p trữ tình trào phúng những đoạn chính luận vô cùng sâu xa, sắcsảo Người viết có thể trực tiếp bày tỏ thái độ phê phán, mỉa mai châm biếm quanhững đoạn thư đầy tính chất chính luận ấy Đó là một nét rất mới và hết sức sángtạo đối với một t/p truyện

Mặt khác, sự xen kẽ các đoạn thư đã mở rộng thời gian và không gian nghệthuật của truyện làm cho cốt truyện biến hóa linh hoạt, không bị bó hẹp trong thờihiện tại, không bị hạn chế trong không gian của một toa tàu Nhà văn mặc sức mởrộng liên tưởng tới không gian của nước Nam, nước Tàu, nước Nga rồi lại trở vềPháp Câu chuyện có thể lùi về quá khứ khi còn nhỏ nghe ông bác kể chuyện, khilại lùi về thời vua Nghiêu, vua Thuấn, các thời đại Pie đệ nhất của nước Nga Sự

mở rộng thời gian, không gian nghệ thuật đã dẫn dắt người đọc vào TG của nhữngliên tưởng hết sức phong phú, đa dạng, hấp dẫn Cấu trúc của t/p còn như một thủpháp xa lạ hóa, một thủ pháp được Bectônbrêch hết sức chú ý và dường như làngười khởi xướng Những đoạn thư đan xen vào trong truyện đã góp phần lạ hóacâu chuyện làm cho câu chuyện nhầm lẫn không trở nên nhàm chán, luôn luôn mới

mẻ, luôn luôn hấp dẫn Thủ pháp lạ hóa thực ra trong tiểu thuyết trung đại của

Trung Quốc đã từng được quan tâm, được gọi là yếu tố “kì”, nhưng đối với bạnđọc Pháp, bạn đọc phương Tây thì vẫn còn là những thủ pháp hết sức mới lạ T/p

vì thế mà trở nên hết sức hiện đại Nói đến nghệ thuật trào phúng là nói tới nhữngđặc sắc của ngôn ngữ kể chuyện

“Vi hành” là nghệ thuật của ngôn từ, bởi thế đi tìm những đặc sắc trong nghệthuật trào phúng không thể không tìm đến giá trị trào phúng trong hệ thống ngônngữ của t/p ở “Vi hành” nghệ thuật trào phúng thể hiện qua ngôn ngữ chủ yếu làthủ pháp chơi chữ và cùng với nó là giọng điệu t/p

Thủ pháp chơi chữ được hiện ra ngay từ tựa đề của t/p, t/g đã sử dụng hai chữ

“vi hành” vốn mang ý nghĩa cao đẹp chỉ những chuyến đi của các bậc hoàng đế vĩđại như vua Nghiêu, vua Thuấn, vua Pie thành những chữ chỉ hành vi lén lút, mờ

ám của hoàng đế An nam Các bậc hoàng đế vĩ đại khi đi “vi hành” thì mặc thườngphục, còn hoàng đế An Nam thì gửi tất cả vàng bạc, châu báu vào hiệu cầm đồ, cảông quan, bà kiếc đều tống vào kho hành lí Hàng loạt những từ ngữ vốn mang ýnghĩa rất đẹp như: “hộ giá, tháp tùng, thầm kín” thực ra lại chỉ những hành độnglén lút theo dõi của mật thám Pháp đối với tất cả những người An Nam, những chữ

“hoàng đế, khai hóa, văn minh” vốn cũng có nghĩa đẹp nhưng lại mang ý nghĩamỉa mai

Giọng điệu của t/p cũng là một giọng điệu đầy t/c mỉa mai về việc bình luậnchuyến đi lén lút của hoàng đế, t/g đã viết hàng loạt những câu hỏi với 1 giọngchâm biếm, sắc sảo “Hay là, chán cảnh làm một ông vua to, bây giờ ngài lại muốnnếm thử cuộc đời của các cậu công tử bé” trên sự mô tả sự theo dõi của mật thám,t/g đã đã so sánh một cách mỉa mai khi so sánh mật thám với người mẹ, nhưng đó

là người mẹ “rình rập những bước đi của đứa con thơ” hoặc gọi bọn chúng là “cáibóng bám vào gót giày của tôi”

Đề 3: Phân tích tác phẩm để thấy rõ tính giàu trí tuệ và rất hiện đại của Bác.

Bài làm.

NAQ không chỉ là một vị anh hùng dân tộc lỗi lạc mà còn là một nhà thơ, nhàvăn lớn Thơ của Người có thể sánh được với Lý Bạch, Đỗ Phủ, văn của Ngườicũng có thể sánh với những cây bút châu Âu hiện đại như HuyGô, Banzắc Tiêu

biểu nhất trong những sáng tác văn xuôi của Bác phải kể đến “Vi hành” - mộttruyện ngắn vừa có nội dung sâu sắc, vừa có nghệ thuật độc đáo mang rõ phongcách của Người.

Năm 1922, để phô trương thanh thế và khuyến khích khai thác thuộc địa, thựcdân Pháp đã mời Khải Định sang xem hội chợ ở cảng Mác xây với tư cách là mộtthượng khách để Pháp khoe nước mẹ giàu mạnh Khải Định đã vồ lấy cơ hội đó để

có dịp ăn chơi xa xỉ và vận động cho ngôi vua chắc chắn về tay con hắn sau này.Phan Chu Trinh lúc đó ở Pháp đã công bố một bức thư nổi tiếng lên án Khải Định

có 7 tội đáng chết chém gọi là “Thư thất điều”, còn NAQ đã “chào đón” bằng mộtloạt t/p như “Lời than vãn của Bà Trưng Trắc”, “Sở thích đặc biệt”, vở kịch “Conrồng tre” Nổi bật nhất trong số đó là t/p “Vi hành”, một truyện ngắn độc đáođược viết dưới hình thức một bức thư gửi cho cô em họ bằng tiếng Pháp được Bácdịch ra tiếng Việt

Truyện trước hết là đả kích xã hội phong kiến ở đây truyện đả kích KhảiĐịnh vì Khải Định là vua, mà vua là hiện thân của chế độ phong kiến Vậy vuaKhải Định, dưới con mắt người Pháp đã hiện ra như thế nào?

Khải Định được t/g khắc họa rất chân thực từ bộ dạng đến tính cách bản chất

Từ hình dáng đến phục sức, Khải Định đều rất kệch cỡm, nhố nhăng, lố bịch, buồncười :”Hắn có cả cái chụp đèn chụp lên đầu quấn khăn, các ngón tay thì đeo đầynhững nhẫn, vẫn cái mũi tẹt ấy, đôi mắt xếch ấy, mặt bủng như vỏ chanh Hắn đeolên người đủ cả bộ lụa là, bộ hạt cườm” Trong xã hội tư bản phát triển, giữa thủ đôParis tráng lệ nổi tiếng TG với các mối ăn chơi trang điểm thì cách ăn mặc củaKhải Định quả là cổ lỗ sĩ

Khải Định còn hiện lên là một tên vua ăn chơi, xấu xa, sa đọa, thô bỉ, không

có tư cách đàng hoàng làm nhục quốc thể “Em thì em đã thấy hắn ở trường đua.Trông hắn có vẻ nhút nha nhút nhát, lúng ta lúng túng hơn , “có khi đã gửi tuốt ởkho hành lý nhà ga để đi chơi vi hành đấy ”, “hay là chán cảnh là một ông vua to,bây giờ ngài lại muốn nếm thử cuộc đời của các công tử bé” Như vậy Khải Định

đã lén lút đi vi hành để xuất hiện tại các nhà thổ, trong trường đua ngựa để lao vàocác cuộc cá cược như những con bạc khát nước Và kết cuộc đã cháy túi phải vàohiệu cầm đồ

Trong con mắt của người Pháp, Khải Định chỉ là một tên hề mua vui, một conrối trong bàn tay điều khiển của bọn thực dân Pháp, là con rối không đáng giá một

xu “Em thì em thích sáclô hơn, phải trả những ngàn rưỡi Franc để xem vợ lẽ nànghầu của vua Cao Miên, xem tụi làm trò nhào lộn xứ thánh Công gô; hôm naychúng mình có mất tí tiền nào đâu mà được xem vua ở ngay bên cạnh Nghe nóiông bầu nhà hát múa rối còn định ký thuê giao kèo kia đấy” Qua lời bộc lộ tâmtình tự nhiên thể hiện sự đánh giá đúng đắn khách quan nhất của đôi trai gái ngườiPháp và nói rộng ra là của cả nhân dân Pháp : cái giá của Khải Định cứ hạ thấpdần Nó khác xa với những lời lẽ bịp bợm trong các bài diễn văn của những quancai trị về vua Khải Định

Tác phẩm “Vi hành” không chỉ dừng lại ở việc lên án đả kích tên vua bù nhìnKhải Định mà nó còn hướng tới những chính sách thuộc địa dã man độc ác nhamhiểm và bịp bợm của bọn thực dân Vì đây mới là kẻ thù chính mà nhà CM NAQcần đánh đổ trước tiên Qua những lời bộc lộ suy nghĩ của nhân vật trữ tình “tôi”khi thân mật, khi hóm hỉnh khi bông đùa, NAQ vừa khắc họa được những nét tínhcách đê tiện xấu xa của Khải Định, vừa khái quát lên được những tội ác tiêu biểu củathực dân P Bác tố cáo 3 tội ác chính của chúng

Tác phẩm đã lên án chính sách ngu dân, đầu độc người bản xứ bằng thuốcphiện và rượu cồn Điều này được thể hiện qua câu nói lấp lửng nhưng đầy tínhchất mỉa mai có ý nghĩa châm biếm sây cay của nhân vật trữ tình “Phải chăng làngài muốn biết người dân Pháp dưới quyền ngự trị của bạn ngài là Alêchxan đệnhất có được sung sướng, được quyền uống nhiều rượu cồn và được hút nhiềuthuốc phiện bằng dân An Nam dưới quyền ngự trị của ngài hay không?”

Phê phán lên án, vạch trần chính sách tuyên truyền dối trá bịp bợm: đi cướpnước mà gọi là khai hoá bảo hộ Bác đã bóc trần điều đó bằng cách nêu lên hai vếcâu trong đó có một vế câu chứa đựng sự mâu thuẫn phi lôgíc Sự mâu thuẫn của

vế này đã vạch rõ sự phi lý mang tính chất bịp bợm của lời nói chứa dựng trong vếkia “Cô em thân mến thế này là các bánh xe vô lượng nó đã quay rồi đấy Đếnnay tất cả những ai ở Đông Dương có màu da trắng đều là những bậc khai hoá thìbây giờ đến lượt tất cả những ai có màu da vàng đều trở thành hoàng đế ở Pháp”.NAQ còn tố cáo chế độ nhà tù chính sách mật thám truy nã bủa vây theo dõinhững người yêu nước Việt Nam trên đất Pháp Qua việc “bịa” ra chuyện ngay

Chính phủ Pháp cũng không nhận ra đâu là Khải Định thật - do Khải Định vi hành

mà nhầm lẫn, nên để tránh sơ suất trong việc tiếp tân Chính phủ Pháp liền đối xửvới tất cả những người da vàng đặc biệt là NAQ như đối xử với hoàng đế An Nam,rồi phái Cảnh sát ngầm đi bảo vệ rất cận thận :”cái vui nhất là ngay đến Chính phủcũng chẳng nhận ra được khách thật của mình nữa và để chắc chắn khỏi thất thốtrong nhiệm vụ tiếp tân, chính phủ bèn đối đãi với tất cả mọi người An Nam vàohàng vua chúa và phái tuỳ tùng đi hộ giá tuốt ! Cô thử nghĩ làm sao mà khôngxúc động sâu xa khi được đối đãi như thế?”

Tóm lại truyện “Vi hành” cho ta thấy thế nào là sự kết hợp nhuần nhuyễn hàihoà giữa chính trị và nghệ thuật trong một loại hình văn học Nó cũng cho ta thấythế nào là phong cách biến hoá đầy sáng tạo và giàu tính chất trí tuệ của Bác Chonên rất có lý khi một nhà phê bình văn học nổi tiếng phương Tây cho rằng :”Vihành” là một bức tranh hoành tráng thời phục hưng được thu nhỏ trong khuôn khổmột “chiếc tem thư” Nhà ngôn ngữ học nổi tiếng nhất TK XX người Mỹ thì nhậnxét “văn chương của Bác có lượng thông tin và chất lượng viết cao, cao tới mức độ

ít có ngòi bút nào sánh kịp” (Chomxki)

Mộ (chiều tối).

Bài làm.

Thơ của HCM nổi bật lên những đặc trưng hết sức cơ bản Đó là trong hoàncảnh gian nan thử thách đến vô cùng thơ lại thể hiện vẻ đẹp nghệ sĩ của tâm hồnHCM Và trong những rung động đầy chất thơ ấy lại thể hiện một chất thép đặcbiệt - trong hoàn cảnh tù đày tăm tối nhất thì thơ lại bừng sáng Vì thế thơ HCM làmột sự hoà quyện kỳ diệu của những mặt đối lập tương phản đến gay gắt “Mộ”chính là bài thơ như vậy, bài thơ làm hiện lên những rung động tinh tế từ một tìnhyêu nồng nàn tha thiết đối với tạo vật của tâm hồn HCM, làm hiện lên bản lĩnh phithường của thi sĩ đồng thời là một chiến sỹ lỗi lạc Bài thơ mang vẻ đẹp cổ điểnnhưng lại chứa đựng tinh thần thời đại ở người chiến sỹ HCM

“Mộ” là một trong những bài thơ không hẳn đã được làm trong hoàn cảnh lưuđày của người tù HCM nhưng chắc chắn đó là bài thơ ghi lại những cảm xúc,những suy nghĩ của người tù HCM trên những chặng đường lưu đày Trong 14tháng bị giam cầm bởi nhà tù của TGT, người tù HCM đã bị giải tới 30 nhà tù của

13 huyện tỉnh Quảng Tây - Trung Quốc Đó là những cuộc lưu đày vô cùng cực

khổ Nhiều khi phải đi bộ 53 cây số một ngày trong cảnh dãi nắng dầm mưa, thậmchí nhiều đêm phải “ngồi trên hố xí đợi ngày mai” Về mặt tinh thần có lúc người

tù “tự trào” khi so sánh mình để thấy còn cực khổ hơn cả con vật “Ta” không chỉ

“bị người dắt tựa trâu bò” mà còn nhọc nhằn hơn cả con lợn bởi “ta thì người dắt,lợn người khiêng” Trong hoàn cảnh ấy phần lớn những người tù thường chỉ có thểnghĩ về nỗi khổ tinh thần cũng như vật chất của mình, thường chỉ nghĩ tới sự giảithoát cho bản thân mình khỏi cảnh đọa đầy ấy Vậy mà đọc bài “mộ” nếu khôngbiết đó là bài thơ trích từ “NKTT” - HCM thật khó có thể hình dung đây là bài thơcủa người tù đang trong hoàn cảnh lưu đày Người đọc chỉ thấy những rung cảmhết sức tinh tế của một tâm hồn nghệ sĩ đích thực trước những biến thái tinh vi củathiên nhiên tạo vật, trước hơi thở của cuộc sống vẫn đang dồi dào, mạnh mẽ khichiều xuống và cả lúc bóng đêm đã bao phủ

Các nhà phê bình nghiên cứu thường nói tới một chất thép trong thơ HCM,một chất thép đặc biệt ở “NKTT”, một chất thép không phải ở những bài thơ nóichuyện thép hay lên giọng thép Thì chính “Mộ” là bài thơ như vậy Người ta cũngthường nói tới những cuộc vượt ngục tinh thần nghĩa là những cuộc tự giải thoáttinh thần ra khỏi cảnh ngộ đầy đau khổ và hiểm nghèo của mình Đó là cuộc vượtngục tinh thần của HCM ở những bài thơ như “Ngắm trăng”, “Tảo giải” và chính

“Mộ” đã chẳng phải là một bài thơ cho thấy cuộc vượt ngục tinh thần hết sức độcđáo đó sao Người tù đã thoát ra khỏi cảnh ngộ lưu đày của mình để trò chuyện, đểgiao cảm với thiên nhiên tạo vật và để tâm hồn của mình bừng sáng lên ngọn lửa từmột căn nhà xóm núi Người tù đã sống với TG xung quanh bằng tất cả tâm hồnmình, đến với “Mộ” không thể không đến với những cảm nhận như vậy về vẻ đẹpcủa hồn thơ HCM, về sức mạnh tinh thần toát ra từ những vần thơ trữ tình, từnhững hình ảnh rất cổ điển và cũng rất hiện đại

Bài thơ hiện ra như một bức tranh chiều cùng với tâm trạng của người tùtrong cảnh lưu đày và những rung động hết sức sâu xa trong tâm hồn của thi sĩ Vìthế bài thơ có kết cấu thành hai phần rõ ràng Một là bức tranh thiên nhiên trongcảnh chiều tối, một là bức tranh đời sống của xóm núi khi bóng đêm bắt đầu baophủ Bởi thể nhìn từ kết cấu bài thơ khó có thể quy về thi đề cảnh chiều hôm vàtâm trạng người lữ thứ mặc dù ở đây có khung cảnh chiều hôm Tâm trạng người

lữ thứ thực ra chỉ được gửi gắm một cách kín đáo vào hình ảnh của thiên nhiên tạovật trong bút pháp “tả cảnh ngụ tình” Tâm trạng người lữ thứ không được bộc lộmột cách trực tiếp rõ ràng như ở các bài thơ viết theo thi đề rất cổ điển này

Như tựa đề của bài thơ, hai câu mở đầu là một bức tranh thiên nhiên rất gợimột không khí cổ điển trong cái tĩnh lặng của nó, rất đậm màu sắc cổ điển bởinhững thi liệu mà nhà thơ đưa vào cảnh chiều tối này vốn hết sức quen thuộc Đó

là khung cảnh chiều tối với một cánh chim bé nhỏ đang bay về phía rừng xa nhưnhững nét vờn, vẽ trong bức tranh cổ “thu lâm phi yến” (Rừng thu và một cánhchim yến bay) Vẻ đẹp cổ điển của bức tranh chiều còn được hiện ra ở thủ pháp rấtquen thuộc trong thơ Đường, thủ pháp điểm xuyết chấm phá những nét hết sức gợi

tả để làm sống dậy cái hồn tạo vật Trong cái không gian mênh mông của xóm núingọn bút thần của người họa sĩ ngôn từ chỉ điểm vào đó một cánh chim nhỏ, mộtchòm mây lẻ loi mà đủ gợi ra cái hơi thở phập phồng của thiên nhiên tạo vật, cáihồn tĩnh lặng của không gian vũ trụ Người làm thơ như sống cùng với thiên nhiêntạo vật Vì thế như nhận ra cái mới trong một cánh chim chiều, sự định hướng củacánh chim đang mải miết bay về rừng và niềm khao khát của cánh chim ấy khi đitìm một cái cây làm chốn ngủ Một câu thơ bảy tiếng mà có tới 4 tiếng mô tả sựsống, sự vận động của cánh chim nhờ đó mà không gian buổi chiều phập phồngmột sự sống Đến cả chòm mây cũng vậy Không còn là vật vô tri vô giác nữa.Chòm mây lẻ loi mang nỗi cô đơn đang chậm chậm vượt qua bầu trời Vì thế, haicâu thơ là bức tranh chiều rất cổ điển gợi ta nhớ tới cảnh chiều hôm trong nhữngcâu thơ nổi tiếng của Nguyễn Du, của Bà Huyện Thanh Quan, của cả Lí Bạch Đó

là những câu thơ:

“Chim hôm thoi thóp về rừng”

hoặc: “Chúng điểu cao phi tận

Cô vân độc khứ nhàn”

hay Ngàn mai gió cuốn chim bay mỏi

Dặm liễu sương sa khách bước dồn”

Tuy nhiên ngay từ những câu thơ đậm màu sắc cổ điển này ta vẫn thấy những cảmxúc mới mẻ hiện đại của hồn thơ HCM Đó là những thi liệu mặc dù rất quen thuộcnhưng nhà thơ đã thổi vào thi liệu ấy cái hồn của sự sống, sự vận động rất cụ thể,vượt lên trên cái ước lệ của thơ xưa Đó là sự phát hiện ra quy luật vận động củatạo vật như nó vốn có Cánh chim không chỉ được mô tả là cánh chim mỏi mà đó làcánh chim đi tìm một chốn nghỉ sau một ngày kiếm sống vất vả Chòm mây cũng

rất “động” không chỉ bởi chữ “độ” (nghĩa là vượt qua) mà còn bởi hai chữ “mạnmạn” rất tạo hình Cánh mây như đang vỗ giữa bầu trời Đặc biệt hơn nữa hai câuthơ với 14 chữ mà có tầng có lớp, có cao, có thấp, có xa có gần.

Với bút pháp “tả cảnh ngụ tình” nhà thơ HCM không phải không gửi gắm vào

đó nỗi niềm của người tù trong cảnh lưu đày Nhà thơ không chỉ tinh tế trong sự

mô tả vận động của thời gian, không gian mà còn gửi gắm vào cánh chim chiều kiacái mệt mỏi của người tù sau một ngày bị giải đi trên đường chuyển lao, niềm khaokhát của người tù khi mong chờ một chốn ngủ qua cánh chim “tầm túc thụ”.Không thể không có sự soi chiếu giữa cái cô đơn của chòm mây với cảnh ngộ củangười tù xa xứ, đang sống cô đơn trên đất nước người và cả những ý nghĩ về sự tự

do của chòm mây với sự mất tự do của người chiến sỹ suốt đời chiến đấu cho tự

do Hai câu thơ vì thế không chỉ đem đến cho người đọc những rung cảm thẩm mỹtrước vẻ đẹp của bức tranh chiều mà còn gợi ra ở người đọc niềm cảm thông sâusắc của người làm thơ

Với tựa đề “Chiều tối” ngỡ như bài thơ chỉ là niềm xúc động của thi nhântrước vẻ đẹp của thiên nhiên ở một vùng rừng núi lúc chiều xuống, niềm xúc độngcủa một tâm hồn rộng mở trước thiên nhiên để thấy bản lĩnh phi thường của người

tù HCM, ngỡ như bài thơ chỉ là cuộc trò chuyện của thi nhân với thiên nhiên tạovật và gửi gắm chút tâm trạng của một thi nhân - tù nhân vào sự sống của thiênnhiên tạo vật ấy Vậy mà ở câu thơ thứ 3 bức tranh chiều tối đã đột ngột xuất hiệnhình ảnh người thiếu nữ xóm núi đang say ngô và ngọn lửa hồng lên ở câu thơ thứ

tư làm bừng sáng cả không gian xóm núi, không gian một vùng sơn cước xa xôi.Chỉ riêng điều đó thôi cũng đã thấy cảm hứng thi ca ở HCM, ngay cả trong hoàncảnh đầy những thử thách nghiệt ngã của cuộc sống cũng không chỉ hướng tớithiên nhiên mà luôn gắn liền với sự sống của con người

Sự xuất hiện hình ảnh của người thiếu nữ xóm núi khiến cho bức tranh chiềucàng trở nên có cấu trúc nhiều tầng lớp Hình ảnh của những cánh rừng xa, củachòm cây, của cánh chim, của một đám mây lẻ loi như bị đẩy lùi về phía xa Đểtrung tâm của bức tranh bây giờ là hình ảnh của cuộc sống đang diễn ra nơi xómnúi, là hình ảnh người thiếu nữ trẻ trung, khỏe khoắn đã làm cho bức tranh chiềutrở nên sống động và dẫu sao cũng tươi tắn hơn Hình ảnh người thiếu nữ xóm núiđược thể hiện một cách hết sức trân trọng qua những chữ “sơn thôn thiếu nữ” vậy

mà bản dịch thơ lại chuyển thành “cô em xóm núi”, những chữ hết sức xa lạ đối

với ngôn ngữ của HCM nhất là ngôn ngữ thơ khi tả cảnh, là một thứ ngôn ngữ hếtsức quan trọng, cổ điển mẫu mực Hình ảnh người thiếu nữ trong công việc laođộng đã đem đến trong bức tranh chiều tối một sức sống mạnh mẽ sôi động vàchân thực.

Nhưng chữ “ma bao túc” ở câu thơ thứ ba được láy lại ở câu thơ thứ tư với sựđảo trật tự thành “bao túc ma hoàn” tạo nên cái nhịp điệu sôi nổi khi hai dòng thơgắn kết với nhau Nó khác hẳn với nhịp điệu chậm rãi, thưa thớt trong vận độngcủa thiên nhiên tạo vật qua “quyện điểu cô vân”, qua những “quy, tầm, túc”, những

“mạn mạn” và “độ” (nghĩa là vượt qua) Bởi ở đây là nhịp điệu cuộc sống đang vậnđộng trong quy luật của nó Đồng thời sự nối kết của hai câu thơ qua thủ pháp lặpcủa cụm từ “ma bao túc” còn gợi ra nhịp chuyển động sự quay vòng của chiếc cốixay ngô Ngỡ như ta đã lắng nghe được cái nhịp điệu cần mẫn của cuộc sống luôntiếp nối không bao giờ ngưng nghỉ Thời gian cũng lặng lẽ trôi cùng chiếc vòng cốixay ấy Có thể nói cùng với hình ảnh người thiếu nữ xóm núi nhịp điệu của chiếccối xay ngô đã đem đến cho bức tranh chiều tối cái hơi thở trẻ trung khỏe khoắn.Nhịp vận động của nhịp quay chiếc cối xay ngô như sự vận động của dòngthời gian để bất ngờ làm bừng sáng ngọn lửa hồng ở chóp cùng của câu thơ nhưmuốn nói: bóng tối đã bao trùm xóm núi Hình ảnh ngọn lửa hồng vừa như một thủpháp nghệ thuật cổ điển lấy sáng để nói tối lại vừa là điểm sáng trong TG nghệthuật của HCM Mới biết câu thơ dịch thế là đã thừa một chữ “tối” Người làm thơchỉ đặt vào bức tranh chiều ấy cái rực sáng của ngọn lửa là người đọc đã nhận racái tối của không gian đang bao trùm cả một miền sơn cước Xét về mặt cấu trúccủa bức tranh chiều tối phải thấy người họa sĩ ngôn từ đã chọn vị trí để làm chongọn lửa soi sáng toàn bộ thiên nhiên tạo vật cũng như con người nơi xóm núi khibóng tối buông xuống Nghĩa là từ một điểm chóp cùng của bức tranh, ngọn lửahồng ấy đã toả ánh sáng bao trùm và mạnh mẽ nhất Người ta thường nói HCMluôn hướng tới ánh sáng, hướng tới cuộc sống Phải chăng “Chiều tối” cũng là mộtbài thơ như vậy Tuy nhiên phải nhìn sâu vào tâm hồn HCM mới thấy ngọn lửahồng kia vừa là tả thực mà lại vừa sáng lên từ chính tâm hồn đầy tình yêu đối vớithiên nhiên tạo vật, đối với cuộc sống, đối với con người Đó là ngọn lửa của tâmhồn, của trái tim HCM luôn là điểm sáng trong thơ của Người

“Mộ” là một trong những bài thơ hay nhất của “NKTT” của HCM Nó là kếttinh của một tâm hồn nghệ sĩ đích thực với tình yêu thiên nhiên bao la với niềm tin

vào cuộc sống cũng như lòng yêu thương đối với con người, sự kết tinh của TGnghệ thuật với những rung động hết sức tinh tế, những cảm xúc nồng nàn, TG nghệthuật ngay cả viết về cảnh chiều tối cũng tràn đầy ánh sáng, ánh sáng của ngọn lửaluôn ở phía trước thôi thúc Người, nguồn ánh sáng không bao giờ tắt Nó như đốmlửa trước mặt cho những người dấn thân trong cuộc hành trình ban đêm không baogiờ nản chí.

Tảo giải (Giải đI sớm).

Bài làm.

Uýt Man, nhà thơ người Mỹ đã từng viết: “Mở cuốn sách này ra ta sẽ gặp mộtcon người Cũng có thể nói như vậy về NKTT của HCM” Tập thơ nhật ký ấychính là bức chân dung tự họa của Người Thậm chí bức chân dung tinh thần tựhọa của tập thơ này nhiều lúc còn được thể hiện một cách sinh động, đầy đủ và tậptrung trong một bài thơ “Tảo giải” chính là bài thơ như thế Bài thơ viết về nhữngcảm xúc và suy tưởng trước sự vận động của thời gian và không gian trong vũ trụsong hành với cuộc chuyển lao của Người Nhưng người đọc cùng lúc có thể nhậnthấy không phải chỉ người tù trong hai chữ “Tảo giải” mà là hình ảnh của một thinhân đang say ngắm vũ trụ đêm thu, hình ảnh của người chiến sỹ trong tư thế sẵnsàng trên con đường đấu tranh của mình và đặc biệt là hình ảnh của một nhà hiềntriết đang từ sự vận động của vũ trụ mà suy ngẫm về quy luật vận động của đờisống, của xã hội Nhưng tư tưởng sâu xa ấy toát ra từ bức chân dung tinh thần lạiđược thể hiện trong những hình ảnh đầy cảm xúc

“Tảo giải” thực chất là hai bài thơ “tứ tuyệt liên hoàn” Có thể gọi là “Tảo giải1” và “Tảo giải 2” Đó là sự liên hoàn dựa trên trục vận động của thời gian từ lúc

gà gáy lần thứ nhất, bóng đêm còn chưa tan cho đến bình minh đã rực hồng ởphương Đông, nắng sớm đã bao trùm cả vũ trụ Tất cả thiên nhiên tạo vật trong vũtrụ, tất cả những cảm xúc những suy nghĩ, những liên tưởng trong TG tâm hồn củangười tù đều vận động trên cái trục thời gian ấy Hình ảnh của nhân vật trữ tình vìthế cũng vận động chuyển hóa trên cái trục thời gian này Từ hình ảnh người tù -nhân vật trữ tình đã thoát khỏi cảnh ngộ của mình để trở thành một thi nhân, mộtchiến sỹ, một nhà tư tưởng lớn

Nhìn từ cấu trúc của “Tảo giải” ta đã thấy tư duy nghệ thuật của HCM là thứ

tư duy luôn vận động theo chiều hướng tích cực Hồn thơ HCM mặc dù luôn rung

cảm một cách tinh tế trước sự sống bên trong hết sức tinh vi của taọ vật nhưng baotrùm vẫn là khuynh hướng vươn tới ánh sáng, hướng tới tương lai Còn “Tảo giải”hình ảnh của thiên nhiên tạo vật trong vũ trụ vì thế mà càng ngày càng trở nên tươisáng ấm áp nồng nàn Dường như trong bất kỳ cảnh ngộ nào dù dữ dội khắc nghiệtđến đâu hồn thơ HCM cũng nồng nàn, cũng tràn trề một sức sống, một tinh thầnlạc quan “Tảo giải” nhìn từ góc độ cấu trúc là kết tinh những gì nổi bật của nhữngđặc trưng ấy trong thơ HCM.

Gắn liền với hai chữ “Tảo giải” là câu thơ “nhất khứ kê đề dạ vị lan” dườngnhư chỉ là câu thơ ghi lại thời điểm lên đường của người tù khi chuyển lao, thờiđiểm còn rất sớm, mới là lúc gà gáy lần thứ nhất, gà gáy còn chưa tan nhưng cáihồn của câu thơ đã không bị ràng buộc bởi ý nghĩa này Trong cảnh bị chuyển laovào lúc đêm khuya như vậy người tù rất dễ rơi vào trạng thái cô đơn, tâm hồn dễrơi vào trạng thái lạnh lẽo Vậy mà ngay từ câu thơ mở đầu của “Tảo giải” tiếng gàgáy như âm thanh cuộc sống đã vang lên xóa tan cái yên tĩnh xua bớt đi cái lạnhlẽo của đêm thu phương Bắc, làm cho lòng người như ấm lên, con người khôngcòn thấy cô đơn nữa Cảm hứng của người tù trong cảnh lưu đày quả thực là mộtcảm hứng mạnh mẽ tích cực, cảm hứng có thể nâng đỡ con người vượt lên trênthực tại của mình Ngay cả sự mô tả bóng đêm cũng cho thấy cái khuynh hướngtích cực ấy của thi hứng khi nhà thơ viết “dạ vị lan” “Dạ vị lan” nghĩa là bóngđêm chưa tan chứ không phải là bóng đêm bao trùm tất cả Bị chuyển lao trong đêmNgười vẫn nghĩ tới cái thời điểm bóng đêm sẽ tan

Hình ảnh người tù từ hai chữ “Tảo giải” chuyển sang câu thơ thứ hai đã trởthành hình ảnh của một nhà thơ đang say ngắm vũ trụ đêm thu Cái lớn lao trongtâm hồn HCM chính là ở chỗ người như quên đi cảnh ngộ của mình để hướng tớibầu trơì đêm thu, để trò chuyện cùng trăng sao, hình ảnh “quần tinh ủng nguyệtthướng thu san” tự nó đã là bức tranh thu đẹp một cách cổ điển Một câu thơ đủ gợi

ra cả một không gian trong trẻo bao la và tĩnh lặng với chòm sao thu, vầng trăngthu, những đỉnh núi mùa thu Vũ trụ hiện ra chỉ trong một câu thơ mà thật sốngđộng T/g không dừng lại ở những khái niệm về tạo vật mà thổi vào tạo vật cái hồnrất thơ mộng từ những chữ “ủng”, “thướng”, và chữ “thu” Theo đó có thể thấychòm sao đêm thu đang nâng vầng trăng thu lên và cả trăng sao đêm thu ấy đangvượt lên trên đỉnh núi mùa thu Cái tinh tế của những chữ “ủng, thướng” là ở chỗ

nó gợi ra một cuộc đồng hành giữa trăng sao và con người Nhà thơ không chỉ tròchuyện với trăng sao, ngắm nhìn vẻ đẹp của “thu san” mà còn thấy cả tạo vật trong

vũ trụ đang đồng hành cùng với mình Nhà thơ in bóng lồng lộng vào vũ trụ đầytrăng sao ấy Chỉ tiếc trong bản dịch thơ đã làm mất đi một chữ “thu” Một chữthôi nhưng đó là hồn thơ cổ điển, là sự tĩnh lặng của không gian vũ trụ.

Bức tranh đêm thu đẹp là thế, vậy mà vẫn có những cách hiểu “thô thiển hóa”câu thơ Đó là cách hiểu cho rằng hình ảnh “quần tinh” là hình ảnh của bọn línhTGT còn vầng trăng là hình ảnh của Bác “Quần tinh ủng nguyệt thướng thu san”

là hình ảnh lính TGT áp giải Người đi vượt qua núi cao trên đường chuyển lao Lại

có ý kiến cho rằng đó là hình ảnh quần chúng công kênh lãnh tụ những cách hiểuthiên về xã hội học dung tục ở đây chỉ có thể cảm nhận những rung động đầy chấtthơ của người tù HCM, những rung động khiến Người quên cả cảnh ngộ của mình

để đến với trăng sao

Đọc thơ HCM có thể thấy niềm cảm hứng trước thiên nhiên dù nồng nàn đếnđâu, bay bổng đến đâu cũng không làm cho người thoát ly thực tại Cho nên ở đâycũng vậy, từ cõi trăng sao đầy chất thơ Người trở về với con đường lưu đày củamình Trở về với con đường lưu đày nhưng không phải trong tâm trạng bực bội lo

âu buồn phiền mà với bản lĩnh phi thường Người tự coi mình là một chinh nhânchứ không phải tù nhân

“Chinh nhân dĩ tại chinh đồ thượng” câu thơ đã làm hiện lên hình ảnh khôngphải là của một tù nhân mà là hình ảnh của một “chinh nhân”, một “chinh nhân” đãsẵn sàng trên “chinh đồ” Chữ “chinh nhân” vốn chỉ có ý nghĩa là “người đi xa”còn “chinh đồ” vốn chỉ có ý nghĩa là “con đường xa” “Chinh nhân” vẫn thườnghiện ra hình ảnh người chiến sỹ trong cuộc đấu tranh và “ chinh đồ” thường gợi ranhững chặng đường đầy thử thách HCM đã coi mình là người chiến sỹ đang sẵnsàng vượt qua những chặng đường xa Vậy mà bản dịch thơ lại biến “chinh nhân”thành “người đi”, biến cái “dĩ tại” thành sự “cất bước”, biến “chinh đồ” thành “conđường thẳm” làm mất đi hình ảnh rất đẹp của người chiến sỹ, làm giảm đi cái phithường trong bản lĩnh của người làm thơ, làm mất đi cái âm hưởng trầm hùng khỏekhoắn, cái khí thơ mạnh mẽ của câu thơ trong nguyên tác

Hình ảnh người chiến sỹ càng trở nên hiên ngang trong câu thơ “nghênh diệnthu phong trận trận hàn” nghĩa là người chiến sỹ ấy vẫn ngẩng mặt bất chấp cáilạnh của đêm thu, gió thu liên tiếp thổi về Thêm một nét vẽ cho tư thế của ngườichiến sỹ, câu thơ như dựng lên sừng sững trước mắt người đọc hình ảnh của một

con người với ý chí kiên cường đang vượt những chặng đường xa trong cuộc đấutranh vô cùng quyết liệt của mình Nếu như ba thanh trắc trong những chữ “dĩ tại,thượng” tạo ra cái âm hưởng mạnh mẽ trầm hùng thì hai chữ “trận trận” như gợi ra

âm hưởng từ mỗi bước đi của người chiến sỹ chứa đựng sức mạnh bất chấp mọithử thách, bước chân mang sức mạnh của cả cuộc CM trên những chặng đườngđầy khó khăn kia Chỉ tiếc câu thơ dịch đã biến tư thế chủ động của người chiến sỹvới hai chữ “nghênh diện” thành tư thế bị động trong hai chữ “rát mặt” Cái âmhưởng của hai chữ “trận trận” cũng không còn nữa khi dịch là “rát mặt đêm thutrận gió hàn” Đọc câu thơ dịch âm hưởng bỗng trở nên nhẹ thênh

Bức tranh thiên nhiên với sự chuyển hóa sâu sắc, sự suy ngẫm sâu xa và thihứng nồng nàn biến chuyển trên cái trục thời gian cảm hứng trên đường chuyển lao

đã hướng tới một bình minh rực rỡ Cả một vũ trụ đang diễn ra sự chuyển hóaquyết liệt dữ dội căn bản và sâu sắc Bức tranh thiên nhiên từ cảm hứng ấy được

mô tả trước hết ở sự tương phản đến gay gắt giữa cái sắc màu biến chuyển củathiên nhiên, giữa màu trắng với màu hồng, giữa màu hồng và cái u ám tàn dư.Nhưng đặc biệt là ở những động từ mô tả quá trình ấy:

“Đông phương bạch sắc dĩ thành hồng

U ám tàn dư tảo nhất không”

Những động từ “dĩ thành” cho thấy sự chuyển hóa đã trở nên triệt để, màu trắng đãtrở thành màu hồng chứ không phải chuyển sang còn như một quá trình đang tiếpdiễn, động từ “tảo” (nghĩa là “quét” chứ không phải là “sớm”) với trạng từ “nhấtkhông” cũng để chỉ sự chuyển hóa triệt để (không phải chữ “tảo” là “sớm” nhưSGK đã giải thích)

Sự tương phản gay gắt giữa các sắc màu, sự chuyển hóa một cách quyết liệtcủa vũ trụ vừa gợi ra hình ảnh của một bình minh đã đến nhưng đồng thời cònchứa đựng trong đó cái ý nghĩa sâu xa về bức tranh hiện thực trong đời sống xã hộicủa nhân loại ở thời điểm ấy với sự đối kháng quyết liệt giữa các lực lượng phảntiến bộ là CNĐQ, CNTD, CNPX với một nhân loại yêu hoà bình Trong cuộc đấutranh quyết liệt giữa các lực lượng ấy ánh sáng đã chiến thắng bóng tối, bình minh

đã đẩy lùi bóng đêm, một tương lai tươi sáng đang đến Người đã từ quy luật vậnđộng của tự nhiên, từ bóng tối đến ánh sáng mà khẳng định quy luật tất yếu của

cuộc sống Vì vậy bức tranh “TG2” thấm đẫm màu sắc triết học Bức tranh “TG2”

là sự gửi gắm, ký thác những tư tưởng lớn lao, sâu sắc của nhà hiền triết

ở đây không còn là sự vận động thiên nhiên trong quy luật khách quan của nónữa mà là sự vận động trong cái nhìn của nhà tư tưởng lớn, nắm vững các quy luậttồn tại và biến hoá của tự nhiên cũng như của xã hội; là sự vận động của cảm xúc

Vì thế không chỉ có sự vận động của bóng đêm tới bình minh mà là sự vận độngcủa bóng tối hướng tới ánh sáng, từ bóng tối hướng tới tương lai, từ cái “trận trậnhàn” chuyển sang bao trùm cả vũ trụ, từ cái giá lạnh của lịch sử xã hội chuyển sangcái ấm áp trong đời sống nhân loại đang đến gần, một cái nhìn như thế không phải

ở “Tảo giải” mới được HCM nhấn mạnh Trong “Triêu cảnh” ta đã thấy một vầngdương như thế vẫn mọc ở đầu non mới sớm để làm cho sông núi khắp nơi toả ánhhồng, mặc dù trong nhà lao vẫn còn bóng tối Ta đã từng thấy trong “Tảo” cũngmột bình minh như vậy trong sự tương phản với bóng tối nhà lao Một vũ trụ trong

“tảo tình” cũng bừng sáng và ấm áp xua tan cái u ám của chốn ngục tù:

“Thái dương xuyên quá lung toàn bộThiêu tận u yên dữ ám maiSinh khí dồn thì xung vũ trụ

Tù nhân cá cá tiếu nhan khai”

Bởi thế thiên nhiên trong “TG2” luôn thống nhất với cảm quan đầy màu sắc triếthọc trong thơ HCM nhất là ở “NKTT”

Sự chuyển hóa của trạng thái của nhân vật trữ tình cũng hết sức đặc sắc Từtrạng thái người tù trong “TG1” đến trạng thái thiên nhiên của thi nhân, rồi cái hiênngang của người chiến sỹ qua “TG1” để rồi sừng sững hiện lên giữa cái không giankhoáng đạt, hùng vĩ và rực rỡ của cả một bầu vũ trụ khi bình minh xuất hiện làhình ảnh của một “hành nhân” với thi hứng nồng nàn Chưa bao giờ trong thơHCM, bức chân dung của Người lại rạng rỡ một tinh thần lạc quan đến thế Nhânvật trữ tình qua hình ảnh của “hành nhân” như được kết tinh từ ánh sáng, hơi ấm đểthi hứng trở nên nồng nàn hơn, nhưng nhìn từ “tâm thế sáng tạo” của người nghệ sĩ

ta lại cũng có thể thấy dường như chính con người ấy đã tạo ánh sáng và hơi ấm,

sự sống vào vũ trụ bao la kia Nhìn từ góc độ triết học phương Đông “hành nhân”