giáo án 10 cơ bản

So sánh phương và chiều của a so với v0 , v, ∆v II.Chuyển động thẳng nhanh dần đều: 1 Gia tốc trong chuyển động thẳng nhanh dần đều: Định nghĩa: SGK Công thức t va ∆ ∆ = ∆v là độ biến

Ngày soạn 22 tháng 08 năm 2010

Chương 1: ĐỘNG HỌC CHẤT ĐIỂM

Tiết 1 : CHUYỂN ĐỘNG CƠ

I.Mục tiêu:

1.Về kiến thức:

- Nắm được khái niệm về: chất điểm, chuyển động cơ và quỹ đạo của chuyển động cơ

- Nêu được ví dụ về: chất điểm, chuyển động, vật mốc, mốc thời gian

- Phân biệt hệ toạ độ và hệ quy chiếu, thời điểm và thời gian

2 Về kỹ năng:

- Xác định được vị trí của 1 điểm trên 1 quỹ đạo cong hoặc thẳng

- Làm các bài toán về hệ quy chiếu, đổi mốc thời gian

II Chuẩn bị:

Giáo viên:

- Một số ví dụ thực tế về cách xác đinh vị trí của điểm nào đó

- Một số bài toán về đổi mốc thời gian

III Tiến trình dạy học

1 Ổn định tổ chức

2 Bài mới:

Hoạt động 1: Nhắc lại khái niệm chuyển động, tìm hiểu khái niệm chất điểm, quỹ đạo của chất điểm.

Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên Nội dung

Nhắc lại khái niệm

- Khi nào một vật CĐ được coi là chất điểm ?

- Nêu một vài ví dụ về một vật CĐ được coi là chất điểm và không được coi là chất điểm

- Hoàn thành yêu cầu C1Đường kính quỹ đạo của TĐ quanh

MT là bao nhiêu?

Hãy đặt tên cho đại lượng cần tìm?

Áp dụng tỉ lệ xíchHãy so sánh kích thước TĐ với độ dài đường đi ?

Ví dụ: quỹ đạo của giọt nước mưa

Quỹ đạo của 1 điểm đầu mút kim đồng hồ có dạng như thế nào?

I Chuyển động cơ Chất điểm: 1.Chuyển động cơ:

Khi chuyển động, chất điểm vạch

ra một đường trong không gian gọi

là quỹ đạo

Hoạt động 2: Tìm hiểu cách xác định vị trí của một vật trong không gian

Yêu cầu HS chỉ vật mốc trong

Làm thế nào xác định vị trí của vật nếu biết quỹ đạo ? Hoàn thành yêu cầu C2

Xác định vị trí của một điểm trong mặt phẳng ?

C3?

II Cách xác định vị trí của vật trong không gian:

1.Vật làm mốc và thước đo:

Muốn xác định vị trí của một vật ta cần chọn:

Phân biệt thời điểm và thời

gian và hoàn thành câu C4

Thảo luận

Lấy hiệu số thời gian đến

với thời gian bắt đầu đi

- Ghi nhận hệ quy chiếu

- Hãy nêu cách xác định khoảng thời gian đi từ nhà đếntrường?

- C4?

- Bảng giờ tàu cho biết điều gì?

-Lấy ví dụ-Xác định thời điểm và thời gian tàu chạy từ Hà Nội đến Sài Gòn

III Cách xác định thời gian trong chuyển động:

1 Mốc thời gian và đồng hồ

Để xác định thời gian chuyển động

ta cần chọn một mốc thời gian và dùng một đồng hồ để đo thời gian

2 Thời điểm và thời gian

a Thời điểm : Lúc, khi

b Thời gian : Từ khi đến khi

IV Hệ quy chiếu:

- Chất điểm là gì? Quỹ đạo là gì?

- Cách xác định vị trí của vật trong không gian

- Cách xác đinh thời gian trong chuyển động

y

x

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

- Nêu được định nghĩa đầy đủ hơn về chuyển động thẳng đều

- Phân biệt các khái niệm; tốc độ, vận tốc

- Nêu được các đặc điểm của chuyển động thẳng đều như: tốc độ, phương trình chuyển động, đồ thịtoạ độ - thời gian

- Vận dụng các công thức vào việc giải các bài toán cụ thể

- Nêu được ví dụ về chuyển động thẳng đều trong thực tế trong thực tế

2 Kĩ năng:

- Vận dụng linh hoạt các công thức trong các bài toán khác nhau

- Viết được phương trình chuyển động của chuyển động thẳng đều

- Vẽ được đồ thị toạ độ - thời gian

- Biết cách xử lý thông tin thu thập từ đồ thị

- Nhận biết được chuyển động thẳng đều trong thực tế trong thực tế nếu gặp phải

- Ôn lại kiến thức về chuyển động ở lớp 8

- Các kiến thức về hệ toạ độ, hệ quy chiếu

III.Tiến trình dạy - học:

1 Ổn định

2 Kiểm tra: Trình bày các khái niệm sau

- Chuyển động cơ, chất điểm, quỹ đạo ?

3 Bài mới

Hoạt động 1: Ôn tập kiến thức về chuyển động thẳng đều.

HD đổi đơn vị : km/h → m/s và ngược lại

.Hoạt động 2: Ghi nhận các khái niệm: Vận tốc trung bình , chuyển động thẳng đều:

Tính vận tốc TB ? Nói rõ ý nghĩa vận tốc TB, phân biệt vận tốc Tb và tốc độ TB

Nếu vật chuyển động theo chiều

âm thì vận tốc TB có giá trị âm →

Vtb có giá trị đại số

Khi không nói đến chiều chuyển động mà chỉ muốn nói đến độ lớn của vận tốc thì ta dùng kn tốc độ TB

Như vậy tốc độ TB là giá trị số học của vận tốc TB

Yêu cầu học sinh định nghĩa vận tốc

I.Chuyển động thẳng đều: 1.Tốc độ trung bình:

t

s

vtb = Tốc độ trung bình của một chuyển động cho biết mức độ nhanh chậm của chuyển động Đơn vị: m/s hoặc km/h

2.Chuyển động thẳng đều:

CĐTĐ là chuyển động có quỹ đạo là đường thẳng và có tốc độ trung bình như nhau trên mọi quãng đường

3 Đường đi trong CĐTĐ

s = v.t

Nhắc lại dạng:y = ax + bTương đương: x = vt + x0

Đồ thị có dạng gì ? Cách vẽ ?Yêu cầu lập bảng giá trị (x,t) và

II Phương trình chuyển động và

đồ thị toạ độ - thời gian của cđtđ 1) Phương trình của cđtđ:

t(h) 0 1 2 3 6x(km) 5 15 25 35 65

Ngày soạn 26 tháng 08 năm 2010

Tiết 3 : CHUYỂN ĐỘNG THẲNG BIẾN ĐỔI ĐỀU (Tiết 1)

I.Mục tiêu:

1.Kiến thức:

- Nắm được khái niệm vận tốc tức thời: định nghĩa, công thức, ý nghĩa các đại lượng

- Nêu được định nghĩa CĐTBĐĐ, CĐTNDĐ, CĐTCDĐ

- Nắm được các khái niệm gia tốc về mặt ý nghĩa của khái niệm, công thức tính, đơn vị đo Đặc điểm của gia tốc trong CĐTNDĐ

- Viết được phương trình vận tốc, vẽ được đò thị vận tốc - thời gian trong CĐTNDĐ

2.Kĩ năng:

- Vẽ được vectơ biểu diễn vận tốc tức thời

- Bước đầu giải được bài toán đơn giản về CĐTNDĐ

- Biết cách viết biểu thức vận tốc từ đồ thị vận tốc - thời gian và ngược lại

II.Chuẩn bị:

1.Giáo viên:

- Các kiến thức về phương pháp dạy học một đại lượng vật lý

2.Học sinh: Ôn kiến thức về chuyển động thẳng đều.

III.Tiến trình dạy học:

1.Ổn định:

2.Kiểm tra bài cũ:

3.Hoạt động dạy - học:

Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm vận tốc tức thời:

Trả lời câu hỏi của giáo viên

Tìm xem trong khoảng thời

xe tải đi theo hướng Tây - Đông

- Cá nhân suy nghĩ để trả lời câu

Muốn biết tại M chất điểm chuyển động nhanh hay chậm ta phải làm thế nào ?

Tại sao cần xét quãng đường đi trong khoảng thời gian rất ngắn ?

Đó chính là vận tốc tức thời của

xe tại M, kí hiệu là v

Độ lớn của vận tốc tức thời cho

ta biết điều gì ? Trả lời C1?

Vận tốc tức thời có phụ thuộc vào việc chọn chiều dương của

hệ toạ độ không ?Yêu cầu HS đọc mục 1.2 và trả lời câu hỏi: tại sao nói vận tốc là một đại lượng vectơ ?

Trả lời C2?

Ta đã được tìm hiểu về chuyển động thẳng đều, nhưng thực tế các chuyển động thường không đều, điều này có thể biết bằng cách đo vận tốc tức thời ở các thời điểm khác nhau trên quỹ đạo

ta thấy chúng luôn biến đổi

Loại chuyển động đơn giản nhất là CĐTBĐĐ

t

sv

3)Chuyển động thẳng biến đổi đều:

Là chuyÓn động trên đường thẳng có độ lớn của vận tốc tức thời tăng đều hoặc giảm đều theo thời gian

Vận tốc tăng → CĐNDĐ Vận tốc giảm → CĐCDĐ

- Có thể phân thành các dạng nào?

Hoạt động 2: Nghiên cứu khái niệm gia tốc trong CĐTNDĐ.

O

t(s)

v(m/s)

Vo

Trả lời các câu hỏi của GV

Thảo luận và hoành thành

câu hỏi của giáo viên

Thành lập được công thức

tính gia tốc

Thảo luận và trả lời theo

yêu cầu của GV và tìm ra

đơn vị gia tốc

So sánh phương chiều…

theo yêu cầu của giáo viên

Trong chuyển động thẳng đều muốn biết vật chuyển động nhanh hay chậm ta phải làm gì?

Nhưng đối với các CĐTBĐ vận tốc như thế nào?

Gia tốc được tính bằng công thức nào ?

Yêu cầu HS thảo luận tìm đơn vị của gia tốc

Gia tốc là đại lượng véctơ hay là đại lượng vô hương ? Vì sao?

So sánh phương và chiều của a so với v0 , v, ∆v

II.Chuyển động thẳng nhanh dần đều:

1) Gia tốc trong chuyển động thẳng nhanh dần đều:

Định nghĩa: SGK Công thức t

va

∆

∆

= ∆v là độ biến thiên vận tốc ∆t Khoảng thời gian xảy ra biến thiên vận tốc

Đơn vị: m/s2Chú ý: trong CĐTNDĐ a = hsố

b)Vectơ gia tốc:

vt

t

vva

Hoạt động 3: Nghiên cứu khái niệm vận tốc trong CĐTNDĐ

HS hoàn thành yêu cầu

của GV

vt

t

vva

- Bài tập về nhà: 10, 11, 12 SGK

- Xem trước phần bài còn l¹i

Ngày soạn 28/08/2010

Tiết 4 : CHUYỂN ĐỘNG THẲNG BIẾN ĐỔI ĐỀU (Tiết 2)

Học sinh: ôn lại kiến thức chuyển động thẳng đều

III Tiến trình dạy - học

1 Ổn định

2 Kiểm tra: ? thế nào là chuyển động thẳng biến đổi đều, viết công thức tính vận tốc của chuyển

động thẳng NDĐ và chỉ rõ các đại lượng trong công thức ?

3 TiÕn tr×nh dạy học

Hoạt động: Xây dựng công thức của CĐTNDĐ

Những đại lượng biến thiên đều thì giá trị TB của đại lượng

đó = TB cộng của các giá trị đầu và cuối

Hãy viết CT tính tốc độ TB của CĐTNDĐ ?

- Viết CT tính vận tốc của CĐTNDĐ ?

Hãy xây dựng biểu thức tính đường đi trong CĐTNDĐ ?Trả lời câu hỏi C5

s= + (2) Hãy tìm mối liên hệ giữa a, v,

v0, s ? (Công thức không chứa t

→ thay t ở (1) vào (2)

- Phương trình chuyển động tổngquát cho các chuyển động là:

4.Công thức liên hệ giữa gia tốc, vận tốc, và quãng đường đi được của CĐTNDĐ:

Xây dựng PTCĐ.

HS đọc SGK

HS đọc SGK để hiểu

hơn về CĐTCDĐ trả lời

các câu hỏi của GV

Hãy xây dựng PTCĐ của CĐTNDĐ

Viết biểu thức tính gia tốc trong CĐTCDĐ ? Trong biểu thức a

có dấu như thế nào ? Chiều của vectơ gia tốc có đặc điểm gì ?

Vận tốc và đồ thị vận tốc - thờigian trong CĐTCDĐ có gì giống và khác CĐTNDĐ ?Biểu thức và ptc® của CĐTCDĐ ?

- GV nêu sự giống và khác nhau giữa 2 loại chuyển động

III Chuyển động chậm dần đều:

1)Gia tốc trong chuyển động thẳng chậm dần đều:

t

v v t

t

v v a

Trong đó a ngực dấu với v

b) Phương trình CĐ

2 0

2

1tvx

Chú ý:

CĐTNDĐ: a cùng dấu v0.CĐTCDĐ: a ngược dấu v0

- Công thức tính đường đi, công thức liên hệ giữa vận tốc, gia tốc và quãng đường, phương trình chuyển động , dấu của gia tốc trong chuyển động thẳng biến đổi đều.

- Vận dụng, biến đổi các công thức của CĐTBĐĐ để giải các bài tập

- Xác định dấu của vận tốc, gia tốc

II.Chuẩn bị

1 Giáo viên: Giải trước các bài tập trong SGK và SBT.

2 Học sinh:

- Thuộc các công thức của CĐTBĐĐ

- Giải các bài tập đã được giao ở tiết trước

Công thức tính gia tốc ?

Công thức tính quãng đường ?

Hãy tìm công thức tính thờigian dựa vào đại lượng đã biết là: gia tốc, vận tốc ?

Tóm tắt:

Vật CĐTNDĐ v0 = 0

t 1= 1 phút = 60s

v1 = 40km/h = 11,1m/sa) a = ?

b) s1 = ?c) v2 = 60 km/h = 16,7m/s ∆t = ?

Giải Chọn chiều dương: là chiều cđGốc thời gian: lúc tàu rời gaa) Gia tốc của tàu:

1 t v

1 1

0

Thảo luận viết công

t

v v

)s(90185,0

7,

16a

va

vv

Tọa độ ban đầu của

xe xuất phát từ B bằngbao nhiêu ?

Khi 2 xe gặp nhau thì toạ độ của chúng ntn ? Thay 2 pt vào giải pt tìm t ?

Nhận xét nghiệm ? Cóthể lấy cả 2 nghiệm không ? Tại sao ?

Tính vận tốc của 2 xelúc đuổi kịp nhau

Tóm tắt:

a1 = 2,5.10-2 m/s2 a2 = 2.10-2 m/s2

AB = 400m

v01 = 0 v02 = 0 Giải

a).Phương trình chuyển động của xe máy xuất phát

từ A:

2 1 01 01

2

1tvx

2 2 2

2 2

1

2

t10.5,2ta2

02

2

1tvx

2 2 2

2

2

t10.2400

- Làm tiếp các bài tập còn lại

- Đọc bài "Sự rơi tự do"

-

Ngày soạn 4 tháng 9 năm 2010

Tiết 6-7 : SỰ RƠI TỰ DO

I.Mục tiêu:

1.Kiến thức:

- Trình bày, nêu ví dụ và phân tích được khái niệm về sự rơi tự do

- Phát biểu được định luật rơi tự do

2.Kĩ năng:

- Giải được một số dạng bài tập đơn giản về sự rơi tự do

- Phân tích kết quả thí nghiệm để tìm ra được cái chung, cái bản chất, cái giống nhau trong các thí nghiệm.Tham gia vào việc giải thích các kết quả thí nghiệm

- Chỉ ra các trường hợp trong thực tế có thể coi là rơi tự do

- Một vài miếng bìa phẳng, tương đối dày, có khối lượng lớn hơn viên sỏi nhỏ

2.Học sinh: Ôn lại bài chuyển động thẳng biến đổi đều.

III.Tiến trình dạy học:

1.Ổn định:

2.Kiểm tra bài cũ:

3.Hoạt động dạy - học:

Hoạt động 1: Tìm hiểu sự rơi trong không khí

HS quan sát TN, thảo luận,

trả lời câu hỏi của GV

.Hòn sỏi rơi xuống trước, vì

hòn sỏi nặng hơn tờ giấy

.Các vật rơi nhanh chậm

khác nhau không phải do nặng

nhẹ khác nhau

Rơi nhanh như nhau

Hai vật nặng như nhau rơi

Vật nào rơi xuống trước ? Vìsao ?

Đưa ra giả thuyết ban đầu:

vật nặng rơi nhanh hơn vật nhẹ

Tiến hành TN 2 ở phần I.1

Có nhận xét gì về kết quả

TN ? Các vật rơi nhanh chậm khác nhau có phải do nặng nhẹ khác nhau không ?

.Vậy nguyên nhân nào khiếncho các vật rơi nhanh chậm khác nhau ?

.Dự đoán 2 vật có khối lượng như nhau sẽ rơi ntn ? Tiến hành TN 3 ở phần I.1.Nhận xét kết quả ?

I.Sự rơi trong không khí và sự rơi tự do

1.Sự rơi của các vật trong không khí.

Vật nhẹ rơi nhanh hơn vật

HS thảo luận để trả lời câu

hỏi của GV và đưa ra giả thuyết

mới

Không khí

HS thảo luận

Loại bỏ không khí

Các vật rơi nhanh như nhau

Có khi nào vật nhẹ lại rơi nhanh hơn vật nặng không ?Tiến hành TN 4 ở phần I.1Nhận xét kết quả ?

.Trả lời câu hỏi C1

Sau khi nghiên cứu một số chuyển động trong không khí, tathấy kết quả là mâu thuẫn với

giả thuyết ban đầu, không thể

kết luận vật nặng bao giờ cũng

rơi nhanh hơn vật nhẹ.

Hãy chú ý đến hình dạng của các vật rơi nhanh hay chậm có đặc điểm gì chung ?

Vậy yếu tố nào có thể ảnh hưởng đến sự rơi nhanh chậm khác nhau của các vật trong không khí ?

Làm cách nào để chứng minh được điều này ?

Dự đoán sự rơi của các vật khi không có ảnh hưởng của không khí ?

tấm bìa phẳng đặt nằm ngang (nặng hơn hòn sỏi)

b)Kết quả:

♦TN1: Vật nặng rơi nhanh hơn

vật nhẹ

♦TN2: Hai vật nặng nhẹ khác

nhau lại rơi nhanh như nhau

♦TN3: Hai vật nặng như nhau

rơi nhanh chậm khác nhau

♦TN4: Vật nhẹ rơi nhanh hơn

vật nặng

c).Nhận xét:

Các vật rơi nhanh hay chậm không phải do nặng nhẹ khác nhau

Hoạt động 2: Tìm hiểu sự rơi trong chân không.

Từng HS đọc SGK và trả

lời câu hỏi của GV

Nếu loại bỏ được sức cản của

không khí (hoặc sức cản của

Yêu cầu HS đọc phần mô tả các

TN của Newton và Galilê Nhấn mạnh cho HS: đây là các TN đóng vai trò kiểm tra tính đúng đắn của giả thuyết

Nhận xét gì về kết quả thu được

từ các thì nghiệm đó ?

Sự rơi của các vật trong trường hợp này gọi là sự rơi tự do Định nghĩa sự rơi tự do ?

.Yêu cầu học sinh trả lời câu hỏiC2

Gợi ý: chỉ xét những sự rơi mà trong đó có thể bỏ qua yếu tố không khí

2 Sự rơi của các vật trong chân không:

a)Ống Newton:

Cho hòn bi chì và cái lông chim rơi trong ống đã hút hết không khí thì chúng rơi nhanh nhưnhau

b).Kết luận:

Nếu loại bỏ được ảnh hưởng của không khí thì mọi vật sẽ rơi nhanh như nhau

c)Định nghĩa sự rơi tự do:

Sự rơi tự do là sự rơi chỉ dưới tác dụng của trọng lực

Hoạt động 3: Nghiên cứu đặc điểm của chuyển động rơi tự do.

HS thảo luận phương án thí

nghiệm nghiên cứu phương

và chiều của chuyển động

GV tiến hành TN phương án dùng dây dọi

(Cho một hòn sỏi hoặc một vòng kim loại rơi dọc theo một sọi dây dọi)

Yêu cầu HS quan sát, nhận xét kết quả

II.Nghiên cứu sự rơi tự do của các vật:

1.Những đặc điểm của chuyển động rơi tự do:

a).Có phương thẳng đứng.

b).Có chiều từ trên xuống c).Là chuyển động thẳng nhanh

dần đều

Hoạt động 4:Thu nhận thông tin về các công thức tính vận tốc, đường đi và gia tốc rơi tự do.

Từng cá nhân viết được:

do không vận tốc đầu, với gia tốc rơi tự do là g ?

g có dấu ntn so với vận tốc ? Tại sao ?

Thông báo các kết quả đo gia tốc tự do

1

s=

s: quãng đường đi đượct: thời gian rơi tự do

2.Gia tốc rơi tự do:

- Tại một nơi nhất định trên Trái Đất và ở gần mặt đất, các vật đều rơi

tự do với cùng một gia tốc

- Gia tốc rơi tự do ở các nơi khác nhau trên Trái Đất thì khác nhau Thường lấy g ≈ 9,8m/s2 hoặc

g≈10m/s2

4 Củng cố, vận dụng:

- GV yêu cầu HS nhắc lại kiến thức trọng tâm của bài

- Hoàn thành VD: Một vật rơi từ độ cao 20m xuống đất Lấy g = 10m/s2 Tính:

a) Thời gian bắt đầu rơi đến khi chạm đất

b) Vận tốc của vật khi chạm đất

5 Híng dÉn häc ë nhµ.

- Bài tập về nhà:10, 11, 12 SGK và các BT ở SBT

- Ôn lại kiến thức về chuyển động đều, vận tốc, gia tốc

- Xem lại mối quan hệ giữa độ dài cung, bán kính đường tròn và góc ở tâm chắn cung

Ngày soạn 12 tháng 9 năm 2010

Tiết 8 -9: : CHUYỂN ĐỘNG TRÒN ĐỀU (Tiết 1)

I.Mục tiêu

1.Kiến thức

- Phát biều được định nghĩa về chuyển động tròn đều

- Viết được công thức tính độ lớn của vận tốc dài và đặc điểm của vectơ vận tốc trong chuyển động tròn đều Đặc biệt là hướng của vectơ vận tốc

- Phát biểu được định nghĩa, viết được công thức, đơn vị đo của tốc độ góc trong chuyển động tròn đều Hiểu được tốc độ góc chỉ nói lên sự quay nhanh hay chậm của bán kính quỹ đạo quay

- Chỉ ra được mối quan hệ giữa tốc độ góc và vận tốc dài

- Phát biểu được định nghĩa, viết được công thức, đơn vị đo của hai đại lượng là chu kì và tần số

2.Kĩ năng

- Nêu được một số ví dụ về chuyển động tròn đều

- Giải được một số dạng bài tập đơn giản xung quanh công thức tính vận tốc dài, tốc độ góc của chuyển động tròn đều

II.Chuẩn bị

1.Giáo viên

- Hình vẽ 5.5 trên giấy to dùng cho chứng minh

2.Học sinh

- Ôn lại các khái niệm vận tốc, gia tốc ở bài 3

- Xem lại mối quan hệ giữa độ dài cung, bán kính đường tròn và góc ở tâm chắn cung

III.Tiến trình dạy - học

1.Ổn định

2.Kiểm tra: KiÓm tra bµi tËp vÒ nhµ.

3.Hoạt động dạy học

Hoạt động 1: Tìm hiểu chuyển động tròn, chuyển động tròn đều.

Chuyển động ntn gọi là chuyển động tròn ?Nêu công thức tính tốc độ trung bình ?

Định nghĩa chuyển động tròn đều ?

3)Chuyển động tròn đều:

là chuyển động có:

- Quỹ đạo là 1 đường tròn

- Tốc độ trung bình trên mọi cungtròn là như nhau

Hoạt động 2: Tìm hiểu khái niệm vận tốc dài.

Độ lớn công thức tính vận tốc dài ?

II.Tốc độ dài và tốc độ góc: 1)Tốc độ dài:

t

sv

Hoàn thành yêu cầu C1

Đọc SGK mục II.2

Phương: tiếp tuyến quỹ đạo

Độ lớn: t

sv

kính nối vật quay được

trong 1 đv thời gian

Trong ∆t quay được ∆α

Trong 1 đvtg quay được

Hoàn thành yêu cầu C3

Là thời gian vật đi hết 1

Biểu thức nào thể hiện được sự quay nhanh hay chậm của bán kính OM ?

Do đó bắt buộc phải đưa ra đại lượng mới

có tên là tốc độ góc của chuyển động tròn đều, ký hiệu: ω

Vận tốc dài cho biết quãng đường vật đi được trong một đơn vị thời gian thì tốc độ góc cho ta biết điều gì ? Có thể tính bằng công thức nào ?

∆α đo bằng rad và ∆t đo bằng s thì tốc độ góc có đơn vị là gì ?

Chu kỳ của chuyển động tròn là gì ? Có đơn vị gì ?

Nếu chu kỳ cho biết thời gian vật quay được 1 vòng thì đại lượng có tên gọi là tần

số cho biết số vòng vật quay được trong 1 s

Viết biểu thức tính tần số, đơn vị ?Trong T(s) quay được 1 vòng 1(s) fVËy: f = ?

Yêu cầu HS đọc SGK để thấy mối quan hệ

Hoàn thành yêu cầu C6

3)Tốc độ góc Chu kỳ Tần số:

a)Tốc độ góc:

+ Góc quay ∆α là góc mà bán kính nối từ tâm đến vật quét được trong thời gian ∆t (Rad) + Tốc độ góc

∆t

α

∆

=ω Đơn vị: rad/s

b)Chu kỳ: là thời gian để vật đi

được 1 vòng

ω

π

=2T

d)Công thức liên hệ giữa tốc

độ dài và vận tốc góc:

v = rω

4 Củng cố, vận dụng:

- Nhắc lại các khái niệm, ý nghĩa vật lý của vận tốc dài, vận tốc góc và mối quan hệ của hai đại lượng này.

Ngày soạn 18 tháng 09 năm 2010

Tiết 9 : CHUYỂN ĐỘNG TRÒN ĐỀU (Tiết 2)

2.Kĩ năng:

- Giải được một số dạng bài tập đơn giản về chuyển động tròn đều

II.Chuẩn bị:

1.Giáo viên:

- Hình vẽ 5.5 trên giấy phóng to

- Kiến thức về dạy đại lượng vật lý

2.Học sinh:

- Ôn lại các kiến thức về gia tốc

- Các kiến thức đã học về chuyển động tròn đều và quy tắc cộng vectơ

Hoạt động 1: Tìm hiểu hướng của vectơ gia tốc trong chuyển động tròn đều.

Cho biết sự biến thiên độ

lớn của vận tốc

Cùng hoặc ngược hướng

với vận tốc

Theo dõi và trả lời câu

hỏi của giáo viên

Trong chuyển động thẳng biến đổi đều gia tốc cho biết sự biến thiên của yếu tố nào của vận tốc ?

Gia tốc có hướng ntn nào ?Chuyển động tròn đều có độ lớn vận tốc không đổi nhưng hướng của vectơ vận tốc luôn thay đổi, đại lượng đặc trưng cho sự biến đổi đó là gia tốc của chuyển động tròn đều !

Hướng dẫn HS thấy được hướng của gia tốc qua hình 5.5 và công thức xác định gia tốc

Gia tốc của chuyển động tròn đều có đặcđiểm gì ? Được xác định bằng công thứcnào ?

III.Gia tốc hướng tâm:

1.Hướng của vectơ gia tốc trong chuyển động tròn đều:

Gia tốc trong chuyển động tròn đều luôn hướng vào tâm của quỹ đạo nên gọi là gia tốc hướng tâm

Hoạt động 2: Tìm hiểu độ lớn của gia tốc hướng tâm.

Đọc SGK

Đơn vị cũng là m/s2

Hoàn thành yêu cầu C7

Yêu cầu HS tham khảo cách chứng minh độ lớn của gia tốc hướng tâm ở SGK

Hướng dẫn thêm cho HS qua hình 5.5

∆Iv1v2 đồng dạng ∆OM1M2

r

t

v OM

M

M v

v a

r

t v

2.Độ lớn của gia tốc hướng tâm:

r

v

aht = 2

r r

r r

- Bài tập về nhà: các bài còn lại ở SGK và SBT

- Đọc lại kiến thức về tính tương đối của chuyển động và đứng yên ở lớp 8

- Đọc lại kiến thức về hệ qui chiếu

- Xem trước bài "Tính tương đối của chuyển động, công thức cộng vận tốc

Ngày soạn 19 tháng 09 năm 2010

Tiết 10 : TÍNH TƯƠNG ĐỐI CỦA CHUYỂN ĐỘNG

- Phân biệt được hệ qui chiếu đứng yên và hệ quy chiếu chuyển động

- Viết được công thức cộng vận tốc tổng quát và cụ thể cho từng trường hợp

2 Kĩ năng

- Chỉ rõ được hệ qui chiếu đứng yên và hệ qui chiếu chuyển động trong các trường hợp cụ thể

- Giải được các bài tập đơn giản xung quanh công thức cộng vận tốc

- Dựa vào tính tương đối của chuyển động để giải thích một số hiện tượng có liên quan

- Đọc lại kiến thức về tính tương đối của chuyển động và đứng yên ở lớp 8

- Đọc lại kiến thức về hệ qui chiếu

III Tiến trình dạy - học:

1 Ổn định

2 Kiểm tra bài cũ

Câu hỏi 1: Chuyển động tròn đều là gì ? Đặc điểm của vectơ vận tốc, gia tốc của chuyển động tròn đều

Câu hỏi 2: Chu kỳ, tần số là gì ? Công thức tính ? Đơn vị đo ?

3.Hoạt động dạy học:

Hoạt động 1: Tìm hiểu về tính tương đối của chuyển động.

Đọc SGK, trả lời câu hỏi của

GV

Dựa vào hệ quy chiếu

Hình dạng quỹ đạo khác nhau

trong các hệ quy chiếu khác

nhau

Hoàn thành yêu cầu C1

Vận tốc khác nhau trong các hệ

quy chiếu khác nhau

Hoàn thành yêu cầu C2

- HS tiếp thu, ghi nhớ

Trả lời C1

Tương tự kết luận gì về vận tốc của 1 chuyển động trong các hệ quy chiếu khác nhau ?

1 Tính tương đối của quỹ đạo

2 Tinh tương đối của vận tốc

Quỹ đạo và vận tốc của cùng một vật chuyển động đối với các hệ qui chiếu khác nhau thì khác nhau

Hoạt động 2: Tìm hiểu khái niệm hệ qui chiếu đứng yên và hệ qui chiếu chuyển động.

HS trả lời:

Hệ qui chiếu đứng yên như hệ

qui chiếu gắn với: nhà cửa, cây

cối, cột điện, …

Hệ qui chiếu chuyển động như

hệ qui chiếu gắn với: xe đang

chạy, nước đang chảy, …

1) Hệ qui chiếu đứng yên và

hệ qui chiếu chuyển động:

- Hệ qui chiếu gắn với vật mốc đứng yên là hệ qui chiếu đứng yên

- Hệ qui chiếu gắn với vật mốc chuyển động là hệ qui chiếu chuyển động

Hoạt động 3: Tìm hiểu công thức cộng vận tốc trong trường hợp các vận tốc cùng phương,chiều.

Đọc SGK, trả lời câu hỏi của

GV

Là vận tốc của vật đối với hệ

qui chiếu đứng yên

Là vận tốc của vật đối với hệ

qui chiếu chuyển động

Là vận tốc của hệ qui chiếu

chuyển động với hệ qui chiếu

đứng yên

Đưa ra công thức:

nb tn

Yêu cầu HS đọc SGKThế nào là vận tốc tuyệt đối ?Thế nào là vận tốc tương đối ?Thế nào là vận tốc kéo theo ?

Từ ví dụ trong SGK đưa ra công thức tính vận tốc tuyệt đối ?Cho HS đọc SGK

2) Công thức cộng vận tốc:

3, 2,

Trong đó: số 1 ứng với vật chuyển động; 2 ứng với hệ qui chiếu chuyển động; 3 ứng với

hệ qui chiếu đứng yên

Độ lớn:

Trường hợp các vận tốc cùng phương, cùng chiều:

v13 = v12 + v23

Trường hợp các vận tốc cùng

Chú ý đây là công thức viết dưới dạng vectơ nên khi tính độ lớn ta chú ý chiều của chúng

phương, ngược chiều :

23 12

- Đọc mục "Em có biết ?" trang 38 SGK

- Đọc bài thực hành đo các đại lượng vật lý như: chiều dài, thể tích, cường độ dòng điện, hiệu điện thế, xác định lực đẩy Ascimet,…

HS trả lời câu hỏi của GV

-Là thời gian vật chuyển

Định nghĩa, công thức tính và đơn vị của tần số ?

Định nghĩa, công thức tính và đơn vị của tóc độ góc ?

t

02 , 0

1 1

Hz T

14,3

2T

22

2 2

2

2 2

2

38 394 4

31 4 0

38 394 4

0

6 5 12

s / m , ,

,

r a

s / m , ,

, r

v a

ht

ht

=

= ω

∆

∆

= trong đó

S

∆ là chu vi đường tròn quĩ

đạo của đầu kim: ∆S 2= r π

sau đó tìm r

v

=ω

Chu kỳ kim phút: 3600 giây

Chu kỳ kim giờ: 43200 giây

Dựa vào đề bài có thể tìm tốc

độ góc và tốc độ dài bằng côngthức nào ?

Kim phút quay 1 vòng mất baolâu ? Chu kỳ bao nhiêu giây ?Kim giờ quay 1 vòng mất bao lâu ? Chu kỳ bao nhiêu giây ?

Chu kỳ: Tg = 43200 (s)Tốc độ góc: 2 0,000145

- Làm tiếp các bài tập còn lại và bài tập trong SBT

- Xem trước bài “Sai số trong phép đo các đại lượng vật lý”

- Đọc lại bài thực hành đo các đại lượng vật lý như: chiều dài, thể tích

Ngày soạn 26 tháng 09 năm 2010

Tiết 12: SAI SỐ CỦA PHÉP ĐO CÁC ĐẠI LƯỢNG VẬT LÝ

I Mục tiêu

1) Kiến thức

- Phát biểu được định nghĩa về phép đo các đại lượng vật lý Phân biệt được phép đo trực tiếp và phép đo gián tiếp

- Phát biểu được thế nào là sai số của phép đo các đại lượng vật lý

- Phân biệt được hai loại sai số: sai số ngẫu nhiên và sai số hệ thống

2) Kỹ năng

- Xác định sai số dụng cụ và sai số ngẫu nhiên

- Tính sai số của phép đo trực tiếp và gián tiếp

- Viết đúng kết quả phép đo, với số các chữ số có nghĩa cần thiết

II Chuẩn bị

1) Giáo viên

- Một số dụng cụ đo như: thước, ampe kế, nhiệt kế, …

- Bài toán tính sai số để học sinh vận dụng

2) Học sinh

- Đọc bài thực hành đo các đại lượng vật lý như: chiều dài, thể tích, …

III Tiến trình dạy - học

1 Ổn định

2 Kiểm tra

3 Hoạt động dạy – học

Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm về phép đo các đại lượng vật lý Hệ đơn vị SI.

1 HS đo khối lượng vật

1 HS đo chiều dài cuốn

sách

HS trả lời

Điều chỉnh cân thăng bằng,

đặt vật lên 1 đĩa cân, đĩa cân

bên kia đặt các quả cân

Khi 2 quả cân thăng bằng

thì khối lượng bằng tổng khối

lượng các quả cân

Dùng thước đặt dọc theo

sách để đo chiều dài

Là phép so sánh

Dùng thước đo chiều dài,

chiều rộng, chiều cao để tính

thể tích

- HS ghi nhí

Yêu cầu 1 HS lên đo khối lượng 1 vật, 1 HS khác đo chiều dài 1 quyển sách

Khối lượng của vật là ?Chiều dài cuốn sách là bao nhiêu ? Làm cách nào được KQ này ? Cái cân và thước gọi là dụng cụ đo

Thực chất của phép đo các đại lượng vật lý là gì ?

Phép so sánh trực tiếp thông qua dụng cụ đo gọi là phép đo trựctiếp

Làm thế nào để xác định thể tích của hình hộp chữ nhật ?

Phép đo như vậy gọi là phép đo gián tiếp

Phép đo mà không có dụng cụ trựctiếp mà thông qua một công thức liên hệ với các đại lượng đo trực tiếp gọi là phép đo gián tiếp

Việc phân chia phép đo trực tiếp hay gián tiếp là dựa vào dụng cụ đo

I Phép đo các đại lượng vật lý

- Phép đo trực tiếp: là phép so sánh trực tiếp thông qua dụng cụ đo

- Phép đo gián tiếp: là phép xác định một đại lượng vật lý thông qua một công thức liên hệ với các đại lượng đo trực tiếp

2).Đơn vị đo:

Tại Việt Nam sử dụng hệ đơn vị SI

Hoạt động 2: Tìm hiểu các khái niệm sai số, giá trị trung bình của phép đo.

HS đọc SGK để tìm hiểu

khái niệm sai số hệ thống và

sai số ngẫu nhiên

- Thảo luận - trả lời

- Ghi nhí

Yêu cầu HS đọc SGK mục II.1,2,3 để tìm hiểu khái niệm sai số

hệ thống và sai số ngẫu nhiên

Sai số hệ thống là do đâu ?Sai số ngẫu nhiên là do đâu ?

- Phân biệt 2 cụm từ: sai số trong khi đo và sai sót trong khi đo Nếu làsai sót thì phải tiến hành đo lại

II.Sai số phép đo:

1).Sai số hệ thống:

- Là sai số do đặc điểm cấu tạo của dụng cụ hoặc do sơ suất của người đo gây ra

2).Sai số ngẫu nhiên:

- Là sai số do hạn chế khả năng giác quan của con người dẫn đến thao tác đo không chuẩn, hoặc do điều kiện bên ngoài tác động gây ra

A A

A= 1 + 2 + + n

là giá trị gần đúng nhất với giá trị thực của đại lượng A

Hoạt động 1: Tìm hiểu cách XĐ sai số của phép đo, cách viết kết quả đo và khái niệm sai số tỉ đối.

Đọc SGK để tìm hiểu thông

tin

Trả lời câu hỏi của GV

Yêu cầu HS đọc SGK để tìmhiểu thông tin

Thế nào là sai số tuyệt đối ứng với lần đo ?

Sai số tuyệt đối trung bình được tính theo công thức nào ?

Cách viết kết quả đo một đại lượng A ?

Chữ số nào được coi là chữ số có nghĩa ?

Khi viết kết quả đo, sai số tuyệt đối thu được thường chỉ viết từ 1 đến tối đa là 2 chữ số có nghĩa

Vậy dựa vào đâu để biết trong 2 phép đo đó thì phép đo nào chính xác hơn ?

Thông báo khái niệm sai số tỉ đối

a.Sai số tuyệt đối trung bình

của n lần đo:

n

A

A A

A= ∆ +∆ + +∆ n

b.Sai số tuyệt đối của phép đo

là tổng sai số ngẫu nhiên và sai số dụng cụ:

' A A

A=∆ +∆

∆

5).Cách viết kết quả đo:

Kết quả đo đại lượng A được viết dưới dạng:

A A

A= ±∆

6).Sai số tỉ đối:

Sai số tỉ đối δAcủa phép đo là tỉ

số giữa sai số tuyệt đối và giá trị trung bình của đại lượng đo, tính bằng phần trăm: 100%

A

A

A= ∆δSai số tỉ đối càng nhỏ thì phép đo càng chính xác

7).Cách xác định sai số của phép đo gián tiếp:

m ,

s=10354 với ∆s=0,25cm

Phép đo nào chính xác hơn ?

Sai số tuyệt đối của một tổng hay hiệu thì bằng tổng các sai số tuyệt đối của các số hạng

Sai số tỉ đối của một tích hay thương thì bằng tổng các sai số tỉ đối của các thừa số

Hoạt động 2: Vận dụng bài tập 1.

HS nh¾c l¹i

HS hoàn thành bài tập

Nhắc lại một số kiến thức

Thế nào là phép đo 1 đại lượng vật lý ?

Các loại phép đo và các loại sai số ?

Cách xác định sai số và cách viết kết quả đo được

Yêu cầu học sinh hoàn thành yêu cầu của bài tập

1 trang 44 SGK

BT1 – SGK (T44)

Thời gian rơi trung bình

) s ( , t

t t

7

7 2

=Sai số ngẫu nhiên:

) s ( , t

t t

7

7 2

∆

=

∆Sai số dụng cụ:

) s ( , 't=0001

∆

Sai số tuyệt đối của phép đo

) s ( , 't t

t= ∆ +∆ =0005

∆Viết kết qu¶:

) s ( , ,

t t

t= ±∆ =0404±0005Phép đo này là đo trực tiếp

Nếu chỉ đo 3 lần (n=3) thì sai số tuyệt đối của phép đo phải lấy bằng sai số cực đại là 0,006 (s), nên t=0,402±0,006( s )

4 Củng cố.

- Sai số hệ thống, sai số ngẫu nhiên

- Công thức tính giá trị trung bình

- Cách xác định sai số của phép đo

- Cách viết kết quả đo

Ngày soạn 01 tháng 10 năm 2010

Tiết 13-14: Thực hành KHẢO SÁT CHUYỂN ĐỘNG RƠI TỰ DO

XÁC ĐỊNH GIA TỐC RƠI TỰ DO

I Mục tiêu.

a Về kiến thức:

- Nắm được tính năng và nguyên tắc hoạt động của đồng hồ đo thời gian hiện số sử dụng công tắc đóng ngắt và cổng quang điện

- Khắc sâu kiến thức về chuyển động nhanh dần đều và sự rơi tự do

- Nghiệm lại đặc điểm của sự rơi tự do để thấy được đồ thị biểu diễn quan hệ giữa s và t2

- Xác định được gia tốc rơi tự do từ kết quả thí nghiệm

- Vận dụng cụng thức tớnh được gia tốc g và sai số của phộp đo g.

II Về phơng pháp: Đặt vấn đề, nêu tình huống, thuyết trình, trực quan

IV Tiến trỡnh giảng dạy.

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ (4’) Thế nào là phộp đo một đại lượng vật lớ? Cỏc loại phộp đo và cỏc loại sai số?

Cỏch xỏc định sai số và cỏch viết kết quả đo được

3 Bài mới.

Hoạt động của giỏo viờn Hoạt động của học sinh Nội dung

- Sự rơi tự do là gỡ? đặc điểm

của sự rơi tự do? Cụng thức tớnh

gia tốc rơi tự do?

- Phỏt biểu khỏi niệm sự rơi tự

năng của đồng hồ đo hiện số)

- Giải thớch cho hs rừ cỏch hoạt

động của bộ đếm thời gian

- Phương phỏp tiến hành: Đo được thời gian rơi tự do giữa 2 điểm trong khụng gian & khoảng cỏch giữa 2 điểm đú, sau đú vận dụng cụng thức tớnh gia tốc để xỏc định gia tốc rơi tự do

BÁO CÁO THỰC HÀNH SGK

- Chú ý: Sau khi động tác nhấn

để ngắt điện vào nam châm cần

nhả nút ngay lập tức trước khi

vật rơi đến cổng E

- Gv hướng dẫn các nhóm lắp

ráp TN (như SGK)

- Chú ý theo dõi các nhóm để

chỉnh sửa kịp thời nếu cần Nhất

là thao tác làm thí nghiệm của

hs, phải chú ý qui tắt an toàn

- Gv kiểm tra và ghi nhận kết

quả của các nhóm

- Đánh giá giờ thực hành của

từng nhóm và chung cả lớp

Hoạt động 3: Tiến hành thí nghiệm.

- B1: Hs các nhóm lắp ráp TN, kiểm tra điều chỉnh thông số các thiết bị theo yêu cầu

- B2: Dịch cổng quang điện E để cócác quãng đường (s1 = 0,200m) và

đo thời gian rơi tương ứng Ghi lại kết quả đo được

- B3: Tiếp theo với các quãng đường s2 = 0,300m; s3 = 0,400m; s4

Ngày soạn 09 tháng10 năm 2010

Tiết 15 : KIỂM TRA 1 TIẾT

I.Mục tiêu:

- Củng cố, khắc sâu kiến thức ở chương I

- Rèn luyện tính trung thực,cần cù, cẩn thận, chính xác, khoa học, phát huy khả năng làmviệc độc lập của học sinh

II.Chuẩn bị:

1 Giáo viên: Ra đề bài kiểm tra.

2 Học sinh: ôn tập kiến thức của toàn chương I.

III.Nội dung kiểm tra:

2 Độ lớn vận tốc của vật chuyển động không đổi thì gia tốc của vật:

A: Không đổi, = 0 B: Không đổi, ≠0

C: Thay đổi D: Chưa xác định được

3 Chuyển động tròn đều có :

A Quĩ đạo là đường tròn, có gia tốc bằng 0 B Véc tơ vận tốc không đổi

C Thời gian vật đi được một vòng như nhau D Vectơ gia tốc không đổi

4 Đồ thị vận tốc của vât chuyển động như hình vẽ bên

Quãng đường CĐ của vât trong 15 giây là:

A: 255 m B: 165 m

C: 75 m D:187,5 m

5 Một hòn bi thả rơi tự do từ độ cao h = 80m.Lấy g = 10 2

s m

thời gian vật rơi là:

A: 3s B: 4s

C: 2s D: 5s

6 Đồng hồ có độ dài kim giây gấp 1,2 lần độ dài kim phút Tỷ số giữa tốc độ dài của đầu mút

kim phút và tốc độ dài đầu mút kim giờ là:

Một ôtô đang CĐ với vận tốc 72 km/h thì hãm phanh Sau khi đi được 200 m thì dừng lại Xác định:

a Gia tốc chuyển động của ôtô

b Thời gian từ khi hãm phanh đến khi dừng hẳn

c Vận tốc của xe sau khi đi được 100 m tính từ khi hãm phanh

2 Đáp án ( mỗi câu đúng cho 0,6 điểm)

2 0 2 0

s

v v a s a v

v − = → = − =− (2 điểm)

0 0 20(s)

a

v v t t

v v

17

Ngày soạn 10 tháng 10 năm 2010

CHƯƠNG II: ĐỘNG LỰC HỌC CHẤT ĐIỂM

- Phát biểu được định nghĩa tổng hợp lực, phân tích lực và qui tắc hình bình hành

- Biết được điều kiện để có thể áp dụng phân tích lực

- Viết được biểu thức toán học của qui tắc hình bình hành

- Phát biểu đựợc điều kiện cân bằng của một chất điểm

2 Về kỹ năng

- Biết cách phân tích kết quả thí nghiệm, biểu diễn các lực và rút ra qui tắc hình bình hành

- Vận dụng qui tắc hình bình hành để tìm hợp lực của 2 lực đồng qui hoặc để phân tích một lực thành 2 lực đồng qui theo các phương cho trước

- Vận dụng giải một số bài tập đơn giản về tổng hợp lực và phân tích lực

II.Chuẩn bị

1 Giáo viên: Dụng cụ thí nghiệm hình 9.4 SGK.

2 Học sinh: Ôn lại khái niệm về lực, hai lực cân bằng, các công thức lượng giác đã học.

III.Tiến trình dạy học

1 Ổn định

2 Kiểm tra: Không kiểm tra

3 Hoạt động dạy – học

Hoạt động 1: Đưa ra định nghĩa đầy đủ về lực Cân bằng lực.

- Dây cung tác dụng vào mũi

tên làm mũi tên bay đi

Trường hợp nào vật có a = 0, a≠

0 ?Khi vật chịu tác dụng của 2 lực cân bằng thì độ lớn gia tốc của vật ntn ?

Hoàn thành yêu cầu C1

Hoàn thành yêu cầu C2 Nhận xét

1 Lực là đại lượng vectơ đặc

trưng cho tác dụng của vật này lên vật khác mà kết quả là gây

ra gia tốc cho vật hoặc làm cho vật biến dạng

2 Các lực cân bằng là các lực

khi tác dụng đồng thời vào một vật thì không gây ra gia tốc cho vật

3 Đường thẳng mang vectơ lực

gọi là giá của lực

4

Đơn vị của lực là niutơn (N)

F 

a

Hoạt động 2: Tìm hiểu khái niệm tổng hợp lực Qui tắc hình bình hành.

Đọc mục II.1 trả lời câu hỏi

phương, ngược chiều

Hoàn thành yêu cầu C4

Yêu cầu HS đọc SGK mục II.1

để tìm hiểu TN

Tổng hợp lực là gì ?Trong hình vẽ biểu diễn lực, hai lực F1, F2và lực F đóng vai trò gì trong hình bình hành ?

Phát biểu qui tắc hình bình hành ?Công thức tính độ lớn của lực tổng quát:

) F , F cos(

F F F F

2

2 1

++

=Trường hợp 2 lực vuông góc hoặc cùng phương thì công thức cóthể viết như thế nào ?

Trường hợp nào hợp lực có độ lớn lớn nhất ? nhỏ nhất ?

Hoàn thành yêu cầu C4 biểu diễn hợp lực của 3 lực đồng qui

II Tổng hợp lực 1) Định nghĩa

Tổng hợp lực là thay thế các lực tác dụng đồng thời vào cùng một vật bằng một lực có tác dụng giống hệt như các lực ấy.Lực thay thế gọi là hợp lực

2) Qui tắc hình bình hành

Nếu 2 lực đồng qui làm thành 2 cạnh của một hình bình hành, thì đường chéo kẻ từ điểm đồng qui biểu diễn hợp lực của chúng

Hoạt động 3: Tìm hiểu điều kiện cân bằng của một chất điểm.

Khi hợp lực tác dụng bằng 0 thì vật có thể ở những trạng thái nào ?

III Điều kiện cân bằng của chất điểm.

Điều kiện cân bằng của một chất điểm là hợp lực của các lực tác dụng lên nó phải bằng không

0

2 1

Vậy phân tích lực là gì ?

Có bao nhiêu cách phân tích 1 lực thành 2 lực đồng qui theo qui tắc hình bình hành ?

Tuy vậy, để đúng với bài toán thì

ta chỉ có thể chọn 1 cách phân tích

Vì thế phải biết lực có tác dụng cụ thể theo 2 phương nào

IV.Phân tích lực:

Phân tích lực là thay thế một lực bằng hai hay nhiều lực có tácdụng giống hệt như lực đó.Các lực thay thế gọi là các lực thành phần

Chú ý: Phân tích lực cũng tuân

theo qui tắc hình bình hành Tuynhiên chỉ khi biết một lực có tác dụng cụ thể theo 2 phương nào thì mới phân tích lực đó theo 2 phương ấy

4 Củng cố, vận dụng:

- Nhắc lại khái niệm phân tích lực, tổng hợp lực và chú ý khi phân tích lực Điều kiện cân bằng của 1

chất điểm

- Yêu cầu học sinh hoàn thành bài tập

Bài 1 Cho 2 lực đồng qui có độ lớn bằng 9N và 12 N

a)Trong các giá trị sau đây, gia trị nào là độ lớn của hợp lực ?

A.1N B.2N C.15N D.25N

b)Góc giữa 2 lực đồng qui là bao nhiêu ?

Bài 2 Đặt một vật lên mặt phẳng nghiêng 300 Phân tích trọng lực tác dụng lên vật theo phường song song và vuông góc với mặt phẳng nghiêng

5 Híng dÉn häc ë nhµ.

- Học bài , làm bài tập 6,7,8,9 SGK và SBT

- Ôn kiến thức về lực, cân bằng lực, trọng lực, khối lượng quán tính đã học ở cấp 2

-

Ngày soạn 24 tháng 10 năm 2010

Tiết 17: BA ĐỊNH LUẬT NIU-TƠN (Tiết 1)

I Mục tiêu

1 Về kiến thức

- Phát biểu được định nghĩa quán tính, định luật I và định luật II Newton

- Định nghĩa khối lượng và các tính chất của khối lượng

- Viết được công thức của định luật I, định luật II Newton và công thức của trọng lực

- Nắm được ý nghÜa của các định luật I và II Newton

2 Về kỹ năng

- Vận dụng định luật I, định luật II Newton, khái niệm quán tính và cách định nghĩa khối lượng để giải thích một số hiện tượng vật lý đơn giản.

- Phân biệt được khái niệm: khối lượng, trọng lượng

- Giải thích được: ở cùng một nơi ta luôn có:

2

1 2

1

m

mP

P

=

II Chuẩn bị

1 Giáo viên: Các ví dụ có thể dùng định luật I, II để giải thích như: hiện tượng giũ áo mưa để

nưíc mưa văng ra khỏi áo; sau khi ngừng đạp xe thì xe vẫn chạy thêm một đoạn đường nữa; … quả bóng bay đập vào tường thì quả bóng bật ngược trở lại còn tường không bị dịch chuyển

2 Học sinh: Ôn lại khái niệm về khối lượng, cân bằng lực, quán tính đã học ở THCS.

III Tiến trình dạy học

1 Ổn định

2 Kiểm tra: Lực là gì ? Lực gây ra tác dụng gì đối với vật bị lực tác dụng ? Lực có cần thiết duy trì

chuyển động không ?

3 Hoạt động dạy – học

Hoạt động 1: Giới thiệu TN lịch sử của Galilê Định luật I Newton, vận dụng định luật trong thực tế.

Đang đứng yên sẽ tiếp tục đứng

yên, đang chuyển động sẽ tiếp

tục chuyển động thẳng đều

HS cho ví dụ minh họa

Suy nghĩ thảo luận, liên hệ

thực tế + Trả lời

Trả lời câu hỏi C1

Lực không phải là nguyên

Khi cho viên bi sau khi lăn từ máng nghiêng xuống khi máng nằm ngang với độ nhẵn khác nhau thì thấy rằng mặt phẳng càng nhẵn thì bi lăn được càng xa

Nếu không có ma sát và máng nằm ngang thì hòn bi sẽ chuyển động như thế nào ?

Trên mp nằm ngang, nếu không có lực ma sát thì hòn bi chịu tác dụng của những lực nào ?Đặc điểm của hai lực này như thế nào ?

Vật sẽ ở trạng thái nào nếu chịu tác dụng của 2 lực cân bằng ?

Khái quát các kết quả quan sát được, nhà bác học Niutơn đã phát biểu thành định luật gọi là định luật I Niutơn

Nêu ví dụ minh hoạ cho định luật ?

Hoàn thành yêu cầu bài tập 7

Chuyển động thẳng đều được nói đến trong định luật gọi là chuyển động theo quán tính

Vậy quán tính là gì ? Điều gì chứng tỏ mọi vật đều có quán tính ?

Khi tác dụng lực vào một vật thì vật có thể thay đổi vận tốc một

sẽ tiếp tục đứng yên, đang chuyển động sẽ tiếp tục chuyểnđộng thẳng đều

3 Quán tính:

Quán tính là tính chất của mọi vật có xu hướng bảo toàn vận tốc cả về hướng và độ lớn

nhân duy trì chuyển động, mà là

nguyên nhân gây ra biến đổi

chuyển động

cách đột ngột không ?Yêu cầu hoàn thành câu hỏi C1

Vậy lực có phải là nguyên duytrì chuyển động không ?

Hoạt động 2: Tìm hiểu nội dung định luật II Niu-tơn Vận dụng định luật trong thực tế.

Ví dụ: Khi đẩy cùng 1 xe (cùng khối lượng) lực đẩy càng lớn thì vận tốc xe thay đổi ntn ?

Khi đẩy cùng 1 lực nhưng với 2

xe có khối lượng khác nhau thì 2 xechuyển động ntn ?

Vectơ gia tốc luôn cùng hướng với vectơ hợp lực hay hợp lực

Độ lớn a đươc xác định theo

m

F

a= hl

độ lớn của hợp lực được xác định theo hàm số cosin

II Định luật II Niu-tơn

1 Định luật (SGK)

m

Fa





= hay F=ma Trong trường hợp vật chịu tác dụng của nhiều lực tác dụng F1,2

F , …Fn, thì F là hợp lực của các lực đó:

n 2

F

F=  + + +  Tìm hợp lực theo quy tắc hình bình hành

Hoạt động 3: Tìm hiểu các khái niệm: khối lượng, mức quán tính, trọng lực, trọng lượng.

Hoàn thành yêu cầu C2

Hoàn thành yêu cầu C2

Nếu vật có khối lượng lớn thì thu gia tốc ntn ?

Gia tốc nhỏ hơn thì vận tốc thay đổi ntn ?

Xu hướng bảo toàn vận tốc hay mức quán tính như thế nào ?

Có thể dùng khối lượng để so sánh mức quán tính của hai vật bất kỳ

Hoàn thành yêu cầu C3

Nhắc lại khái niệm trọng lực, đặc điểm của trọng lực mà em đã học ?

Thông báo khái niệm trọng lực và dụng

cụ đo trọng lượng

Phân biệt trọng lực và trọng lượng

2 Khối lượng và mức quán tính

a.Định nghĩa

Khối lượng là đại lượng đặc trưng cho mức quán tính của vật

b.Tính chất của khối lượng

- Khối lượng là một đại lượng

vô hướng, dương và không đổi đối với mỗi vật

- Khối lượng có tính chất cộng

3 Trọng lực Trọng lượng

a.Định nghĩa

Trọng lực là lực của Trái đấttác dụng vào các vật, gây ra cho chúng gia tốc rơi tự do

Ký hiệu: Pg

Hoàn thành yêu cầu C4 - Độ lớn: là trọng lượng của

vật, ký hiệu P, được đo bằng lực kế

- Phát biểu được định luật III Niu-tơn

- Phát biểu được đặc điểm của lực và phản lực

- Viết được công thức của định luật III Niu-tơn

- Nắm được ya nghĩa của định luật III Niu-tơn

2 Về kỹ năng

- Vận dụng định luật I, II, III Newton để giải một số bài tập có liên quan

- Phân biệt được khái niệm: lực, phản lực và phân biệt cặp lực này với cặp lực cân bằng

- Chỉ ra được lực và phản lực trong các ví dụ cụ thể

II Chuẩn bị

1 Giáo viên: Các ví dụ có thể dùng định luật III để giải thích.

2 Học sinh: Ôn lại kiến thức về hai lực cân bằng, qui tắc tổng hợp hai lực đồng qui.

III Tiến trình dạy học

1 Ổn định

2 Kiểm tra

- Phát biểu nội dung định luật I Quán tính là gì ? nêu định nghĩa và tính chất của khối lượng

- Phát biểu và viết hệ thức của định luật II Niu-tơn Trọng lượng của vật là gì ?

viết công thức tính trọng lùc tác dụng lên một vật ?

3 Hoạt động dạy – học

Hoạt động 1: Tìm hiểu sự tương tác giữa các vật Phát biểu định luật III.

Do bi B tác dụng vào bi

A một lực làm bi A thu gia

tốc và thay đổi chuyển

động Các biến đổi xảy ra

Nêu các ví dụ về sự tương tác giữa các vật, phân tích để thấy cả hai vật đều thu gia tốc hoặc bị biến dạng

Viên bi A bị thay đổi vận tốc là

do nguyên nhân nào ? Các biến đổi

đó xảy ra ntn ? (thời gian xảy ra), chứng tỏ điều gì ?

Quả bóng và mặt vợt bị biến dạng

do nguyên nhân nào ? Các biến đổi

III.Định luật III Niu-tơn

1 Sự tương tác giữa các vật.

SGK

Thông báo nội dung định luật III Niu-tơn.

Hai lực ntn gọi là 2 lực trực đối ?

Phân biệt cặp lực trặc đối và cặp lực cân bằng ?

Dấu trừ cho biết điều gì ?Nêu ví dụ minh họa ?

1 Định luật

Trong mọi trường hợp, khi vật

A tác dụng lên vật B một lực, thì vật B cũng tác dụng lại vật A một lực Hai lực này có cùng giá, cùng

độ lớn, nhưng ngược chiều

F rB A− = − F rA B−

Hoạt động 2: Tìm hiểu đặc điểm của lực và phản lực.

Xuất hiện và mất đi cùng

Hoàn thành câu hỏi C5

Thảo luận và đưa ra thí dụ

Thông báo khái niệm lực và phản lực

Khi tay ta tác dụng 1 lực lên mặt bàn, tay ta cảm thấy đau chứng tỏ mặt bàn cũng tác dụng lại tay 1 lực theo định luật III Niu-tơn

Lực mặt bàn tác dụng lên tay xuấthiện và mất đi khi nào ?

Lực và phản lực có phương, chiều, độ lớn như thế nào ?Lực và phản lực có cùng đặt vào một vật không ?

Hoàn thành yêu cầu C5

Lấy một số thí dụ về lực và phản lực

2 Lực và phản lực Đặc điểm của lực và phản lực

- Luôn luôn xuất hiện hoặc mất đi đồng thời

- Có cùng giá, cùng độ lớn, nhưng ngược chiều Hai lực có đặc điểm như vậy gọi là hai lực trực đối

- Lực và phản lực không cân bằng nhau vì chúng đặt vào hai vật khác nhau

4 Củng cố, vận dụng.

- Nhắc lại nội dung và ý nghĩa của 3 định luật Nhấn mạnh nhờ có định luật II và III mà chúng

ta có thể xác định khối lượng của vật mà không cần cân Phương pháp này được áp dụng để đo khối lượng các hạt vi mô (electron, notron, … ) cũng như các hạt siêu vĩ mô (Mặt Trăng, Trái Đất, ….)

- Nêu được khái niệm về lực hấp dẫn và các đặc điểm của lực hấp dẫn

- Phát biểu được định luật vạn vật hấp dẫn

- Viết được công thức của lực hấp dẫn và giới hạn áp dụng công thức đó.

2 Về kỹ năng:

- Dùng kiến thức về lực hấp dẫn để giải thích một số hiện tượng liên quan

- Phân biệt lực hấp dẫn với các loại lực khác như: lực điện, lực từ, lực ma sát, lực đàn hồi, lực đẩy Acsimet

- Vận dụng công thức của lực hấp dẫn để giải các bài tập đơn giản

Hoạt động 1: Phân tích các hiện tượng vật lý, tìm ra điểm chung, xây dựng khái niệm về lực hấp dẫn.

Từ trên xuống, hướng về

Để phân biệt với các loại lực hút khác, Newton gọi lực này là lực hấp dẫn

Nhờ có lực hấp dẫn nó giữ cho Trái Đất quay xung quanh Mặt Trời, Mặt Trăng quay xung quanh Trái Đất

Cho HS xem mô hình

I Lực hấp dẫn:

Mọi vật trong vũ trụ đều hút nhau với một lực, gọi là lực hấp dẫn

Khác với lực đàn hồi và lực

ma sát là lực tiếp xúc, lực hấpdẫn là lực tác dụng từ xa, qua khoảng không gian giữa các vật

Hoạt động 2:Phát biểu và viết biểu thức của định luật vạn vật hấp dẫn

Khối lượng 2 vật và khoảng

cách giữa chúng

Suy nghĩ, thảo luận để tìm

ra đơn vị của G

N.m2/kg2

- Tiếp thu, ghi nhớ

Yếu tố nào ảnh hưởng đến độ lớn của lực hấp dẫn ?

Thông báo nội dung định luật

Lực hấp dẫn giữa hai chất điểm bất kỳ tỉ lệ thuận với tích

2 khối lượng của chúng và tỉ lệ nghịch với bình phương khoảng cách giữa chúng

2 2

1

m m G

F =

m1, m2 : khối lượng 2 chất

điểmr: khoảng cách giữa 2 chất điểm

Trọng lực của một vật là lực hấp dẫn giữa Trái Đất và vật đó

hR

Nếu vật ở độ cao h so với mặt đất thìcông thức tính lực hấp dẫn giữa TĐ

và vật được viết ntn ?Suy ra gia tốc rơi tự do g = ?

Nếu h << R thì g = ?Công thức tính g cho thấy gia tốc rơi

tự do phụ thuộc độ cao h so với giá trị R Có nhận xét gì về gia tốc rơi tự

mMGP

) (

.

+

=m: khối lượng vậth: độ cao của vật so với mặt đất

M và R là khối lượng và bánkính của Trái Đất

Mặt khác ta lại có: P = mg

MGg

) ( +

=Nếu vật ở gần mặt đất (h << R) thì:

2

R

MG

- Ôn lại cách sử dụng lực kế để đo lực

- Ôn lại khái niệm: vật đàn hồi, biến dạng đàn hồi, tính chất đàn hồi, lực đàn hồi của lò xo

Ngày soạn 31 tháng 10 năm 2010

Tiết12: LỰC ĐÀN HỒI CỦA LÒ XO

I.Mục tiêu:

1.Về kiến thức:

- Nêu được các đặc điểm về lực đàn hồi của lò xo,đặc biệt là điểm đặt và hướng

- Phát biểu và viết được công thức của định luật Hooke, hiểu rõ ý nghĩa các đại lượng có trong công thức và đơn vị của các đại lượng đó

- Nêu được những đặc điểm về lực căng của dây và lực pháp tuyến của hai bề mặt tiếp xúc là hai trường hợp đặc biệt của lực đàn hồi

2.Về kỹ năng:

- Phát hiện hướng và điểm đặt của lực đàn hồi của lò xo

-Nhận xét được: lực đàn hồi có xu hướng đưa lò xo trở về trạng thái ban đầu, khi chưa biến dạng

- Biểu diễn lực đàn hồi của lò xo khi bị dãn và nén

-Từ TN phát hiện ra mối quan hệ tỉ lệ thuận giữa độ dãn của lò xo và độ lớn của lực đàn hồi

II.Chuẩn bị:

1 Giáo viên: 1 lò xo, 3 quả cân giống nhau, giá treo, thước đo.

2 Học sinh: Ôn lại KN về vật đàn hồi, biến dạng đàn hồi, tính chất đàn hồi, lực đàn hồi của lò xo III.Tiến trình dạy học:

1)Ổn định:

2)Kiểm tra:

HS1: Phát biểu định luật vạn vật hấp dẫn và viết hệ thức của lực hấp dẫn

HS2: Tại sao gia tốc rơi tự do và trọng lượng của vật càng lên cao càng giảm

3)Hoạt động dạy – học:

Hoạt động 1: Nhắc lại khái niệm về lực đàn hồi của lò xo Xác định hướng và điểm đặt của lực đàn hồi.

Lực đàn hồi xuất hiện ở hai

đầu lò xo, có hướng sao cho

chống lại sự biến dạng

Dùng hai tay kéo dãn một lò xo

Lò xo chịu tác dụng của lực nào?

Lò xo có tác dụng lực nào vào hai tay không? Lực gì?

Vậy khi một vật bị biến dạng thì ở vật xuất hiện một lực gọi là lực đàn hồi.Sau đây, ta sẽ nghiên cứu đặc điểm của nó

Từ TN , ta thấy lực đàn hồi có xu hướng thế nào?

Nó xuất hiện ở vị trí nào của lò xo vàhướng ra sao?

I.Hướng và điểm đặt của lực đàn hồi của lò xo:

1.Điểm đặt:

Lực đàn hồi của lò xo xuấthiện ở hai đầu của lò xo và tác dụng vào các vật tiếp xúc hoặc gắn với nó làm nó biến dạng

2.Hướng:

Ngược với hướng của ngoại lực gây biến dạng:

-Khi bị dãn, lực đàn hồi hướng theo trục vào phía trong-Khi bị nén, lực đàn hồi hướng theo trục ra ngoài

Hoạt động 2: Tìm hiểu mối quan hệ giữa độ dãn của lò xo và độ lớn lực đàn hồi

Lò xo và vật nặng để xuất hiện

lực đàn hồi và độ dãn, thước

để đo độ dãn

D cụ: 1 lò xo, 3 quả cân giống

nhau, 1 giá treo, 1 thước đo

- Phương án và tiến hành:

+ Đo lo khi chưa treo quả cân

+ Đo l khi treo lần lượt 1,2,3

- GV yêu cầu HS làm TN Từ đó rút ra nhận xét về độ lớn của lực đàn hồi và độ biến dạng

II.Độ lớn của lực đàn hồi của

lò xo Định luật Hooke:

1.Thí nghiệm:

- Mục đích: tìm hiểu mối quan

hệ giữa độ dãn của lò xo và độ lớn của lực đàn hồi

co được về chiều dài ban đầu, giá trị ấy gọi là giới hạn đàn hồi của lò xo

Hoạt động 3: Phát biểu nội dung định luật Hooke

N/m

HS có thể trả lời:

-Do ∆l luôn dương

-Do l< lo

Lực đàn hồi của dây cao su, dây

Thông báo kết quả nghiên cứu của nhà vật lý Robert Hookes

Dựa vào biểu thức ,cho biết đơn

k: độ cứng của lò xo(N/m)

∆l = l−l0 độ biến dạng

thép chỉ xuất hiện khi chúng bị

kéo dãn còn lực đàn hồi của lò

xo xuất hiện cả lúc nén và dãn So sánh lực đàn hồi của lò xo và

lực đàn hồi của dây cao su, dây thép?

(m)

4.Chú ý:

- Đối với dây cao su, dây thép…,khi bị kéo, lực đàn hồi gọi là lực căng

- Đối với các mặt tiếp xúc bị biếndạng khi ép vào nhau, lực đàn hồi có phương vông góc với mặt tiếp xúc

4 Củng cố - Vận dụng:

- GV yêu cầu HS nhắc lại khái niệm về lực đàn hồi, định luật Hooke

- Nhận xét về hướng và điểm đặt của lực căng?

- Có hướng và điểm đặt giống như lực đàn hồi của lò xo khi bị kéo dãn

- Nắm được đặc điểm của lực ma sát trượt, lực ma sát lăn và lực ma sát nghỉ

- Viết được công thức của lực ma sát trượt

- Nêu được ý nghĩa của lực ma sát trượt trong đời sống và kỉ thuật

2 Về kỹ năng:

- Vận dụng công thức về các loại lực ma sát để giải thích một số hiện tượng trong thực tế, đặc biệt là vai trò của lực ma sát nghỉ trong việc đi lại của người, động vật và các loại phương tiện giao thông

- Vận dụng công thức tính lực ma sát trượt để giải một số bài tập đơn giản

- Nêu được ví dụ về sự có lợi, có hại của ma sát trong thực tế và cách làm tăng, giảm ma sát trong các trường hợp đó

- Biết được các bước của phương pháp thực nghiệm, từ việc nêu giả thuyết, kiểm tra giả thuyết đến kết luận

II.Chuẩn bị:

1 Giáo viên: miếng gỗ, hộp quả nặng, lực kÕ

2 Học sinh: Ôn lại khái niệm về lực ma sát,các loại lực ma sát,vai trò, tác hại của lực ma sát và

cách làm tăng, giảm ma sát trong thực tế

III Tiến trình dạy học:

1) Ổn định:

2) Kiểm tra bài cũ:

HS1: Nêu những đặc điểm của lực đàn hồi của lò xo, dây thép

HS2: Phát biểu định luật Hooke , viết biểu thức và cho biết các đại lượng trong công thức đó

3) Hoạt động dạy – học:

Hoạt động 1: Nhắc lại kiến thức cũ Nhận thức vấn đề của bài học:

Có các loại lực ma sát: ma sát

trượt, ma sát lăn, ma sát nghỉ

Xuất hiện ở mặt tiếp xúc

Tuỳ trường hợp cụ thể Lực

ma sát vừa có lợi vừa có hại

Tăng hoặc giảm độ nhám, bôi

trơn

Có những loại lực ma sát nào ? Các lực đó xuất hiện ở đâu, khi nào ?Lực ma sát có xu hướng cản lại chuyển động nên nó có chiều ngược với chiều chuyển động và có phương song song với mặt tiếp xúc

Lực ma sát có lợi hay có hại ?

Có thể làm tăng hoặc giảm ma sát bằng cách nào ?

Hoạt động 2: Khảo sát lực ma sát trượt.

Cá nhân học sinh suy nghĩ trả

lời

Kéo đều vật trên mặt phẳng nằm

ngang

Học sinh thảo luận trả lời câu hỏi

của giáo viên

Thay đổi diện tích tiêp xúc của

Yêu cầu hoàn thành C1Giáo viên hướng dẫn HS theo các bước :

- Nêu giả thuyết

- Tìm phương án thí nghiệm để kiểm tra giả thuyết

- Rút ra kết luận

Làm cách nào để biết lực ma sát trượt có phụ thuộc vào diện tích tiếp xúc hay không ?

Phụ thuộc vào áp lực ?Phụ thuộc vật liệu, tình trạng, bản chất mặt tiếp xúc ?

GV thông báo hệ số ma sát trượt

Độ lớn lực ma sát trượt được tínhbằng công thức nào ?

I Lực ma sát trượt:

1 Định nghĩa: Khi một vật

chuyển động trượt trên một bề mặt, thì bề mặt tác dụng lên vật một lực cản trở chuyển động của vật gọi là lực ma sát trượt

2.Độ lớn của lực ma sát trượt:

- Không phụ thuộc vào diện tích tiếp xúc và tốc độ của vật

- Hệ số ma sát trượt phụ thuộc vào vật liệu và tình trạng của 2 mặt tiếp xúc

lăn (thay bằng ổ bi)

Dùng lực kế kéo vật trượt và lăn đều trên mặt phẳng ngang

Chỉ số lưc kế trong 2 trường hợp này cho biết đìều gì ?

So sánh độ lớn lực ma sát lăn và

ma sát trượt ?

So sánh hệ số ma sát lăn và ma sát trượt ?

Khi ma sát là có hại có thể giảm

ma sát bằng cách nào ?

II Lực ma sát lăn:

- Xuất hiện khi một vật lăn trên mặt một vật khác, để cản lại chuyển động lăn của vật

- Hệ số ma sát lăn nhỏ hơn hệ số

ma sát trượt hàng chục lần Do

đó khi cần giảm ma sát người ta thay ma sát trượt bằng ma sát lăn bằng các ổ bi

Hoạt động 4: Nghiên cứu đặc điểm, vai trò của lực ma sát nghỉ.

2.Đặc điểm:

- Lực ma sát nghỉ luôn luôn cân bằng với ngoại lực đặt vào vật theo phương song song với mặt tiếp xúc

- Lực ma sát nghỉ có độ lớn lực cực đại

3.Vai trò của lực ma sát nghỉ:

- Giúp ta cầm nắm được đồ vật trên tay, đinh được giữ lại ở tường, …

- Bài tập về nhà: 4, 5, 6, 7, 8 SGK và các bài trong SBT

- Chuẩn bị bài " Lực hướng tâm"

Định nghĩa lực hướng tâm, công thức tính độ lớn lực hướng tâm ?

Thế nào là chuyển động li tâm ?

Ngày 6 tháng 11 năm 2010

Tiết 22: LỰC HƯỚNG TÂM

I Mục tiêu:

1 Về kiến thức:

- Phát biểu được định nghĩa và viết được biểu thức tính lực hướng tâm

- Nhận biết được chuyển động li tâm, nêu được một vài ví dụ về chuyển động li tâm là có lợi

hoặc có hại

2 Về kỹ năng:

- Giải thích được vai trò của lực hướng tâm trong chuyển động tròn của các vật

- Chỉ ra được lực hướng tâm trong một số trường hợp đơn giản

- Giải thích được sự chuyển động văng ra khỏi quĩ đạo tròn của một số vật

II Chuẩn bị:

Giáo viên:

- Một vài hình vẽ miêu tả tác dụng của lực hướng tâm

- Một vật nặng buộc chặt vào đầu một sợi dây

- Một đĩa quay đặt nằm ngang một vật nặng để đặt lên trên đĩa quay đó

Học sinh:

- Ôn lại kiến thức về định luật II, III Niu tơn, chuyển động tròn đều và lực hướng tâm

III.Tiến trình dạy học: