LỊCH SỬ KIẾN TRÚC PHƯƠNG ĐÔNG ẤN ĐỘ PHẦN 02

Bố cục dọc trục đôngtây Mặt bằng gian thờ, gian hành lễ được thiết lập trên cơ sở hình vuông. Mặt đứng điện thờ chia làm bệ thân mái:Khối mái hình parabol (Sikhara) tượng trưng cho núi vũ trụ Mêru, nơi ngự trị của thần.Đỉnh mái là một khối dẹp, hình quả bí trên cùng là một bình rượu hay chum bất tử (kalasa)

- Bố cục dọc trục đông-tây

- Mặt bằng gian thờ, gian hành lễ được thiết lập trên cơ sở hình vuông

- Mặt đứng điện thờ chia làm bệ - thân - mái:

 Khối mái hình parabol (Sikhara) tượng trưng cho núi vũ trụ Mêru, nơi ngự trị của thần.

 Đỉnh mái là một khối dẹp, hình quả bí trên cùng là một bình rượu hay chum bất tử

(kalasa)

PHONG CÁCH MIỀN BẮC

ĐẶC ĐIỂM CHUNG :

ĐỀN THỜ TIÊU BIỂU CỦA MIỀN BẮC

Đền MUKTESHWARA ở BHUBANESWAR-

ORISSA- tk IX

• Cơng trình nhỏ nhưng xinh xắn, nổi bật với tháp hình parabol đặc trưng

• Cổng hình vịm hình bán nguyệt bằng đá,

khơng xây cuốn mà xếp chồng lên nhau.

• Cửa sổ nhỏ, trổ lỗ mắt cao, hạn chế ánh

sáng vào trong.

ĐỀN LINGARAJI Ở ORISSA- thế kỷ X

Quần thể gồm trên 60 ngôi đền lớn nhỏ.

 Tháp Lingaraji cao nhất (trên 50m) Khối tháp được nhấn mạnh phân vị đứng càng làm tăng sự bề thế của công trình.

ĐỀN KANDARYA MAHADEO

Ở KHAJURAO – thế kỷ X

 Đền còn có 2 lớp tường bao, lớp ngoài tạo ban công để lấy ánh sáng Không gian hành lễ rộng

có 4 trụ đỡ Khối mái tiền sảnh và cổng vào được đỡ bằng hệ cột

 Công trình dài 33m, rộng 18m và cao 35m.Tuy hình dáng phức tạp nhưng nhờ đặt trên nền cao và hệ cột nên không gây cảm giác nặng

nề

 Trên các mãng tường trong và ngoài phủ đầy phù điêu và tượng tròn Chạm khắc tinh xảo Ánh sáng xuyên qua cửa đi và ban tạo không khí sinh động giữa tranh tối tranh sáng

 Công trình giống một tác phẳm điêu khắc tiêu biểu cho nghệ thuật Ấn Độ

PHONG CÁCH MIỀN NAM

• Bố cục tổng thể theo trục Đông –Tây.

• Các khối công trình không nối liền nhau.

• Đặc trưng KT thể hiện ở hình khối mái,

sử dụng các phân vị ngang chia KT làm

3 phần bệ, thân, mái: phân thân trang trí cột nổi, không cửa sổ; khối mái hình kim tự

tháp dật bậc (Virmana), trên mỗi bậc trang

trí những hình khối thu nhỏ của kiến trúc ngôi đền, kết thúc bên trên là một khối bán cầu tám cạnh

Cơng trình tiêu biểu:

Đền BÊN BỜ BIỂN ở MAMABALIPURAM, tk VII- VIII

Cơng trình như ngọn hải đăng định hướng cho tàu thuyền Mang đặc trưng KT ngơi đền miền Nam Đền chính thờ Siva quay hướng Đơng, đền thứ 2 thờ Vishnu quay hướng Tây

ĐỀN BRIHADESHWARA ởÛ TANJORE - Û TANJORE - tk XI

KT chính cao 70m, gồm 2 tầng: tầng dưới là nơi chuẩn bị, tầng trên để tiến hành nghi lễ tơn giáo, giữa cĩ một Linga lớn.Mặt đứng trang trí chạm khắc nhiều gờ chỉ.

THÀNH PHỐ ĐỀN MAĐURAI

xây dựng từ tk XII -XVI

 Cả thành phố như một vùng đất thiêng, gồm nhiều công trình nằm trong khuôn viên rộng lớn có nhiều vòng tường và hồi lang có mái che bao quanh Trong đó bố trí hồ nước lớn (do miền Nam nóng)

 Khối mái Virmana trên điện thờ bị thu nhỏ lại Nổi lên trên tất cả là các cổng (GOPURAM), bố trí trên 2 trục vuông góc Kích thước cổng lớn dần từ trong ra ngoài (cao nhất 50m) Gopuram có hình hyperbol

4 KIẾN TRÚC HỒI GIÁO

TK XIII- XVIII xuất hiện nhiều loại hình kiến trúc: pháo đài, lăng mộ, đền thờ Hồi giáo, cột tháp, dưới sự cai trị của các vương triều Hồi giáo

4.1 ĐẶC ĐIỂM CHUNG

Kiến trúc tao nhã, không gian thoáng đãng với các đặc trưng:

 Các khối mái chỏm cầu hình củ hành

 Cửa sổ cuốn nhọn đầu

 Các tháp cao ở góc

 Trang trí ít nặng nề, nội dung lấy ý từ cây cỏ hoa lá, đường nét hình học và chữ

cổ Ả Rập (không còn chạm khắc hình người và động vật)

 Sử dụng màu nguyên của vật liệu, kết hợp khắc chạm, cẩn ngọc và đá quí (không dùng gạch men sứ (mosaique như vùng Trung Á)

4.2 CÔNG TRÌNH TIÊU BIỂU

- Thánh đường JAMI MASJID

ở DELHI

LĂNG TAJ MAHAL ở AGRA (1632-1653)

Do vua SHAH JEHAN cho xây dựng để tưởng nhớ người vợ quá cố

 Là một kiệt tác nghệ thuật KT Ấn -Hồi

 Toàn lăng rộng 17 ha, chia làm 3 khu: cổng, lăng và vườn

 Tòa lăng nằm trên 1 nền cao 5m, mỗi cạnh rộng 95m

 Mặt bằng lăng hình bát giác, ở giữa đặt quan tài của vua và

hoàng hậu

 Mái chỏm cầu lớn có đường kính 17,7m; 4 chỏm nhỏ nằm 4 góc

 4 tháp góc nằm ở phần bệ

 Toàn công trình cao 81m

 Xây bằng đá cẩm thạch trắng

và sa thạch đỏ

 Phong cách trang trí nhẹ

nhàng, tinh tế, chạm trổ tinh xảo, cẩn nhiều đá quí

QUTB- MINA Ở DELHI ( xây 1200) Loại hình thường thấy trong KT Hồi giáo Là nơi kêu gọi các tín đồ cầu kinh hay làm tháp kỷ niệm.

 Tháp xây bằng sa thạch đỏ, cao 72,5m; phân 5tầng

 Mỗi tầng có một bao lơn, mặt ngoài trang trí gờ chỉ

và chữ Ả Rập cổ

 KT tháp thanh thoát, hình dáng như được bó lại từ các thanh tròn

Là KT cung điện Tường thành xây

bằng sa thạch đỏ Nội thất công

trình trang trí bằng nhiều loại đá quí.