LỊCH SỬ KIẾN TRÚC PHƯƠNG ĐÔNG KIẾN TRÚC VIỆT NAM PHẦN 01 B

Kieán truùc cung ñieänNgoaïi tröø cung ñieän nhaø Nguyeãn, cung ñieän cuûa caùc trieàu ñaïi tröôùc không còn, chỉ ñöôïc ghi lại trong thö tòch hoặc để lại các dấu tích nền móng, các mảnh trang trí.Cung ñieän xaây taïi Ñoâng Kinh (1428), treân neàn cuõ coù töø thôøi LyùTraàn vaø taïi Lam Kinh (1433).ÔÛ Ñoâng Kinh coù: Ñieän Kính Thieân (nôi vua baøn vieäc nöôùc, theàm coù lang can baèng ñaù Ñieän Caàn Chaùnh, Ñieän Vaïn Thoï, Naêm 1512,Vua cho xaây toaø đaïi ñieän traêm noùc vaø Cöûu Trung ñaøi ñoà xoäLam Kinh, nôi sinh soáng cuûa hoaøng thaân quoác thích, coù các ñieän chính Quang Ñöùc, Sung Hieáu, Dieân Khaùnh

Kiến trúc cung điện

Ngoại trừ cung điện nhà

Nguyễn, cung điện của các

triều đại trước khơng cịn, ch ỉ

được ghi l i trongại trong thư tịch

ho c đ l iặc để lại ể lại ại trong các d uấu tích n n ền

mĩng, các m nh trang trí.ảnh trang trí

Cung điện thời Lê

 Cung điện xây tại Đông Kinh

(1428), trên nền cũ có từ thời Lý-Trần và tại Lam Kinh (1433)

 Ở Đông Kinh có:

 Điện Kính Thiên (nơi vua bàn việc nước, thềm có lang can bằng đá

 Điện Cần Chánh,

 Điện Vạn Thọ,

 Năm 1512,Vua cho xây toà đại điện trăm nóc và Cửu Trung đài đồ xộ

 Lam Kinh, nơi sinh sống của

hoàng thân quốc thích, có các điện chính Quang Đức, Sung Hiếu,

Diên Khánh

Cung điện

thời Nguyễn

• T ng th ổng thể ể lại KT cung điện Hu ế khiêm tốn, hài hoà với thiên nhiên, không uy nghiêm, đồ xộ như KT Trung Qu c.ốc

• KT cung điện nằm trong

Đại Nội Trên trục trung

tâm, từ phía nam lên tuần

tự gồm: Ngọ môn, điện Thái

Hoà (nơi thiết triều)

• Bên trong Tử Cấm thành,

gồm: Điện Cần Chánh, điện

Càn Thành, điện Khôn Thái,

lầu Kiến Trung, hai bên là

các công trình phục vụï, ao

hồ, và vườn Ngự Uyển.

So sánh

Tử Cấm thành Bắc Kinh

v i ới Đại Nội - Huế

Ngọ môn- Cửa nam Đại Nội (1833)

Chức năng: cổng thành và lễ đài, nơi

ban bố các sắc chỉ của vua, duyệt binh

 Hình khối KT phân làm 2 phần:

 Nền đài xây gạch, cao 6m, hình chữ U, trổ 5 cửa: cửa chính vua đi, 2 bên dành cho quan văn, võ và 2 cửa ngách cho lính, voi, ngựa đi (xây vòm cuốn)

 Lầu Ngũ Phụng: có 100 cột, 48 cột ăn suốt 2 tầng Nhà giữa, tầng dưới,

5 gian có lắp cửa, xung quanh trống Tầng trên che kín bằng đố bản, chừa c aửa sổ

 Có hai lớp mái: dưới đơn giản, trên chia thành 9 bộ mái sắp xếp khéo léo, to nhỏ cao thấp khác nhau, tạo cảm giác sinh động, nhẹ nhàng.

 Mái lợp ngói ống tráng men màu vàng và xanh

 Bộ khung gỗ, vì kèo đặc trưng của Trung bộ.

 T o hình ại trong kiến trúc: vận dụng tỉ lệ đẹp của mỹ học phương tây kết hợp với những con số theo quan niệm phương Đông (5-9)

Điện Thái hoà -năm 1805

 Chức năng: nơi tổ chức đại lễ, đ iại trong th n ần được vào điện, quan nh ỏ chầu ngoài sân

 MB hình chữ nhật: 30m x 44m, gồm 7 gian 2

chái, 2 nhà ghép lại kiểu trùng thiềm điệp

ốc Nhà trước là tiền điện cao 10,2m, nhà sau

là chính điện cao 12,4m

 Vì kèo: nhà trước vì chồng rường-giả thủ;

nhà sau vì kèo giao nguyên Hai nhà nối nhau bằng hệ thống dầm kép, dầm dưới đở vì “ vỏ cua” dầm trên đở máng nước bằng đồng

 Mái lợp ngói lưu ly vàng, chồng diêm, chia nhỏ bộ mái ra tạo cảm giác nhẹ hơn Cổ diêm chia thành từng ô hộc để trang trí đ p n i ắp nổi ổng thể tơ màu, các bờ nóc trang trí hình rồng “pháp lam” (đồng tráng men màu)

 Nội thất: tiền điện không trần, không gian cao thoáng Chính điện có trần giới hạn không gian tạo chiều sâu thâm nghiêm, được sơn son thếp vàng rực rỡ, trang trí hình rồng mây

Điện Thái Hoà

 Hệ thống cột hiên

cắm thẳng xuống

nền sân, tạo cảm

giác công trình cao

hơn, xây gạch đắp

vữa trang trí hình

rồng mây

Kiến trúc lăng mộ

 Tín ngưỡng dân gian tin rằng linh hồn con người, sau khi chết, có thể ảnh hưởng đến người sống

 Mộ táng cần được chọn ở nơi đất tốt Điều này càng được vua chúa phong kiến coi trọng Khu mộ vua chúa gọi là lăng

 Di chỉ những ngôi mộ sớm nhất là của người Hán thời Bắc thuộc, xây

bằng gạch lớn tạo cuốn vòm, thường có nhi u gian.ền

NHÀ TR N: ẦN: Lăng vua Trần Anh Tông chiếm trọn quả đồi, quay hướng nam, chia làm 3 lớp nền, phần mộ ở trung tâm vuông 8x8m Lớp thứ 2 rộng 25x27m có thành bằng đá cuội bao quanh, nền điện tế phía nam

 Lăng của Lê Thái Tổ có mặt bằng hình vuông 24 x 24m, xung quanh có tường bao bọc

 Phần mộ nằm cuối trục dọc, hai bên có 5 đôi tượng đá đứng chầu Phía trước lăng là nhà bia

 Bố cục lăng trang nghiêm, trang trí đơn giảnh trang trí.n

Khu lăng nhà Lê ở Lam Sơn

Kiến trúc lăng

th i ời Lê

ở Lam Kinh

Kiến trúc lăng

- thời Nguyễn

 Tập trung phía tây-nam thành Huế, dọc sông Hương Khu

v c ực có nhiều đồi núi, khe suối, hợp với phong thuỷ.

 Tuỳ tính cách từng vị vua mà mỗi lăng có những nét riêng

Lăng Minh Mạng (Hiếu lăng,

1840-1843)

Bửu Thành Minh Lâu

Lăng Tự Đức (Khiêm lăng) 1864-1867

 Phần thờ và mộ bố cục trên hai trục

 Khung cảnh đẹp nên thơ

1. Xung Kiêm Tạ

2. Hoà Khiêm Đường

3. Lương Khiêm Đường

4. Minh Khiêm Đường

5. Ôân Khiêm Đường

6. Mộ vua Kiến Phước

7. Khiêm cung môn

10.Dũ Khiêm Tạ

14. Mộ Hoàng Hậu

Hồ Lưu Khiêm

Lăng Khải Định

Ửng lăng (1920-1931)

 Bố cục đối xứng, khuôn viên nhỏ, chia nhiều lớp sân cao dần lên, xây dựng công phu

 KT cĩ nhiều thay đổi: kỹ thuật + vật liệu mới kết hợp với nghệ thuật truyền thống (phong thủy, trang trí)

4 Sân chầu

5 Nhà bia

6 Trụ biểu

7 Điện Khải Thành

8 Phòng đặt thi hài

9 Phòng thờ vua