-Hai cuộc kháng chiến Pháp Mĩ kéo dài 30 năm đã tác động một cách mạnh mẽ,sâu sắctới đời sống vật chất,tinh thần của toàn dân tộ,trong đó có văn học nghệ thuật.Hoàn cảnh đó đã tạo nên ở
Trang 1CHUYÊN ĐỀ 1 TÁI HIỆN KIẾN THỨC VỀ GIAI ĐOẠN, TÁC GIẢ, TÁC PHẨM
VH VIỆT NAM VÀ VH NƯỚC NGOÀI ( 2 ĐIỂM)
BÀI 1: KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM
TỪ CM T8-1945 ĐẾN HẾT THẾ KỈ XX
I.VHVN TỪ CM T8 1945 ĐẾN 1975:
1)Hoàn cảnh lịch sử,xã hội,văn hoá:
-Đường lối văn nghệ của Đảng,sự lãnh đạo của Đảng đã góp phần tạo nên một nền vănhọc thống nhất
-Hai cuộc kháng chiến (Pháp Mĩ) kéo dài 30 năm đã tác động một cách mạnh mẽ,sâu sắctới đời sống vật chất,tinh thần của toàn dân tộ,trong đó có văn học nghệ thuật.Hoàn cảnh
đó đã tạo nên ở văn học giai đoạn này những đặc điểm và tính chất riêng của một nền vănhọc hình thành và phát triển trong hoàn cảnh chiến tranh lâu dài và vô cùng ác liệt
-Nền kinh tế còn nghèo nàn và chậm phát triển.Về văn hoá,từ năm 1945 đến năm 1975,điều kiện giao lưu bị hạn chế,nước ta chủ yếu tiếp xúc và chịu ảnh hưởng của văn hoá cácnước XHCN(Liên Xô, Trung Quốc…)
2)Qúa trình phát triển và những thành tựu chủ yếu:( Phần này học sinh xem lại SGK)
*Các chặng đường:-1945-1954 -1955-1965 -1965-1975
*Các đặc điểm văn học VN từ CMT8 1945-1975:
-Nền văn học chủ yếu vận động theo hướng CM hoá,gắn bó sâu sắc với vận mệnh chungcủa đất nước
-Nền văn học hướng về đại chúng
-Nền văn học mang khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn
(+Khuynh hướng sử thi thể hiện ở những phương diện sau:VH đề cập đến những vấn đềcó
ý nghĩa lịch sử và tính chất toàn dân tộc.Nhân vật chính là những con người đại diện chotinh hoa và khí phách,phẩm chất và ý chí của dân tộc,tiêu biểu là cho lí tưởng cộng đồnghơn là lợi ích và khát vọng cá nhân.Con người chủ yếu được khám phá ở bổn phận, trách
Trang 2nhiệm, nghĩa vụ công dân, ở lẽ sống lớn và tình cảm lớn.Lời văn sử thi cũng thường manggiọng điệu ngợi ca,trang trọng và đẹp một cách tráng lệ,hào hùng.
+Cảm hứng lãng mạn.:là cảm hứng khẳng định cái tôi đầy tình cảm, cảm xúc và hướng tới
lí tưởng.Cảm hứng lãngạn trong văn học giai đoạn này chủ yếu được thể hiện trong việckhẳng định phương diện lí tưởng của cuộc sống mới và vẻ đẹp con người mới,ca ngợi chủnghĩa anh hùng cách mạng và tin tưởng vào tương lai tươi sáng của dân tộc.)
II.VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ 1975 ĐẾN HẾT THẾ KỈ XX:
1)Hoàn cảnh lịch sử (hs xem lại SGK) 2)Những thành tựu ban đầu: (hs xem lại SGK) 3) Đặc điểm văn học giai đoạn 1975 đến hết thế kỉ XX:
-Từ 1975 và nhất là từ 1986,văn học Việt Nam từng bước chuyển sang giai đoạn đổi
mới.Văn học vận động theo hướng dân chủ hoá,mang tính nhân bản và nhân văn sâu
sắc.Văn học phát triển đa dạng hơn về đề tài,chủ đề;phong phú và mới mẻ hơn về thủ phápnghệ thuật;cá tính sáng tạo của nhà văn được phát huy
-Văn học đã khám phá con người trong mối quan hệ đa dạng và phức tạp,thể hiện con người ở nhiều phương diện của đời sống,kể cả đời sống tâm linh.
-Cái mới của văn học giai đoạn này là tính chất hướng nội, đi vào hành trình tìm kiếm
bên trong,quan tâm nhiều hơn tới số phận cá nhân trong những hoàn cảnh phức tạp, đờithường
-Tuy nhiên,bên cạnh những mặt tích cực và những tìm tòi đúng hướng cũng nảy sinhnhững biểu hiện quá đà,thiếu lành mạnh.Văn học có xu hướng nói nhiều tới mặt trái của
xã hội, ít nhiều có khuynh hướng bạo lực
BÀI 2: TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP
-HỒ CHÍ I.HỒ CHÍ MINH (HCM):
MINH-1)Quan điểm sáng tác:
- HCM coi văn học là vũ khí đấu tranh cách mạng
( “ Nay ở trong thơ nên có thépNhà thơ cũng phải biết xung phong”
Hoặc:”Văn hoá nghệ thuật cũng là một mặt trận.Anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy.”)-HCM luôn coi trọng tính chân thật và tính dân tộc của văn học
(Tính chân thật được coi là thước đo giá trị của văn chương nghệ thuật.Người nhắc nhởgiới nghệ sĩ”nên chú ý phát huy cốt cách dân tộc” và đề cao tính sáng tạo”chớ có gò bóvào một khuôn,làm mất vẻ sáng tạo”)
Trang 3-HCM luôn coi trọng mục đích và đối tượng tiếp nhận để quyết định nội dung và hìnhthức tác phẩm.Người luôn đặt câu hỏi “viết cho ai?”,”viết để làm gì? ” rồi mới quyết định
“viết như thế nào?”
2)Phong cách nghệ thuật HCM:
Phong cách nghệ thuật HCM vô cùng độc đáo và đa dạng.Nhìn chung, ở mỗi thể loại vănhọc,từ văn chính luận,truyện,kí đến thơ ca,HCM đều tạo được nh ững nét phong cáchriêng, độc đáo và hấp dẫn
-Văn chính luận:thường ngắn gọn,tư duy sắc sảo,lập luận chặt chẽ,lí lẽ đanh thép,bằngchứng đầy sức thuyết phục,giàu tính luận chiến và đa d ạng về bút pháp.Các tp tiêu
biểu:Tuyên ngôn độc lập,lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến,bản án chế độ thực dân
-Truyện và kí của NAQ nhìn chung rất hiện đại,thể hiện tính chiến đấu mạnh mẽ,nghệthuật trào phúng vừa sắc bén thâm thuý của phương Đông vừa hóm hỉnh,hài hước của
phương Tây.Các tp tiêu biểu:Vi hành,những trò lố hay là Varen và Phan Bội Châu ,lời
than vãn của bà Trưng Trắc.
-Thơ ca: Đây là lĩnh vực nổi bật ,thể hiện rõ nét phong cách nghệ thuật HCM.Những bàithơ tuyên truyền cách mạng thường giản dị,mộc mạc,dễ nhớ,dễ thuộc,có sức tác động trựctiếp đến người đọc,người nghe Đa số những bài thơ nghệ thuật của Người có sự kết hợpchặt chẽ giữa bút pháp cổ điển và hiện đại,ngôn ngữ hàm súc,thâm thuý,hài hoà giữa tínhtrữ tình và tính chiến đấu.Tiêu biểu tập “nhật kí trong tù”
II.TUY ÊN NGÔN ĐỘC LẬP:
1)Hoàn cảnh lịch sử:( hs xem lại SGK)
2)Gía trị lịch sử:-TNĐL là một văn kiện có giá trị lịch sử to lớn:là lời tuyên bố xoá bỏ chế
độ thực dân,phong kiến,là sự khẳng định quyền tự chủ và vị thế bình đẳng của dân tộc tatrên toàn thế giới,là mốc son mở ra kỉ nguyên độc lập tự do trên toàn nước ta
- Văn kiện lịch sử này không chỉ được đọc trước quốc dân đồng bào màcòn để công bố với toàn thế giới, đặc biệt là những lực lượng thù địch và cơ hội quốc tếđang mang dã tâm một lần nữa nô dịch nước ta.Cũng vào thời gian đó,nhà cầm quyềnPháp tuyên bố: Đông Dương là thuộc địa của Pháp,bị quân Nhật xâm chiếm,nay Nhật đã
đầu hàng.vậy Đông Dương đương nhiên thuộc quyền “bảo hộ” của Pháp.Bản Tuyên ngôn
độc lập đã cương quyết bác bỏ luận điệu này.
3)Gía trị văn học:- Tuyên ngôn độc lập là tác phẩm chính luận đặc sắc.Sức mạnh và tính
thuyết phục của tác phẩm đư ợc thể hiện chủ yếu ở cách lập luận chặt chẽ,lí lẽ sắcbén,bằng chứng xác đáng,ng ôn ng ữ h ùng h ồn, đ ầy c ảm x úc
- Tuyên ngôn độc lập còn là một áng văn tâm huyết của HCM,hội tụ vẻ
đẹp tư tưởng và tình cảm của Người, đồng thời kết tinh khát vọng cháy bỏng về độc lập tự
do của dân tộc ta
BÀI 3: NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU,NGÔI SAO SÁNG
Trang 4TRONG VĂN NGHỆ DÂN TỘC.
-PHẠM VĂN 1.Tác giả:
-PVĐ (1906-2000),một nhà cách mạng lớn của nước ta trong ths kỉ XX,quê huyện MộĐức,tỉnh Quảng Ngãi
-Là người tham gia cách mạng khi chưa đầy 20 tuổi
-Ông từng tham gia xây dựng căn cứ địa Việt-Trung và có mặt trong Uỷ ban dân tộc giảiphóng ở Tân Trào
-Sau cách mạng,PVĐ tham gia nhiều chức vụ quan trọng và có nhiều đóng góp to lớnchodân tộc(Bộ trưởng Bộ tài chính,Bộ trưởng Bộ ngoại giao,Phó Thủ tướng,Thủ tướng,uỷviên bộ chính trị)
-PVĐ còn là một nhà giáo dục tâm huyết và một nhà lí luận văn hoá văn nghệ lớn
2.Hoàn cảnh và mục đích sáng tác :
-Vă bản được viết vào tháng 7-1963,kỉ niệm 75 năm ngày mất NĐC
-Để tưởng nhớ NĐC; để định hướng, điều chỉnh cách nhìn nhận, đánh giá về NĐC và thơvăn của ông;khơi dậy tinh thần yêu nước trong thời đại chống Mĩ cứu nước
- Cô- phi An- nan sinh ngày 8- 4- 1938 tại Gan na, một nước cộng hoà thuộc châu Phi
- Ông là người châu Phi da đen đầu tiên được bầu làm Tổng thư kí Liên hợp quốc và đảmnhiệm chức vụ này 2 nhiệm kì (1/1997 đến 1/2007)
- Được trao giải thưởng Nô- ben Hoà bình năm 2001
II.TÁC PHẨM:
1.Hoàn cảnh ra đời:1-12-2003,nhân ngày thế giới phòng chống AIDS.
2.Gía trị nội dung ,nghệ thuật:
-Bản thông điệp khẳng định phòng chống AIDS /HIV phải là mối quan tâm hàng đầu củatoàn nhân loại,và những cố gắng của nhân loại về mặt này vẫn còn chưa đủ.Tác giả thiếttha kêu gọi các quốc gia và toàn thể nhân dân thế giới hãy coi việc đẩy lùi đại dịch đó làcông việc của chính mình,hãy sát cánh bên nhauđể cùng “đánh đổ các thành luỹ của sự imlặng,kì thị và phân biệt đối xử” với những người bị nhiễm HIV/AIDS
Trang 5-Bài văn có sức thuyết phục mạnh mẽ vì đã thể hiện được những suy nghĩ sâu sắc và cảmxúc chân thành của tác giả.
BÀI 5: TÂY TIẾN
QUANG DŨNG I/Tác giả:
QD(1921-1988) tên khai sinh là Bùi Đình Diệm,quê huyện Đan Phượng,tỉnh Hà Tây.-Sau cách mạng tháng tám vào quân đội.Sau 1954 là biên tập viên nhà xuất bản
-QD là một nghệ sĩ đa tài(làm thơ,viết văn,vẽ tranh) nhưng thành công chủ yếu là thơ.Hồnthơ QD phóng khoáng,lãng mạn,hồn hậu,tài hoa
-Các tác phẩm chính:Mùa hoa gạo(truyện ngắn 1950),Rừng về xuôi(truyện kí 1968),Mây
đầu ô(1986),thơ văn QD (tuyển thơ vă 1988)
Tố Hữu đã đến với thơ từ rất sớm
-Ông tham gia cm từ năm 17 tuổi và trở thành người lãnh đạo Đoàn thanh niên dân chủ ở Huế
-Năm 1939 Tố Hữu bị bắt và bị giam ở các nhà lao khác nhau từ miền Trung đến Tây nguyên
-Năm 1942 Tố Hữu vượt ngục Đắc lay tiếp tục hoạt động cm
-Ông từng giữ nhiều chức vụ quan trọng trong bộ máy lãnh đạo của Đảng và nhà nước: Ủyviên bộ chính trị , phó chủ tịch hội đồng bộ trưởng
-Tp tiêu biểu: từ ấy(1946),Việt Bắc(1954), Gió lộng(1961), ra trận(1971)…
-ông được tặng nhiều giải thưởng cho những đóng góp về thơ ca như : giải thưởng văn họcASEAN(1996), giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật(1996)
Trang 6II/.Sự nghiệp văn học: Con đường thơ hoạt động và con đường thơ của ông có sự thống nhất không thể tách rời Mỗi tập thơ là một chặng đường hoạt động cách mạng.
1 TẬP THƠ “ TỪ ẤY” (1937 – 1946)
- Là tập thơ đầu tay của 10 năm hoạt động cách mạng say mê, sôi nổi
- Gồm 3 phần:
+ Máu lửa (1937-1939): ca ngợi lý tưởng cách mạng, kêu gọi quần chúng đấu tranh
(Từ ấy, Liên hiệp lại, …)
+ Xiềng xích (1939-1942): thể hiện tinh thần cách mạng trước những khó khăn, thử
thách, hi sinh ( Tâm tư trong tù, Con chim của tôi, Khi con tu hú, Bà má Hậu Giang,
Dậy mà đi, Tiếng hát đi đày, …)
+ Giải phóng (1942-1946): thể hiện niềm vui chiến thắng, ca ngợi cách mạng thành
công (Huế tháng tám, Xuân nhân loại,…)
- Nhân vật trung tâm: Cái tôi trữ tình của nhà thơ – cái tôi đậm chất men say lý tuởng,chất lãng mạn trong trẻo, tâm hồn nhạy cảm, sôi nổi
2 TẬP THƠ “ VIỆT BẮC” ( 1947 – 1954 )
- Viết về cuộc kháng chiến chống Pháp của dân tộc:
+ Bản anh hùng ca về cuộc kháng chiến chống Pháp gian khổ, nhiều hy sinh nhưng anhdũng, vẻ vang của dân tộc
+ Ca ngợi những tình cảm cao đẹp: tình đồng đội, tình quân dân, tình quê hương đấtnước …
- Nhân vật trung tâm: quần chúng nhân dân (anh vệ quốc, chị dân công, em bé liên lạc,bà mẹ chiến sĩ, …)
Cái tôi trữ tình ẩn trong hình ảnh nhân dân anh hùng
- Mang cảm hứng sử thi hào hùng và đậm chất lãng mạn
Tác phẩm tiêu biểu: Phá đường- Rét Thái Nguyên…, Bà mẹ Việt Bắc, Bà Bủ, Bầm ơi,
Lượm, Sáng tháng năm, Hoan hô chiến sĩ Điện Biên, Ta đi tới, Việt Bắc,…
3 TẬP THƠ “ GIÓ LỘNG”( 1955 – 1961 )
- Ca ngợi miền Bắc xây dựng cuộc sống mới, xây dựng chủ nghĩa xã hội (Mùa thumới, Ba mươi năm đời ta có Đảng ,… ) và tình cảm thiết tha sâu nặng với miền nam ruộtthịt
- Mang khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn; cái tôi cá nhân đã hoà vào cái tôicủa nhân dân, của Đảng, của thời đại
4 TẬP THƠ “RA TRẬN” ( 1962 – 1971 ), “MÁU VÀ HOA” ( 1972 – 1977 )
a/ Ra trận:
Trang 7- Là bản anh hùng ca về “Miền Nam trong lửa đạn sáng ngời” trong cuộc kháng chiếnchống Mỹ hào hùng của dân tộc (Chào xuân 1967, …) và bày tỏ tình cảm đối với Bác(Theo chân Bác ,…)
b/ Máu và hoa
- Ghi lại một chặng đường cách mạng đầy gian khổ hi sinh Đồng thời khẳng định niềm tinsâu sắc của quê hương, của mỗi nguồi Việt Nam mới
- Thể hiện niềm tự hào khi toàn thắng về ta (Nước non ngàn dặm, Vui thế … hôm nay , ….)
- Mang khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn đậm chất chính luận
5 TẬP THƠ “MỘT TIẾNG ĐỜN” (1992) và “TA VỚI TA” (1996):
- Phản ánh những vấn đề thời sự của đất nước và kiên định niềm tin và lý tưởng, conđường cách mạng
- Giọng thơ trầm lắng, thấm đượm chất suy tư
* Như vậy, con đường thơ của Tố Hữu đã phản ánh được những chặng đường cách mạng của dân tộc đồng thời thể hiện sự vận động trong tư tưởng và nghệ thuật của.
III/ Phong Cách Nghệ Thuật Thơ Tố Hữu.
- Đối với Tố Hữu, chính trị trở thành nguồn cảm hứng, nguồn cảm xúc chân thành sâu xa,thành lẽ sống niềm tin
2/ Thơ Tố Hữu dạt dào cảm hứng lãng mạn và gắn liền với khuynh hướng sử thi.
Thể hiện những vần thơ nĩi về đất nước, về nhân dân, về lí tưởng, chứa chan cảm xúc, vềtương lai với niềm lạc quan vơ bờ bến Tố Hữu là nhà thơ của những tình cảm lớn, niềm vuilớn, lẽ sống lớn
3/ thơ Tố Hữu đậm đà tính dân tộc từ nội dung đến hình thức nghệ thuật.
+ Ơng thường sử dụng lối nĩi quen thuộc , lối so sánh ví von, truyền thống để diễn tả nộidung mới của thời đại
+ Tố hữu sử dụng rất thành cơng các thể thơ truyền thống như lục bát và thơ 7 chữ
4/Thơ Tố Hữu giàu tính nhạc điệu, ơng thường khai thác và sử dụng nhạc điệu trong thơ ca truyền thống giọng thơ ngọt ngào, tâm tình, thương mến
BÀI 7 Bài thơ Việt Bắc
-Ngày 7/5/1954 chiến dịch Điện biên Phủ kết thúc thắng lợi, miền Bắc nước ta được giải phĩng.Lịch sử đất nước bước sang một trang mới, cách mạng Việt nam bước vào một thời kì mới
-Tháng 10/1954 ,các cơ quan Trung ương của Đảng và chính phủ rời Việt Bắc về Hà Nội ,
nhân sự kiện cĩ tính chất lịch sử này, Tố Hữu làm bài thơ Việt Bắc.
Trang 8BÀI 8 Đất nước:
a Tác giả:
-Nguyễn Khoa Điềm sinh năm 1943 trong một gia đình trí thức cách mạng
-Quê quán: xã Phong Hòa,huyện Phong Điền , tỉnh Thừa Thiên –Huế
-Năm 1964 sau khi tốt nghiệp trường Đại học Sư phạm Hà Nội , Nguyễn khoa Điềm vào nam chiến đấu Ông hoạt động ở chiến khu Trị -Thiên rồi vào nội thành Huế với các công việc như viết báo , làm thơ…
-Nguyễn Khoa Điềm thuộc thế hệ các nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mĩ , thơ ông giàu cảm xúc, giàu chất suy tư
-Sau 1975 , ông vừa hoạt động văn nghệ vừa đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng trong bộ máy lãnh đạo của Đảng và nhà nước
-Năm 2000 , ông được tặng thường Nhà nước về văn học nghệ thuật
-Tác phẩm chính: đất ngoại ô, mặt đường khát vọng, cõi lặng…
b Hoàn cảnh sáng tác:
-Trường ca Mặt đường khát vọng được Nguyễn Khoa Điềm sáng tác và hoàn thành ở chiến khu
Trị -Thiên năm 1971, thời điểm ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước
-Đoạn trích Đất nước thuộc phần đầu chương V của trường ca Mặt đường khát vọng.
BÀI 9 Sóng:
a Tác giả:
-Xuân Quỷnh( 1942-1988), tên khai sinh là Nguyễn thị Xuân Quỳnh
-Quê quán: thị xã Hà Đông, tỉnh Hà Tây( nay là Hà Nội).Bà xuất thân trong một gia đình công chức nhỏ , sớm mồ côi mẹ
-Xuân Quỳnh từng hoạt động nhiều năm trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật( làm diễn viên, làm báo…)
-Xuân Quỳnh là nhà thơ tiêu biểu của thế hệ các nhà thơ trẻ thời kì kháng chiến chống Mĩ
-Thơ XQ là tiếng lòng của một tâm hồn phụ nữ nhiều trắc ẩn , vừa hồn nhiên tươi tắn vừa chân thành, đằm thắm và luôn da diết trong khát vọng hạnh phúc đời thường
-Tác phẩm chính:Tơ tằm –chồi biếc, hoa dọc chiến hào, gió lào cát trắng
-Năm 2001, XQ được tặng giải thưởng nhà nước về văn học nghệ thuật
b Hoàn cảnh sáng tác: bài thơ được sáng tác năm 1967 trong chuyến đi thực tế tại biển Diêm
Điền( Thái Bình), được in trong tập Hoa dọc chiến hào.
BÀI 10 Đàn ghi ta của Lor- ca:
a Tác giả:
-Thanh Thảo tên khai sinh là Hồ Thành Công, sinh năm 1946 tại Mộ Đức, Quảng Ngãi
-Sau khi tốt nghiệp khoa văn trường Đại học tổng hợp Hà Nội ông vào nam chiến đấu
-Thơ Thanh Thảo phản ánh tâm tư của người trí thức nhiều suy tư, trăn trở về các vấn đề của xã hội và thời đại
-Thanh Thảo được xem là một trong số các cây bút luôn nỗ lực tìm cách cách tân thơ và đạt đượcthành tựu đáng ghi nhận
-Tác phẩm chính:Dấu chân qua trảng cỏ, những người đi tới biển , khối vuông Ru –bích.
b Hoàn cảnh sáng tác: Đàn ghi ta của Lor-ca là một bài thơ tiêu biểu cho phong cách và tư
duy thơ kiểu Thanh Thảo, tác phẩm được in trong tập Khối vuông Ru-bích.
BÀI 11 Người lái đò sông Đà:
a Tác giả:
Trang 9-Nguyễn Tuân (1910-1987 ), quê làng Mọc( Nhân Mục) nay thuộc Thanh Xuân , Hà Nội trong
một gia đình nhà nho khi Hán học đã tàn
-Ông là người tính tình phóng khoáng, giàu lòng yêu nước và đến với văn học từ rất sớm.
-Trước CMT8 Nguyễn Tuân sáng tác xoay quanh 3 đề tài chính:”chủ nghĩa Xê dịch”, vẻ đẹp
“vang bong một thời” và đời sống trụy lạc
-CMT8 thành công, Nguyễn Tuân nhiệt tình tha tham gia cách mạng và kháng chiến, trở thành
một cây bút tiêu biểu của văn học cm Ông say sưa viết về cuộc sống mới , về những con người mới
-Tác phẩm chính: vang bóng một thời, sông Đà, hà Nội ta đánh Mĩ giỏi…
-Nguyễn Tuân để lại một sự nghiệp văn học phong phú ,độc đáo và đầy tài hoa.
-Năm 1996 Nguyễn Tuân được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.
b Hoàn cảnh ra đời: người lái đò sông Đà được sáng tác năm 1958 trong chuyến đi thực tế lên
Tây Bắc của nhà văn.Đây là một trong số 15 bài tùy bút cảu Nguyễn Tuân in trong tập Sông Đà xuất bản năm 1960
BÀI 12 Ai đã đặt tên cho dòng sông:
-Tác phẩm chính: Ngôi sao trên đỉnh Phu Văn Lâu, Ai đã đặt tên cho dòng sông, ngọn núi ảo ảnh…
ĐỂ VIẾT BÀI NGHỊ LUẬN XÃ HỘI (3 ĐIỂM)
Trang 10Học sinh có thể nêu nhiều hướng suy nghĩ, nêu các ý kiến khác nhau chung quanh vấn
đề “người thành đạt” theo định hướng:
- Phải nêu lên được quan niệm của mình: một người thành đạt trong cuộc sống hiện đại
-> Để đạt được những điều đó không phải là dễ…
- Nêu ra một số dẫn chứng, ví dụ thực tế trong cuộc sống
- Liên hệ bản thân: Có lí tưởng sống cống hiến, nỗ lực học tập, rèn luyện, lập thân, lậpnghiệp, đóng góp sức mình vào công cuộc phát triển đất nước trong thời kì hội nhập
Học sinh có thể nêu nhiều hướng suy nghĩ, nêu các ý kiến khác nhau chung quanh vấn
đề này theo định hướng sau:
- Nêu quan niệm của mình: thế nào là tự học, người tự học:
+ Tự học là con đường rèn luyện thử thách và hình thành ý chí tự lập của mỗi conngười trên con đường lập nghiệp
+ Người tự học là người biết tạo ra tri thức bền vững cho cuộc đời mình+ Tự họclà một kinh nghiệm quí báu, là chìa khóa vàng cho sự thành đạt
Trang 11- Việc tự học có một ý nghĩa rất lớn đối với mỗi chúng ta và đối vói toàn xã hội…
- Liên hệ những tấm gương tự học như : Bác Hồ, nhà văn Gorki,… hoặc một số tấmgương trong cuộc sống chung quang ta
- Rút ra bài học cho bản thân: Chúng ta phải biết nỗ lực trong học tập, trong lao động
để có thể tự học và tự rèn luyện bản thân, tránh dựa dẫm vào người khác, tránh chạy theothành tích…Cuộc đời của mỗi chúng ta do chính bản thân mình quyết định, ta phải cốgắng hết sức để trở thành một người có ích cho gia đình, cho xã hội và cho chính bản thânmình, trở thành một người có tri thức, một người của thời đại, của thế kỉ mới
tục ngữ này, nhưng đảm bảo những nội dung sau:
Nếu chúng ta biết cố gắng hết sức, chăm chỉ làm một công việc gì đó thì cuối cùng cũng
sẽ đạt được kết quả dù cho có khó khăn đến đâu Chỉ cần có quyết tâm và sự chăm chỉ thìkhông có gì là ta không làm được Ở trên đời này này không có việc gì là không thể làmđược, vấn đề là ta sẽ làm như thế nào? Mọi sự cố gắng luôn được đề đáp
+ Lấy dẫn chứng trong cuộc sống+ Dẫn chứng phải phù hợp với vấn đề: có thể là một tấm gương nào đó minh được đọctrên sách báo, hay gặp trực tiếp, cũng có thể lấy dẫn chứng về bản thân và những kết quảmình đã đạt được từ sự cố gắng và chăm chỉ đó
- Rút ra bài học cho bản thân:
Trang 12+ Trong cuộc sống chúng ta phải đối mặt với rất nhiều khó khăn, nhưng nếu ta có quyếttâm và sự cố gắng thật sự thì nhất định sẽ đạt được thành công.
+ Là một học sinh, còn ngồi trên ghế nhà trường thì việc mà chúng ta cần phải làm là phảihọc tập thật chăm chỉ, phải cố gắng hết mình để rằng luyện về nhân cách và kiến thức, đểchuẩn bị một hành trang thật tốt cho tương lại
+ Không có gì là không làm được, cần phải có niềm tin ở chính mình và sự cố găng, chămchỉ trong học tập và rèn luyện
+ Ý chí và sự chăm chỉ chính là chìa khóa để mở cánh cửa thành công trong tương lai
Đề 4: Quan niệm của anh/chị về hạnh phúc?(vận dụng kiến thức đời sống và xã hội để viết một bài nghị luận khoảng 400 từ)
Bài văn tham khảo:
Hạnh phúc là phần thưởng lớn nhất mà cuộc sống dành tặng cho con người Đó làđích hướng tới, là khát vọng, là ý nghĩa của sự sống.Thế nhưng,cuộc sống có hp haykhông nhiều khi lại phụ thuộc rất nhiều vào quan niệm của từng cá nhân con người,thậmchí của t ừng dân tộc,từng cộng đồng xã hội
Thực ra,hp chính là sự thoả mãn,sự bằng lòng,sự cảm nhận và hưởng thụ ở một mứcnào đó về các giá trị vật chất và tinh thần.Hp có thể thật lớn lao,vĩ đại và cũng có thể chỉ
có thể là những điều bình dị của cuộc sống xung quanh ta.Là chủ của một tập đoàn kinh tếlớn,là chủ của một khối tài sản khổng lồ hay chỉ một ngụm nước đối với một người đi trên
sa mạc đều là hạnh phúc.Hạnh phúc thật quý giá nhưng lại rất mong manh,dễ vỡ nếu takhông biết quý trọng,nâng niu,gìn giữ,vun đắp.Hạnh phúc chỉ thật sự có ý nghĩa khi chúng
ta biết trân trọng nó,hiểu được giá trị của nó
Biết bằng lòng cũng là một cách để có được hp.Cuộc sống luôn rộng lớn,và nhucầu của con người là vô tận.Chúng ta luôn phấn đấu cho những điều ca hơn, đẹp hơn,lớnhơn nhưng nhiều khi cũng phải biết bằng lòng với những gì mình đang có.Nếukhông,chúng ta sẽ không bao giờ cảm nhận được hp là gì
Tuy nhiên,hp không phải lúc nào cũng là sự hưởng thụ.Hay nói cách khác khôngphải lúc nào cũng nhận về mình.Có những lúc mình cho người khác,mình giúp đỡ ngườikhác,mình làm được một việc tốt,trong lòng mình ngập tràn một niềm vui không gì diễn tảđược Đó là hp.Nam Cao cũng từng quan niệm”hp là một cái chăn hẹp mà người này kéothì người kia hụt”.Nếu có hp mà phải chà đạp lên quyền lợi và sự sống,hp của người khácthì đó không phải là hp
Như vậy,hp là phần thưởng cao quý của con người Nhưng hp đó chỉ có ý nghĩa khichúng ta hài hoà được hp cá nhân với hp của cộng động,của xã hội .”Sống là cho đâu chỉnhận riêng mình”
Trang 13Đề 5: Suy nghĩ của anh/chị về lối sống buông thả của một bộ phận thanh niên hiện nay.(Bài viết không quá 400 từ)
Bài tham khảo:
-Thanh niên ở thời đại nào cũng là thành phần quan trọng đối với sự phát triển của xãhội.Tuy nhiên,trong cuộc sống hiện đại ngày nay,không ít thanh niên đang có lối sốngbuông thả,hưởng thụ,không cần biết đến ngày mai như thế nào
- Đã qua rồi thời của những thế hệ thanh niên nối tiếp nhau lên đường ra trận, để rồi sự hisinh của họ được đền đáp bằng nền độc lập tự do của đất nước.Ngày nay,cs đang ngày mộthiện đại,chất lượng sống ngày một nâng cao, đất nước đạt nhiều thành tựu nhưng cũngđang phải đối mặt với không ít thử thách Đa số thanh niên đều ý thức được vai trò củamình,ra sức học tập vì ngày mai lập nghiệp
- Thế nhưng,không ít thanh niên đang rơi vào lối sống sai lầm:thích hưởng thụ,sống lêulổng,buông thả để rồi dẫn tới con đường tội phạm.Không khó để tìm thấy một em học sinhcòn nhỏ tuổi đã hút thuốc,uống cà phê,xài điện thoại hoặc nghiện internet.Lớn hơn mộtchút thì nhậu nhẹt,suốt ngày chăm lo sắc đẹp hay nhảy nhót quay cuồng ở vũ trường
- Điều đáng buồn là bộ phận thanh niên này đang ngày một gia tăng.Phần lớn nhữngngười nghiện hút,vi phạm luật giao thông,vi phạm pháp luật đều là thanh niên học sinh.Lẽra,họ phải ngồi trên ghế nhà trường để học tập hoặc lao động trong các nhà máy thì họ lại
tụ tập quán xá,vũ trường,thậm chí ngồi tù.Khi họ thức tỉnh thì mọi cái đã muộn.Nỗi đaukhông chỉ riêng họ mà cả gia đình và xã hội
-Lối sống đó cần phải lên án.Những thanh niên như thế cần sớm thức tỉnh trước khi quámuộn
-Chúng ta là những học sinh, điều quan trọng nhất là học tập và rèn luyện để có tương laitốt đẹp và cống hiến cho xã hội.Bên cạnh đó,chúng ta cũng cần “nối vòng tay lớn” để giúpnhững thanh niên lầm đường lạc lối sớm trở về với cuộc sống đời thường
Đề 6 : Suy nghĩ của anh/chị về nhận định sau:”Vào đại học không phải là con đường duy nhất”(Bài viết không quá 400 từ)
Hướng dẫn làm bài.
-Vào đại học là một ước mơ cao đẹp mà bất kì một hs nào cũng mong muốn và phấn đấu
để đạt được.Nhưng có ý kiến lại cho rằng:”Vào đại học không phải là con đường duynhất”.Theo tôi, đây là một quan niệm đúng đắn
-Đại học là phần thưởng cao quý,là kết quả cho sự phấn đấu của hs trong 12 năm học Ở
đó ,chúng ta tiếp tục được học tập,rèn luyện.Và quan trọng hơn ,nó mở ra một tương laitươi sáng cho người học