Sáng kiến kinh nghiệmĐề tài : Rèn luyện kỹ năng đọc văn bản trong phân môn tập đọc cho học sinh lớp 2 PHẦN THỨ NHẤT ĐẶT VẤN ĐỀ *Lý do chọn đề tài : Qua nhiều năm thực tế giảng dạy ở trư
Trang 1Sáng kiến kinh nghiệm
Đề tài :
Rèn luyện kỹ năng đọc văn bản trong phân môn tập đọc cho học sinh lớp 2
PHẦN THỨ NHẤT ĐẶT VẤN ĐỀ
*Lý do chọn đề tài :
Qua nhiều năm thực tế giảng dạy ở trường ,bản thân tôi nhân thấy ,học sinh đa phần các em đọc còn chậm ,hoặc phát âm một số từ ngữ chưa đúng ,còn sử dụng nhiều từ địa phương ,dẫn đêùn việc tập đọc của học sinh còn nhiều hạn chế ,việc đọc của học sinh trên thực tế ,nhiều khi các em chỉ biết đọc mà làm sao chỉ cần được đọc nhưng các em không hiểu việc "đọc " một cách đầy đủ ,trong cuộc sống văn minh hiện nay nếu không biết đọc sẻ thiệt thòi nhiều trong mọi hoạt động Vì thế tập đọc là một vấn đề nan giải trong nhà trường tiểu học vậy làm thế nào để các em hiểu được tầm quan trọng của tập đọc và mỗi cá nhân cần phải học ,muốn học bản thân phải rèn luyện việc đọc biết cách đọc và vận dụng tốt vào trong học tập
-Căn cứ vào tình hình thực tế của học sinh và xác định năng lực đọc của lớp ,để góp phần vào sự hoàn thiện một trong những kỹ năng tập đọc ,từ đó giúp các em hiểu được tầm quan trọng của việc tập đọc các văn bản ,thông qua việc dạy tập đọc học sinh nhận biết lợi ích chính đáng của việc học và tập đọc làm hành trang suốt cuộc đời của mọi người và tạo cho các em có một cuộc sống trí tuệ đầy đủ và phát triển về việc nhận thức cũng như giao tiếp Vì thế tôi chọn đề tài :Rèn luyện kĩ năng tập đọc cho học sinh lớp 2
Trang 2PHẦN THỨ HAI GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I/Cơ sở lý luận
1/ Tập đọc là gì ?
-Tập đọc là một dạng hoạt động ngôn ngữ ,là quá trình chuyển dạng chữ viết sang lời nói có âm thanh và thông hiểu ,là quá rình chuyển trực tiếp từ chữ viết thành các đơn vị nghĩa không có âm thanh
Đọc không chỉ là công việc giải một bộ mã gồm hai phần viết và phát âm ,nghĩa là nó không phải chỉ là sự "đánh vần" lên thành tiếng theo đúng các ký hiệu chữ viết mà còn là quá trình nhận thức ,để có khả năng hiểu những vì được đọc
2/ Nhiệm vụ của dạy tập đọc :
-Phân môn tập đọc ở trường tiểu học có nhiệm vụ hình thành năng lực hoạt động ngôn ngữ cho học sinh Được thể hiện trong bốn hoạt động ,tương ứng với chúng là kỹ năng nghe ,nói ,đọc ,viết
3/ Ý nghĩa của việc dạy tập đọc :
Qua những kinh nghiệm của bản thân trong giảng dạy và cuộc sống ,những thành tựu văn hoá ,khoa học ,tư tưởng tình cảm của các thế hệ trước và cả những người đương thời phần lớn được ghi lại bằng chữ viết Nếu không biêùt đọc thì con người không thể tiếp thu nền văn minh của loài người
Biết đọc là các em đã nhân khã năng tiếp nhận lên nhiều lần ,từ đây các
em biết tìm hiểu ,đánh giá cuộc sống ,nhận thức các mối quan hệ tự nhiên,xã hội tư duy
Biết đọc các em có khả năng chế ngự một phương tiện văn hoá cơ bản ,giúp các em giao tiếp thông hiểu tư tưởng ,tình cản của người khác ,đặc biệt khi đọc các tác phẩm văn chương ,các em không chỉ thức tỉnh về nhận thức mà còn rung động tiønh cảm ,nãy nở những ước mơ tốt đẹp ,được khơi dậy năng lực hành động ,sức mạnh sáng tạo cũng như được bồi dưỡng tâm hồn
Vậy nếu không biết đọc ,các em sẽ không có điều kiện hưởng thụ sự giáo dục mà xã hội dành cho mình ,không thể hình thành được một nhân cách toàn diện Đặc biệt trong thời đại bùng nổ thông tin thì biết đọc ngày càng quan trọng ,vì nó sẽ giúp các em sử dụng các nguồn thông tin ,đọc chính là học ,học nữa ,học mãi,biết đọc để tự học ,học cả đời
Trang 34 / Các biện pháp thực hiện :
Để giúp học sinh đọc và phát âm đúng một số từ ngữ ,các câu thơ ,câu văn trong tập đọc giáo viên cần sử dụng một số biện pháp sau đây :
-Giáo viên lắng nghe học sinh đọc uốn nắn kịp thời ,sữa chửa cách phát âm một số từ địa phương
Ví dụ :Khi đọc các từ :Kĩ thực ,cá chê ,con gùa
Giáo viên cần giúp các em phát âm đúng là :Kĩ thuật ,cá trê, con rùa -Muốn cho học sinh đọc đúng câu trước tiên cần cho các em phát âm đúng từ ngữ có phụ âm đầu như :ló lói ,phẻ phắn ,cá gô, mà các em phải đọc ! nó nói,khoẻ khắn ,cá rô,
-Đọc đúng các âm chính :Có ý thức phân biệt để không đọc :u tiên,mua gụ ,chấm múi,mà đọc là :ưu tiên ,mua rượu ,chấm muối ,
-Đọc ngắt nghĩ hơi đúng câu :
Yêu thương /em ngắm mãi
Những điểm mười cô cho
+Không ngắt :Yêu thương em /ngắm mãi
hay câu :Tiếng suối chảy/róc rách
+Không ngắt :Tiếng suối/chảy róc rách
Trong câu :Trường mới /xây trên nền ngôi trường cũ lợp lá
+Không ngắt :Trường mới xây/trên nền ngôi trường cũ lợp lá
*Vì thế khi dạy tập đọc việc hướng dẫn học sinh ngắt nghĩ hơi phù hợp để nội dung câu có nghĩa đúng và hay hơn
5 / Tầm quan trong của dạy tập đọc :
Vì những lẽ trên ,dạy học sinh đọc có một ý nghĩa rất to lớn ở tiểu học Đọc trở thành một đòi hỏi cơ bản đầu tiên đối với mỗi học sinh khi đi học Đầu tiên là trẻ phải học đọc sau đó trẻ phải đọc để học Đọc giúp các em chiếm lĩnh một ngôn ngữ để dùng trong giao tiếp và học tập Nó là công cụ để học các môn học khác Nó tạo hứng thú và động cơ học tập Tạo điều kiện để học sinh có khả năng không thể thiếu được của con người ở thời đại văn minh
5.1 /Tập đọc là một phân môn thực hành :
Đọc một cách có ý thức cũng sẽ tác động tích cực tới trình độ ngôn ngữ cũng như tư duy của học sinh Việc dạy tập đọc sẽ giúp học sinh hiểu hơn ,bồi
Trang 4moôt caùch lođ gíc cuõng nhö bieât tö duy coù hình ạnh Nhö vaôy ñóc coù yù nghóa to lôùn
vì noù bao goăm caùc nhieôm vú giaùo dúc vaø phaùt trieơn
Nhöõng ñieău vöøa neđu tređn khaúng ñònh söï caăn thieât cụa vieôc hình thaønh vaø phaùt trieơn moôt caùch coù heô thoâng vaø coù keâ hoách dáy hóc cho hóc sinh Taôp ñóc vôùi tö caùch laø moôt phađn mođn cụa Tieâng Vieôt lôùp 2 coù nhieôm vú ñaùp öùng yeđu caău naøy ,hình thaønh vaø phaùt trieơn naíng löïc ñóc cho hóc sinh
Tính ña nghóa cụa "ñóc"keùo theo bieẫt ñóc Bieât ñóc ñöôïc hieơu theo nhieău möùc ñoô
Ví dú :Moôt em beù môùi ñi hóc bieât ñaùnh vaăn "côø -o-co" ngaôp ngöøng ñóc töøng tieâng moôt theâ cuõng gói laø bieât ñóc Ñóc thađu toùm ñöôïc tö töôûng cụa moôt cuoân saùch trong vaøi ba trang cuõng gói laø bieât ñóc Nhöõng naíng löïc naøy khođng phại töï nhieđn maø coù Nhaø tröôøng phại töøng böôùc hình thaønh vaø nhaø tröôøng tieơu hóc nhaôn nhieôm vú ñaịt vieđn gách ñaău tieđn,ngöôøi cođng nhađn nhaôn nhieôm vú quan tróng aây laø giaùo vieđn dáy ôû lôùp 1,2
6/Giaùo dúc hóc sinh trong taôp ñóc :
-Dáy taôp ñóc laø giaùo dúc loøng ham ñóc saùch hình thaønh ôû caùc em thoùi quen laøm vieôc vôùi vaín bạn ,laøm vieôc vôùi saùch cho hóc sinh Laøm cho saùch trôû thaønh moôt söï tođn suøng ,ngöï trò trong tröôøng Thođng qua vieôc dáy ñóc phại laøm cho hóc sinh thích ñóc vaø thaây ñöôïc raỉng ñóc laø coù lôïi ích cho caùc em trong cạ cuoôc ñôøi,phại cho hóc sinh hieơu ñoù laø moôt trong nhöõng con ñöôøng ñaịc bieôt ñeơ táo cho mình moôt cuoôc soâng trí tueô ñaăy ñụ vaø phaùt trieơn
7 /Yeđu caău dáy taôp ñóc :
-Ñeơ giôø hóc taôp ñóc nhé nhaøng ,ñem lái hieôu quạ thieât thöïc ,nhaât laø ñoâi vôùi hóc sinh coù ñieău kieôn khoù khaín trong hóc taôp ôû lôùp 2 theo tođi giaùo vieđn caăn taôp trung thöïc hieôn yeđu caău cô bạn ;Hóc sinh ñóc ñuùng vaø raønh mách baøi vaín ngaĩn,ñát yeđu caău toâi thieơu 50 tieâng/phuùt ôû cuoâi hóc kì 2 Töø ñoù giaùo vieđn coù cô sôû vaø söû dúng linh hoát caùc hình thöùc dáy ñóc nhö sau :
- Höôùng daên ñóc töøng cađu :Hóc sinh noâi tieâp nhau ñóc töøng cađu ,giaùo vieđn theo doõi hóc sinh ñóc ñeơ söõa loêi phaùt ađm,keât hôïp luyeôn ñóc ñuùng töø ngöõ,giaùo vieđn caăn nhaôn thöùc ñaăy ñụ múc ñích cụa hoát ñoông ñóc töøng cađu ,trong quy trình höôùng daên hóc sinh ñóc ôû lôùp 2
Trang 5-Giáo viên chia nhỏ văn bản ở cấp độ đơn vị giao tiếp nhỏ nhất của lời nói là câu cho nhiều học sinh tham gia tích cực vào quá trình tập đọc ,qua đó bôïc lộ năng lực đọc của các em Giáo viên cần chú ý lắùng nghe học sinh đọc ,dù chỉ một câu cũng có thể sơ bộ cảm nhận ưu điểm hay hạn chế về kĩ năng dọc của học sinh ,để từ đó có biện pháp động viên hay giúp đỡ kịp thời Những thông tin ngược từ phía học sinh qua việc cho các em thực hành đọc câu còn là
cơ sở để giáo viên lựa chọn nội dung,cách dạy thiết thực,tránh những áp đặt mang tính chủ quan
-Được đọc và nghe bạn đọc từng câu ,bằng trực giác ,học sinh còn nhận thức được đơn vị nhỏ nhất của lời nói ,là diễn đạt chọn ý Có thể ví việc đọc từng câu của học sinh trong tập đọc là bước "cày vỡ "Tạo cơ hội cho nhiều em tiếp xúc với văn bản là chủ yếu ,học sinh lớp 2 rất thích đọc thành tiếng để luyện phát âm Hoạt động đọc từng câu là không thể bỏ qua Điều đáng quan tâm là việc vận dụng của giáo viên phải linh hoạt
-Giúp học sinh đọc không sót từng âm ,vần,tiếng.Cần hướng dẫn các em đọc đúng trong khi tập đọc ,thể hiện đúng hệ thống ngữ âm chuẩn ,là phải đọc đúng chính âm.Nói cacùh khác là các em không đọc theo cách phát âm địa phương lệch chuẩn.Giáo viên cần giúp các em đọc chính xác âm vị Tiếng Việt
8/ Tập đọc là hoạt động bằng lời nói :
Tập đọc được xem là một hoạt đôïng trí tuệ phức tạp mà cơ sở là việc các
em tiếp nhận thông tin bằng chữ viết dựa vào hoạt động của cơ quan thị giác Tập đọc cũng được xem là một hoạt động lời nói Kĩ năng đọc của các em đòi hỏi một quá trình giáo viên luyện tập ,hướng dẫn lâu dài Trong giờ tập đọc giáo viên cần làm sao cho học sinh ham thích đọc nó góp phần hoàn thiện kỹ năng đọc cho học sinh ,giúp các em có ý thức khi đọc Chỉ có thể xem là đứa trẻ biết đọc khi nó đọc mà hiểu được điều mình đọc
Nếu học sinh không hiểu những câu các em đọc thì các em sẻ không hứng thú học tập và không có khả năng thành công Do đó ,hiểu những vì được đọc sẻ tạo ra động cơ ,hứng thú cho việc tập đọc
Tập đọc không thể tách rời việc chiếm lĩnh một công cụ ngôn ngữ Mục
Trang 6tiêu phải đạt trọng việc chiếm lĩnh ngôn ngữ chính là việc dạy tập đọc Hiện nay đói với phương pháp dạy tập đọc còn hạn chế, chưa đáp ứng được những đòi hỏi của phương pháp ,việc chưa thống nhất được một chuẩn chính âm làm cho phương pháp dạy tập đọc không tránh khỏi những lúng túng khi hướng dẫn học sinh đọc ,vì vậy mà giáo viên cần thể hiện tốt giọng đọc khi hướng dân tập đọc thông qua cách đọc mẫu của giáo viên và cách phát âm đúng chính âm củng góp phần vào việc rèn luyện kỹ năng nghe để từ đó tạo cho các em hứng thú trong tập đọc Việc tổ chức dạy đọc cho học sinh cũng cần cho các em ngồi đọc ngay ngắn Khi dạy tập đọc cần qui định thời gian đọc cho các em từng đoạn ,toàn bài để từ đó giáo viên nắm được tốc độ đọc của học sinh mà có thể điều chỉnh mà luyện đọc cho học sinh lớp mình Thông qua đó gaío viên phải có hiểu biết về từ địa phương củng như có vốn từ của tiếng mẹ đẻ góp phần cho học sinh hiểu thêm một số từ ngữ khi đọc Trong một tiết tập đọc cần tăng cường dạy đọc hiểu ,điều đó không phải là tăng thời gian tìm hiểu bài dạy giờ tập đọc ,giảm thời gian luyện đọc thành tiếng mà là tăng cường chất lượng đọc Để học sinh hoàn thiện các môn học khác điều quan trọng nhất là học sinh cần phải biết đọc Từ đó các em mới biết khả năng làm bài tập tìm hiểu ở các môn học khác
Vì thế khi dạy tập đọc giáo viên cần quan tâm ghi nhận sự tiến bộ đầu tiên của các em ,thông qua đó giáo viên phải động viên thường xuyên động viên khuyến khích kịp thời ,mặt dù các em chỉ đọc được một câu đó cũng là sự cố gắng của học sinh dần dần hình thành cho các em kỹ năng tập đọc từ câu đến đoạn ,cả bài :
Kỹ năng tập đọc là một kỹ năng phức tạp ,đòi hỏi một quá trình bền bỉ ,lâu dài vì thế khi học sinh đọc giáo viên cần theo dõi uốn nắn kịp thời Trong giờ tập đọc giáo viên cần hướng tới kỹ năng tập đọc cho học sinh
9/ Thực trạng :
9.1/
Học sinh :
Trong những năm giảng dạy theo chơng trình đổi mới sách giáo khoa và phương pháp dạy học tập đọc hiện nay tôi nhận thấy rằng khi học tập đọc học sinh còn những hạn chế sau :
Trang 7-Trong tập đọc khi đọc bài các em còn lúng túng về cách phát âm ,sử dụng nhiều từ địa phương
-Đọc ngắt nghỉ hơi chưa phù hợp các câu văn, câu thơ trong bài
-Đọc chưa đúng các âm chính trong các từ ngữ
-Các em còn đọc qua lo đợi đến lược mình thì đứng lên đọc cho hết lượt không chú ý đến cách đọc thế nào cho đúng
-Khi được giáo viên gọi đứng lên đọc chủ yếu các em đọc nhanh để dược khen
9.2 /Giáo viên
-Chưa chú ý đến việc đọc của học sinh khi các em đọc bài
-Còn nhận xét chung chưa sữa chửa kịp thời các câu các từ ngữ cụ thể -Một số giáo còn sử dụng nhiều từ địa phương khi dạy tập đọc
PHẦN BA Kết thúc vấn đề
Do đặc điểm học sinh khác nhau nên mỗi bài đọc đặt ra cũng có yêu cầu khác nhau Điều quan trong nhất là giáo viên cần dành thời gian tập đọc ở tiết học cho học sinh phù hợp bên cạnh cần quan tâm ,chú ý theo dõi khã năng đọc ,sự tiến bộ đầu tiên của các em qua từng bài học ,tiết học cụ thể,từ đó giáo viên cần khen ngợi ,uốn nắn động viên kịp thời ,tạo động lực cho học sinh ,dần dần cho các em có ý thức vươn lên trong học tập và theo bạn cùng lớp Quan trọng là thái độ của giáo viên khi hướng dẫn ,tạo cho các em niềm tin ,hướng phấn đấu cũng là một kỹ năng giảng dạy của giáo viên Muốn có học sinh học và tập đọc tốt giáo viên cần phải nhiệt tình rèn luyện vì các em đã biết đọc ,việc rèn luyện kỹ năng đọc là một vấn đề mà mọi giáo viên đều thực hiện được Tôi tin rằng bằng lòng nhiệt tình ,tâm huyết nghề nghiệp thì tất cả giáo viên đều rèn luyện được kỹ năng tập đọc cho học sinh lớp mình ,qua đó tạo tiền đề tốt cho hướng học tập của các em ở các lớp trên
*Tóm lại
Bằng những cách thức ,biện pháp thực hiện trên trong thực tế hiện nay tôi cho rằng tất cả các giáo viên thực hiện được những kết quả như sau :
-Rèn luyện cho học sinh yêu thích việc tập đọc thông qua phân môn tập đọc vận dụng vào các môn học khác
Trang 8-Học sinh có ý thức hơn trong tập đọc Vì các em hiểu được lợi ích của tập đọc Qua đó góp phần đáng kể vào việc học tập ở các lớp sau này của các
em
Đánh giá của HĐKH Người viết
Đỗ Thanh Toàn
Trang 9
Phụ lục
Sáng kiến kinh nghiệm
Đề tài :
Rèn luyện kỹ năng đọc văn bản
trong phân môn tập đọc cho học sinh lớp 2
PHẦN THỨ NHẤT
Đặt vấn đề
PHẦN THỨ HAI
Giải quyết vấn đề
I/Cơ sở lý luận
1/Tập đọc là gì ?.
2/Nhiệm vụ của dạy tập đọc
3/Ý nghĩa của việc dạy tập đọc
4 /Các biện pháp thực hiện
5 /Tầm quan trọng của dạy tập đọc
5.1/Tập đọc là một phân môn thực hành
6/Giáo dục học sinh trong dạy tập đọc
7/ Yêu cầu dạy tập đọc
8/Tập đọc là hoạt động bằng lời nói
9/ Thực trạng.
9.1 /Học sinh
9.2 /Giáo viên.
PHẦN THỨ BA
Kết thúc vấn đề
Đỗ Thanh Toàn Tháng 3 năm 2008