giáo án sinh học lớp 8 mới

Mục tiêu: HS thấy rõ được mục đích, nhiệm vụ, ý nghĩa của môn học Xác định được vị trí của con người trong tự nhiên, dựa vào cấu tạo cơ thể cũng nh các hoạt động tư duy của con người..

Phân phối chương trình

sinh học 8 Năm học : 2007-2008

Cả năm: 70 tiết/ 35 tuần

57 tiết lÝ thuyết, 7 tiết thực hành, 6 tiết ôn tập, kiểm tra

Ngày 28 tháng 8 năm 2007

Tiết 1:

I Mục tiêu:

HS thấy rõ được mục đích, nhiệm vụ, ý nghĩa của môn học

Xác định được vị trí của con người trong tự nhiên, dựa vào cấu tạo cơ thể cũng

nh các hoạt động tư duy của con người

Nắm được phương pháp học tập đặc thù của môn học cơ thể người và vệ sinh, phương pháp học tốt nhất để đạt được mục đích trên

Gv: Bản trong vÌ các hình 1.1, 1.2, 1.3 (sgk), Máy chiếu

Bảng phụ: Bài tập xác định những đặc điểm chỉ có ở người… (sgk)

Những mẩu chuyện về các nhà bác học, về các giáo sư, bác sĩ giỏi ở Việt NamHs: Ôn lại kiến thức đã học trong chương trình sinh học 7

? Đã học các ngành động vật nào?

? Ngành động vật có vị trí tiến hoá cao nhất?

III Hoạt động dạy học

ổn định lớp

Vào bài:

Gv giới thiệu sơ qua về bộ môn cơ thể người và vệ sinh trong chương trình sinh học lớp 8

* Hoạt động 1 Vị trí của con người trong tự nhiên

Mục tiêu: Hs thấy được con người có vị trí cao nhất trong thỊ gi¬Ý sinh vật do cấu tạo cơ thể hoàn chỉnh và các hoạt động có mục đích.

Gv yêu cầu hs:

? KĨ tên các ngành §V đã học?

? Ngành §V nào có vị trí tiến hoá cao nhất?

Gv treo bảng phụ ghi nội dung bài tập

mục Hướng dẫn hs xác định được

những đặc điểm chỉ có ở người mà

không có ở ®v

HS đọc lệnh, nhớ lại kiến thức đã học.Trả lời câu hỏi

Yêu cầu kĨ đủ, sắp xếp theo sự tiến hoá

6 ngành §V: §v nguyên sinh, ruột

khoang, các ngành giun, thân mềm, chân khớp, ®v có xương sống.

Trong ngành ®v có xương sống thì lớpthú có vị trí tiến hoá cao nhất, đặc biệt

Hoạt động dạy Hoạt động học

Gv phân tích, đưa ra đáp án đúng

( « đúng: 2, 3, 5, 7, 8)

Qua đó hướng dẫn hs rót ra kết luận về

vị trí phân loại của con ng

Kết luận:

Loài người thuộc lớp thú Con người có tiếng nói, chữ viết, tư duy trừu tượng, hoạt động có mục đích, sống thành xã hội, biết chế tạo và sử dụng công cụ lao động … -> Làm chủ

thiên nhiên

* Hoạt động 2 Nhiệm vụ của môn cơ thể người và vệ sinh

Mục tiêu: Hs chỉ ra được nhiệm vụ cơ bản của môn học cơ thể người và vệ sinh.

Biết đề ra biện pháp bảo vệ cơ thể

Chỉ ra được mối liên quan giữa môn học với các môn khoa học khác

Gv yêu cầu học sinh nghiên cứu

thông tin sgk

Gv nhấn mạnh

Nhiệm vụ:

+ Tìm hiểu đặc điểm cấu tạo và

chức năng sinh lý của cơ thể người

trong mối quan hệ với môi trường

+ Đề ra các biện pháp rèn luyện

thân thể, bảo vệ sức khoẻ, bảo vệ

môi trường

Gv chiếu tranh 1.1, 1.2, 1.3 yêu

cầu học sinh quan sát, thảo luận

nhóm câu hỏi hoạt động? Lấy được

ví dụ cơ thể về mối quan hệ đó?

Gv hướng dẫn, điều khiển hoạt

động, bổ sung kiến thức cho hs

? Vì sao phải nghiên cứu cơ thể cả

về 3 mặt: Cấu tạo, chức năng và

sinh lý?

Gv giới thiệu thành công của các

bác sĩ Việt Nam trong việc ghép

thận ghép gan, tách 2 trẻ sinh đôi…

Hs tự nghiên cứu thông tin Nêu đượcnhiệm vụ của môn học

Hs quan sát, thảo luận nhóm tìm câu trảlời Các nhóm cô đại diện báo cáo Cácnhóm có ý kiến khác bổ sung, góp ý ->Nêu được:

Kiến thức về cơ thể người có liên quan tới nhiều ngành nghề trong xã hội như y học , tâm lý giáo dục, TDTT, hội hoạ, thời trang…

Nêu 1 số ví dụ

Hs phân tích: Muốn hiểu rõ được chứcnăng của 1 cơ quan, cần hiÔu rõ cấu tạocủa cơ quan đó Mặt khác, khi đã rõ cấutạo và chức năng của một cơ quan ta cóthể đề ra biện pháp vệ sinh cơ quan này

Yêu cầu hs lấy thêm ví dụ

Cá nhân hs trả lời:

Học bộ môn sẽ giúp ta

* Biết cách

Hoạt động dạy Hoạt động học

? Vậy ý nghĩa của việc học bộ môn?

Rèn luyện thân thể Bảo vệ sức khoẻ Bảo vệ môi trường

* Có kiến thức cơ bản để học lên và đi sâu vào các ngành nghề khác trong xã hội

* Hoạt động 3 Phương pháp học tập bộ môn

? Nêu các phương pháp cơ bản để học

IV Kiểm tra đánh giá:

Gv yêu cầu hs trả lời câu hỏi củng cố

? Vị trí phân loại của con người trong tự nhiên?

? Nhiệm vụ của bộ môn cơ thể người?

? ý nghĩa của việc học bộ môn?

Gv chỉ định 1 số hs trả lời, số khác bổ sung

V Hướng dẫn học bài

Trả lời câu hỏi sgk

Kẻ sẵn bảng 2 bài cấu tạo cơ thể người

Ôn tập lại hệ cơ quan ở ®v thuộc lớp thú

Chứng minh được tính thống nhất trong hoạt động của các cơ quan trong cơ thể người.

2 Kỹ năng

Rèn kỹ năng quan sát, nhận biết kiến thức

Rèn tư duy tổng hợp lô gÝc, kỹ năng hoạt động nhóm

3 Thái độ

Giáo dục ý thức giữ gìn bảo vệ cơ thể tránh tác động mạnh vào 1 số hệ cơ quan quan trọng

II Đồ dùng dạy học

Gv: Tranh hệ cơ quan của thú ; hệ cơ quan của người

Mô hình tháo lắp các hệ cơ quan , sơ đồ phóng to hình 2.3 (SGK) ; bảng phụ ;phiếu học tập

H/s : Kẻ bảng 2 sgk ; ôn tập lại hệ cơ quan ở ®v thuộc lớp thú

III Hoạt động dạy học :

ổn định lớp

Bài cũ :

?Hãy cho biết nhiệm vụ của bộ môn cơ thể người và vệ sinh

?Nêu những p2 cơ bản học tập bộ môn cơ thể người và vệ sinh

Bài mới

Trong chương trình SH8 chúng ta sẽ tìm hiểu các hệ cơ quan vận động, tuần hoàn, tiêu hoá, hô hấp……

Vì vậy bài học hôm nay sẽ tìm hiểu khái quát về cấu tạo cơ thể người.

* Hoạt động 1 CÂu tạo

Mục tiêu : HS chỉ rõ được các phần của cơ thể xác định được 1 số cơ quan trên

mô hình

Trình bày sơ lîcthµnh phần, chức năng các hệ cơ quan

a , Các phần cơ thể

Gv treo tranh 1,2 SGK phóng to lên

bảng, yêu cầu hs

? KĨ tên các hệ cơ quan ở động vật

thuộc lớp thú ?

Gv yêu cầu hs trả lời câu hỏi sgk

Gv nêu câu hỏi :

? Cơ thể chúng ta được bao bäcb»ng

cơ quan nào ? Chức năng chính của cơ

quan này là gì ?

- Gv tổng kết ý đúng của các nhóm và

thông báo ý đúng

Hs nhớ lại kiến thức kĨ đủ 7 hệ cơ quan

Hs quan sát tranh, hình thảo luËnnhãmhoàn thành câu trả lời

Đại diện nhóm trình bày -> nhóm khác bổsung góp ý

Hs nắm được :

=>Da bao bọc toàn bộ cơ thể

Cơ thể gồm 3 phần : đầu, thân, tay chân

Cơ hoành ngăn khoang ngực và khoangbông

Khoang bụng: chứa ruột ,dạ dày,gan, thận,bóng đái……

Khoang ngực: Chứa tim, phổi

b, Các hệ cơ quan

Hoạt động dạy Hoạt động học

Gv giới thiệu theo nội dung thông tin

sgk; tên một số hệ cơ quan trong cơ thể

Xác định chức phận của từng hệ cơ quan

qua sắp xếp các ý giữa hệ cơ quan và

chức năng cho tương ứng trong bảng

sau?

Hs nghiên cứu sgk tranh vẽ ; liên hệ thực

tế bản thân; kết hợp với kiến thức của §vhoàn thành cột 2 theo nhóm

Đại diện các nhóm lên ghi nộidung,nhóm khác bổ sung

Các nhóm làm phiếu bài tậpMột số nhóm cô đại diện lên trình bàyđáp án

b, Thực hiện sự trao đổi khí O2, CO2 giữa cơ thể và môi trường

c, Có chức năng sinh đẻ bảo tồn nòi giống

d, Tiếp nhận và biến đổi thức ăn thành chất dinh dưỡng cung cấpcho cơ thể

? Ngoài các cơ quan trên, trong cơ

thể còn có hệ cơ quan nào?

Gv gọi 1 hs đọc trước lớp phần

th«nh tin dưới bảng (trang 9)

Các nhóm đổi bài cho nhau, so sánh với đáp

án của gv để đánh giá bài của bạn

Gọi 1 hs khác

? Phân tích xem bạn vừa rồi đã làm

những gì khi cô gọi hỏi? Nhờ đâu

Đó là nhờ sự phối hợp hoạt động giữa các

cơ quan tai (nghe), cơ chân co (đứng lên), cơ

tay co (cầm sách), mắt (nhìn), miệng (đọc)…

* Hoạt động 2 sự phối hợp hoạt động của các cơ quan

Mục tiêu: Chỉ ra được vai trò điều hoà hoạt động các hệ cơ quan của hệ thần kinh và nội tiết

Gv hướng dẫn hs

? Phân tích một hoạt động của cơ thể: Chạy

Gv treo sơ đồ 2.3

? Các mũi tên từ hệ thần kinh và hệ nội tiết

tới các hệ cơ quan nói lên điều gì?

Gv giải thích sự điều hoà bằng cơ chế thần

+Tăng cường cung cấp O2, chÊtdinh dưỡng cho cơ thể

Hs phân tích sơ đồ

Vì các cơ quan trong 1 hệ, các hệ cơquan trong cơ thể có sự phối hợp hoạtđộng dưới sự điều hoà của hệ thầnkinh và hệ nội tiết

IV Kiểm tra - đánh giá

Gv yêu cầu học sinh làm bài tập

? Trong cơ thể người có những hệ cơ quan nào? Nhiệm vụ cơ bản của mỗi hệ?

? Đánh dấu cộng (x) vào trước chữ cái chỉ câu trả lời đúng nhất trong các câu sau:

A Khi chạy có những hệ cơ quan nào phối hợp hoạt động?

1 Hệ tuần hoàn 2 Hệ bài tiết 3 Hệ nội tiết

4 Hệ hô hấp 5 Hệ thần kinh 6 Hệ sinh dục 7 Hệ vận động

a, 1, 2, 3, 4, 5, 6 b, 1, 2, , 3, 4, 6, 7

c, 1, 2, 3, 4, 5, 7 d, 1, 3, 4, 5, 6, 7

Đáp án: C©u C

B Những hệ cơ quan nào dưới đây cùng có chức năng chỉ đạo hoạt động của các

hệ cơ quan khác trong cơ thể ?

1 HÖ thÇn kinh vµ hÖ néi tiÕt

2 Hệ vận động, hệ tuần hoàn, hệ tiêu hoá và hệ hô hấp

3 Hệ bài tiết, hệ sinh dục và hệ nội tiết

4 Hệ bài tiết, hệ sinh dục và hệ thần kinh

Đỏp ỏn: 1

? Cơ thể người là một thể thống nhất được thể hiện nh thế nào?

V Hướng dẫn học bài

Học bài, trả lời cõu hỏi

Giải thớch hiện tượng: Đạp xe, đỏ búng

ễn tập lại cấu tạo TB thực vật

Học sinh phõn biệt được chức năng từng cấu trỳc của TB

Chứng minh đợc TB là đơn vị chức năng của cơ thể

Gv: Mô hình hay tranh vẽ câm cấu tạo TB động vật, máy chiếu, tranh phóng tohình 2.2 (trang8), bản trong về chức năng các bộ phận của TB hình 3.2

Hs: Ôn lại cÂu t¹oTBTV, soạn các lệnh ở trong bài

III Hoạt động dạy học

.ổn định lớp

Bài cũ:

Một hs chỉ lên tranh 2.2: ?KĨ tên các hệ cơ quan và chức năng của các hệ cơ

quan này?

Hs khác: ? Đánh dấu (x) vào đầu câu trả lời đúng cho câu hỏi sau đây

Căn cứ vào đặc điểm nào sau đây mà ta nói cơ thể người là một cơ thể thống nhất?

a, Tất cả các cơ quan trong cơ thể người đều được cấu tạo từ TB

b, Sự hoạt động của tất cả các cơ quan trong một hệ cũng nh sự hoạt động của các hệ cơ quan trong cơ thể người luôn liên quan với nhau nhờ sự điều hoà, phối hợp hoạt động của hệ thần kinh và hệ nội tiết

c, Tách rời một cơ quan khái cơ thể, cơ quan đó không sống được

d, Khi môi trường thay đổi, nhờ sự phối hợp hoạt động của các cơ quan mà cơ thể thích nghi được với sự thay đổi đó

(Đáp án: Câu b)

Bài mới:

Mọi bộ phận, cơ quan của cơ thể đều được cấu tạo từ tế bào Vậy TB có cấu trúc

và chức năng nh thế nào? Tại sao lại nói TB là đơn vị chức năng của cơ thể?

Hoạt động 1 Cấu tạo tế bào

Mục tiêu: Hs nắm được các thành phần chính của TB là màng, chất nguyên sinh,

nhân

Gv treo hình câm 3.1 yêu cầu hs chỉ rõ 3

thành phần cơ bản của TB?

Gv nhận xét thông báo đáp án đúng

Gv cho hs quan sát cột 1;2 bảng 3.1 để

xác định các bào quan trong TB Gv bổ

sung thêm 1 số thông tin

Hs quan sát hình vẽ Cá nhân tự xác định+ Màng

+ Chất tế bào+ NhânĐại diện nhóm trình bày Nhóm khác bổsung

Hs nghiên cứu bảng ghi nhớ kiến thức

 Màng: Có lỗ màng đảm bảo mối liên

hệ giữa Tb với môi trường trong

 Chất TB : chứa các bào quan

 Nhân TB : Trong dịch nhân chứaNST và nhân con

* Hoạt động 2 Chức năng của các bộ phận trong TB

Mục tiêu : H/ S nắm được các chức năng quan trọng của các bộ phận của tế bào

Thấy được cấu tạo phù hợp với chức năng và sự thống nhất giữa các thành phần của tế bào Chứng minh : TBµo là đơn vị chức năng của cơ thể

Gv chiếu bản trong bảng 3.1

Hoạt động dạy Hoạt động học

Nờu cõu hỏi

? Tại sao núi nhõn là trung tõm của tế

bào?(Đ/ khiển mọi hoạt động sống của tế

bào )

Gv gọi h/s đọc cõu hỏi hoạt động SGK

? Hóy giải trớch mối quan hệ thống nhất

về chức năng giữa màng sinh chất , chất

TB và nhõn TB ?

- Gv nhận xỊt, trỡnh bày đỏp ỏn đỳng

=>Màng giỳp TB thực hiện trao đổi chất

với mụi trường ngoài (lấy vào cỏc chất

thải ra cỏc chất ) để tổng hợp nờn cỏc

chất riờng của tế bào chất TB là nơi

thực hiện sự trao đổi chất bờn thong TB

* Hoạt động 3 Thành phần hoỏ học của TB

Mục tiờu: Học sinh nắm đợc 2 thành phần hoỏ học chớnh của TB là chất vụ cơ và

chất hữu cơ

? Cho biết thành phần hoỏ học của TB

+ Axít nuclếic: ADN, ARN

(prôtêin, axít nuclếic là quan trọng hơn

Hs tự nghiờn cứu thụng tin sgk tỡm cõutrả lời

1 hs trỡnh bày trước lớp Hs khỏc bổsung

=> Hs thu nhận kiến thức

Hoạt động dạy Hoạt động học

cả vì đây là hai thành phần chủ yếu của

cơ thể sống)

b, Chất vô cơ:

Muối khoáng chứa Ca, K, Na, Cu, Fe…

? Các chất hoá học cấu tạo nên TB có

* Hoạt động 4 Hoạt động sống của tế bào

Mục tiêu: Hs nêu được các đặc diÓm sống của TB trao đổi chất, lớn lên,

ph©nchia, cảm ứng Chứng minh tế bào là đơn vị chức năng của cơ thể

Gv chiếu sơ đồ 3.2

? KĨ tên các hoạt động sống của TB?

? Sơ đồ muốn cho biết những gì?

? Mối quan hệ được biểu hiện nh thế

+ Mối quan hệ giữa môi trường, cơ thể

và TB+ Mt cung cấp O2 , nước muối khoáng, chất hữu cơ cho TB thực hiện các hoạt động sống Đồng thời nhận lấy các sản phẩm bài tiết, CO2 từ TB cơ thể

+ Mọi hoạt động sống của cơ thể đều có

cơ sở là các hoạt động sống của TB

IV Kiểm tra- đánh giá

? Làm bài tập 1sgk

? Nêu cấu tạo chung của tế bào

? Tìm câu trả lời đúng trong các câu sau :

1, Trong TB bộ phận nào là quan trọng nhất

a, Nhân, vì nhân là trung tâm điều khiển mọi hoạt động sống của TB và có vai trò quan trọng trong di truyền

b, Màng sinh chất, vì màng sinh chất có v¶itß bảo vệ tế bào và là nơi T§C giữa TB với môi trường

c, Chất TB ,vì đây là nơi diễn ra mọi hoạt động sống của TB

d, Các bào quan, vì chóng góp phần quan trọng vào các hoạt động sống của tế bào ? ( Đáp án : a )

2, Tại sao nói TB là đơn vị cấu trúc và chức năng của cơ thể người ?

a, Các cơ quan trong cơ thể người được cấu tạo bởi TB

b, Các hoạt động sống của tế bào là cơ sì cho các hoạt động sống của cơ thể

c, Khi toàn bộ các tế bào bị chỊt thì cơ thể sẽ chỊt

d, a và b đúng e, a và c đúng

g, b và c đúng h, a, b và c đúng

Đáp án: d

V Hướng dẫn học bài Bài tập 1 , 2

Ngày 12 tháng 9 năm 2007 Tiết 4

I Mục tiêu :

1, Kiến thức : H/ s phải nắm được K/n mô , phân biệt các loại mô chính trong cơ

thể

H/s nắm được cấu tạo và chức năng của từng loại mô trong cơ thể

2, Kĩ năng : Rèn kĩ năng quan sát kênh hình tìm kiến thức , kĩ năng khái quát hoá ,

Bài cũ : Hãy cho biết cấu tạo và chức năng các bộ phận của tế bào

: Tại sao nói TB là đơn vị cấu tạo và đơn vị chức năng của cơ thể

Bài mới Trong cơ thể có rất nhiều tế bào,tuy nhiên xét về chức năng người ta có

thể xếp loại thành từng nhóm TB có nhiệm vụ giống nhau các nhóm đó gọi chung

là mô

Vậy mô là gì ? Trong cơ thể có những loại mô nào?

* Hoạt động 1 : Khái niệm mô

Gv treo tranh §V đơn bào tập đoàn vôn vốc

? Tiến hoá về cấu tạo và chức năng của tập

đoàn vôn vốc so với động vật đơn bào ?

Gv thông báo thông tin sgk

Hướng dẫn Hs trả lời các câu hỏi hoạt động

nhau mà ngay từ giai đoạn phôi các tế bào

(lúc đầu có cấu tạo giống nhau) đã phân hoá

có hình dạng và kích thước khác nhau

? Mô là gì ?

Quan sát tranh trả lời câu hỏi nêuđược :

Tập đoàn vôn vốc có sự phân hoá

về cÂu tạo và chuyên hoá về chức năng -> Đó là cơ sở để hình thành

mô ở §V đa bào

Thảo luận nhóm ghi ra giấy nộidung đáp án

Cô đại diện trình bày trước lớp cácnhóm khác bổ sung góp ý

Hs đọc tiếp thông tin để xác địnhKhái niệm mô :

Mô là 1 tập hợp các TB chuyên hoá, có cấu trúc giống nhau cùng đảm nhận chức năng nhất định ở 1 số loại mô còn có các yếu tố không có cấu trúc tế bào

Hoạt động 2 Các loại mô

Mục tiêu: Hs phải chỉ rõ cấu tạo và chức năng của từng loại mô, thấy được cấu

tạo phù hợp với chức năng của từng mô

a, Mô biểu bì

Gv treo tranh 4.1 yêu cầu hs trả lời câu

hỏi sgk

Gv nhấn mạnh: Các TB xếp sít nhau phí

ngoài da, lót trong các cơ quan rỗng

? Loại mô biểu bì làm chức năng bảo vệ

thấy ở các cơ quan nào?

? Loại biểu bì làm nhiệm vụ tiết có ở các

cơ quan nào?

Lưu ý: Mô biểu bì có khả năng tái sinh

rất mạnh nhờ phân bào nhanh

b, Mô liên kết

Hoạt động dạy Hoạt động học

Gv treo tranh 4.2 giới thiệu

Mô gồm các tế bào liên kết nằm rải rác

Gv hướng dẫn, điều khiển Hs hoàn

thành câu hỏi hoạt động sgk

Gv nhận xét , tổng kết :

Máu có huyết tương là chất cơ bản

(chất nền)

Xét về nguồn gốc các tế bào máu

được tạo ra từ các TB giống như

nguồn gốc tế bào sơn, xương

Quan sát tranh vẽ, xử lý ghi nhận thông tin

Thảo luận nhóm, đại diện báo cáo kết quả nhóm khác bổ sung

c) Mô cơ

Gv treo tranh 4.3

Gv nêu câu hỏi hoạt động sgk ?

Gv tổng kết qua bảng phụ =>Mô cơ gồm

những TB dài - > thực hiện tốt chức

năng co cơ tạo nên sự vận động

Quan sát tranh vẽ ,đọc thông tin thảo luận nhóm, cô đại diện trình bày nhận xét của nhóm các nhóm khác bổ sung

d, Mô thần kinh

Gv hướng dẫn Hs qs¸t tranh vẽ 4.4, đọc

thông tin

? Mô TK có ở đâu trong cơ thể ?

? Đặc điểm cấu tạo của mô thần kinh?

Gv điều khiển hoạt động

Gv cho Hs quan sát 1 nơ ron điển hình

phân biệt các phần

Hs đọc thông tin xác định được

Mô TK nằm ở não, tủ sống, h¹chTK,các dây thần kinh và các cơ quan thụcảm

Thảo luận nhóm Đại diện trình bày đáp án Các nhóm khác bổ sungNêu được : Mô TK gồm 2 loại TB thầnkinh(nơ ron) + TBTK đệm(TBTKgiao )

Hs quan sát hình 4.4 xác định được :

Hoạt động dạy Hoạt động học

Gv nhấn mạnh : Nơ ron là loại TB biệt

hoá rất cao, mất K/n sinh sản, vừa có

tính hưng phấn với các kích thích khác

nhau ,vừa có k/n dẫn truyền và ức chế

các xung đó

Nhờ vậy mà chức năng của mô TK là gì ?

Thân nơ ron Sợi nhánhSợi trục Xi náp

Hs đọc thông tin sgk nêu được :

Dẫn truyền, xử lý thông tin, điều hoà hoạt động các cơ quan đảm bảo sự phối hợp hoạt động giữa các cơ quan

IV Kiểm tra đánh giá

? Mô là gì ? KĨ tên các loại mô chính

? Tìm các từ, cụm từ thích hợp điền vào chỗ trống để hoàn chỉnh các câu sau:

Mô cơ gồm 3 loại ,cơ tim các TB cơ đều dài; cơ vân gắn với xương, tế bào có ; có vân ngang Cơ trơn tạo nên nh dạ dày, ruột TB cơ trơn có hình thoi đầu nhọn và chỉ có 1 nhân Cơ tim tạo nên thành tim

TB cơ tim , có nhiều nhân Chức năng của là co, dãn tạo nên sự vận động

V H íng dẫn học bài

Học bài, trả lời câu hỏi 1,2 sgk

Chuẩn bị cho bài thực hành (theo tổ )

Ngày 17 tháng 9 năm 2007 Tiết 5

I Mục tiêu

Chuẩn bị được tiêu bản tạm thời TB mô ,cơ vân

Quan sát và vẽ các TB trong các tiêu bản đã làm sẵn : TB niêm mạc miệng (Mô biểu bì ) , mô sơn , mô xương, mô cơ vân, mô cơ trơn, phân bệt bộ phận chính của tế bào gồm màng sinh chất, chÊtTB và nhân

Phân biệt được điểm khác nhau của mô biểu bì, mô cơ , mô liên kết

Rèn kỹ năng sử dụng kính hiển vi , kỹ năng mỉ tách TB

Giáo dục ý thức nghتm túc , bảo vệ máy, vệ sinh phòng sau khi thực hành

II Đồ dùng dạy học

Hs : 1 con Ịch, 1 mẫu xương sống có đầu sơn và xương xốp, thịt lợn nạc còn tươi (1 tổ)

Gv : Kính hiển vi, lam kính, la men, bé đồ mổ ,khăn lau giấy thấm

Một con Ịch sống, và bắp thịt ở chân giò lợn

Dung dịch sinh lý 0,65% Nacl , ống hút, dung dịch a xít a xê tÝc 1% có ống hút

Bộ tiêu bản động vật : Mô biểu bì ,mô sơn, mô xương, mô cơ trơn

III Hoạt động dạy- học

Gv : Kiểm tra phần chuẩn bị theo nhóm của Hs

Phát dụng cụ cho nhóm trưởng

Phát hộp tiêu bản mẫu

Bài mới

* Hoạt động 1 Làm tiêu bản và quan sát tế bào mô cơ vân

Mục tiêu : Làm được tiêu bản, khi quan sát nhìn thấy các TB

Gv treo bảng phụ nội dung các bước làm

tiêu bản

Gọi 1 Hs lên làm mẫu các thao tác

Phân công các nhóm

Sau khi cá nhóm lấy được TB mô cơ

vân đặt lên lam kính Gv hướng dẫn

cách đặt la men

Nhỏ 1 giọt a xít a xê tÝc 1% vào cạnh la

men và dùng giấy thÊm hút bớt dung

dịch sinh lý để a xít thÊm vào dưới la

men

Gv điều khiển, kiểm tra công việc của

các nhóm, giúp đỡ nhóm nào chưa làm

được

.Gv hướng dẫn Hs điều chỉnh kính hiển

vi

.Gv kiểm tra lại để tránh hiện tượng Hs

nhầm lẫn, hay là miêu tả theo sgk

Hs theo dõi->ghi nhớ kiến thức, 1 Hs nhắc lại các thao tác

Các nhóm tiến hành làm tiêu bản nh đã hướng dẫn

Yêu cầu : Lấy sợi thật mảnh Không bị đứt Rạch bắp cơ phải thẳng Các nhóm tiến hành đậy la menYêu cầu : Không có bọt khí Các nhóm tiếp tục thao tác nhỏ a xít a xêtÝc

Hoàn thành tiêu bản đặt lên bàn để giáo viên kiểm tra

Các nhóm thư kính lấy ánh sáng nét để nhìn rõ mẫu

Đại diện nhóm quan sát , điều chỉnh cho đến khi nhìn rõ tế bào (Đối chiếu tiêu bản với các hình vẽ sgk

Cả nhóm quan sát, nhận xétYêu cầu : Thấy được màng, nhân, vân ngang, tế bào dài

Vẽ hình ghi chú thích

* Hoạt động 2 : Quan sát tiêu bản các loại mô khác

Mục tiêu : Quan sát và vẽ lại được hình TB mô sơn, mô xương, mô cơ trơn Phân

biệt được điểm khác nhau của các mô

Gv yêu cầu quan sát các mô ->vẽ hình

? Phân biệt điểm khác nhau của các mô?

Gv nhận xét kết luận :

Mô biểu bì : TB xếp sít nhau

Mô sơn : Chỉ có 2.3 TB tạo thành

nhóm

Mô xương : T/ phần TB nhiều

Mô cơ : TB nhiều, dài

Cơ vân có vân ngang

Gv hướng dẫn Hs làm báo cáo theo mẫu

IV NhËn xét - Đánh giá

Gv : Khen các nhóm làm việc nghiêm túc có kết quả tốt

Phê bình nhóm chưa cố gắng và kết quả thấp để rút kinh nghiệm

* Đánh giá :

? Trong khi làm tiêu bản mô cơ vân các em gặp khó khăn gì ?

? Cho biết nguyên nhân thành công của nhóm

? Lý do nào làm cho mẫu của 1 số nhóm chưa đạt yêu cầu

I Mục tiêu:

1, Kiến thức: HS nắm được cấu tạo và chức năng cơ bản của nơ ron

Chỉ rõ 5 thành phần của 1 cung phản xạ và đường dẫn truyền xung thần kinh trong cung phản xạ

2, Kĩ năng: Rèn kĩ năng quan sát kênh hình, thông tin nắm bắt kiến thức, kĩ năng

III Hoạt động dạy học

ổn định lớp

Bài cũ

Gv treo bảng phụ yêu cầu hs hoàn thành

Cho các ý trả lời

1 Mô liên kết 2 Mô cơ 3 Mô thần kinh 4.Mô biểu bì

a, biểu bì bao phủ, biểu bì tuyến b, cơ vân, cơ trơn c, Mé sơn , mô xương d, các

Thí dụ (C)

? Bảo vệ, hấp thụ, tiết

? Nâng đỡ, liên kết các cơ quan

? Co dãn tạo nên sự vận động của các cơquan và vận động của cơ thể

? Tiếp nhận kích thích Dẫn truyền xung thần kinh Xử lý thông tin điều hoà hoạt

động các cơ quan

Đáp án: A (4; 1; 2; 3)

C (a; c; b; d)

? Hãy nêu thành phần cấu tạo của mô thần kinh?

? Gv treo tranh 6.1: Mô tả cấu tạo của 1 nơ ron điển hình?

Gọi hs nhận xét bổ sung, góp ý

Bài mới

ở người: - Sê tay vào vật nóng -> Rụt tay

- Thấy quả chanh -> Tiết nước bọt

=> Hiện tượng rụt tay hay tiết nước bọt gọi là phản xạ Vậy phản xạ được thực hiện nhờ cơ chế nào?

Gv ghi tên bài lên bảng

Chuyển ý: Phản xạ là hoạt động của nơ ron, chúng ta sẽ tìm hiểu xem nơ ron có

cấu tạo, hoạt động nh thế nào?

* Hoạt động1 Cấu tạo và chức năng của nơ ron

Mục tiêu: Chỉ rõ cấu tạo và các chức năng của nơ ron từ đó thấy chiều hướng

lan truyền xung thần kinh trong sợi trục

Gọi 1 hs lên bảng ghi lại cấu tạo của 1

nơ ron điển hình?

Gv giải thích: Các kích thích của môi

trường ngoài hoặc môi trường trong tác

động vào thân và các sợi nhánh làm

xuất hiện xung thần kinh rồi lan truyền

theo sợi trục -> đầu mót để chuyển qua

xin¸p tới n¬ron tiếp theo hoặc cơ quan

trả lời (cơ tuyến)

Lưu ý: Sự dẫn truyền xung thần kinh

theo một chiều từ thân -> dọc theo sợi

trục -> nơ ron khác

? N¬ron có chức năng gì?

Gv hướng dẫn hs đọc tiếp thông tin.

Treo bảng (phiếu học tập) Các loại nơ

ron

Các loại n¬ron VÞ trÝ Chøc n¨ng

NR hướng tâm (cảm giác)

NR li tâm (vận động)

NR trung gian (liên lạc)

Gv nêu câu hỏi hoạt động

? Có nhận xét gì vÌ hướng dẫn truyền

xung thần kinh ở n¬ron hướng tâm và

n¬ron li tâm?

tiếp nối các nơ ron gọi là xi náp

Hs thu nhận thông tin

Hs nghiên cứu thông tin sgk để xác định được

+ Tính cảm ứng + Tính dẫn truyền Thảo luận nhóm - hoàn thành bảng đại diện trình bày đáp án Các nhóm bổ sung nhận xét thống nhất câu trả lời

Lưu ý: Người ta phân biệt 3 loại nơ ron này là dựa vào chức năng dẫn truyền xung thần kinh của chúng

Hs nêu được -> Chiều dẫn truyền của 2 nơ ron này trái ngược nhau

* Hoạt động 2 Cung phản xạ

Mục tiêu: Hs hình thành khái niệm phản xạ, cung phản xạ, vòng phản xạ Biết

giải thích 1 số phản xạ ở người bằng cung phản xạ và vòng phản xạ

a Phản xạ

Gv: Mọi hoạt động của cơ thể đều là phản

xạ

Phản xạ không chỉ trả lời các kích thích

của môi trường ngoài mà còn trả lời các

kích thích của môi trường trong

Ví dụ: Nghe tiếng còi ở sau -> Quay đầu

lại

Thức ăn vào miệng -> Tiết nước bọt

Tăng tiết mồ hôi khi trời nóng

Khi lao động -> Tăng nhịp hô hấp, nhịp

Tay chạm vật nóng -> rụt lại

Hoạt động dạy Hoạt động học

? Vậy một phản xạ thực hiện được là nhờ

bộ phận nào chỉ huy (điều khiển)

Gv yêu cầu hs trả lời

? Phản xạ là gì?

Gv nhận xét - nêu đáp án chuẩn:

Phản xạ là phản ứng của cơ thể trả lời

các kích thích của môi trường ngoài

hoặc môi trường trongdíi sự điều khiển

của hệ thần kinh

? Vậy phản xạ có ý nghĩa gì đối với đời

sống con người?

Gv nêu câu hỏi hoạt động 2 sau khi cho

học sinh chạm tay vào cây xấu hổ và

nhận thấy lá cây bị cụp xuống.

? Nêu sự khác biệt giữa phản xạ ở động

vật với hiện tượng cảm ứng ở thực vật ?

Gv điều khiển hoạt động

Gv kết luận- Cơ bản là :

Phản xạ là phản ứng có sự tham gia của

hệ thần kinh

Cảm ứng ở thực vật không do hệ thần

kinh điều khiển

Đèn chiếu vào mắt -> con ngươi co lại

Hs nêu được

=> Nhờ hệ thần kinh

- Một hs trả lời trước lớp Các ý kiến khác

bổ sung

Hs tự hßan thiện kiến thức

Hs trả lời câu hỏi => Là cơ sở hoạt động của hệ thần kinh, làm cho cơ thể luôn luôn thích nghi với những thay đổi của điều kiện sống

Thảo luận nhómĐại diện nhóm trình bày trước lớp Các nhóm có ý kiến khác bổ sung

b Cung phản xạ

Gv treo tranh 5.2 phóng to lên bảng

Nêu câu hỏi hoạt động

? Các loại n¬ron tạo nên 1 cung phản

Là con đường mà xung thần kinh truyền

từ cơ quan thụ cảm qua T¦TK -> cơ

Gv nhắc tới tốc độ truyền xung thần

kinh ở người thì lớn -> Phản ứng xảy ra

mau lẹ, tức thời Cung phản xạ là để

Kim đâm vào tay -> Rụt tay lại

Gv theo dõi hoạt động

Gv đưa ra máy chiếu đáp án đúng

Kim (kích thích)-> Cơ quan thụ cảm

NRHT Tủ sống (phân tích) NRLT

Cơ ngón tay (cơ co -> (rụt tay lại)

? Bằng cách nào T¦TK có thể biết được

phản ứng của cơ thể đã đáp ứng được

Gv chiếu sơ đồ hình 6.3 yêu cầu hs xác

định các xung thần kinh có trong vòng

phản xạ

Gv: (chỉ trên sơ đồ)

Phản ứng của cơ thể đã được thực hiện

nhờ cung phản xạ (1-2) Tuy nhiên nhờ

có xung thần kinh báo ngược từ cơ quan

thụ cảm và các thụ quan trong cơ quan

phản ứng theo dây hướng tâm về T¦TK

giúp cơ thể biªts được phản ứng đã đáp

ứng được yêu cầu trã lời kích thích hay

chưa

Nếu chưa đáp ứng được thì TƯ tiếp tục

phát lệnh đẻ điều chỉnh phản ứng theo

dây li tâm tới cơ quan trả lời => Chính

luồng thông tin ngược đã khép kín cung

phản xạ tạo nên vòng phản xạ

Gv lấy ví dụ, giải thích ví dụ đó (Muỗi

cắn sau lưng)

Lưu ý: Trong trường hợp chỉ phản ứng

Quan sát hình vẽ trả lời câu hỏi

Hs thu nhận thông tin

Hs xử lÝ thông tin nắm được

Luồng xung thần kinh bao gồm cung phản xạ và đường phản hồi tạo nên vòng phản xạ

Thực chất là để điều chỉnh phản xạ =>

Hoạt động dạy Hoạt động học

1 lần đã đáp ứng được yêu cầu trả lời

kích thích vẫn có thông tin ngược? ý

nghĩa?

Giúp phản xạ thực hiện chính xác hơn

IV KiÓm tra - đánh giá

Gv phát phiếu học tập - yêu cầu học sinh thảo luận

1, Ghi tên các bộ phận được đánh số trong hình vẽ về n¬ron

2, Trò chơi « chữ

Chó thích

1 Có 10 chữ : Con đường mà xung thần kinh truyền từ cơ quan thụ cảm quaT¦TK, rồi đến cơ quan phản ứng

2 Có 13 chữ : Tên gọi khác của nơ ron cảm giác

3 Có 6 chữ: Một trong 2 chức năng cơ bản của n¬ron

4 Có 8 chữ: Tên gọi của sợi ngắn xuất phát từ thân n¬ron

5 Có 12 chữ: Yếu tố lan truyền trong cung phản xạ

6 Có 6 chữ: Phản ứng của cơ thể thông qua hệ thần kinh để trả lời kích thích

3

14

1 2 3 4 5 6

Ngày 24 tháng 9 năm 2007 Chương ii Vận động

Quan sát tranh, mô hình, nhận biết kiến thức

Phân tích, so sánh, tổng hợp, khái quát

Hoạt động nhóm

3, Thái độ

Giáo dục ý thức giữ gìn, vệ sinh bộ xương

II Đồ dùng dạy học

Gv : mô hình xương người, xương thỏ

Tranh cấu tạo một đốt sống điển hình, hình 7.4

III Hoạt động dạy học

ổn định lớp

bài cũ

? N¬ron có cấu tạo nh thế nào? Nó có đặc tính gì?

? Hãy cho ví dụ một phản xạ và phân tích đường đi của xung thần kinh trong phản

* Hoạt động 1 Các phần chính của bộ xương

Mục tiêu: Chỉ rõ các vai trò chính của bộ xương Nắm được các phần chính và

nhận biết được trên cơ thể mình

Gv chiếu tranh 7.1; 7.2; 7.3; trên màn

hình Yêu cầu học sinh quan sát

Nêu câu hỏi sgk

? Bộ xương có chức năng gì? Chức

phận nào là chính?

? Tìm những điểm giống nhau và khác

nhau giữa xương tay và xương chân?

Giải thích vì sao có sự khác nhau đó?

Gv nhận xét, điều khiển hoạt động

Hướng dẫn hs tìm hiểu qua thông tin

Gv giới thiệu mô hình bộ xương người,

Gv: Tuy nhiên do quá rình tiến hoá mà

bộ xương người có nhiều đặc điểm khác

Quan sát hình vẽ, xử lÝ thông tin

Thảo luận nhóm – tìm câu trả lờiĐại diện trình bày đán án Các nhóm có

ý kiến khác bổ sung, hoàn chỉnh kiếnthức

 Vai trò:

Tạo khung nâng đỡ cơ thể Chỗ bám vững chắc cho các phần mềm

nh gân cơ Tạo thành các khoang bảo vệ các nộiquan

Cùng với hệ cơ giúp cơ thể vận động

và lao động dễ dàng (nhiệm vụ chính)

 Xương tay, chân có các phần tươngđồng nhau nhưng khác nhau:

+ Về kích thước+ Cấu tạo đai vai và đai hông+ Sự sắp xếp và đặc điểm hình tháixương cổ tay, cổ chân, bàn tay, bàn chân

=> Đó là kết quả của sự phân hoá taychân trong quá trình tiến hoá thích nghivới tư thế đứng thẳng và lao động

Hs nêu được: Bộ xương người có cấutrúc và sự sắp xếp giống nh ở §V

Hoạt động dạy Hoạt động học

với bộ xương thú

Vậy ? Bộ xương gồm mÂy phần? Đặc

điểm của mỗi phần?

Gv thông báo 1 số đặc điểm của mỗi

- Xương chi: Tay, chân

* Hoạt động 2 Phân biệt các loại xương

Mục tiêu: Dựa vào hình dạng, cấu tạo phân biệt được 3 loại xương

Yêu cầu hs tìm hiểu thông tin trả lời câu

Mục tiêu Hs chỉ rõ 3 loại khớp xương dựa trên khả năng cô động và xác định

được khớp đó trên cơ thể mình

Gv yêu cầu hs đọc thông tin

Nêu câu hỏi

đầu xương có lớp sơn tròn, giữa là dịch

khớp (hoạt dịch), ngoài là dây chằng

+ Khớp bán động: Giữa 2 đầu xương là

đĩa sơn hạn chế cô động

Gv tiếp tục đưa ra câu hỏi

? Nêu đặc ®iÎm của khớp bất động?

Hs tự nghiên cứu thông tin trong sgk,quan sát hình vẽ

Thảo luận nhóm – Trả lời câu hỏi Đạidiện nhóm trình bày đáp án các nhóm

có ý kiến khác bổ sung

Hs tự đánh giá kiến thức

Thảo luận nhóm tự rót ra kiến thức

Khớp bất động: Các xương gắn chặt bằng khớp răng cưa => Không cử động được

Hoạt động dạy Hoạt động học

? Trong bộ xương người loại khớp nào

chiếm nhiều hơn? Điều đó có ý nghĩa

nh thế nào đối với hoạt động sống của

con người?

? Vì sao khi sai khớp phải chữa ngay

không để lâu được?

Gv bổ sung: Để lâu bao khớp không tiết

dịch nữa, sau này có chữa khỏi, xương

IV KiÓm tra - đánh giá

Gv chiếu bảng trong phần bài tập

1, Hãy chọn các từ và cụm từ: Đốt sống, chức năng, các xương sườn, các phần tương ứng, phổi Điền vào chỉ trống thay cho các số 1, 2, 3, 4, 5 để hoàn chỉnh các câu sau

Cột sống gồm nhiều (1) khớp với nhau và cong ở 4 chỉ thành hình chữ S tiếp nhau, giúp cơ thể đứng thẳng.

Các (2) gắn với cột sống và gắn với xương ức tạo thành lồng ngực bảo vệ tim và (3) Xương tay và xương chân có (4) với nhau nhưng phân hoá khác nhau phù hợp với (5) đứng thẳng và lao động.

2, Hãy chọn các từ và cụm từ thích hợp để hoàn chỉnh các câu sau khi nói đến cấu tạo của bộ xương người.

a, Bộ xương người chia ra phần Các phần chính của bộ xương là

b, Cột sống gồm đốt sống khớp với nhau và cong ở chỗ tạo thuận lợi cho tư thế

c, Lồng ngực là do các với cột sống và gắn với xương tạo

ra khoang ngực

d, Căn cứ vào hình dạng và cấu tạo người ta chia xương ngực thành loại xương Đó là xương

3, Điền các đặc điểm và vai trò của 3 loại khớp vào bảng sau:

Quan sát tranh hình, thí nghiệm -> Tìm ra kiến thức

Có kĩ năng lắp đặt thí nghiệm đơn giản trong giờ học lÝ thuyết

Mẫu vật: Hai xương đùi Ịch, các đốt sống ca đôi

Dụng cụ: Panh, đèn cồn, cốc nước lã, cốc đựng dung dịch axÝt HCL 10%, đoạndây đồng ( hoặc thép nhỏ) một đầu quấn chặt vào que cầm, đầu kia buộc vào mẩuxương ( Ịch hoặc chân gà), một tờ giấy khổ A4

Hs: Xương đùi Ịch hay xương sên gà

III Hoạt động dạy học

ổn định lớp

Bài cũ

? Bộ xương người gồm mÂy phần? Mỗi phần gồm những xương nào?

? Nêu rõ vai trò của từng loại khớp?

? Vai trò của bộ xương đối với đời sống con người?

Bài míi

Xươngcó chức năng: Là bộ khung nâng đỡ cơ thể bởi độ rắn chắc của xương rất lớn (xương người trưởng thành có thể chịu áp lực gấp 30 lần so với loại gạch tốt) Vậy do đâu mà xương có được khả năng đó?

* Hoạt động 1 CÊu tạo của xương

Mục tiêu: Chỉ rõ được cấu tạo của xương dài, xương dẹt và chức năng của nó

a, Cấu tạo của xương dài

Gv đặt vấn đề:

? Sức chịu đựng của xương có liên

quan gì đến cấu tạo của xương?

Nêu câu hỏi sgk

? Thân xương hình ống và các nan

Nêu câu hỏi:

? Người ta đã vận dụng kiểu cấu tạo

b, CÂu tạo xương ngắn và xương dẹt

Gv treo tranh vẽ hình 8.3 yêu cầu hs

quan sát

Nêu câu hỏi

? Xương dẹt và xương ngắn có cấu tạo

và chức năng gì?

Hs có thể đưa ra khẳng định-> Chắc chắn xương phải có cấu tạo đặcbiệt

Hs nghiên cứu sgk, quan sát vật mẫu,hình vẽ 8.1, 8.2 -> Thảo luận nhómthống nhất ý kiến

Đại diện nhóm trình bày Các nhóm có

ý kiến khác bổ sung

Thảo luận nhóm Đại diện trình bày đán án Các nhóm có

ý kiến khác bổ sung, hoàn chỉnh kiếnthức

Cá nhân suy nghĩ Nêu được

Đảm bảo độ bền vững Tiết kiệm nguyên liệu

Ví dụ: Cột trụ cầu, vòm của, tháp Epphen

Đọc bảng hiểu rõ về cấu tạo và chứcnăng của xương dài

Quan sát hình vẽ + các đốt sống đã cađôi => Thu thập thông tin

.Cá nhân trình bày Các ý kiến khác bổ

Hoạt động dạy Hoạt động học

sung

Hs nêu được:

Không có cấu tạo hình ống Bên ngoài là mô xương cứng Bên trong là mô xương xốp gồm nhiều nan xương trong chứa tủ đỏ

* Hoạt động 2 Sự lớn lên và dài ra của xương

Mục tiêu: Hs chỉ ra được xương dài ra do sơn tăng trưởng, to ra là nhờ tế bào

Tranh 8.5 mô tả thí nghiệm chứng

minh vai trò của sơn tăng trưởng

Gv nêu câu hỏi sgk

? Quan sát hình 8.5 hãy cho biết vai trò

của sơn tăng trưởng?

Gv đánh giá phần trao đổi của các nhóm

và giải thích

Các tế bào sơn phân chia và hoá

xương làm xương dài ra Đến tuổi

trưởng thành sự phân chia của sơn

tăng trưởng không còn thực hiện được

nữa -> Không cao thêm Tuy nhiên

màng xương vẫn có khả năng sinh tế

bào xương để bồi đắp phía ngoài thân

xương làm cho xương to ra Trong khi

các TB huỷ xương tiêu huỷ thành

trong của ống xương làm cho khoang

xương ngày càng rộng ra

Gv đưa ra bài tập Cá nhân hs hoàn

thành

Hs nghiên cứu thông tin Quan sát tranh -> trao đổi nhóm dể hoàn thành câu hỏi hoạt động

Đại diện trình bày đáp án, các nhóm bổsung, góp ý

Hs hoàn thành bài tập

Xương dài ra là do sự phân chia

Xương to ra về bề ngang là nhờ

* Hoạt động 3 Thành phần hoá học và tính chất của xương

Mục tiêu Thông qua thí nghiệm Hs chỉ ra được 2 thành phần cơ bản của

xương có liên quan đến tính chất của xương – liên hệ thực tế

Chuẩn bị dụng cụ

Gv biểu diÓn thí nghiệm

Ngâm trước 10-15 phút một xương đùi

Hoạt động dạy Hoạt động học

Đốt xương trên ngọn lửa đèn cồn, khi

hết khói - kiểm tra (bóp nhẹ)

Chất vô cơ chiếm 2/3

+ ở xương trẻ em: Chất cốt giao chiếm

tỉ lệ cao hơn người già nên xương có

tính đàn hồi cao hơn

Liên hệ thực tế

? Tại sao xương người già lại giòn và

dễ gãy hơn xương trẻ em?

? Thức ăn có liên quan gì đến sự phát

triển của xương?

Hs quan sát hiện tượng (có bọt khí nổilên )

-> Là khí Co2

1- 2 hs kiểm tra độ mềm dẻo của xương

Hs bóp thư phần xương còn lại (đặt lêngiấy gõ nhẹ) Sau đó thả vào AxÝt HCL

=> Quan sát hiện tượng

.Thành phần hoá học của xương gồm

+ Chất vô cơ: Muối canxi + Chất hữu cơ (cốt giao)

Tính chất

+ Đàn hồi Nhờ sự kết hợp của + Rắn chắc 2 thành phần trên

Ghi nhớ thông tin giải thích được (Thông tin sgk)

IV KiÓm tra - đánh giá

Gv yêu cầu hs làm bài vào vở bài tập

* Bài tập tóm tắt và ghi nhớ kiến thức cơ bản (vở bài tập)

1, Tìm những cụm từ thích hợp điền vào chỗ trống để hoàn thiện các câu sau

CÂu tạo xương gồm , mô xương cứng và Xương dài có cấu trúc , mô

xương xốp ở , trong xương chứa tủ đỏ là nơi hồng cầu, khoang xương chứa (ở trẻ em) hoặc ( ở người lớn)

Xương gồm 2 thành phần chính là và Sự kết hợp của này làm cho xương

cứng rắn và có tính đàn hồi Xương lớn lên về bề ngang là nhờ của các TBmàng xương, xương dài ra nhờ sự phân chia của các

* Bài tập củng cố hoàn thiện kiến thức (vở bài tập)

2, Xác định các chức năng tương ứng vơi các phần của xương ở bảng sau bằng cách ghép chữ (a, b, c ) với số (1, 2, 3 ) sao cho phù hợp

1 Sơn đầu xương

2 Sơn tăng trưởng

? Vì sao trẻ em Việt Nam thường mắc bệnh còi xương?

? Đi, ngồi không đúng tư thế thường gây hậu quả gì?

Đọc “em có biết"

Ngày 01 tháng 10 năm 2007 Tiết 9

I Mục tiêu

1, Kiến thức:

Hs trình bày được đặc điểm cấu tạo của TB cơ và bắp cơ

Giải thích được tính cất cơ bản của cơ là sự co cơ và nêu được ý nghĩa của sự cocơ

2, Kỹ năng

Quan sát tranh hình, nhận biết kiến thức

Thu thập thông tin, khái quát hoá vấn đề

Tranh màu hệ cơ người, bắp cơ Búa y tế, máy chiếu

Tranh câm: Cung phản xạ đầu gối

III Hoạt động dạy học

ổn định lớp

bài cũ

? Trình bày cấu tạo và chức năng của xương dài?

? Nêu thành phần hoá học và tính chất của xương?

Bài mới

Gv chiếu tranh hệ cơ người giới thiệu các nhóm cơ chính của cơ thể: Cơ đầu - cổ,

cơ thân (ngực, bụng, lưng), cơ chi trên và chi dưới Chỗ bám của cơ vân (bám

vào xương) khi cơ co làm cho xương nh thế nào? (cử động) Vì vậy cơ vân còn

được gọi là cơ xương

* Hoạt động 1 CÂu tạo bắp cơ và tế bào cơ

Mục tiêu: Chỉ rõ được cấu tạo của xương dài, xương dẹt và chức năng của nó

Gv chiếu hình vẽ bắp cơ (9.1)

Nêu câu hỏi

? Bắp cơ có cấu tạo nh thế nào?

+ Bắp cơ có cấu tạo gồm nhiều (3)

Hs nghiên cứu thông tin, quan sát hình

vẽ

Thảo luận nhóm để thống nhất ý kiến

Hoạt động dạy Hoạt động học

.Mâi bó cơ gồm nhiều (4) (TB cơ)

Mỗi sợi cơ gồm nhiều (5)

+ (6) và (7) xếp xen kẽ nhau ở tế

bào tạo nên vân tối và vân sáng Tơ cơ

mảnh thì trơn, tơ cơ dày có mÂu sinh

chất

Gv hướng dẫn hoạt động

Gv nhận xét, đánh giá phần bài tập

của học sinh Kết hợp với tranh sơ đồ

1 đơn vị cấu trúc của TB cơ để giảng:

Đơn vị cấu trúc của TB cơ vân (tiết

cơ) là một đoạn các tơ cơ được giới

hạn ở hai đầu bởi hai tÂm vách ngăn

gọi là tÂm Z Phần giữa là đĩa tối, hai

đầu sáng hơn thuộc phần đĩa sáng

Cá nhân thực hiện, các ý kiến khác bổsung

Yêu cầu:

1 Gân 2 Bông cơ 3 Bó cơ 4 Sợi cơ

5 Tơ cơ 6 Tơ cơ mảnh 7 Tơ cơ dày

Học sinh thu nhận kiến thức

* Hoạt động 2 tính chất của cơ

Mục tiêu: Bản chất co cơ và dãn cơ

Gv chiếu hình 9.2 lên Mô tả thí

nghiệm

? Qua thí nghiệm em có kết luận gì?

Gv chiếu hình 9.3 sgk

? Mô tả cơ chế phản xạ đầu gối?

? Dựa vào đó em hãy giải thích cơ chế

= Khi cơ co, tơ cơ mảnh xuyên sâu

vào vùng phân bố của tơ cơ dày làm

cho tế bào cơ ngắn lại

Gv yêu cầu học sinh

Hs quan sát theo dõiThảo luận nhóm Đại diện trình bàytrước lớp, các nhóm có ý kiến khác bổsung

2 hs làm thí nghiệm – Cả lớp theo dõi

hiện tượng xảy ra->Bàn chân tự động đá hất lên phíatrước

Thảo luận nhóm điền chú thích và mô tả

cơ chế phản xạ

Cả lớp thực hiện, sau đó thảo luận nhóm trả lời câu hỏi

Hoạt động dạy Hoạt động học

Gập cẳng tay vào sát với cánh tay, em

thấy bắp cơ ở trước cánh tay thay đổi

nh thế nào? Vì sao có sự thay đổi đó?

Gv chiếu đáp án Kết luận

Cơ chế co cơ:

Kích thích ->cơ quan thụ cảm xungTK

T¦TK (phântích) NR li tâm Cơ (c¬co).

Khi cơ co các tơ cơ mảnh xuyên sâu

vào vùng phân bố của tơ cơ dày -> Đĩa

sáng ngắn lại, đĩa tối dày lên (Bắp cơ

ngắn lại, to về bề ngang)

* Hoạt động 3 ý nghĩa của hoạt động co cơ

Mục tiêu Hs thấy được ý nghĩa của hoạt động co cơ.

Gv treo tranh 9.4 Hướng dẫn hs quan

sát

Nêu câu hỏi sgk

?Hãy cho biết sự co cơ có tác dụng gì?

? Thư phân tích sự phối hợp hoạt động

co, dãn giữa cơ hai đầu (cơ gấp) và cơ

ba đầu (cơ duỗi) ở cánh tay diễn ra nh

thế nào?

Gv tóm tắt giải thích đầy đủ hơn (nếu

cần)

Các cơ trên cơ thể thường sắp xếp

thành từng cặp đối kháng (cơ này kéo

xương về một phía thì cơ kia kéo về

ngược lại)

Cơ co làm xương cô động dẫn tới sự

vận động của cơ thể

Sự vận động của cơ thể là sự phối hợp

của nhiều nhóm cơ (cơ này co thì cơ

đối kháng dãn và ngược lại)

Hs quan sát, thu thập thông tin

Thảo luận nhóm Đại diện trả lời, các ýkiến khác bổ sung

Hs tự hoàn thiện kiến thức vào vở bài tập

IV KiÓm tra - đánh giá

Gv yêu cầu hs làm bài vào vở bài tập

* Bài tập tóm tắt và ghi nhớ kiến thức cơ bản (vở bài tập)

Chọn các cụm từ thích hợp: môi trường, sự co cơ, hệ thần kinh, vùng phân bố, dày, mảnh, tế bào cơ, xương cử động, cơ thể, dãn, hai xương, co điền vào chỗ

trống để hoàn thiện các câu sau:

Tính chất của cơ là và Cơ thường bám vào qua khớp nên khi cơ co làm dẫn tới sự vận động của Mỗi bắp cơ gồm nhiều bó cơ, mỗi bó cơ gồm nhiều

Tế bào cơ được cấu tạo từ các tơ cơ gồm có các tơ và tơ Khi tơ cơ mảnh

xuyên sâu vào của tơ cơ dày làm tế bào cơ ngắn lại, đó là

Cơ co khi có kích thích của và chịu ảnh hưởng của

* Bài tập củng cố hoàn thiện kiến thức (vở bài tập)

1, Hãy đánh dấu nhân (x) vào đầu câu trả lời đúng nhất

Đặc điểm cấu tạo nào của TB cơ phù hợp với chức năng co cơ? (chứng minhtính thống nhất giữa cÂu tạo và chức năng của TB cơ)

a TB cơ gồm nhiều đơn vị cấu trúc nối liền với nhau làm TB cơ dài

b TB cơ gồm nhiều bó cơ tập hợp thành bắp cơ

c TB cơ có các tơ cơ m¶nhh xếp xen kẽ với các tơ cơ dày và có khả năng xuyên sâu vào vùng phân bố của tơ cơ dày khi cơ co

Đáp án: c

2, Giải thích bài tập 2 sgk

3, Sợ co co cơ thực hiện theo cơ chế nào?

Gọi 1 hs đọc kết luận chung cuối bài

V H íng dẫn học bài:

Hoàn thành bài tập 3* sgk

Chuẩn bị bài 10

Ngày 2 tháng 10 năm 2007

2, Kỹ năng

Rèn cho hs một số kĩ năng

Thu thập thông tin, phân tích, khái quát hoá

Vận dụng lÝ thuyết vào thực tế -> Rèn luyện thân thể

? Trình bày cấu tạo của một bắp cơ?

? Chức năng của cơ? Co cơ thực hiện theo cơ chế nào?

Bài mới

? ý nghĩa của hoạt động co cơ ( Gây sự vận động cho cơ thể ) Vậy hiệu quả của

hoạt động co cơ và phải làm gì để tăng hiệu quả hoạt động co cơ - Đó là nội dungcủa bài học

* Hoạt động 1 Công cơ

Mục tiêu: Hs chỉ ra được cơ co sinh ra công, công của cơ sử dụng vào các hoạt

động

Gv yêu cầu hs đọc thông tin, điền từ

Khi cơ co tạo lực tác dụng vào vật, làm

vật di chuyển sinh ra công ( đơn vị là

Hoạt động dạy Hoạt động học

Hoạt động của cơ chịu ảnh hưởng của

trạng thái thần kinh, nhịp điệu lao động

và khối lượng của vật phải di chuyển Hs tự hoàn thiện kiến thức

* Hoạt động 2 sự mái cơ

Mục tiêu: Hs chỉ rõ nguyên nhân sự mái cơ, từ đó có biện pháp rèn luyện bảo

vệ cơ giúp cơ lâu mỏ

a) Nguyên nhân của hiện tượng mái cơ? Nghiên cứu thông tin trả lời câu hỏi Lấy ở sự Oxi hoá các chất dinh

dưỡng

 Tăng AxÝt lắc tÝc

 ThiÕu Oxi tích tụ AxÝt lắc tÝc,thiếu năng lượng

Gọi 1 hs đọc câu hỏi sgk

? Khi bị mái cơ cần làm gì để cơ hết

mái?

? Trong lao động và học tập cần có

những biện pháp gì để cho cơ lâu mái

và có năng suất lao động cao?

Đọc câu hỏiThảo luận nhóm

Cô đại diện trả lời Thống nhất được: Khi mái cơ cần: Nghỉ ngơi kết hợp với xoa bóp

Khi làm việc nên: Nhịp nhàng, vừa sức

và tinh thần cần vui vẻ, thoải mái

* Hoạt động 3 Luyện tập cơ

Gv nêu câu hỏi sgk - hướng dẫn hoạt

động

? Những hoạt động nào được coi là sự

luyện tập

? Luyện tập thường xuyên có tác dụng

như thỊ nào đến các hệ cơ quan trong cơ

thể và dẫn đến kết quả gì đối với hệ cơ?

? Phương pháp luyện tập như thế nào

để có kết quả tốt nhất?

Gv nhận xét, tóm tắt:

Thường xuyên luyện tập sẽ

+ Tăng thể tích của cơ, tăng lực co cơ

và làm việc dẻo dai => Năng suất lao

động cao

+ Tăng cường sự hoạt động của các cơ

quan khác

+ Luyện tập thường xuyên , vừa sức.

Hs thảo luận nhóm Đại diện trả lời, các

* Bài tập tóm tắt và ghi nhớ kiến thức cơ bản (vở bài tập)

Chọn các cụm từ thích hợp điền vào chỗ trống để hoàn thiện các câu sau:

Khi cơ co để sinh ra công Sù Oxi hoá các chất dinh dưỡng tạo ra cung cấp cho Làm việc quá sức và kéo dài dẫn tới Nguyên nhân của sự mái cơ là do

cơ thể không được nên tích tụ AxÝt lắc tÝc đầu độc cơ Để tăng cường khả năng và giúp cơ làm việc dẻo dai cần thường xuyên thể dục thể thao.

* Bài tập củng cố hoàn thiện kiến thức (vở bài tập)

1, Hãy đánh dấu nhân (x) vào đầu câu trả lời không đúng

Nguyên nhân của sự mái cơ:

A, Làm việc quá sức C Lượng khí c¸cb«nÝc (CO 2 ) trong máu thấp

B Lượng Oxi cung cấp thiếu D Lượng axÝt lắc tÝc tích tụ đầu độc cơ

2, Kỹ năng

Mô hình bộ xương người và bộ xương thú

Phiếu trắc nghiệm cho tất cả hs

III Hoạt động dạy học

ổn định lớp

bài cũ

? Công của cơ là gì ? Công cơ có trị số lớn nhất khi nào?

? Nguyên nhân của sợ mái cơ?

? Thường xuyên luyện tập cơ có ý nghĩa gì?

Bài mới

Chúng ta biết rằng người có nguồn gốc từ động vật, nhưng người không phải làđộng vật mà trở thành người thông minh đó chính là kết quả của quá trình tiến hoáloài người dẫn tới nhiều biến đổi, trong đó có sự biến đổi của hệ cơ xương

Bài học này giúp ta tìm hiểu những đặc điểm tiến hoá của hệ vận động ở người

* Hoạt động 1 sự tiến hoá của bộ xương người so với bộ xương thú

Mục tiêu: Chỉ ra được những nét tiến hoá cơ bản của bộ xương người so với bộ

xương thú Chỉ rõ sự phù hợp với dáng đứng thẳng, lao động của hệ vận động ởngười

Gv treo tranh vẽ 1, 2, 3 và mô hình bộ

xương người, bộ xương thú Hướng dẫn

hs quan sát làm bài tập: Hoàn thành

Gv nêu câu hỏi hoạt động

? Những đặc điểm nào của bộ xương

người thích nghi với tư thế đứng thẳng

và đi bằng hai chân?

Gợi ý hs ở các đặc điểm: Sọ , cột sống,

lồng ngực, sự phân hoá xương tay, chân,

đặc điểm về khớp tay, chân gv kết hợp

Hs nghiên cứu thông tin, quan sát hình

vẽ Hoàn thành phiếu học tập

Cá nhân trình bày kết quả trước lớp Đổi phiếu học tập cho nhau và cho điểmtheo đáp án đúng của gv, bổ sung, saicho bạn Sau đó đổi lại

Hs thảo luận nhóm tìm câu trả lờiĐại diện trình bày kết quả trước lớp Cácnhóm phân tích, bổ sung

Hoạt động dạy Hoạt động học

chỉ trên tranh vẽ, mô hình tổng kết lại

các đặc điểm

Sọ: Lớn hơn mặt, trán dô vị trí đính

của sọ trên cột sống đẩy dần về phía

trước => Cân đối và thuận lợi cho sự

vận động của đầu

Cột sống: Cong 4 chỗ => Đứng thẳng

Lồng ngực: HÑp theo chiều trước sau

và nở rộng sang 2 bên => Tăng thể tích

lồng ngực

Tay: Ngắn, nhỏ, khớp vai, cổ tay, bàn

tay, ngón tay linh động Ngón cái đối

diện với 4 ngón kia

Chân: Hè bkhíp chậu- đùi sâu (2/3)

Khớp cổ chân, bàn chân khá chặt chẽ,

xương chậu rộng => Nâng đỡ nội quan

Xương đùi lớn, bàn chân cấu tạo thành

vòm, gót lớn kéo dài về phía sau

Học sinh thu nhận kiến thức

* Hoạt động 2 sự tiến hoá của hệ cơ người so với hệ cơ thú

Mục tiêu: Chỉ ra được hệ cơ ở người phân hoá thành các nhóm nhỏ phù hợp với

các động tác lao động khéo léo của con người

Gv treo tranh 4 giới thiệu các vẻ mặt

Cơ chi trên phân hoá thành những

nhóm cơ nhỏ, nhiều => Linh hoạt,

phong phó trong cô động, lao động

Cơ chân: Lớn khoẻ => Gấp duỗi

Cơ vận động lưỡi phát triển => Góp

phần hình thành tiếng nói ( Âm thanh

phát ra chuyển thành các âm tiết đặc

trưng cho tiếng nói, chỉ có ở người)

Đọc thông tin sgk Quan sát phân tíchtranh

Trả lời câu hỏi Cá nhân khác bổ sung

Hs tự kiểm tra, đánh giá phần trả lời củamình