Tai ta nghe được âm thanh là do rung động từ vật phát ra âm thanh lan truyền qua các môi trường và truyền đến tai ta.. Mục tiêu: Nhận biết được tai ta nghe được âm thanh khi rung động từ
Trang 1Môn: KHOA HỌC
Tiết 42: SỰ LAN TRUYỀN ÂM THANH
I/ Mục tiêu:
Nêu ví dụ chứng tỏ âm thanh có thể truyền qua chất khí, chất lỏng, chất rắn
II/ Đồ dùng dạy-học:
Chuẩn bị theo nhóm: 2 ống lon, vài mảnh giấy vụn, 2 miếng ni lông; dây chun, một sợi dây mềm bằng đồng; trống, đồng hồ, túi ni lông, chậu nước
II/ Các hoạt động dạy-học:
A/ KTBC: Âm thanh
Khi nào âm thanh phát ra?
Hãy tìm một số ví dụ để chứng tỏ rằng
âm thanh do các vật rung động phát ra?
Nhận xét, cho điểm
B/ Dạy-học bài mới:
1) Giới thiệu bài: Âm thanh do các vật
rung động phát ra Tai ta nghe được âm
thanh là do rung động từ vật phát ra âm
thanh lan truyền qua các môi trường và
truyền đến tai ta Sự lan truyền của âm
thanh có gì đặc biệt? Chúng ta tìm hiểu
điều đó qua bài học hôm nay
2) Bài mới:
* Hoạt động 1: Sự lan truyền âm
thanh trong không khí.
Mục tiêu: Nhận biết được tai ta nghe
được âm thanh khi rung động từ vật phát
ra âm thanh được lan truyền tới tai
- Tại sao khi gõ trống, tai ta nghe được
tiếng trống?
- Để tìm hiểu sự lan truyền của âm thanh
đến tai ta như thế nào? chúng ta làm thí
nghiệm như hướng dẫn SGK/84
- Y/c 1 hs đọc thí nghiệm
- Các em hãy đoán xem điều gì sẽ xảy ra
khi ta gõ trống?
2 hs trả lời
- Khi có sự rung động của các vật
- HS lần lượt tìm ví dụ :
- Khi gõ lên mặt trống, ta thấy mặt trống
rung lên và kêu
- Khi bật dây đàn thấy dây đàn rung và
phát ra âm thanh
- Khi nói, em thấy dây thanh quản ở cổ
rung lên…
*HS: Khi phát ra âm thanh thì mặt trống, dây đàn, thanh quản đều rung động
- Lắng nghe
- Là do khi gõ, mặt trống rung động tạo ra âm thanh Âm thanh đó truyền đến tai ta
- 1 hs đọc thí nghiệm Những mảnh giấy vụn sẽ nảy lên khi ta gõ trống và tai ta nghe thấy tiếng trống
Trang 2- Để xem các bạn đoán có đúng không,
Các em hãy làm thí nghiệm trong nhóm
6 Các em chú ý giơ trống ở phía trên
ống, mặt trống song song với tấm ni lông
bọc miệng ống và gần tấm ni lông (có thể
đặt cách khoảng 5-10 cm)
- Khi gõ trống, em thấy có hiện tượng gì
xảy ra?
- Vì sao tấm ni lông rung lên?
- Liên hệ kiến thức bài không khí, em
hãy cho biết không khí có ở đâu?
- Vậy giữa mặt ống bơ và trống có gì tồn
tại?
- Trong thí nghiệm này, không khí có vai
trò gì trong việc làm cho tấm ni lông rung
động?
- Khi mặt trống rung, lớp không khí xung
quanh như thế nào?
Kết luận: Mặt trống rung động làm cho
không khí gần đó rung động Rung động
này được truyền đến không khí liền đó,
và lan truyền trong không khí Khi rung
động lan truyền đến miệng ống sẽ làm
cho tấm ni lông rung động và làm cho các
vụn giấy chuyển động Tương tự như vậy,
khi rung động lan truyền tới tai sẽ làm
màng nhĩ rung động, nhờ đó ta có thể
nghe thấy được âm thanh
- Gọi hs đọc mục bạn cần biết/84
* Hoạt động 2: Âm thanh lan truyền
qua chất lỏng, chất rắn..
Mục tiêu: Nêu ví dụ chứng tỏ âm thanh
có thể lan truyền qua chất lỏng, chất rắn
- Dùng túi ni lông buộc chặt chiếc đồng
hồ đang đổ chuông rồi thả vào chậu nước
Khi gõ trống ta còn thấy tấm ni lông rung
- Thực hiện thí nghiệm trong nhóm 6
- Khi gõ trống em thấy tấm ni lông rung lên làm các mẩu giấy vụn chuyển động, nảy lên, mặt trống rung và ta nghe thấy tiếng trống
- Là do âm thanh từ mặt trống rung động truyền tới
- Không khí có ở khắp mọi nơi và ở trong chỗ rỗng của mọi vật
- Có không khí tồn tại
- Không khí là chất truyền âm thanh từ trống sang tấm ni lông, làm cho tấm ni lông rung động
- Lớp không khí xung quanh cũng rung động theo
- Lắng nghe
- 2 hs đọc
- Quan sát, theo dõi
Trang 3- Gọi hs lên áp tai vào thành chậu, tai kia
bịt lại và trả lời xem các em nghe thấy
gì?
- Thí nghiệm trên cho ta thấy âm thanh có
thể lan truyền qua môi trường nào?
- Các em hãy tìm những ví dụ trong thực
tế chứng tỏ sự lan truyền của âm thanh
qua chất lỏng và chất rắn?
Kết luận: Âm thanh không chỉ truyền
được qua không khí mà còn truyền qua
chất rắn, chất lỏng Ngày xưa, ông cha ta
còn áp tai xuống đất để nghe tiếng vó
ngựa của giặc, đoán xem chúng đi tới
đâu, nhờ vậy đã có thể đánh tan lũ giặc
- Gọi hs đọc mục bạn cần biết/85
* Hoạt động 3: Âm thanh yếu đi hay
mạnh lên khi lan truyền ra xa.
Mục tiêu: Nêu ví dụ hoặc làm thí nghiệm
chứng tỏ âm thanh yếu đi khia lan truyền
ra xa nguồn âm
- Nêu thí nghiệm: Các em sử dụng trống,
ông bơ, ni lông, giấy vụn và làm thí
nghiệm như ở hoạt động 1 sau đó 1 bạn
trong nhóm cầm ống bơ đưa ống ra xa dần
+ Khi đưa ống bơ ra xa em thấy có hiện
tượng gì xảy ra?
+ Em nhận xét xem âm thanh khi truyền
ra xa thì mạnh lên hay yếu đi? Vì sao?
- Hãy tìm những ví dụ trong thực tế chứng
tỏ âm thanh yếu dần đi khi lan truyền ra
xa nguồn âm?
Kết luận: Âm thanh yếu dần đi khi lan
truyền ra xa nguồn âm
* Hoạt động 4: Trò chơi nói chuyện
qua điện thoại
- 2 hs lên bảng thực hiện và trả lời:
+Em nghe thấy tiếng chuông đồng hồ kêu - Lan truyền qua chất lỏng, chất rắn
Gõ thước vào hộp bút trên mặt bàn, áp một tai xuống bàn, bịt tai kia lại ta vẫn nghe tiếng gõ
Áp tai xuống đất, ta có thể nghe tiếng xe cộ, tiếng chân người đi
Cá có thể nghe thấy tiếng chân người đi trên bờ, hay dưới nước để lẫn trốn
- Lắng nghe
- 2 hs đọc
- Lắng nghe, thực hiện trong nhóm 6
+ Thì tấm ni lông rung động nhẹ hơn, các mẩu giấy cũng chuyển động ít hơn
+ Âm thanh yếu đi vì rung động truyền ra
xa bị yếu đi
.Khi ô tô đứng gần ta nghe thấy còi to, khi
ô tô đi xa dần ta nghe tiếng còi nhỏ dần đi
Ở trong lớp nghe bạn đọc bài rõ, ra khỏi lớp, nghe tiếng bạn đọc bài nhỏ dần đi
- Lắng nghe
Trang 4Muùc tieõu: Cuỷng coỏ, vaọn duùng tớnh chaỏt
aõm thanh coự theồ truyeàn qua vaọt raộn
- Duứng 2 lon sửừa boứ ủuùc loó phớa dửụựi roài
luoàn sụùi daõy ủoàng qua loó noỏi 2 oỏng bụ laùi
vụựi nhau
- Phaựt cho hs maóu tin ngaộn vaứ y/c hs
truyeàn cho hs beõn kia: 1 HS aựp tai vaứo
mieọng lon sửừa boứ, 1 hs noựi vaứo mieọng lon
sửừa boứ coứn laùi Y/c hs noựi nhoỷ sao cho
ngửụứi beõn caùnh khoõng nghe thaỏy Sau ủoự
hoỷi hs aựp tai vaứo mieọng lon sửừa boứ ủaừ
nghe thaỏy baùn noựi gỡ
- Goùi 1 hs leõn giaựm saựt xem baùn noựi coự
nhoỷ khoõng Neỏu hs giaựm saựt nghe thaỏy thỡ
ngửụứi chụi bũ phaùm luaọt
- Cuứng hs nhaọn xeựt, tuyeõn dửụng nhửừng
ủoõi baùn ủaừ truyeàn tin thaứnh coõng
- Khi noựi chuyeọn ủieọn thoaùi, aõm thanh
truyeàn qua nhửừng moõi trửụứng naứo?
C/ Cuỷng coỏ, daởn doứ:
- Veà nhaứ xem laùi baứi, ủoùc nhieàu laàn muùc
baùn caàn bieỏt
- Baứi sau: AÂm thanh trong cuoọc soỏng
- Nhaọn xeựt tieỏt hoùc
- Laàn lửụùt tửứng caởp hs leõn thửùc hieọn
- 1 hs leõn giaựm saựt
*Âm thanh có thể truyền qua sợi dây
nh trong trò chơi này.
- AÂm thanh truyeàn qua sụùi daõy ủoàng
- Hs lấy ví dụ.
+ áp tai xuống đất vẫn nghe tiếng xe cộ.
+ Ngời đi trên bờ cá có thể nghe thấy để lẩn trốn.
- Hs lấy ví dụ: kh i ô tô đến gần ta nghe thấy tiếng còi to khi ô tô đi xa ta nghe thấy tiếng còi nhỏ đi
*Âm thanh có thể truyền qua sợi dây nh trong trò chơi này