3.Bài mới : a.Giới thiệu bài: Huế là cố đô ghi dấu ấn sự kiện lịch sự: Triều Tây Sơn, Triều Nguyễn, vua Bảo Đại, vị vua cuối cùng của chế độ phong kiến trao ấn kiếm chính phủ cách mạng…
Trang 1Tiết 113
Ngày soạn: 23 /03/11
Theo HÀ ÁNH MINH
-I.Mục tiêu cần đạt
Hiểu vẻ đẹp và ý nghĩa văn hoá, xã hội của ca Huế Từ đó có thái độvà hành động tích cực góp phần bảo tồn, phát triền di sản văn hoá dân tộc đặc sắc và độc đáo này
1.Kiến thức:
- Khái niệm thể loại bút ký
- Giá trị văn hóa nghệ thuật của ca Huế
- Vẻ đẹp con người xứ Huế
2.K ỹ năng
- Đọc- Hiểu văn bản nhật dụng viết về di sản văn hóa dân tộc
- Phân tích văn bản nhật dụng ( kiểu loại thuyết minh)
- Tích hợp kiến thức TLV để viết bài văn thuyết minh
3.Thái độ
- Thêm yêu mến Huế nói riêng và các làn điêu dân ca, non sông đất nước Việt Nam nói
chung
- Có ý thức gìn giữ di sản văn hóa DT
II.Chuẩn bị
+ GV: Tham khảo SGV, Tranh ảnh
+ HS: Đọc, tìm hiểu bài theo hệ thống câu hỏi SGK
III.Tiến trình lên lớp
1.Ổn định tổ chức : Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ:
Tóm tắt trò lố trong truyện ngắn những trò lố hay là Va- Ren và PBC vừa học Qua những trò lố hay là Va-Ren và PBC em có khái quát ntn về 2 nhân vật đối lập – tương phản : Toàn quyền Va-Ren và PBC?
3.Bài mới :
a.Giới thiệu bài: Huế là cố đô ghi dấu ấn sự kiện lịch sự: Triều Tây Sơn, Triều Nguyễn,
vua Bảo Đại, vị vua cuối cùng của chế độ phong kiến trao ấn kiếm chính phủ cách mạng… Huế còn là nơi có nhiều công trình kiến trúc nổi tiếng: Đại nội, Lăng Tẩm của các vị vua nhà Nguyễn, chùa Thiên Mụ, cầu Tràng Tiền… Sông Hương, núi Ngự Ngoài ra còn có những làn điệu dân ca và những buổi sinh hoạt ca hát trên sông Hương Đó chính là lí do Huế được tổ chức văn hóa, khoa học gd thế giới UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới Hôm nay lớp chúng ta sẽ hiểu thêm vẻ đẹp của Huế qua một đêm ca Huế trên sông Hương.
b.Bài giảng:
@ Hoạt động 1: Tìm hiểu chung
+ Gọi hs đọc phần chú thích dấu sao sgk
? Văn bản do ai sáng tác?
* Hướng dẫn đọc: Chậm rãi, rõ ràng, mạch
lạc.
+ GV đọc một đoạn, gọi HS đọc tiếp
I.Tìm hiểu chung
1.Tác giả:
Hà Ánh Minh – Báo Người Hà Nội
2.Tác phẩm :
30 113114
115 116
- Ca Huế trên sông Hương
- Liệt kê
- Tìm hiểu chung về văn bản hành chính
- Dấu chấm lửng và dấu chấm phẩy
Trang 2+ Sửa chữa, uốn nắn những chỗ HS đọc sai,
chưa chuẩn xác
+ Đọc thầm chú thích
? Em biết gì về Cố Đơ Huế? Hãy nêu một vài
đặc điểm tiêu biểu của xứ Huế mà em biết?
( Về vị trí địa lí: Huế thuộc miền trung của
việt Nam, phía Nam giáp Đà Nẳng, phía Bắc
giáp Quảng Trị.
- Về đặc điểm lịch sư: Huế (Phú Xuân) từng là
kinh đơ của nhà Nguyễn hơn trăm năm (1802
– 1945).
-Về danh lam thắng cảnh: Thiên nhiên cĩ sơng
Hương, núi Ngự, cĩ nhiều di tích lịch sử:
thành nội, lăng tẩm của các triều vua nhà
Nguyễn, đền đài, chùa chiền, trong đĩ cĩ chùa
Thiên Mụ nổi tiếng.
-Về sản phẩm vật chất và sản phẩm văn hố –
tinh thần: Nhiều mĩn ăn, nhiều thứ bánh kẹo
mang màu sắc Huế như mè xửng, kẹo cau…
cĩ nĩn bài thơ, cĩ nhiều điệu hị, làn điệu dân
ca nổi tiếng.
Nhắc đến Huế người ta thường nhắc đến
sơng Hương núi Ngự, đến chùa Thiên Mụ, đến
Phú Văn Lâu và các điệu hị, ca Huế thể hiện
rõ nét tâm hồn của con người xứ Huế)
? Dựa vào chú thích (*) nêu những hiểu biết
về “ca Huế”
Là một hình thức sinh hoạt văn hĩa truyền
thống của cố đơ Huế: người nghe và người
hát cùng ngồi thuyền đi trên sơng Hương một
trong những di sản văn hố đáng tự hào của
người dân xứ Huế
? Em hãy nêu thể loại của tác phẩm?
? Em hiểu bút kí là gì?
? Nội dung của văn bản nhật dụng là những
vấn đề thời sự gần gũi đang diễn ra trong cuộc
sống hơm nay Vậy đâu là nội dung của văn
bản nhật dụng này?
+ Phản ánh một nét đẹp của văn hố truyền
thống cố đơ Huế, đĩ là ca Huế trên sơng
Hương.
GV: Đây khơng phải là một truyện ngắn một
sáng tác cĩ tính hư cấu mà chỉ là một bút ký
ghi chép lại một sinh hoạt văn hĩa : Dân ca
Huế trên sơng Hương Qua cảnh sinh hoạt này
mà giới thiệu những vẻ đẹp của ca cảnh Huế,
giới thiệu những hiểu biết của tác giả về
nguồn gốc, sự phong phú của các làn điệu dân
ca Huế.
? VB này chia làm mấy phần nêu nội dung
từng phần
- Đoạn1: Từ đầu đến lí hồi nam.
+ Ca Huế là một trong những di sản văn hố đáng tự hào của người dân xứ Huế
+ Văn bản nhật dụng: thể Bút kí
- Bút kí : thể loại văn học ghi chép lại con người và sự việc mà nhà văn đã tìm hiểu, nghiên cứu cùng với những cảm nghĩ của mình nhằm thể hiện một tư tưởng nào đĩ
+ Bố cục : 2 phần
Trang 3 Giới thiệu sơ lược về một số làn điệu dân
ca Huế.
- Đoạn 2: Phần còn lại
Tả một đêm trăng nghe đàn ca bên sông
Hương và tiếp tục giới thiệu về các làn điệu
dân ca, các bản đàn, NT biểu diễn và thưởng
thức.
? Hãy quan sát mỗi đoạn để xác định phương
thức biểu đạt chính của mỗi đọan?
+ GV: Đây là văn bản nhật dụng kết hợp nhiều
phương thức như nghị luận, miêu tả, biểu
cảm:
- Phần 1 dùng phương thức nghị luận chứng
minh,
- Phần 2 kết hợp miêu tả với biểu cảm.
* Hoạt động 2: Đọc – hiểu vb
+ Theo dõi đoạn Đêm thành phố … hồn người
* Thảo luận nhóm bàn
? Khung cảnh và sân khấu của buổi ca Huế
hiện lên độc đáo như thế nào về thời gian,
không gian,
- Thời gian: - Đêm Khi thành phố lên đèn
như sao sa Trăng lên đến khi tiếng gà gáy
bên làng Thọ Cương, cùng tiếng chuông chùa
Thiên Mụ gọi năm canh.
- Không gian: Trăng lên Gió mơn man dìu
dịu…màn sương dày dần lên, cảnh vật mờ đi
một màu trắng đục trên thuyền rồng, trên
dòng sông Hương thơ mộng.
Gv: Cho HS xem ảnh cảnh sân khấu buổi ca
Huế
? Theo em có nét gì đặc sắc trong cách thưởng
thức ca Huế ? Cách nghe ca Huế trong bài có
gì độc đáo (khác với cách nghe qua băng ghi
âm hoặc xem băng hình)?
GV hướng dẫn HS rút ra kết luận
- Đờn ca trên sông, dưới trăng Quang cảnh
sông nước đẹp, huyền ảo và thơ mộng.
- Nghe và nhìn trực tiếp các ca công: cách ăn
mặc, cách chơi đàn, các nhạc cụ, các ca thi
cất lời
Người diễn xướng và người thưởng thức
đồng hiện, gắn bó với nhau , cận kề bên nhau
thân mật như người nhà Đến thưởng thức ca
huế là lúc mọi vướng bận, bộn bề công việc
trong ngày đã hết, là lúc tâm hồn con người
thảnh thơi
GV: Thuyền tuy nhỏ nhưng đủ không gian của
một sân khấu ca nhạc Điều khác sân khấu
trong rạp là khán giả và người biểu diễn cận
kề bên nhau thân mật như người nhà cách
thưởng thức ca Huế như vậy đúng là một nét
II.Đọc - hiểu vb
1 Cách thưởng thức ca Huế
- Khung cảnh và sân khấu đặc biệt một buổi ca Huế: Trên thuyền rồng, giữa dòng sông Hương trong một đêm trăng thơ mộng, huyền ảo, không gian yên tĩnh, xao động tận đáy hồn người
Trang 4sinh hoạt văn hoá dân gian đặc sắc khác hẳn
nghe trong rạp hay trong băng đĩa trong gia
đình Cách thưởng thức vừa dân dã, vừa sang
trọn , ca huế đã đạt đến mức hoàn thiện trong
cách thưởng thức
* Chuyển ý - Đặc sắc của ca Huế
+ Gọi hs đọc phần thứ nhất
? Xứ Huế nổi tiếng về nhiều thứ, nhưng ở đây
tác giả lại chú ý đến sự nổi tiếng nào của
Huế ?
Xứ Huế nổi tiếng với làn điệu dân ca.
? Tại sao tác giả lại quan tâm đến dân ca?
Dân ca mang đậm bản sắc tâm hồn và tài
hoa ở mỗi vùng đất Huế là một trong những
cái nôi dân ca nổi tiếng của đất nước ta
? Em hãy kể tên các làn điệu dân ca Huế ?
+ Các điệu hò: Đánh cá, cấy trồng, đưa linh,
chèo cạn, bài thai, giã gạo, bài chòi, bài tiệm,
nàng vung, hò lơ, hò ô, hò xay lúa, hò nện …
+ Các điệu lí: Con sáo, hoài xuân, hoài nam.
+ Các điệu nam: Nam ai, nam bình, nam
xuân, quả phụ, tương tư khúc, hành vân khúc,
? Em hãy tìm trong bài một số làn điệu ca Huế
với đặc điểm nổi bật?
+ Chèo cạn, bài thai, đưa linh buồn bã.
+ Hò giã gạo, giã vôi, ru em, giã điệp náo
nức nồng hậu tình người
+ Hò lơ, hò ô, xay lúa, hò nện Thể hiện
lòng khát khao, nỗi mong chờ, hoài vọng thiết
tha
+ Nam ai, nam bình, quả phụ, tương tư khúc,
hành vân buồn man mác, thương cảm, bi ai,
vương vấn
+ Tứ đại cảnh Không vui, không buồn.
? Qua đó, em thấy được những giá trị nổi bật
nào của dân ca Huế?
(Phong phú về làn điệu, sâu sắc thấm thía về
nội dung tình cảm, mang đậm nét đặc trưng
của miền đất và tâm hồn Huế )
? Nhận xét về đặc điểm ngôn ngữ trong phần
này?
Ngôn ngữ: dùng biện pháp liệt kê, kết hợp với
lời giải thích bình luận
? Bên cạnh cái nôi dân ca Huế miền trung, em
còn biết những vùng dân ca nổi tiếng nào của
nước ta? (liên hệ cuộc thi “Em hát dân ca”) ?
Nếu có, em hãy hát một bài dân ca mà em
thích?
( Dân ca quan họ Bắc Ninh , dân ca đồng
bằng Bắc Bộ, dân ca các dân tộc miền núi
phía Bắc và Tây nguyên …)
Gv: các làn điệu dân ca Huế náo nức, nồng
2.Đặc sắc của ca Huế
a Đặc điểm của ca Huế
- Liệt kê, bình kết hợp giải thích
- Ca Huế phong phú về làn điệu, sâu sắc thấm thía về nội dung tình cảm, mang những nét đặc trưng của miền đất và tâm hồn Huế
Huế- Là cái nôi của dân ca
Trang 5hậu tình người Mỗi làn điệu mang âm sắc tiết
tấu khác nhau nhưng đều giống nhau là thể
hiện lòng khát khao, mong chờ, hoài vọng tha
thiết của tâm hồn Huế,
+ Gọi hs đọc thầm đoạn Ca Huế … quyến rũ
? Tác giả nhận xét gì về về sự hình thành của
dân ca Huế ? từ dòng ca nhạc dân gian và ca
nhạc cung đình
? Em hiểu là nhạc dân gian và nhạc cung đình?
Qua đó, em nhận xét gì về ca Huế?
Nhạc dân gian Nhạc cung đình
Nhạc dân gian là các
làn điệu dân ca, những
điệu hò, điệu lí ….,
bắt nguồn từ cuộc
sống lao động hàng
ngày, trong lao động
sản xuất nên thường
sôi nổi, lạc quan , tươi
vui
Nhạc cung đình là nhạc dùng trong các buổi lễ tôn nghiêm trong cung đình của vua chúa, nơi tôn miếu của triều đình phong kiến, thường
có sắc thái uy nghi, trang trọng
? Qua đó em thấy tính chất nổi bật nào của ca
Huế ?
(Ca Huế có sự kết hợp 2 tính chất dân gian và
cung đình, trong đó đặc sắc nhất là nhạc cung
đình tao nhã Ca Huế vừa sôi nổi, tươi vui,
vừa trang trọng, uy nghi)
+ Cho HS xem tranh
? Tại sao thể điệu ca Huế vừa sôi nổi tươi vui
vừa trang trọng uy nghi?
?Tóm lại qua văn bản, qua hình ảnh quan sát
được em có nhận xét gì về ca Huế
* Chuyển ý - Con người xứ Huế
(?) Đoạn văn nào trong bài cho ta thấy tài
nghệ của các ca công và âm thanh phong phú
của các nhạc cụ?
? Cách thức biểu diễn của ca Huế có gì đặc
biệt (dàn nhạc, nhạc công)?
- Dàn nhạc: gồm đàn tranh, đàn nguyệt, tì bà,
nhị, đàn tam, đàn bầu, sáo và cặp sanh để gõ
nhịp.
- Nhạc công: Còn rất trẻ, nam mặc áo dài the,
quần thụng đầu đội khăn xếp, nữ mặc áo dài,
khăn đóng duyên dáng
+ Nhạc công dùng các ngón đàn trau chuốt
như ngón nhấn, mổ, vỗ, vả, ngón bấm, day,
chớp, búng, ngón phi, ngón rãi.
+ Tiếng đàn lúc khoan, lúc nhặt làm nên tiết
tấu xao động tận đáy hồn người.
* GV cho HS xem tranh
b.Nguồn gốc làn điệu ca Huế
Ca Huế có nguồn gốc từ nhạc dân gian, nhạc cung đình
truyền thống, một sản phẩm văn hoá phi vật thể rất đáng trân trọng cần được bảo tồn và phát triển
3.Con người xứ Huế:
Trang 6? Qua cách biểu diễn, em thấy nét đẹp nào của
ca Huế được nhấn mạnh?
? Lời ca mà các ca thi cất lên được tác giả cảm
nhận và ghi chép lại như thế nào
- lời ca thong thả, trang trọng, trong sáng gợi
lên tình người, tình đất nước, trai hiền, gái
lịch.
? Em có nhận xét gì về ngôn ngữ tác giả sử
dụng trong những đoạn văn ghi lại cách biểu
diễn ca Huế trong bài?
- Liệt kê một loạt dẫn chứng về sự phong phú
đa dạng của nhạc cụ trong buổi biểu diễn,
cách biểu diễn nhạc khúc của nhạc công…,
kết hợp bình luận
? Qua đó thấy được vẻ đẹp nổi bật nào của con
người xứ Huế và cách biểu diễn ca Huế?
- Cách biểu diễn Thanh lịch, sang trọng,
duyên dáng, tính dân tộc cao.
- lời ca thong thả, trang trọng, trong sáng gợi
lên tình người, tình đất nước, trai hiền, gái
lịch.
? Tác giả nhận xét, bình luận những điều
nghe thấy, chứng kiến : Nghe Ca Huế là một
thú vui tao nhã Vì sao vậy
Đặc điểm nổi bật của ca Huế: Thanh cao,
lịch sự, nhã nhặn, sang trọng, duyên dáng từ
nội dung đến hình thức, từ người biểu diễn
cho đến người thưởng thức, từ ca công đến
nhạc công
sự huyền diệu nào của ca Huế qua câu văn
cuối cùng của văn bản
Ca Huế mãi quyến rũ, làm giàu tâm hồn con
người bởi sự tinh tế, thanh lịch, đậm tính dân
tộc
? Qua ca Huế, em hiểu gì về tâm hồn con
người nơi đây?
@ Hoạt động 3: Tổng kết
? Nhận xét về nghệ thuật nổi bật ?
? Sau khi học văn bản này em hiểu thêm
những vẻ đẹp nào của Huế?
( Huế nổi tiếng về âm nhạc dân gian và cung
đình Qua âm nhạc con người Huế càng thêm
thanh lịch, trữ tình Người đến thăm Huế cũng
thêm phần hiểu biết văn hoá, trở nên thanh
lịch, tài tình hơn.)
? Tác giả đã viết: Ca Huế trên sông Hương
với sự hiểu biết sâu sắc, cùng với tình cảm
nồng hậu và điều đó gợi tình cảm nào trong
em?
( Yêu quý và tự hào về vẻ đẹp của đất nước,
- Con ngưởi xứ Huế thanh lịch, tao nhã, kín đáo, giàu tình cảm
- Những người nghệ sĩ Huế biểu diễn trên thuyền: tài ba, điêu luyện
III Tổng kết:
1 Nghệ thuật
- Viết theo thể bút kí
- Sử dụng phép liệt kê kết hợp bình luận
- Ngôn ngữ giàu hình ảnh, biểu cảm, đậm chất thơ
2 Nội dung.
Lòng yêu mến, niềm tự hào của tác giả đối với di sản văn hoá độc đáo của Huế cũng là một di sản văn hoá của dân tộc
Trang 7dân tộc ta Mong được đến Huế và được
thưởng thức ca Huế trên sông Hương.)
* GV liên hệ Giáo dục môi trường
GD hs nhận thức giá trị tinh thần của bản
sắc văn hoá dân tộc từ đó biết giữ gìn và phát
huy nét đẹp văn hoá đó.
+ HS đọc Ghi nhớ sgk / 104
* Hoạt động 4: Luyện tập
Bài tập sgk/104
+ HS đọc và nêu yêu cầu
+ HS thảo luận nhóm
IV.Luyện tập
Hướng dẫn hs làm bài
4 Củng cố :
? Dòng nào nói đúng nhất nội dung mà văn bản Ca Huế trên sông Hương muốn đề cập ?
A.Vẻ đẹp của cảnh quan Huế trong đêm trăng thơ mộng
B Nguồn gốc của ca Huế
C Sự phong phú đa dạng của các làn điệu ca Huế
D.Cả 3 nội dung trên
? Nối ô bên phải với ô bên trái để có nhận định đúng
HÀ NỘI BẮC NINH HUẾ HỘI AN SÀI GÒN 5.Dặn dò :
- Học phần ghi nhớ
- Soạn bài : Liệt kê
IV.Rút kinh nghiệm
LÀ QUÊ HƯƠNG CỦA NHỮNG ĐIỆU HÒ NỔI TIẾNG
Trang 8………
NHẠC CỤ CA HUẾ
Tiết 114
Ngày soạn: 24/03/11
I.Mục tiêu cần đạt
- Hiểu được thế nào là phép liệt kê và tác dụng của phép liệt kê
- Phân biệt được các kiểu liệt kê: Liệt kê theo từng cặp / liệt kê không theo từng cặp, liệt kê tăng tiến / liệt kê không tăng tiến
- Biết vận dụng phép liệt kê trong nói và viết
1.Kiến thức :
- Khái niệm liệt kê
- Các kiểu liệt kê
2.Kĩ năng :
- Nhận biết phép liệt kê, các kiểu liệt kê
- Phân tích giá trị của phép liệt kê
- Sử dụng phép liệt kê trong nói và viết
3.Thái độ: Sử dụng tốt phép liệt kê khi giao tiếp, viết các dạng liệt kê trong đời sống.
II.Chuẩn bị
+ GV: Dự kiến khả năng tích hợp : Phần văn qua bài Ca Huế trên sông Hương
+ HS : đọc bài , học bài , soạn bài theo yêu cầu
đàn tì bà đàn tranh nhị đàn bầu
Sáo đàn thập lục cặp sanh đàn nguyệt
Trang 9III.Tiến trình lên lớp
1.Ổn định tổ chức : Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ:
Thế nào là dùng cụm C-V để mở rộng câu ?
Nêu các trường hợp dùng cụm C-V để mở rộng câu ?
3.Bài mới :
a.Giới thiệu bài: Trong sinh hoạt đời thường, đôi lúc khi nói hoặc viết ta hãy diễn tả
hàng loạt sự vật, sự việc Đó chính là biện pháp liệt kê, vậy liệt kê là gì? Bài học hôm nay
sẽ giúp các em hiểu được liệt kê cũng như cấu tạo và ý nghĩa của nó.
b.Bài giảng:
@ Hoạt động 1: Tìm hiểu bài
* Yêu cầu HS đọc và tìm hiểu mục 1 SGK
* GV treo bảng phụ có đoạn văn của Phạm Duy
Tốn
(?) Nhận xét về cấu tạo và ý nghĩa của các bộ
phận trong câu in đậm?
+ GV hướng dẫn HS rt ra kết luận:
- Về cấu tạo: Có kết cấu (cú pháp) tương tự
nhau.
- Về ý nghĩa: Cùng nói về những đồ vật xa xỉ,
đắt tiền được bày biện chung quanh quan lớn.
? Em có nhận xét gì về cách sắp xếp các từ ,
cụm từ giới thiệu các sự vật ?
( sắp xếp nối tiếp hàng loạt )
? Tác dụng của cách diễn đạt đó là gì ?
( Làm nổi bật được sự xa hoa của viên quan)
GV hoàn chỉnh kiến thức : Làm nổi bật sự xa
hoa của viên quan đối lập với tình cảnh của dân
phu đang lam lũ ngoài mưa gió Việc sắp xếp
nối tiếp hàng loạt từ hay cụm từ cùng loại để
diễn tả đầy đủ, sâu sắc ta gọi đó là liệt kê
? Vậy liệt kê là gì ?
+ HS đọc Ghi nhớ sgk /105
* Chuyển ý – Tác dụng
+ GV treo bảng phụ ghi bài tập nhanh.
+ Hoạt động nhóm ( theo bàn)
- GVnêu yêu cầu, nhiệm vụ:
? Xác định phép liệt kê trong đoạn văn?
" Bởi vì không lúc nào là lúc không có máy
bay sục tìm, hễ chúng nhìn thấy một dấu hiệu
nào chứng tỏ có con người đang sống, dù là một
cái thìa gò bằng vỏ na- pan sáng chói hoặc một
tí đất rơi vãi, một luống khoai đang đào dở,
chúng cũng không tiếc gì bom, ít ra cũng vài
trận pháo cối Đất đá tơi vụn ra, càng tơi vụn
hơn, càng trơ trụi hơn, càng hoang tàn hơn."
( Chu Cẩm Phong.)
+ Hoạt động nhóm (5ph)
+ Nhiệm vụ: Các nhóm tập trung giải quyết vấn
I.Bài học
1.Khái niệm
Liệt kê là sắp xếp nối tiếp hàng loạt
từ hay cụm từ cùng loại để diễn tả đầy
đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế hay của tư tưởng, tình cảm
VD:
Trang 10đề Đại diện nhóm trình bày.
GV: Phép liệt kê trong đoạn văn có tác dụng tô
đậm tính chất bề bộn của hiện thực và tính chất
ác liệt của chiến tranh.
? Dùng phép liệt kê đúng lúc đúng chổ có tác
dụng gì ? (kích thích trí tưởng tượng và gây
được ấn tượng sâu sắc cho người đọc người
nghe )
?Em hãy lấy một vài vd có sử dụng phép liệt kê
"Bắc Cạn có suối đãi vàng
Có hồ Ba Bể, có nàng áo xanh."
* Chuyển ý – Các kiểu liệt kê
+ - HS đọc VD1 SGK
? Xét về cấu tạo, các phép liệt kê trên có gì khác
nhau?
- Cấu tạo:
+ Câu a Tinh thần, lực lượng, tính mệnh, của
cải Liệt kê theo trình tự sự việc, không theo
từng cặp.
+ Câu b Tinh thần và lực lượng, tính mệnh và
của cải Liệt kê theo từng cặp thường có quan
hệ đi đôi trong nhận thức
? Dấu hiệu nhận biết của kiểu liệt kê này là gì?
( dấu hiệu liệt kê: quan hệ từ : và )
+ HS đọc ví dụ 2 sgk
* Thử đảo thứ tự các bộ phận trong những phép
liệt kê dưới đây rồi rút ra kết luận:
? Xét về ý nghĩa các phép liệt kê ấy có gì khác
nhau?
+ Ví dụ 2a: Tre, nứa, mai, vầu mấy chục loại
khác nhau.
Các từ liệt kê: Có thể thay đổi thứ tự được.
Sắp xếp không tăng tiến
Ví dụ 2b: … Con anh chấn ho rũ rượi, ho như
xé phổi, ho như không còn khóc được nữa.
Các từ liệt kê: Không thể thay đổi vị trí, thú tự
được.
? Qua phân tích em hãy cho biết dựa vào cấu tạo
có mấy kiểu liệt kê? ( 2)
? Dựa vào ý nghĩa có mấy kiểu liệt kê?(2)
+ GV treo bảng phụ sơ đồ phân loại
+ Hs đọc lại ghi nhớ 2sgk / 105
* Theo dõi ví dụ (bảng phụ)
1.Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả
tình thần, lực lưỡng, tính mạng, của cải để giữ
vững quyền tự do, độc lập ấy.
( Hồ Chí Minh)
2 Vườn nhà ông em trồng nhiều loại hoa: hoa
hồng, hoa mai, hoa thược dược, hoa cúc, …
? Xác định phép liệt kê ở 2 ví dụ trên?
? So sánh 2 cách liệt kê ? Cách liệt kê nào hay
3.Các kiểu liệt kê
+ Xét theo cấu tạo: có thể phân biệt
kiểu liệt kê theo từng cặp với kiểu liệt
kê không theo từng cặp
+ Xét theo ý nghĩa: có thể phân biệt
kiểu liệt kê tăng tiến với kiểu liệt kê không tăng tiến
* Lưu ý:
Liệt kê là phép tu từ cú pháp Cần phân biệt phép tu từ liệt kê (liệt kê nhằm tạo ra giá trị bổ sung cho lời nói, câu văn) với liệt kê thông thường