Mục tiêu cần đạt : - Cảm nhận được vẻ đẹp và sự phong phú của thiên nhiên làng quê qua hình ảnh các loài chim trong văn bản.. - Hiểu được nghệ thuật quan sát và miêu tả chính xác, sinh
Trang 1Tiết 113
Ngày soạn: 22/03/11
I Mục tiêu cần đạt :
- Cảm nhận được vẻ đẹp và sự phong phú của thiên nhiên làng quê qua hình ảnh các loài chim trong văn bản
- Hiểu được nghệ thuật quan sát và miêu tả chính xác, sinh động, hấp dẫn về các loài chim ở làng quê trong văn bản
- Cảm nhận được tâm hồn nhạy cảm và lòng yêu thiên nhiên làng quê của tác giả
1.Kiến thức :
- Thế giới loài chim đã tạo nên vẻ đẹp đặc trưng của thiên nhiên ở một làng quê miền Bắc
- Tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật khi miêu tả các loài chim ở làng quê trong một bài văn
2.Kĩ năng:
- Đọc- hiểu bài hồi kí- tự truyện có yếu tố miêu tả
- Nhận biết được chất dân gian được sử dụng trong bài văn và tác dụng của những yếu
tố này
3.Thái độ : Giáo dục học sinh lòng yêu mến làng quê, yêu những gì gần gũi và thân thuộc
nhất với cuộc sống
II.Chuẩn bị
+ GV : GA+ SGK+ SGV+ Bảng phụ
+ HS : học bài – Soạn bài theo câu hỏi gợi ý
III Tiến trình hoạt động:
1.Ổn định lớp : Nắm số hs vắng
2 Bài cũ:
Em cho biết lòng yêu nước bắt nguồn từ đâu? Bài ký lòng yêu nước đã chứng minh một chân lý giản dị và đầy sức thuyết phục Đó là chân lý như thế nào? Cách lập luận và chứng minh của tác giả ra sao?
3.Bài mới
a.Giới thiệu bài :
Ca dao cổ truyền Việt Nam có câu: Trên rừng có ba mươi sáu thứ chim.
Có chim chèo bẻo, có chim ác là…
Thực tế ở các làng quê Việt Nam thì sao? Cũng là cả một thế giới các loài chim lao xao
b.Bài giảng
@ Hoạt động 1: Tìm hiểu chung
? Nêu những hiểu biết của em về tác giả?
I.Tìm hiểu chung
1.Tác giả:
- Duy Khán (1934-1993) quê ở Bắc Ninh, là
Lâm Thanh Nguyên 134
30 113114
115 116
- Lao xao
- Lao xao
- Kiểm tra Tiếng Việt
- Trả bài kiểm tra Văn – Làm văn
LAO XAO
-Duy
Trang 2Khán-*Gv hướng dẫn cách đọc:Cách kể chuyện tự
nhiên, lời văn gần với lời nói thường mang
tính khẩu ngữ, câu văn thường ngắn Khi
đọc cần thể hiện được những đặc điểm ấy
của lời văn
+ Giáo viên đọc mẫu 1 đoạn
- Cho 2 học sinh đọc tiếp đến hết
- Giáo viên hướng dẫn học sinh giải thích
một số chú thích khó SGK
? Văn bản thuộc thể loại nào?
? văn bản được trích từ đâu ?
? Bài hồi kí viết về điều gì ?
Cuộc sống ở làng quê trong bức tranh thiên
nhiên, sinh hoạt
? Hãy nêu bố cục của bài văn
- Đoạn 1: Cảnh buổi sớm chớm hè ở làng
quê qua sự hồi tưởng của tác giả.
- Đoạn 2: Thế giới các loài chim.
@ Hoạt động 2: Đọc – hiểu văn bản
+ Học sinh đọc đoạn 1
? Đoạn 1 tác giả cho biết cảnh gì?
Buổi sớm chớm hè ở làng quê
+ HS thảo luận nhóm :
Tác giả tập trung miêu tả cảnh buổi sớm
chớm hè ở làng quê qua những chi tiết nào?
Cây cối? hoa? ong? bướm? âm thanh? màu
sắc?
- Cây cối: um tùm
- Cả làng thơm: Hoa lan trắng xoá
- Hoa giẻ mảnh dẻ
- Hoa móng rồng bụ bẫm thơm như mùi mít
chín.
- Ong: ong vàng, ong mật đánh lộn nhau để
hút mật
- Bướm: hiền lành, bị đuổi rủ nhau lặng lẽ
bay đi xa chỗ lao xao
-Trẻ em : râm ran
? Âm thanh nào khiến tác giả đáng chú ý
nhất?
Lao xao của ong bướm, đất trời,
nhà văn trưởng thành trong kháng chiến chống Mĩ cứu nước
2.Tác phẩm:
- Thể loại: Hồi kí
- Lao xao" được thích từ tác phẩm "Tuổi thơ im lặng " của Duy Khán
+ Bố cục: 2 phần
II.Đọc - hiểu văn bản
1.Cảnh buổi sớm chớm hè ở làng quê:
Lâm Thanh Nguyên 135
Trang 3thiên nhiên và con người
? Kết cấu 3 câu văn đầu? Tác dụng
của cách viết ấy ?
Ngắn, đơn giản
=> Nghệ thuật dựng cảnh khái
quát
? Nhận xét chung về phương thức biểu đạt ở
đoạn văn này? Các phép tu từ ?
Miêu tả, kể, quan sát tinh tế, nhân hoá, so
sánh
? Em có nhận xét gì về khung cảnh thiên
nhiên được miêu tả?
- Nhân hoá, so sánh
- Cảnh chớm hè ở miền quê với những hình ảnh đặc sắc, phong phú về các loài cây, loài hoa và các loài vật
4.Cũng cố:
? Đoạn văn đã cho em những hiểu biết gì mới về thiên nhiên, làng quê khi chớm hè?
Em cảm nhận như thế nào về bức tranh thiên nhiên đó?
Bức tranh khung cảnh làng quê khi chớm sang hè với những màu sắc, hương thơm,
cùng với vẻ rộn rịp, xôn xao của loài vật Cảnh đẹp, thanh bình, thơ mộng và đầy sức sống.
5.Dặn dò: Hướng dẫn về nhà:
- Học và nhớ phần 1
- Chuẩn bị: Phần 2 Thế giới các loài chim
Quan sát và miêu tả một loài chim quen thuộc ở quê em
IV Rút kinh nghiệm
Tiết 114
Ngày soạn: 22/03/11
Lâm Thanh Nguyên 136
LAO XAO (t.t)
-Duy
Trang 4Khán-I Mục tiêu cần đạt :
- Cảm nhận được vẻ đẹp và sự phong phú của thiên nhiên làng quê qua hình ảnh các loài chim trong văn bản
- Hiểu được nghệ thuật quan sát và miêu tả chính xác, sinh động, hấp dẫn về các loài chim ở làng quê trong văn bản
- Cảm nhận được tâm hồn nhậy cảm và lòng yêu thiên nhiên làng quê của tác giả
1.Kiến thức :
- Thế giới loài chim đã tạo nên vẻ đẹp đặc trưng của thiên nhiên ở một làng quê miền Bắc
- Tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật khi miêu tả các loài chim ở làng quê trong một bài văn
2.Kĩ năng:
- Đọc- hiểu bài hồi kí- tự truyện có yếu tố miêu tả
- Nhận biết được chất dân gian được sử dụng trong bài văn và tác dụng của những yếu
tố này
3.Thái độ : Giáo dục học sinh lòng yêu mến làng quê, yêu những gì gần gũi và thân thuộc
nhất với cuộc sống
II.Chuẩn bị
+ GV : GA+ SGK+ SGV+ Bảng phụ
+ HS : học bài – Soạn bài theo câu hỏi gợi ý
III Tiến trình hoạt động:
1.Ổn định lớp : Nắm số hs vắng
2 Bài cũ:
Em cảm nhận như thế nào về bức tranh thiên nhiên ở làng quê khi chớm hè?
3.Bài mới
a.Giới thiệu bài :
Thế giới loài chim đã tạo nên vẻ đẹp đặc trưng của thiên nhiên ở một làng quê miền
Bắc khi vào hè như thế nào, tìm hiểu phần 2.
b.Bài giảng
@ Hoạt động 1: Tìm hiểu chung
* Khái quát lại tiết 1
+ HS đọc đoạn 2: từ “ các…các…đến chéc
chéc.
? Thế giới loài chim qua ngòi bút của tác giả
chia làm mấy nhóm? Mỗi nhóm gồm có những
loại nào?
? Các loài chim trong nhóm lành được tác giả
miêu tả như thế nào?
+ Bồ các: vừa bay vừa kêu.
+ Sáo: Hót hay.
+ Tu hú: tiếng kêu báo hiệu mùa tu hú.
+ Chim ngói: Bay theo đàn.
+ Chim nhạn: Chim của bầu trời.
? Tác giả bắt đầu giới thiệu chim bồ câu sau đó
để chị Điệp đọc bài đồng dao rồi miêu tả các
loài chim hiền Theo em cách miêu tả này có gì
I.Tìm hiểu chung II.Đọc - hiểu văn bản
1.Cảnh buổi sớm chớm hè ở làng quê:
2.Thế giới các loài chim
Lâm Thanh Nguyên 137
Chim nhạn
Chim sáo
Trang 5thú vị?
( Làm cho bài văn sinh động).
? Câu đồng dao đưa vào đây có ý
nghĩa gì? gợi điều gì?
phù hợp tâm lý trẻ thơ; quan hệ họ hàng thân
thiết của thế giới loài chim
?Tác giả miêu tả các loài chim này trên
phương diện nào ( hình dáng, màu sắc hay hoạt
động)?
Miêu tả theo hoạt động: kêu, hót, học nói.
? Âm thanh, tiếng kêu, hót của từng
loài chim được tác giả tái hiện bằng
những loại từ gì? Từ láy tượng thanh
?Tại sao tác giả lại gọi chúng là “ chim mang
niềm vui đến cho giời đất”?
( Vì: Tiếng hót vui của chúng, chúng đem lại
niềm vui cho mùa màng, cho con người.).
? Em hãy tìm câu thơ nào có nói về hình ảnh
các loài chim trên?
Khi con tu hú gọi bầy.
Lúa chiêm đương chín trái cây ngọt dần.
* Chuyển ý – Nhóm chim dữ
+ Học sinh đọc 3
? Nhóm chim dữ gồm có những loại nào? Mỗi
loại được miêu tả như thế nào?
- Bìm bịp: hoá thân của sư hổ mang, chui rúc
bụi rậm
. Diều hâu: bay cao, mũi khoằm đánh hơi tinh.
hoạt động: Lao như mũi tên xuống tha àg con,
lao vụt lên mây xanh vừa lượn vừa ăn.
gà, ăn trộm trứng, ngủ nghiêng ở chuồng lợn.
lợn, khi đánh nhau thì xỉa bằng cánh, vụt đến
vụt biến như quỷ.
? Nhận xét về nghệ thuật miêu tả các loài
chim? Qua việc miêu tả làm em liên tưởng đến
những kẻ như thế nào?
( Miêu tả qua hành động : Diều hâu bắt gà,
chim cắt đánh nhau, quạ ăn trộm.
=> Gợi liên tưởng đến những kẻ xấu, kẻ ác.
? Tại sao tác giả lại gọi chúng là loài chim ác,
chim xấu?
( Cách gọi có kèm theo thái độ yêu ghét của
dân gian, chỉ các loài động vật hung dữ.)
? Tại sao tác giả lại gọi cho bẻo là chim trị ác?
Chèo bẻo được miêu tả như thế nào, đã đánh
lại các loài chim xấu như thế nào?
Lâm Thanh Nguyên 138
Tu hú
Diều hâu Chim cắt
Trang 6- Chèo bẻo:
+ Hình dáng: Như những mũi tê
+ Hành động: Lao vào đánh diều hâu., vây tứ
tung đánh quạ, đánh chim cắt.
? Đang kể chuyện chèo bẻo diệt ác, tác giả lại
viết : “ chèo bẻo ơi! Chèo bẻo”, Điều đó có ý
nghĩa gì?
( Thể hiện thiện cảm của mình với loài chim
này, ca ngợi hành động dũng cảm.)
? Tại sao tác giả miêu tả cảnh chim chèo bẻo
và chim căt đánh nhau trước sự chứng kiến của
lũ trẻ làng như thế nào?Và có ý nghĩa gì?
+ Dù mạnh giỏi đến đâu mà gây tội ác thì nhất
định sẽ bị trừng trị.
+ Nói đến sức mạnh của tinh thần đoàn kết
cộng đồng sẽ làm nên sức mạnh gấp bội
=> ở hiền gặp lành
? Em thử đặt tên cho chèo bẻo theo cảm nhận
của em?
+ Chim kết đoàn
+ Chim hảo hán
+ Chim dũng sĩ
GV: Đó là qui luật của tự nhiên, của loài chim
mà cũng là của chính loài người Một lần nữa
triết lí dân gian lại thấp thoáng hiện lên âm
thầm, thấm thía.
+ HS đọc thầm văn bản
? Trong bài có sử dụng nhiều chất văn hoá dân
gian như thành ngữ, đồng dao, k/c em hãy tìm
dẫn chứng?
+ Đồng dao: Bồ các là bác…
+ Thành ngữ: - Dây mơ rễ má
- Kẻ cắp gặp bà già
- Lia lia, lu lu như quạ vào chuồng lợn
+ Truyện cổ tích: Sự tích chim bìm bịp, sự
tích chim chèo bẻo
? Giải thích các thành ngữ: “Kẻ cắp gặp bà
già”
? Tác dụng của cách sử dụng chất liệu văn hoá
dân gian?
GV
: Màu sắc văn hóa dân gian thấm đượm
trong cái nhìn và cảm xúc của người kể về các
loài chim và cuộc sống nơi làng quê Thể hiện
bản sắc dân tộc Việt Nam tạo nên bức tranh
sinh động về làng quê Việt Nam
+ GV khái quát – HS ghi bài
@ Hoạt động 3: Tổng kết
? Em học tập được gì từ NT miêu tả và kể
chuyện của tác giả trong văn bản?
+ Quan sát tinh tường đối tượng miêu tả
- Miêu tả, so sánh
- Thế giới các loài chim ở làng quê phong phú, đẹp đẽ, có cả chim hiền lẫn chim ác
III.Tổng kết:
1 Nghệ thuật:
- Nghệ thuật miêu tả tự nhiên, sinh động và
Lâm Thanh Nguyên 139
Quạ
Trang 7+ Vốn sống rất cần khi miêu tả.
+ Miêu tả, kể chuyện cần được lồng trong cảm
xúc.
? Bài văn đã cho em thấy những hiểu biết gì về
thiên nhiên và hình ảnh các loài chim ở làng
quê?
(- Hiểu biết thêm về một số loài chim ở làng
quê nước ta Qua đó thấy được sự quan tâm
của con người với loài vật.)
? Tình cảm nào được khơi dậy trong em khi
tiếp xúc với thế giới các loài vật trong văn bản
Lao xao? ?Em đã làm gì để tham gia bảo vệ
các loài chim?
( Yêu quí các loài vật quanh ta, yêu làng quê,
yêu DT )
* GV liên hệ giáo dục môi trường
GD học sinh lòng yêu thiên nhiên và ý thức
bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ các loài chim giữ
gìn cân bằng sinh thái, giữ gìn môi trường
sống của chúng ta.
+ Gv khái quát
+ HS đọc ghi nhớ
@ Hoạt động 4: Luyện tập
? Kể tên và hát các bài hát, bài thơ có nhắc đến
một loài chim nào đó (cho học sinh 4 tổ thi
đua)
+ Ghi ra bảng các câu trần thuật đơn (Gọi 4
học sinh ở 4 tổ cầm sách lên ghi thi đua)
? Câu văn sau có phải là câu trần thuật đơn có
từ là hay không?
“Người ta nói chèo bẻo là kẻ cắp”
hấp dẫn
- Sử dụng nhiều yếu tố dân dan như đồng dao, thành ngữ
- Lời văn giàu hình ảnh
- Việc sử dụng các phép tu từ giúp hình dung cụ thể hơn về đối tượng được miêu tả
2.Nội dung:
Bài văn đã cung cấp những thông tin bổ ích và lí thú về đặc điểm của một số loài chim ở làng quê nước ta, đồng thời cho thấy mối quan tâm của con người với loài vật quanh ta, bồi đắp thêm tình yêu làng quê, đất nước
IV.Luyện tập:
- Bài hát : Chim Vành khuyên Chị ong nâu + Em hãy quan sát và miêu tả một loài chim quen thuộc ở quê em
4.Cũng cố:
Hãy thống kê tên gọi các loài chim được nhắc đến trong bài theo hai cột:
Câu 1: Theo lời kể của tác giả (bài Lao Xao), loài chim nào không cùng họ trong các loài
sau ?
Câu 2: Trong những dòng sau , dòng nào không phải là thành ngữ ?
A: Kẻ cắp gặp bà già B: Lia lia , lác lác như quạ dòm chuồng lợn C: Dây mơ rễ má
D: Cụ bão cũng không dám đến
Lâm Thanh Nguyên 140
Trang 8? Nên hiểu từ LAO XAO trong nhan đề của văn bản như thế nào?
(Lao xao là từ gợi những âm thanh hoặc tiếng động nhỏ rộn lên xen lẫn vào nhau không đều Trong văn bản này, lao xao là âm thanh của ong, bướm, tiếng trẻ em nô đùa, tiếng chim hót,…Tất cả tạo nên một bức tranh quê sinh động, nhiều màu sắc )
5.Dặn dò: Hướng dẫn về nhà:
- Đọc kĩ văn bản, nhớ các chi tiết, hình ảnh miêu tả tiêu biểu về các loài chim
- Nhớ các câu đồng dao, thành ngữ trong văn bản
- Tìm hiểu thêm các văn bản khác viết về làng quê Việt Nam
- Về nhà ôn tập chuẩn bị kiểm tra tiếng Việt
IV.Rút kinh nghiệm
lại niềm vui cho mùa màng, cho con người.
Tuần 30 – Tiết 115
Ngày soạn: 23/03/11
Lâm Thanh Nguyên 141
ĐỀ KIỂM TRA TIẾNG VIỆT 6
Trang 9I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Thu thập thông tin để đánh giá mức độ chuẩn kiến thức , kĩ năng trong chương trình HKI, môn Ngữ văn lớp 6 theo 3 nội dung: Văn học, Tiếng Việt, Tập làm văn, với mục đích đánh giá năng lực đọc-hiểu và tạo lập văn bản của HS thông qua hình thức kiểm tra Trắc nghiệm khách quan và tự luận
II HÌNH THỨC ĐỀ KIỂM TRA :
+ Hình thức: Trắc nghiệm khách quan và Tự luận
+ Cách thức tổ chức kiểm tra:
- Cho học sinh làm bài kiểm tra phần trắc nghiệm khách quan trong vòng 15 rồi thu bài
- Sau đó cho hs làm phần tự luận trong vòng 75 phút
III.THIẾT LẬP MA TRẬN:
- Liệt kê các chuẩn kiến thức kĩ năng của chương trình môn Ngữ văn 8, HKI
- Chọn các nội dung cần đánh giá và thực hiện các bước thiết lập ma trận để kiểm tra
MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA TIẾNG VIÊT 6
Chủ đề 1
Tiếng việt
- Từ loại
- Phép tu từ
- Thành phần
câu
Nhớ khái niệm, tác dụng, cấu tạo các phép tu từ Nhận ra phép tu từ
Nhớ khái niệm Câu trần thuật
Hiểu cấu tạo và kiểu câu trần thuật Biết sử dụng phó từ
Đặt câu trần thuật đơn
Số câu
số điểm
Tỉ lệ%
Số câu:5 1.5.đ ( 15 %)
½ 1đ 10%
Số câu:4 1,25đ (12.,5%)
½ câu 1đ 10%
Số câu 10 4,75 điểm (47,5 %)
Chủ đề 2:
Văn học
Thơ hiện đại
Việt Nam
Nhận ra phép tu từ trong đoạn thơ
Số câu
số điểm
Tỉ lệ%
Câu:1 0,25đ (2,5%)
Số câu 1 0,25 điểm (2,5%)
Chủ đề 3
Tập làm văn
Miêu tả
Viết đoạn văn Miêu tả cảnh
“Mặt trời mọc”
có dùng phép tu từ
Số câu
số điểm
Tỉ lệ%
Số câu 1 5,0đ ( 50%)
Số câu 1 5,0 ( 50%) Tổng số câu
TS điểm
Tỉ lệ %
Số câu 6.5
Số điểm 2.75 đ 27.5%
Số câu 4
Số điểm 1,25đ 12.5%
Số câu 1.5
Số điểm 6
Số câu 12
10 điểm 100%
ĐỀ KIỂM TRA TIẾNG VIỆT
Lâm Thanh Nguyên 142
Trang 10Lớp : 6/
Tên: ………
Tuần 30 – Tiết 115
KIỂM TRA TIẾNG VIỆT
Thời gian: 45 phút
I.Trắc nghiệm: ( 3 điểm)
Câu 1 Nối cột A với cột B cho phù hợp.
Là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm bằng tên của một
sự vật hiện tượng, khái niệm khác có mối quan hệ gần gũi với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt
Là gọi tên sự vật hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt
Là đối chiếu sự vật , sự việc này với sự vật, sự việc khác
có nét tương đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt
Là gọi tả con vật, cây cối, bằng những từ ngữ vốn dùng
để gọi, tả con người, làm cho thế giới loài vật, đồ vật, trở nên gần gũi, biểu thị được suy nghĩ, tình cảm của con người
Câu 2 Chọn các phó từ sau để điền vào chỗ trống cho phù hợp: đã đang, được, vẫn,
chưa.
“Quả nhiên con kiến càng … xâu …sợi chỉ xuyên qua đường ruột ốc hộ cho nhà
vua.”
Câu 3: Từ “mồ hôi” trong 2 câu ca dao sau được dùng để hoán dụ cho sự vật gì?
“Mồ hôi mà đổ xuống đồng
Lúa mọc trùng trùng sáng cả đồi nương.”
A.Chỉ người lao động
B.Chỉ công việc lao động
C.Chỉ quá trình lao động nặng nhọc vất vả
D.Chỉ kết quả con người thu được trong lao động
Câu 4 : Phép nhân hoá có tác dụng như thế nào ?
A Làm cho con vật, loài vật, cây cối trở nên ngộ nghĩnh, đáng yêu
B Làm cho thế giới loài vật, cây cối, đồ vật trở nên gần gũi với con người
C Biểu thị được những tình cảm, suy nghĩ của con người
D Biểu thị được tâm tư, tình cảm của thế giới loài vật, cây cối, đồ vật
Câu 5 : Ý nào thể hiện cấu trúc của phép so sánh đúng trình tự và đầy đủ nhất ?
A Sự vật được so sánh – từ so sánh – sự vật so sánh
B Từ so sánh- sự vật so sánh – phương tiện so sánh.
C Sự vật được so sánh – phương tiện so sánh – sự vật so sánh
D Sự vật được so sánh – phương tiện so sánh – từ so sánh – sự vật so sánh
Câu 6 : Đọc đoạn thơ :
…” Chú bé loắt choắt
Cái sắc xinh xinh
Lâm Thanh Nguyên 143