GA SINH 8 HKI

Tiết 27: Thực hành – Tìm hiểu hoạt động của enzim trong nước bọt yêu cầu học sinh làm tường trình, giáo viên chấm lấy điểm 1 tiết thực hành học kỳ I Tiết 28: Tiêu hoá ở dạ dày.. 14’ Hoạt

Trang 1

MÔN SINH HỌC

(Áp dụng từ năm 2009 – 2010) Cả năm: 37 tuần × 2 tiết / tuần = 70 tiết.

Học kỳ I: 19 tuần × 2 tiết / tuần =36 tiết.

Học kỳ II: 18 tuần × 2 tiết / tuần = 34 tiết

(Trong đó tuần 18, 19, 34, 35 1 tiết / tuần)

I PHÂN PHỐI CHƯƠNG TRÌNH

HỌC KỲ ITiết mở đầu: Bài mở đầu

Chương I Khái quát về cơ thể con người.

Tiết 2: Cấu tạo cơ thể con người

Tiết 3: Tế bào

Tiết 4: Mô

Tiết 5: Thực hành quan sát và mô

Tiết 6: Phản xạ

Chương II: Sự vận động của cơ thể.

Tiết 7: Bộ xương

Tiết 8: Cấu tạo và tính chất của xương

Tiết 9: Cấu tạo và tính chất của cơ

Tiết 10: Hoạt động của cơ

Tiết 11: Tiến hóa của hệ vận động – Vệ sinh hệ vận động

Tiết 12: Thực hành tập sơ cứu và băng bó cho người gãy xương

Chương III: Tuần hoàn.

Tiết 13: Máu và môi trường trong cơ thể

Tiết 14: bạch cầu, miễn dịch

Tiết 15: Đông máu và nguyên tắc truyền máu

Tiết 16: Tuần hoàn máu và lưu thông bạch huyết

Tiết 17: Tim và mạch máu

Tiết 18: Kiểm tra một tiết

Tiết 19: vận chuyển máu qua hệ mạch – Vệ sinh hệ tuần hoàn

Tiết 20: Thực hành – Sơ cứu cầm máu

Chương IV: Hô hấp.

Tiết 21: Hô hấp và các cơ quan hô hấp

Tiết 22: Hoạt động hô hấp

Tiết 23: Vệ sinh hô hấp

Tiết 24: Thực hành hô hấp nhân tạo

Chương V: Tiêu hoá.

Tiết 25: Tiêu hoá và các cơ quan tiêu hoá

Tiết 26: Tiêu hoá ở khoang miệng

Tiết 27: Thực hành – Tìm hiểu hoạt động của enzim trong nước bọt (yêu cầu học sinh làm tường trình, giáo viên chấm lấy điểm 1 tiết thực hành học kỳ I)

Tiết 28: Tiêu hoá ở dạ dày

Tiết 29: Tiêu hoá ở ruột non

Tiết 30: Hô hấp dinh dưỡng và thải phân

Tiết 31: Vệ sinh tiêu hoá

Chương VI: Trao đổi chất và năng lượng.

Trang 2

Tiết 32: Trao đổi chất.

Tiết 33: Chuyển hoá

Tiết 34: Ôn tập học kỳ I – Dạy theo nội dung ôn tập bài 35

Tiết 35: Kiểm tra học kỳ I

Tiết 36 : Thân nhiệt

HỌC KỲ II

Tiết 37: Vitamin và muối khoáng

Tiết 38: Tiêu chuẩn ăn uống – Nguyên tắc lập khẩu phần

Tiết 39: Thực hành – Phân tích một khẩu phần cho trước

Chương VII: Bài tiết.

Tiết 40: Bài tiết và cấu tạo cơ quan bài tiết

Tiết 41: Bài tiết nước tiểu

Tiết 42: Vệ sinh bài tiết nước tiểu

Chương VIII: Da

Tiết 43: Cấu tạo và chức năng của da

Tiết 44: Vệ sinh da

Chương IX: Thần kinh và giác quan

Tiết 45: Giới thiệu chung hệ thần kinh

Tiết 46: Thực hành – Tìm hiểu chức năng (liên quan đến cấu tạo) của tuỷ sống Tiết 47: Dây thần kinh tuỷ

Tiết 48: Trụ não, tiểu não, não trung gian

Tiết 49: Đại não

Tiết 50: Hệ thần kinh sinh dưỡng

Tiết 51: Cơ quan phân tích thị giác

Tiết 52: Vệ sinh mắt

Tiết 53: Cơ quan phân tích thính giác

Tiết 54: Phản xạ không điều kiệnvà phản xạ có điều kiện

Tiết 55: Kiểm tra 1 tiết.(Nội dung kiểm tra thực hành)

Tiết 56: Hoạt động thần kinh cấp cao ở người

Tiết 57: Vệ sinh hệ thần kinh

Chương X: Tuyến nội tiết.

Tiết 58: Giới thiệu chung tuyến nội tiết

Tiết 59: Tuyến yên, tuyến giáp

Tiết 60: Tuyến tuỵ và tuyến trên thận

Tiết 61: Tuyến sinh dục

Tiết 62: Sự điều hoà và phối hợp hoạt động của các tuyến nội tiết

Chương XI: Sinh sản.

Tiết 63: Cơ quan sinh dục nam

Tiết 64: Cơ quan sinh dục nữ

Tiết 65: Thụ tinh, thụ thai và phát triển của thai

Tiết 66: Cơ sở khoa học của các biện pháp tránh thai

Tiết 67: Các bệnh lây qua đường sinh dục

Tiết 68: Đại dịch AIDS – thảm hoạ của loài người

Tiết 69: Ôn tập kì II – dạy theo nội dung ôn tập bài 66

Tiết 70: Kiểm tra học kỳ II

Trang 3

II HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN

1 Nhất thiết phải thực hiện đúng phân phối chương trình, đủ số tiết quy định cho từng chương, đảm bảo nội dung của SGK

2 Giáo viên khai thác tranh ảnh, mô hình, các bộ sưu tầm động thực vật đã có trong phòng thí nghiệm để sử dụng trong giảng dạy

3 Thực hiện đủ các bài thực hành, đúng trình tự các bước; tuỳ theo nội dung cụ thể trong bài với điều kiện trang thiết bị dạy học của trường, vật liệu thực hành có ở địa phương GV vận dụng cho phù hợp

4 Về kiểm tra đánh giá:

Kết hợp kiểm tra định kỳ và kiểm tra thường xuyên trong quá trình giảng dạy:

- Kiểm tra 1 tiết (lý thuyết) sau mỗi phần hoặc học kỳ

- Sau mỗi bài thực hành phải có đánh giá kết quả Chú ý có 1 tiết kiểm tra thực hành ở HKII, giáo viên căn cứ vào nội dung các bài thực hành đã tiến hành để lựa chọn nội dung kiểm tra cho phù hợp.

- Kiểm tra miệng và kiểm tra 15 phút giáo viên tự bố trí để đảm bảo đánh giá đủ số lượng điểm do Bộ quy định

Trang 4

- Nêu rõ mục đích nhiệm vụ, ý nghĩa môn học

- Kể tên và xác định vị trí các cơ quan trong cơ thể người

- Giải thích được vai trò của hệ thần kinh và hệ nội tiết trong sự điều hòa hoạt động các cơ quan

2 Kĩ năng :

- Quan sát, mô tả

- Hoạt động nhóm

3 Thái độ :

- Vận dụng các hiểu biết khoa học giải thích các hiện tượng thực tế

- Áp dụng các biện pháp vệ sinh và rèn luyện thân thể

II Chuẩn bị

- Giáo viên : Bảng phụ

- Học sinh : Tìm hiểu nội dung bài học

III Các hoạt động dạy học

1 Ổn định tổ chức :

- Nắm sĩ số học sinh

- Nhắc nhỏ một số yêu cầu

2 Kiểm tra dụng cụ học tập của học sinh :

SGK, vở học, vở tập…

3 Dạy bài mới :

b Phát triển bài :

Thg Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

12’ Hoạt động 1: Tìm hiểu vị trí con người trong tự nhiên

Trang 5

- Yêu cầu 1 HS đọc  - Cho

HS nghiên cứu và thực hiện

 ở SGK - Treo bảng phụ

ghi sẵn bài tập - Gọi HS lên

bảng để hoàn thành bài tập

- Cho HS khác bổ sung thảo

luận

- HS đọc  - Nghiên cứu

 + liên hệ thực tế

 Xác định những đặc điểm chỉ có ở người, không có ở động vật? - HS lần lượt xác định và đánh dấu vào



- Từ kết quả bài tập hãy

trình bày những đặc điểm

giống và khác nhau giữa

người và động vật lớp Thú?

- HS cần nêu những đặc điểm chỉ có ở người:

+ Sự phân hóa bộ xương phù hợp với chức năng lao động

+ Lao động có mục đích + Có tiếng nói, chữ viết + Biết dùng lửa

- Đặc điểm cơ bản phân biệt người với động vật là người biết chế tạo, sử dụng công cụ lao động có mục đích, có tư duy tiếng nói, chữ viết

- GV bổ sung, kết luận + Não phát triển, có sọ lớn

hơn mặt - Nhờ đó con người ít bị lệ thuộc vào thiên

nhiên

12’ Hoạt động 2: Xác định nhiệm vụ của môn Cơ thể người và vệ sinh

- Yêu cầu HS đọc 

- Cho HS quan sát các hình

vẽ tr 6-SGK, liên hệ với

những hiểu biết của bản

thân Hãy cho biết kiến thức

về cơ thể người và vệ sinh

có quan hệ mật thiết với

những ngành nghề nào trong

- HS quan sát tranh

- Liên hệ thực tế Thảo luận theo nhóm để trả lời câu hỏi

- Cần xác định được mối quan hệ mật thiết giữa môn học với các ngành nghề như: Y học, giáo dục học, T.D.T.T, hội họa, thời trang …

- Yêu cầu các nhóm thảo

luận để xác định được mục

đích, nhiệm vụ của môn

học?

- GV bổ sung, kết luận

- Thảo luận nhóm

- Báo cáo kết quả về những lợi ích của việc học tập môn học

- Cung cấp những kiến thức và đặc điểm cấu tạo và chức năng của

cơ thể người trong mối quan hệ với môi trường

- Có những hiểu biết về phòng chống bệnh tật và rèn luyện thân thể

10’ Hoạt động 3: Tìm hiểu phương pháp học tập bộ môn

Trang 6

- Cho HS nghiên cứu  trả

lời câu hỏi: Để học tập tốt

môn học, chúng ta cần thực

hiện những phương pháp học

tập cụ thể gì ?

- HS nghiên cứu  + Trả lời câu hỏi + Các HS khác bổ sung, thống nhất về phương pháp học tập bộ môn

- GV nhắc nhở thêm một số

yêu cầu như:

+ Không nên điền trực tiếp

vào SGK

+ Làm bài tập…

- Thực hành thí nghiệm

- Giải thích, vận dụng

Kết hệp quan sát thí nghiệm và vận dụng kiến thức kỉ năng vào thực tế cuộc sống

4 Củng cố, hướng dẫn học ở nhà : (6’)

a Củng cố :

+ Cho học sinh trả lời câu hỏi

- Đặc điểm cơ bản để phân biệt giữa người và động vật là gì ?

- Để học tốt môn học, các em cần thực hiện các phương pháp bào ?

- Những lợi ích của việc học tập bộ môn?

+ Gọi 1 học sinh đọc phần ghi nhớ

b Hướng dẫn về nhà :

- Học bài cũ : Trả lời 2 câu hỏi tr 07 - SGK

- Chuẩn bị bài học sau :

+ Xem nội dung bài 2

+ Kẽ sẵn bảng 2 - tr 9 - SGK vào vở bài tập

IV Rút kinh nghiệm, bổ sung

………

Trang 7

- Kể tên và xác định vị trí các cơ quan trong cơ thể người

- Giải thích được vai trò của hệ thần kinh và hệ nội tiết trong sự điều hòa hoạt động các cơ quan

2 Kĩ năng :

- Quan sát, mô tả, phân tích

- Kiểm tra sĩ số học sinh

- Nắm được tình hình chuẩn bị của HS

2 Kiểm tra bài cũ : (5’)

- Đặc điểm cơ bản để phân biệt giữa người và động vật là gì?

(Sự phân hóa bộ xương phù hợp với chức năng lao động, lao động có mục đích; có tiếng nói, chữ viết; biết dùng lửa; não phát triển… sọ lớn hơn mặt)

- Hãy cho biết lợi ích của việc học tập môn học?

(Giúp tìm hiểu đặc điểm cấu tạo và chức năng của các cơ quan, hệ cơ quan và cơ thể trong mối quan hệ với môi trường sống Có hiểu biết về phòng chống bệnh tật và rèn luyện thân thể)

- Phương pháp học bộ môn?

(Quan sát, mô tả, thí nghiệm thực hành, vận động vào thực tế)

Trang 8

a Mở bài :

Giới thiệu chương I : Tìm hiểu khái quát về cơ thể người Tiếp đó giới thiệu về cấu tạo khái quát các phần cơ thể và sự phối hợo hoạt động của các cơ quan

8’ Hoạt động 1: Tìm hiểu các phần của cơ thể

- Yêu cầu HS quan sát H2.1

và H2.2 SGK

- GV đưa ra mô hình (H2.2)

- Hướng dẫn HS quan sát,

trả lời các câu hỏi sau:

- Cá nhân HS quan sát hình vẽ, mô hình

- Kết hợp với tự tìm hiểu bản thân

- Lần lượt trả lời các câu hỏi:

+ Cơ thể người gồm mấy phần

? Kể tên các phần đó ?

+ Khoang ngực ngăn cách

với khoang bụng nhờ cơ

quan nào ?

Yêu cầu nêu được:

+ 3 phần : Đầu; thân; chân

tay-+ Cơ hoành ngăn khoang ngực và khoang bụng (liên hệ lớp Thú)

- Cơ thể người chia làm 3 phần:

+ Đầu + Thân + Chân - tay

+ Những cơ quan nào nằm

trong khoang ngực ?

+ Những cơ quan nào nằm

trong khoang bụng ?

+ Khoang ngực: Tim - Phổi + Khoang bụng chứ dạ dày, ruột, gan, tụy, thận, bóng đái, cơ quan sinh sản

- Khoang ngực và khoang bụng được ngăn cách bởi cơ hoành

- Gọi HS lên nhận biết và

xác định vị trí các cơ quan

đó trên mô hình

- HS lần lượt lên để xác định (gọi tên và chỉ vào vị trí các cơ quan trên mô hình

- Nhận xét, bổ sung

14’ Hoạt động 2: Tìm hiểu các hệ cơ quan trong cơ thể

- Yêu cầu HS đọc 

- Cho HS thảo luận và ghi

tên các cơ quan có trong

thành phần của mỗi hệ cơ

quan và chức năng chính

của mỗi hệ cơ quan vào

bảng 2-tr9 SGK

- HS nghiên cứu 

 Khái niệm hệ cơ quan

- Các nhóm tiến hành trao đổi, thống nhất ý kiến ghi vào bảng 2

- Hướng dẫn HS thảo luận

nhóm

- Treo bảng phụ kẽ sẵn bảng

Trang 9

- Gọi các nhóm báo cáo kết

quả

- GV bổ sung, kết luận

- Lần lượt các nhóm nêu kết quả của nhóm mình

- Các nhóm khác bổ sung

(Nội dung bảng)

Hệ cơ quan Các cơ quan trong từng hệ cơ quan Chức năng của hệ cơ quan

Hệ vận động Cơ và xương Vận động, nâng đỡ

Hệ tiêu hóa Miệng, ống tiêu hóa và

các tuyến tiêu hóa

Tiếp nhận và biến đổi thức ăn thành chất dinh dưỡng cung cấp cho cơ thể

Hệ tuần hoàn Tim và hệ mạch

Vận chuyển chất dinh dưỡng, O2 tới các tế bào và vận chuyển chất thải, CO2 từ tế bào tới cơ quan bài tiết

Hệ hô hấp Mũi, khí quản, phế quản, 2 lá phổi. Thực hiện trao đổi khí Ovới môi trường 2, CO2 giữ cơ thể Hệ bài tiết Thận, ống dẫn tiểu, bóng đái Bài tiết nước tiểu

Hệ thần kinh

Não, thủy sống, dây thần kinh, hạch thần kinh

Tiếp nhận và trả lời các kích thích của môi trường, điều hòa hoạt động các cơ quan

- Ngoài các hệ cơ quan trên

trong cơ thể còn có các hệ

cơ quan nào?

- So sánh các hệ cơ quan

của người và thú, em có

nhận xét gì

- HS có thể nêu thêm: hê sinh dục, da, các giác quan, hệ nội tiết

- cần nhận thấy sự giống nhau về sự sắp xếp, cấu trúc và chức năng các hệ cơ quan

10’ Hoạt động 3: Tìm hiểu sự phối hợp hoạt động của các cơ quan

- Cung cấp 

- Treo sơ đồ mối liên hệ qua

lại giữa các cơ quan trong cơ

thể (H2.3)

- Giới thiệu và hướng dẫn

HS phân tích sơ đồ

- Thu nhận 

- Phân tích sơ đồ: Các mũi tên từ hệ thần kinh và hệ nội tiết tới các hệ cơ quan nói lên điều gì?

- GV có thể giải thích cho

học sinh hiểu rõ sự điều hòa

bằng thần kinh và điều hòa

bằng thể dịch (như mục

thông tin bổ sung - SGV)

- HS kết luận về vai trò chỉ đạo, điều hòa của hệ thần kinh

- Các cơ quan trong

cơ thể là 1 khối thống nhất, co sự phối hợp hoạt động với nhau

- Hướng dẫn HS cho ví dụ để

minh họa cho vai trò của hệ

thần kinh  điều hòa hoạt

- HS tự cho ví dụ để minh họa về sự phối hợp hoạt động các

cơ quan: Khi chạy, hệ vận

- Sự phối hợp đó được thực hiện nhờ vai trò chỉ đạo, điều hòa

Trang 10

động các hệ cơ quan (tăng

hoặc giảm nhịp tim, nhịp hô

hấp tùy nhu cầu hoạt động

của cơ thể Co, dãn cơ: sự

tiết dịch tiêu hóa, bài tiết

nước tiểu…)

động làm việc nhiều tim đập nhanh, mạch máu dãn, thở nhanh và sâu, mồ hôi ra nhiều…  Sự thống nhất hoạt động giữa các cơ quan

bằng thần kinh và bằng thể dịch

4 Củng cố, hướng dẫn học ở nhà :

a Củng cố

- Cho HS trả lời 2 câu hỏi trang 10 - SGK

- Bài tập cung cố : Ghép các thông tin ở cột A tương ứng với các thông tin ở cột B

- Gọi 1 HS đọc phần ghi nhớ

b Hướng dẫn về nhà

- Học bài cũ, trả lời các câu hỏi SGK

- Xem nội dung bài 3, vẽ hình 3.1

IV Rút kinh nghiệm, bổ sung :

………

Trang 11

- Trình bày được thành phần cấu trúc cơ bản của tế bào.

- Phân biệt được chức năng từng cấu trúc của tế bào

- Chứng minh được tế bào là đơn vị chức năng của cơ thể

2 Kĩ năng :

3 Thái độ : Giáo dục ý thức học tập, yêu thích bộ môn.

II Chuẩn bị

- Giáo viên : + Tranh : Cấu tạo tế bào

+ Các bảng phụ ghi sẵn các sơ đồ H3.1 và H3.2 SGK

- Học sinh : kẽ sẵn bảng 3.1

- Nắm sĩ số học sinh

- Kiểm tra việc chuẩn bị của học sinh

2 Kiểm tra bài cũ :

- Có thể sử dụng bài tập củng cố ở tiết trước để kiểm tra

- Sử dụng câu hỏi 2 - tr 10 - SGK

6’ Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo của cơ thể

Trang 12

- Treo tranh cấu tạo tế bào

(H3.1)

HS quan sát - HS quan sát tranh.

- Yêu cầu HS dựa vào

tranh, hãy trình bày cấu tạo

của 1 tế bào điển hình ?

- HS nêu các thần phần của tế bào gồm:

+ màng sinh chất + Chất tế bào + Nhân tế bào

- Tế bào là đơn vị cấu tạo và cũng là đơn vị chức năng của cơ thể

- GV có thể giới thiệu

thêm:

+ Màng sinh chất có lỗ

màng

+ NST có chứa ADN

+ Nhân con có chứa ARN

- HS xác định các bào quan có trong chất tế bào như:

lưới nội chất (có riboxôm), bộ máy gồm gi, ti thể, trung thể

- Tế bào gồm:

+ Màng sinh chất + Chất tế bào + Nhân

- Gọi 1 HS lên chỉ trên hình

vẽ các thành phần của tế

bào

- Kết luận

- Trong nhân có NST và nhân con

10’ Hoạt động 2: Tìm hiểu chức năng của các bộ phận trong tế bào

- GV treo bảng 3.1 về chức

năng của các bộ phận trong

tế bào

- GV gợi ý bằng câu hỏi

+ Màng sinh chất có vai trò

gì ?

+ Chức năng của các bào

quan có trong chất tế bào là

gì ?

+ Vai trò của NST, nhân

con trong nhân là gì ?

- HS dựa vào bảng nêu chức năng của từng bộ phận của tế bào

- Lần lượt trả lời các câu hỏi

- Lưu ý HS phần chữ in

nghiêng là chức năng của

màng sinh chất, chất tế bào

và của nhân

- Nội dung bảng 3.1

- Yêu cầu HS giải thích mối

quan hệ thống nhất về chức

năng giữa màng sinh chất,

chất tế bào và nhân ?

- Bổ sung - kết luận

- HS dựa vào bảng phân tích mối quan hệ giữa các bộ phận của tế bào để thấy được sự phối hợp hoạt động để tế bào thực hiện chức năng sống

Trang 13

10’ Hoạt động 3: Tìm hiểu thành phần hóa học của tế bào

- Cho HS đọc và nghiên

cứu  ở SGK

- Dựa vào  hãy cho biết

thành phần hóa học của tế

bào gồm những chất gì ?

- Em có nhận xét gì về

thành phần hóa học của tế

bào (các nguyên tố hóa học

cấu trúc nên các chất trong

tế bào) ?

- Từ nhận xét đó, em có thể

rút ra kết luận gì ?

- GV kết luận: cơ thể luôn

có sự trao đổi chấtvới môi

trường

- Lưu ý HS: ngoài các chất

nói trên trong tế bào còn

chứa 1 lượng nước nhất

định

- HS sẽ nhận xét các nguyên tố hóa học chủ yếu là C, H, O… Các nguyên tố này là những nguyên tố có sẵn trong tự nhiên

- Chất vô cơ gồm các loại muối khoáng

8’ Hoạt động 4: Tìm hiểu hoạt động sống của tế bào

- GV treo sơ đồ H3.2

HS quan sát

- Dựa vào sơ đồ thảo luận

để tìm hiểu về mối quan hệ

giữa các cơ thể với môi

trường thể hiện như thế

nào?

- Các nhóm nghiên cứu sơ đồ, tiến hành thảo luận theo gợi ý

- Cần nêu lên được:

+ Mối quan hệ giữa cơ thể với môi trường

Tế bào trong cơ thể có chức

năng gì ?

- GV kết luận: mọi hoạt

động sốngcủa cơ thể đều

liên quan đến hoạt động

sống của tế bào nên tế bào

là đơn vị chức năng của cơ

+ Chức năng trao đổi chất và năng lượng của tế bào, cung cấp năng lượng cho mọi hoạt động sống của cơ tể, giúp cơ thể lớn lên thông qua sự lớn lên và phân chia của tế bào

- Trao đởi chất, cung cấp năng lượng cho

cơ thể hoạt động

- Lớn lên, phân chia giúp cơ thể lớn lên và sinh sản

- Cảm ứng giúp cơ thể phản ứng với kích thích của môi trường

Trang 14

thể

4 Củng cố, hướng dẫn học ở nhà: (6’)

a Củng cố:

- Gọi một HS đọc bảng ghi nhớ ở SGK

- Yêu cầu HS làm bài tập 1: Sắp xếp các bào quan tương ứng với các chức năng bằng cách ghép chữ (a, b, c, …) với số (1, 2, 3, …) vào  ở bảng 3-2-tr13 cho phù hợp

(GV treo bảng phụ đã ghi sẳn bài tập

HS lên bảng thực hiện, GV có thể ghi điểm)

Đáp án: 1.c; 2.a; 3.b; 4.e; 5.d

b Hướng dẫn về nhà:

- Học bài cũ, xem mục “Em có biết” tr13-SGK

- Hướng dẫn học sinh trả lời câu hỏi 2* (dựa vào HĐ 4)

- Chuẩn bị cho bài sau : Tìm hiểu các loại mô

………

Trang 15

- Trình bày được khái niệm mô

- Phân biệt được các loại mô chính và chức năng từng loại mô

2 Kĩ năng :

- Quan sát, mô tả, so sánh

3 Thái độ :

II Chuẩn bị

- Giáo viên : Các hình vẽ ở SGK về các loại mô

- Học sinh : Xem trước nội dung bài học

1 Ổn định tổ chức : (1’)

Kiểm tra sĩ số học sinh

Giáo viên dùng bảng phụ ghi sẵn bài tập:

- Hãy chọn các từ và cụm từ sau điền vào chỗ trống trong câu để câu trở nên hoàn chỉnh và hợp lý

a Lưới nội thất e Cấu tạo k Lớp màng sinh chất

b Hoạt động sống g Chức năng l Chất tế bào

c Ribô xôm h Nhân

d Trao đổi chất i Thể nhiễm sắc

Tế bào là đơn vị …(1)… và đơn vị …(2)… của cơ thể Tế bào được bao bọc bằng …(3)… có chức thực hiện …(4)… giữa tế bào với môi trường trong cơ thể Trong màng là …(5)… có các bào quan như …(6)…, bộ máy gôngi …(7)…, ti thể …………, ở đó diễn ra mọi …(8)… của tế bào, …(9)… điều khiển mọi hoạt động sống của tế bào, trong nhân có tế bào…(10…

(Đáp án: 1e, 2g, 3k, 4d, 5l, 6a, 7c, 8b, 9h, 10i)

- Trình bày thành phần hóa học của tế bào?

Trang 16

(Cần nêu được thành phần các chất hữu cơ: P, G, L, a, Nu và cá chất vơ cơ…)

a Mở bài :

Trong cơ thể có rất nhiều tế bào, tuy nhiên xét về chức năng người ta có thể xếp thành những nhóm tế bào có nhiệm vụ giống nhau, các nhóm đó gọi chung là mô Vậy mô là gì ? Trong cơ thể người có những loại mô nào…

3’ Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm mô

- Yêu cầu học sinh nghiên

cứu 

+ Hãy kể tên những tế bào

có hình dạng khác nhau mà

em biết?

+ Thử giải thích vì sao tế bào

có hình dạng khác nhau ?

- HS đọc  ở SGK trả lời các câu hỏi trong ∇

- HS dựa vào mục “Em có biết” tr 13 nêu hình dạng 1 số loại tế bào

+ H cầu (TB trứng) + H đĩa (hồng cầu) + H sao (TB Tkinh) + H que, H sợi…

- GV bổ sung, giải thích

thêm

- Hỏi: Mô là gì ?

- Cần nêu được: chính chức năng khác nhau  hình dạng khác nhau

- Cần lưu ý HS ở một số loại

mô còn có các yếu tố không

có cấu trúc tế bào (phi bào)

- HS dựa vào  → nêu khái niệm mô

- Mô là tập hợp các tế bào chuyên hóa, có cấu trúc giống nhau, cùng thực hiện 1 chức năng nhất định

30’ Hoạt động 2: Tìm hiểu các loại mô

- GV giới thiệu 4 loại mô

chính trong cơ thể

Cơ thể người có 4 loại mô chính

- GV treo hình vẽ 4.1 mô

biểu bì

- Yêu cầu HS quan sát, có

nhận xét gì về sự sắp xếp

các tế bào ở mô biểu bì ?

- Quan sát hình vẽ Nhận biết sự sắp xếp các tế bào ở mô biểu bì: xếp xít nhau

1 Mô biểu bì

- Dựa vào  ở SGK hãy xác

định vị trí và chức năng của

mô biểu bì?

- HS xác định được:

+ Vị trí + Chức năng

- Đặc điểm cấu tạo: Gồ có tế bào xếp xít nhau

hấp thụ và tiết

Trang 17

- Treo hình vẽ các loại mô

liên kết

- Yêu cầu HS kể tên các loại

mô liên kết

- Dựa vào hình vẽ xác định 4 loại mô liên kết

2 Mô liên kết

Gồm: mô sợi, mô sụn, mô xương và mô mỡ

- Hỏi: Mô liên kết có cấu tạo

như thế nào ? Chức năng gì ?

- GV cần bổ sung cho HS

chất nền là những chất

- Chức năng nâng đỡ, liên kết các cơ quan

- Yêu cầu HS trả lời câu hỏi

trong ∇:

- Máu (gồm huyết tương vá

các tế bào máu) thuộc loại

gì?

Vì sao máu được xếp vào

loại mô đó

- Nếu HS không giải thích

→ máu là mô liên kết

- Treo tranh H4.3: Mô cơ

- Yêu cầu HS quan sát cho

biết

+ Hình dạng, cấu tạo TB cơ

vân và TB cơ tim giống và

khác nhau ở những điểm nào

?

+ Tế bào cơ trơn có hình dạng

và cấu trúc như thế nào?

- Cho HS hoạt động nhóm

- HS quan sát hình vẽ → xác định 3 loại mô cơ

- Các nhóm thảo luận cần nêu được giữa TB cơ vân và

TB cơ tim

+ Giống có nhiều nhân và vân ngang

+ Khác: Vị trí của nhân

- Xác nhóm nêu kết quả

- Nhận xét - bổ sung

- HS dựa vào  để trả lời - Chức năng co dãn,

tạo nên sự vận động

- Treo tranh H4.4 SGK

- Cho HS đọc 

→ Mô tả đặc điểm của Nơron

- Gọi HS kên xác định trên

hình vẽ

+ Thân nơron + Tua ngắn

- Nghiên cứu  → xác định:

đặc điểm cấu tạo và chắc năng của mô thần kinh

4 Mô thần kinh

- Gồm các tế bào thần kinh (nơron) và các tế bào thần kinh đệm + Nơron :

+ Thân

+ Tua ngắn

Trang 18

+ Tua dài

- Bổ sung và kết luận

+ Tua dài

- Chức năng: Tiếp nhận kích thích, xử lý thông tin và điều khiển sự hoạt động của các cơ quan để tra lời các kích thích của môi trường

a Củng cố

- Học sinh đọc bảng tóm tắt ở SGK

- Dùng bài tập 3 - Trang 17 SGK (kẽ sẵn vào bảng phụ) để củng cố, so sánh các loại mô

Co, dãn, tạo nên sự vận động

- Tiếp nhận K.thích - Dẫn truền xung TK - Xử lý thông tin - Đ/ lùa hoạt động các cơ quan

- Học bài trả lời các câu hỏi trang 17 SGK

- Lưu ý HS :

+ Ở câu 1 : vị trí mô liên kết, dưới lớp da, gân, dây chằng, sụn, xương

+ Ở câu 2 : cần bổ sung thêm :

Phân bố : Cơ vân gắn với xương  hệ cơ xương

Cơ trơn tạo nên thành nội quan

Cơ tim  thành tim + Ở câu 4: Chân giò lợn gồm: mô biểu bì (da), mô liên kết (mô sụn, mô xương, mô mỡ, mô sợi, mô máu), mô cơ vân và mô thần kinh

- Chuẩn bị bài sau : Thực hành

+ HS chuẩn bị : Ếch, thịt lợn nạc…

………

Trang 19

Ngày soạn : 06/09/09

Tuần :3 Tiết :5 Thực hành

QUAN SÁT TẾ BÀO VÀ MÔ

I Mục tiêu :

1 Kiến thức :

- Chuẩn bị được tiêu bản tạm thời tế bào mô cơ vân

- Quan sát và vẽ các tế bào trong các tiêu bản đã làm sẵn: tế bào niêm mạc miệng (mô biểu bì), mô sụn, mô xương, mô cơ vân, mô cơ trơn Phân biệt các bộ phận chính của tế bào gồm màn sinh chất, chất tế bào và nhân

- Phân biệt được những điểm khác nhau của mô biểu bì, mô cơ, mô liên kết

2 Kĩ năng :

- Làm tiêu bản

- Quan sát, vẽ hình, so sánh

3 Thái độ :

- Có ý thức cẩn thận, tỉ mỉ, tìm tòi…

II Chuẩn bị

- Giáo viên: + Kính hiển vi + lam kính, lamen

+ Bộ đồ mổ + Vật mẫu : Ếch, thịt lợn nạc+ Dung dịch NaCl 0,65%, axít axêtic 1%

+ Bộ tiêu bản làm sẵn+ Bảng phụ

- Học sinh : + Nghiên cứu mục tiêu của bài thực hành

+ Vật mẫu

- Nắm sĩ số HS, phân nhóm thực hành

- Kiểm tra sự chuẩn bị của các nhóm

- Mô là gì ?

- Nêu chức năng của các loại mô chính ?

(Đáp án : xem tiết 4)

Trang 20

3’ Hoạt động 1: Nêu yêu cầu của bài thực hành

- Yêu cầu HS đọc phần I ở

SGK

- Nhấn mạnh yêu cầu quan sát

và so sánh các loại mô

- HS xác định các mục tiêu của bài thực hành

- Hướng dẫn HS cách làm tiêu

bản mô cơ vân

- Các nhóm tiến hành đọc và nghiên cứu cách làm tiêu bản mô cơ vân (như hướng dẫn ở SGK)

- Lưu ý HS các thao tác thực

hành

- Theo dõi các nhóm sửa chữa

- HS tiến hành làm tiêu bản

- Các nhóm hoàn thành tiêu bản

- Yêu cầu các nhóm quan sát

tiêu bản dưới kính hiển vi

- Hướng dẫn HS quan sát ở độ

phóng đại nhỏ trước sau đó

mới chuyển vật kính để quan

sát ở độ phóng đại lớn

- Các nhóm lần lượt quan sát các tiêu bản

+ Nhóm 1: quan sát tiêu bản mô cơ vân

+ Nhóm 2: quan sát mô biểu bì (làm sẵn)

+ Nhóm 3: mô sụn, mô xương

+ Nhóm 4: mô cơ trơn (đã làm sẵn)

- Yêu cầy HS đối chiếu tiêu

bản với các hình ở SGK

- Các nhóm vẽ hình đã quan sát được, chú thích các bộ phận

10’ Hoạt động 4: Học sinh làm báo cáo thu hoạch

- Nêu yêu cầu của bản thu

hoạch - Các nhóm viết thu hoạch theo nội dung:

+ Tóm tắt những phương pháp làm tiêu bản mô cơ vân

+ Vẽ hình và chú thích các loại mô quan sát được

- Nếu không đủ thời gian thì

GV chỉ yêu cầu HS vẽ hình và

chú thích

- Nộp bài thu hoạch

4 Củng cố, đánh giá giờ thực hành

- Nêu đặc điểm khác biệt về cấu tạo của 3 loại mô: mô biểu bì, mô liên kết, mô cơ

- Nhận xét tinh thần làm việc, ý thức, kết quả của các nhóm

- Cho HS thu dọn

Trang 21

- Hướng dẫn về nhà :

Xem nội dung bài 6 - trang 20 - SGK

Trang 22

Tuần 3: Tiết 6: PHẢN XẠ

I Mục tiêu :

1 Kiến thức :

- Trình bày được chức năng cơ bản của Nơron

- Trình bày được 5 thành phần của một cung phản xạ và đường dẫn truyền xung thần kinh trong 1 cung phản xạ

2 Kĩ năng :

- Quan sat - mô tả, liên kết thực tế

3 Thái độ :

II Chuẩn bị

- Giáo viên : + Các hình vẽ 6.1 và 6.2 SGK

+ Bảng phụ ghi sẵn sơ đồ vòng phản xạ

- Học sinh : + Nghiên cứu nội dung SGK

+ Tìm một số ví dụ về phản xạ

- Nắm sĩ số HS

- Kiểm tra sự chuẩn bị của HS

a Mở bài :

Đặt vấn đề : tạo sao khi tay chạn phải vật nóng, tay ta rụt ngay lại Hiện tượng sụt tay khi chạm vào vật nóng được gọi là gì ? Cơ chế diễn ra như thế nào ?

15’ Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo và chức năng của Nơron

- Yêu cầu HS trả lời câu hỏi ở

1 - HS trả lời câu hỏi : - Cần nêu được:

- Treo tranh 6.1 SGK

- Gọi 1 HS lên xác định các bộ

phận của Nơron

+ 1 Nơron gồm: Thân, tua ngắn, tua dài

+ Xác định trên hình vẽ

- Yêu cầu HS đọc  ở SGK,

trả lời các câu hỏi:

+ Chức năng cơ bản của Nơron

Trang 23

+ Có những loại Nơron nào?

Hãy phân biệt các loại Nơron

đó ?

- GV dùng sơ đồ để nói thêm:

kích thước  thân và sợi

nhánh  xuất hiện xung

tb/kinh  sợi trục  Xi

nap Nơron khác hoặc cơ

quan trả lời

Dẫn truyền

+ 3 loại:

Nơron hướng tâm Nơron trung gian Nơron li tâm

- Các nhóm cử đại diện trả lời

- Bổng sung, kết luận về chức năng của Nơron

Ghi bảng

- Yêu cầu HS trả lời:

Em có nhận xét gì về hướng

dẫn truyền xung thần kinh ở

Nơron hướng tâm và Nơron li

- Bổ sung nêu cần + Nơron li tâm dẫn xung TK từ

TW tới cơ quan trả lời

22’ Hoạt động 2: Tìm hiểu phản xạ, cung phản xạ, vòng phản xạ

- Cho HS đọc 

- Nhấn mạnh: Mọi hoạt động

của cơ thể đều là phản xạ

- Hỏi: Phản xạ là gì ?

- Lưu ý HS: phản xạ không

phải trả lời các kích thíchcủa

môi trường ngoài mà còn đáo

ứng các kích thích của môi

- Gv cho ví dụ: tăng nhịp hô

hấp khi lao động, da tái lại khi

trời lạnh

- Hỏi: Nêu sự khác biệt giữa

phản xạ của động vật với hiện

tượng cảm ứng của thực vật

(chạm tay vào cây trinh nữ thì

lá cụp lại)

- Nếu HS không phân biệt

được, GV hướng dẫn bổ sung

- HS phân biệt phản xạ với cảm ứng thực vật Cần nêu được điểm khác cơ bản:

+ Phản xạ là phản ứng có sự tham gia của hệ thần kinh

+ Cảm ứng thực vật (như ở cây trinh nữ) là sự thay đổi về tương nước ở các tế bào gốc lá, không phải do thần kinh điều khiển

- Treo hình: Cung phản xạ -

Giới thiệu và hướng dẫn HS

quan sát xác định:

+ các loại Nơron tạo nên 1

- HS dựa vào hình vẽ xác định

+ 3 Noron tạo nên 1 cung phản xạ

Hướng tâm

2 Cung phản xạ.

Trang 24

cung phản xạ ?

+ Các thành phần của 1 cung

phản xạ ?

- Gọi HS lên chỉ trên hình vẽ

Trung gian Li tâm + Các thành phần của 1 cung phản xạ gồm:

Cơ quan thụ cảm 3 Nơron

Cơ quan cảm ứng (trả lời)

- Cung phải xạ là gì ?

- Trong cung phản xạ có mấy

thành phần tham gia ? (5 thành

- Yêu cầu HS nêu ví dụ về

phản xạ và phân tích đường

dẫn truyền xung TK trong

phản xạ đó ?

- GV ghi tóm tắt đường dẫn

truyền xung TK

- HS nêu ví dụ

- Các HS khác theo dõi, bổ sung

3 Vòng phản xạ

- Yêu cầu HS đọc  - HS thu nhận 

- Treo sơ đồ vòng phản xạ

Đặt vấn đề: Bằng cách nào

trung ương TK có thể biết

được phản ứng của cơ thể đã

được đáp ứng kích thích hay

chưa ?

Nếu chưa đáp ứng được thì sao

?

- Quan sát sơ đồ vòng phản xạ

- Các nhóm tiến hành thảo luận để giải quyết vấn đề Cần nêu được:

+ Luồng thông tin ngược từ cơ quan thụ cảm, cơ quan phản ứng về trung ương

+ Nếu chưa đáp ứng thì trung ương tiếp tục phát lệnh để điều chỉnh

- Yêu cầu các nhóm nêu kết

quả

- Hướng dẫn HS cho ví dụ: khi

ngứa, tay gãi…

gãi đúng chỗ

-Nhận xét

Trang 25

- Cho HS rút ra kết luận về

vòng phản xạ ?

- Lưu ý HS trong trường hợp

chỉ phản ứng 1 lần đã đáp ứng

được yêu cầu trả lời kích thích

vẫn có thông tin ngược về

trung ương TK

- HS nêu kết luận về vòng phản xạ

- Cho ví dụ cho trường hợp lưu

ý này  Dù là phản xạ đơn giản nhất thì xung TK vẫn được truyền trong vòng phản xạ

- Trong phản xạ luôn có luồng thông tin ngược báo về TWTK để TW điều chỉnh phản ứng cho thích hợp Luồng TK bao gồm cung phản xạ và đường phản hồi tạo nên 1 vòng phản xạ

a Củng cố :

Yêu cầu HS trả lời câu hỏi

- Phản xạ là gì ? Cho ví dụ

- Phân biệt cung phản xạ và vòng phản xạ

- Bài tập củng cố

Điều nào dưới đây là không đúng :

Một cung phản xạ gồm 5 yếu tố là :

 a Nơron hướng tâm

 b Nơron li tâm

 c Nơron trung gian

 d Cơ quan thụ cảm

 e Kích thích của môi trường

 g Cơ quan phản ứng

Đáp án : e

- Học bài, trả lời các câu hỏi SGK

- Vẽ hình 6.2 SGK

- Đọc mục “Em có biết” trang 23 - SGK

- Chuẩn bị bài sau :

+ Đọc trước bài 7

+ Tìm hiểu : Chức năng của bộ xương

Các loại khớp xương

………

Trang 26

Tuần 4: Chương II : VẬN ĐỘNG

Tiết :7 BỘ XƯƠNG

- Quan sát - phân tích - so sánh

3 Thái độ :

Có ý thức giữ gìn, vệ sinh bộ xương

II Chuẩn bị

- Giáo viên : + Mô hình xương người

+ Các hình vẽ ở SGK

- Học sinh : Chuẩn bị nội dung bài học

III Tiến trình tiết dạy

- Nắm sĩ số HS

- Phản xạ là gì ? Cho ví dụ một phản xạ và phân tích đường đi của xung thần kinh trong phản xạ đó

a Giới thiệu:

Chương : Vận động

- Giới thiệu bài : Bộ xương

20’ Hoạt động 1: Tìm hiểu các phần chính của bộ xương

- Giới thiệu các tranh vẽ hình

7.1

- Giới thiệu mô hình

- Quan sát tranh

- HS quan sát liên hệ thực tế nêu vai trò của bộ xương

Trang 27

- Hỏi: Bộ xương có vai trò gì? + Tạo khung  hình dáng

+ Chỗ bám của cơ  Vận động

+ Bảo vệ các nội quan

- Chức năng:

+ Nâng đỡ + Bảo vệ cơ thể + Nơi bám của các cơ

- Bộ xương gồm mấy phần ?

Nêu đặc điểm của mỗi phần?

- Yêu cầu các nhóm thảo luận

- Các nhóm thảo luận, trả lời câu hỏi:

- Yêu cầu nêu được 3 phần chính

- Đại diện nhóm trả lời và xác định các phần xương này trên tranh vẽ và mô hình

- 3 phần:

Xương đầu

Xương thân Xương chi: xương tay và xương chân

- Cho HS tìm những điểm giống

nhau và khác nhau giữa xương

chân và xương tay ?

Sự khác nhau này có ý nghĩa gì ?

- HS cần nêu được

+ Giống : Có các phàn tương ứng với nhau

+ Khác về kích thước, sự sắp xếp, đặc điểm về hình thái, …

- Yêu cầu HS đọc  thảo luận

để nêu những đặc điểm của bộ

xương thích nghi với tư thế đứng

thẳng và hoạt động lao động ở

+ Xương hộp sọ phát triển

+ Lồng ngực mở rộng 2 bên

+ Cột sống con 4 chỗ

- Các nhóm trả lời, bổ sung

- Đặc điểm : + Xương sọ phát triển, xương mặt nhỏ

+ Cột sống cong 4 chỗ + Xương tay và xương chân có các phần tương ứng nhau nhưng phân hóa khác nhau …

5’ Hoạt động 2: Phân biệt các loại xương

- Yêu cầu HS đọc  SGK

Trả lời các câu hỏi sau:

+ Dựa vào đểu để phân biệt

các loại xương ?

- Nghiên cứu + tranh vẽ

- Nêu được đặc điểm của 3 loại xương

+ Hãy nêu đặc điểm các loại

xương: Xương dài, xương ngắn

và xương dẹt ?

- Xương dài: hình ống,

ở giữa rỗng chứa tủy

- Xương ngắn: ngắn, nhỏ

+ Xác định các loại xương đó - Chỉ trên tranh vẽ và mô hình - Xương dẹt: hình bản

Trang 28

10’ Hoạt động 3: Tìm hiểu về các khớp xương

Nêu câu hỏi:

- Thế nào gọi là một khớp

Có 3 loại khớp

- Treo tranh: Các loại khớo

giới thiệu, hướng dẫn HS quan

sát và trả lời các câu hỏi:

- Các nhóm tiến hành quan sát và thảo luận  thống nhất ý kiến trả lời

+ Dựa vào cấu tạo khớp đầu

gối hãy mô tả một khớp động

+ Khả năng cử động của khớo

động và khớp bán động khác

nhau như thế nào ? Vì sao có

sự khác nhau đó?

- Cử đại diện:

+ Mô tả 1 khớp động + Ở khớp bán động: giữa 2 đầu xương là đĩa sụn  hạn chế cửa động

- Khớp động là khớp cử động dễ dàng nhờ 2 đầu xương có sụn đầu khớp nằm trong 1 bao chứa dịch khớp (bao hoạt dịch)

- Khớp bán động là những khớp mà cửa động của khớp còn hạn chế

+ Nêu đặc điểm của khớp bất

động ? + Khớp bất động: các xương gắn chặt bằng khớp răng cưa - Khớp bất động là khớp không cử động

được

- Yêu cầu HS cho 1 số ví dụ cụ

thể về các loại khớp

- HS cho ví dụ và xác định các khớp trên cơ thể của bản thân

- Trong bộ xương người loại

khớp nào chiếm nhiều hơn ?

Điều đó có ý nghĩa gì trong

hoạt động sống của con

- Chức năng của bộ xương là gì ?

- Xác định trên hình vẽ, mô hình các phần của bộ xươngg

- Phân biệt các loại khớp xương

- Học bài, trả lời các câu hỏi trang 27 SGK

- Xem mục “Em có biết”

- Chuẩn bị bài sau : Mỗi nhóm chuẩn bị 1 – 2 mẫu xương đùi ếch

Trang 29

IV Ruùt kinh nghieäm, boå sung :

………

Trang 30

- Quan sát tranh, thí nghiệm  tìm ra kiến thức

- Tiến hành thí nghiệm đơn giản

3 Thái độ :

Giáo dục ý thức bảo vệ xương, liên hệ thức ăn của lứa tuổi học sinh

II Chuẩn bị

- Giáo viên : + Các tranh vẽ ở SGK

+ Vật mẫu: Xương đùi ếch, xương đùi ếch đã ngâm d2 HCl 10%

- Học sinh : Vật mẫu xương đùi ếch đã đốt

- Nắm sĩ số HS

- Tình hình chuẩn bị của HS

- Bộ xương người gồm mấy phần? Cho biết các xương ở mỗi phần ?

(3 phần : + Đầu : Xương xọ và xương mặt

+ Chi : Xương tay và xương chân+ Thân : Cột sống và lòng ngực

- Phân biệt các loại khớp xương ? Cho ví dụ từng loại khớp ?

(Học sinh phân biệt Cho ví dụ :

+ Khớp động : khớp đầu gối+ Khớp bán động : khớp giữa các đốt sống+ Khớp bất động : khớp ở hộp xọ

a Mở bài : (1’)

Học sinh đọc mục “Em có biết” trang 31 - SGK Thông tin đó cho biết xương có sức chịu đựng rất lớn Vậy vì sao xương có được khả năng đó ?  bài mới

Trang 31

12’ Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo và chức năng của xương

- Treo tranh cấu tạo xương dài

và đầu xương dài

- Giới thiệu và hướng dẫn HS

quan sát, kết hợp với mẫu vật

- Thảo luận nhóm, tìm hiểu

+ Xương dài có cấu tạo như thế

- Thu nhận thông tin ở SGK

- Tiến hành thảo luận, yêu cầu nêu được:

- Hai đầu xương có:

+ Sụn bao bọc

+ Mô xương xốp

- Thân xương có:

+ Màng xương + Mô xương cứng + Khoang xương

- Phần chức năng, HS dựa vào B8.1 tr29 nêu

1 Cấu tạo và chức năng của xương dài

- Cho các nhóm nêu báo cáo

- Yêu cầu HS trả lời : Cấu

tạo hình ống, nan xương ở đầu

xương xếp vòng cung có ý

nghĩa gì đối với chức năng nâng

đỡ của xương

- Các nhóm lần lượt báo cáo, bổ sung

- HS cần nêu được

+ Hình ống  xương nhẹ và vững chắc

+ Nan xương xếp vòng cung  phân tán lực và tăng khả năng chịu lực

(Nội dung: Bảng 8.1 trang 29 SGK)

- GV bổ sung thêm: vận dụng

kiểu cấu tạo này vào kỹ thuật

xây dựng đảm bảo độ bền vững

mà đảm bảo được vật liệu (làm

cột trụ cầu, vòn cưa, …)

- HS thu nhận thông tin

- Gọi HS đọc  ở SGK quan

sát H8.3

 Tìm hiểu cấu trúc của

xương ngắn và xương dẹt

- HS thu nhận thông tin quan sát tranh

- Trả lời câu hỏi - Bổ sung, kết luận

2 Cấu tạo của xương ngắn và xương dẹt

- Ngoài là mô xương cứng

- Trong là mô xương xốp chứa tủy đỏ

8’ Hoạt động 2: Tìm hiểu sự to ra và dài ra của xương

- Gọi HS đọc  ở SGK tìm

hiểu, xương ta ra là nhờ đâu ?

- Liên hệ thực tế: khi bị gãy

xương, nếu được cố định, màng

xương sẽ phân chia tạo TB mới

liên kết với nhau  hình thành

lớo màng xương mới nối 2 phần

- HS tiếp nhận thông tin để trả lời câu hỏi - Xương to ra nhờ sự

phân chia của các tế bào màng xương

Trang 32

xương gãy …

- Giới thiệu H8.5-SGK

* Lưu ý: B và C ở phía trong

của sụn tăng trưởng

A và D ở phía ngoài sụn tăng

trưởng

- Yêu cầu HS nhận xét và cho

biết vai trò của sụn tăng

trưởng ?

- HS quan sát H8.5 SGK Nhận xét:

+ Khoảng cách giữa B và C

+ Khoảng cách giữa A và B

+ Khoảng cách giữa C và D

 Kết luận về sự dài ra của xương

- Từ đó rút ra kết luận xương

dài ra do đâu ? - HS nêu kết luận. - Xương dài ra do sự phân chia của các tế

bào lớp sụn tăng trưởng

12’ Hoạt động 3: Thành phần hóa học và tính chất của xương

- Yêu cầu HS trình bày thí

nghiệm 1

- GV đưa vật mẫu xương đùi

ếch sau khi ngâm d2 HCl 10%

- Nêu thí nghiệm: Ngâm xương vào d2 HCl 10%  Nhận xét xương sau khi ngâm

- Yêu cầu HS nhận xét xem

xương cứng hay mềm ? (so với

trước)

- HS nghiên cứu vật mẫu so sánh, nhận xét

- Đặt câu hỏi để HS suy nghĩ:

Tạo sao sau khi ngâm xương lại

mềm, dẻo? Bọt khí nổi lên khi

ngâm xương đó là khí gì ?

- Từ thí nghiệm  rút ra trong

xương có thành phần gì ?

Sau khi ngâm:

- Xương mất phần rắn bị hòa vào HCl (CaCO3) - Bọt khí CO2

Trong xương có:

- Chất khoáng  xương cứng, rắn chắc

- Cho HS nêu kết quả thí

nghiệm 2

- Phần nào của xương cháy có

mùi khét ?

- Tạo sao sau khi đốt, xương lại

giòn và dễ vỡ ?

- GV: Tỉ lệ chất khoáng và

chất hữu cơ trong xương thay

đổi theo tuổi

Người lớn : 2/3 chất khoáng,

1/3 chất hữu cơ Trẻ em chất

hữu cơ hơn 1/3  Giáo dục cho

HS có ý thức bảo vệ xương phát

triển bình thường, có chế độ

thức ăn hợp lý…

- HS nêu kết quả thí nghiệm 2 (tiến thành ở nhà)

- Từ kết quả thí nghiệm  thành phần chất hữu cơ có trong xương

- Chất hữu cơ (cốt giao)

 xương mềm, dẻo Sự kết hợp 2 thành phần trên giúp xương vừa rắn chắc, vừa đàn hồi

Trang 33

a Củng cố: (4’)

- Yêu cầu học sinh làm bài tập 1 - trang 31 SGK

(Đáp án : 1b - 2g - 3d - 4e - 5a)

- Trả lời câu hỏi 2 ở SGK

b Hướng dẫn về nhà: (2’)

- Học bài cũ

- Thực hiện việc giữ bộ xương, chú ý tư thế ngồi học

- Chuẩn bị bài học sau :

+ Xem bài 9

+ Ôn lại bài “Phản xạ”

………

Trang 34

- Trình bày được đặc điểm cấu tạo của tế bào cơ và bắp cơ

- Giải thích được tính chất cơ bản của cơ là sự co cơ và nêu được ý nghĩa của sự co cơ

2 Kĩ năng :

- Quan sát tranh, nhận biết kiến thức

- Liên hệ thực tế

3 Giáo dục

- Học sinh ý thức bảo vệ giữ gìn hệ xương

II Chuẩn bị

- Giáo viên : + Các hình vẽ ở SGK

+ Mô hình hệ cơ người + Búa y tế (nếu có)

- Học sinh : Chuẩn bị nội dung bài học

- Nắm sĩ số HS

- Trình bày đặc điểm cấu tạo và chức năng của xương dài ?

(Học sinh trình bày như bảng 8.1 SGK)

- Thành phần hóa học của xương có ý nghĩa gì đối với chức năng của xương ?(Sự kết hợp giữa 2 thành phần chất khoáng và chất hữu cơ giúp xương vừa rắn chắc vừa có tính đàn hồi)

a Mở bài :

GV dùng mô hình hệ cơ người  giới thiệu các nhóm cơ chính Vì sao cơ được gọi là cơ xương ? Vì sao cơ còn được gọi là cơ vân ?

Trang 35

15’ Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo của bắp cơ và tế bào cơ.

- Yêu cầu HS đọc  SGK -

Giới thiệu H9.1 SGK thảo

luận nhóm, trả lời câu hỏi:

- Gọi các nhóm váo cáo kết

quả - Đại diện các nhóm nêu kết quả.

- Bắp cơ gồm nhiều bó cơ, mối bó cơ gồm nhiều sợi cơ (TB cơ)

- Tế bào cơ gồm nhiều tơ cơ Có 2 loại

tơ cơ: tơ cơ dày và tơ

cơ mảnh xếp xen kẽ nhau

- GV bổ sung và kết luận

về cấu tạo bắp cơ và tế bào

cơ

- Lưu ý HS: do sự sắp xếp

các tơ cơ mảnh và tơ cơ dày

→ tạo nên các đĩa sáng và

tối

+ Đĩa sáng là nơi phân bố

của tơ cơ mảnh

+ Đĩa tối là nơi phân bố của

tơ cơ dày → Cơ vân

- Các nhóm khác nhận xét, bổ sung

- Lưu ý đến : + Sự sắp xếp của tơ cơ dày và tơ cơ mảnh

+ Đơn vị cấu trúc của tế bào cơ

15’ Hoạt động 2: Tìm hiểu tính chất của cơ

- Yêu cầu HS nghiên cứu thí

nghiệm về sự co cơ (H9.2

SGK)

- Quan sát H9.2 Nghiên cứu thí nghiệm, trả lời câu hỏi

Yêu cầu nêu được:

- Trả lời câu hỏi:

+ Khi nào thì cơ co ?

+ Cơ chế của sự co cơ là gì ?

- GV có thể giới thiệu thêm

về :

+ Khi kích thích vào dây thần kinh đi tới cơ cẳng chân ếch → cơ co

+ Cơ chế của sự co cơ (SGK)

- Tính chất cơ bản của cơ là sự co cơ

- Khi cơ co, tơ cơ mảnh xuyên sâu vào vùng phân bố của tơ

cơ dày làm cho tế bào

cơ ngắn lại

+ Co cơ đơn độc

+ Co cơ trường

→ (như SHD)

- Yêu cầu HS thực hiện: - HS tiến hành thí nghiệm

Trang 36

ngồi trên ghế để thõng

chân xuống, lấy búa y tế gõ

nhẹ vào gân xương bánh

chè → có hiện tượng gì xảy

ra

phải xạ đầu gối → Nhận xét kết quả (chân đá về phía trước)

- Hãy mô tả cơ chế của

phản xạ đầu gối và dựa vào

đó hãy giải thích cơ chế

phản xạ của sự co cơ ?

- Dựa vào H 9.3 SGK → trình bày cơ chế của phản xạ đầu gối

- Yêu cầu HS: Gập cẳng

tay vào sát với cánh tay em

thấy bắp cơ ở ph1ia trước

cánh tay thay đổi như thế

nào ? Vì sao có sự thay đổi

đó ?

- HS thực hiện động tác gập cẳng tay → nhận xét - Cơ co chịu ảnh hưởng của hệ thần

kinh

- GV có thể giải thích thêm

+ Tại sao người bị liệt cơ

không co được ?

+ Khu chuột rút ở thân thì

bắp cơ cứng lại, đó có phải

là co cơ không ?

- HS tìm hiểu thêm

5’ Hoạt động 3: Tìm hiểu ý nghĩa của hoạt động co cơ

Yêu cầu HS quan sát H9.4

- Hãy cho biết sự co cơ có

tác dụng gì ?

- Quan sát hình vẽ - Trả lời câu hỏi - Cơ co → xương cử động → có thể vận

động

- Thử phân tích sự phối hợp

hoạt động co, dãn giữa cơ

hai đầu (cơ gấp) và xơ hai

đầu (cơ duỗi) ở cánh tay ?

- GV bổ sung:

Sự sắp xếp các cơ trên cơ

thể thường tạo thành từng

cặp đối kháng Cơ này kéo

xương về một phía thì cơ

kia kéo về phía ngược lại

(cơ này co thì cơ đối kháng

dãn và ngược lại)

- Cho thêm một số ví dụ khác về sự phối hợp hoạg động của các nhóm cơ

a Củng cố :

- Trình bày đặc điểm cấu tạo của tế bào cơ phù hợp với chức năng co cơ

Trang 37

(Tế bào gồm nhiều đơn vị cấu trúc nối liên nhau nên tế bào cơ dài.

- Mỗi đơn vị cấu trúc có các tơ cơ dày và tơ cơ mảnh bố trí xem kẽn để khi tơ

cơ mảnh xuyên vào vùng phân bố của tơ cơ dày sẽ làm cơ ngắn lại tạo nên sự co cơ?)

- Giải thích cơ chế phản xạ của sự co cơ ?

b Hướng dẫn về nhà:

- Học bài, vẽ hình sơ đồ phản xạ đầu gói

- Hướng dẫn câu hỏi 2 và 3* trang 33 - SGK

Câu 2: Khi đứng cả cơ gấp và cơ diễn cẳng chân cùng co, nhưng không co tối đá  tạo ra thế cân bằng giữ cho hệ thống xương chân thẳng

Câu 3*:

- Không khi nào cả cơ gấp và cơ duỗi của một bộ phận cơ thể cùng co tối đa

- Cơ gấp cà cơ duỗi của một bộ phận cơ thể cùng duỗi tối đa khi các cơ này mất khả năng tịếp nhận kích thích (người bị liệt)

- Chuẩn bị bài sau :

+ Xem bà1 10+ Ghi sẵn 2 bài tập tr 34 - SGK vào vở bài tập

Trang 38

- Vận dụng lý thuyết vào thực tế

3 Thái độ :

Giáo dục học sinh ý thức giữ gìn - bảo vệ - rèn luyện cơ

II Chuẩn bị

- Giáo viên : + Các tranh vẽ ở SGK

+ Bảng phụ ghi sẵn bài tập

- Học sinh : Xem trước nội dung bài học

III Tiến trình tiết dạy :

1 Ổn định tổ chức : (1’)

- Nắm sĩ số HS

- Đặc điểm cấu tạo nào của cơ phù hợp với chức năng co cơ

(Đáp án : Xem phần củng cố ở tiết 9)

- Giải thích cơ chế phản xạ của sự co cơ ?

a Mở bài : (1’)

- Cho học sinh nêu ý nghĩa của hoạt động co cơ ?

- Hoạt động co cơ mang lại hiệu quả gì và làm gì để tăng hiệu quả hoạt động

co cơ  bài mới

Trang 39

13’ Hoạt động 1: Tìm hiểu công của cơ

- Giáo viên dùng bảng phụ

có ghi sẵn 1-SGK

- Yêu cầu HS chọn từ thích

hợp để điền vào chỗ trống

thích hợp

- Từ bài tập trên em có nhận

xét gì về sự liên quan giữa

cơ-lực và cơ co ?

- HS làm bài tập điền từ

- Nêu kết quả

- Các HS khác nhận xét

- Các từ cần điền theo thứ tự là : + Co

+ Lực đẩy + Lực kéo

- Gọi 1 HS đọc  SGK, trả

lời câu hỏi:

- Nghiên cứu  trả lời

- Cơ co tạo ra một lực làm+ Khi nào thì cơ sinh ra

công ?

+ Công của cơ được sử dụng

để làm gì ?

+ Làm thế nào để tính được

công của cơ ?

vật di chuyển  công

- Công của cơ  lao động,

- GV cho ví dụ: kéo 1 gàu

nước nặng 5kg từ đáy lên

thành giếng 10m Tính

công ?

- HS vận dụng tính khối lượng vật bằng 1kg thì trọng lực F là 10N A = 10m 50N

= 500J

- Hỏi: Cơ co phụ thuộc vào

những yếu tố nào ?

- Hãy cho ví dụ để minh

họa

- Khi lao động ở trường nếu:

- HS nêu được 3 yếu tố ảnh hưởng đến công của cơ

- Cho ví dụ

- Công của cơ phụ thuộc vào các yếu tố + Trạng thái thần kinh

+ Nhịp độ lao động + Làm việc gượng ép,

không thoải mái, tự giác

+ Làm việc quá nhanh

+ Làm việc với khối lượng

+ Khối lượng của vật

15’ Hoạt động 2: Tìm hiểu về sự mỏi cơ

- Treo tranh H10

- Giới thiệu các làm thí

nghiệm

- Theo dõi cách tiến hành thí nghiệm

Trang 40

- Khi khối lượng quả cân

thay đổi  biên độ co cơ

ngón tay như thế nào ?

- HS trả lời: sẽ thay đổi

- Yêu cầu các nhóm làm bài

tập: Tính công của cơ

(g/cm) và điền vào bảng 10

- Các nhóm tiến hành tính công

- Treo bảng phụ

- Lần lượt gọi các nhóm lên

điền kết quả

- Qua kết quả trên em hạy

cho biết với khối lượng như

thế nào thì công cơ sản ra

lớn nhất ?

- Các nhóm nêu kết quả → bổ sung, nhận xét

- Yêu cầu HS nêu được:

+ Khối lượng thích hợp → công sản ra lớn nhất

- Khi ngót tay trỏ kéo rồi

thả quả cân nhiều lần, có

nhận xét gì về biên độ co cơ

tro quá trình thí nghiệm kéo

dài ?

- Khi chạy một đoạn dài,

em có cảm giác gì ? Vì sao

như vậy ?

- Chân không nhất lên nổi,

cơ bị mỏi, …

- Hiện tượng biện độ co cơ

giảm dần khi làm việc quá

sức có thể đặt tên là gì ? →

Nguyên nhân vào dẫn đến

sự mỏi cơ ?

- GV bổ sung và kết luận

 Sự mỏi cơ - HS nghiên cứu  SGK để trả lời: - HS cần lưu ý rằng: năng lượng cung cấp cho cơ co là nhờ quá trình oxi hóa các chất dinh dưỡng do máu mang đến

1 Nguyên nhân của sự mỏi cơ:

- Làm việc quá sức và kéo dài dẫn tối sự mỏi cơ

- Nguyên nhân của sự mỏi cơ là do cơ thể không được cung cấp đủ O2 nên tích tụ alắctíc đầu độc cơ thể

Đặt câu hỏi:

- Khi bị mỏi cơ cần làm gì

để cơ hết mỏi ?

- Trao lao động cần có

những biện pháp gì để cơ

lâu mỏi và có năng suất lao

động cao ?

2 Biện pháp chống mỏi cơ:

- Hít thở sâu

- Xoa bóp cơ

- Lao động vừa sức

- Thường xuyên luyện tập T.D.T.T5’ Hoạt động 3: Thường xuyên luyện tập để rèn luyện cơ

Định dạng
Số trang	144
Dung lượng	1,19 MB

GA SINH 8 HKI

Thống kê chất lượng bài kiểm tr a: