IV- TIẾN TRèNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC : Hoạt động của giỏo viờn Hoạt động của học sinh Ghi bảng HĐ1: Khởi động, giới thiệu bài 1’ - GV:Muoỏn laứm baứi vaờn nghũ luaọn giaỷi thớc
Trang 1Ngày soạn: 14/ 3/ 11
Ngày giảng: / 3/ 11
Tiết 107, tuần 29 Cỏch làm bài văn lập luận giải thớch I- M ỤC TIấU CẦN ĐẠT :
1 Kiến thức :
Cỏc bước làm bài văn lập luận giải thớch
2 Kĩ năng :
Tỡm hiểu đề lập ý, lập dàn ý và viết cỏc phần, đoạn trong bài giải thớch
3 Thỏi độ:
Chuự yự vaứo phaàn tỡm yự vaứ laọp daứn baứi, có ý thức học bài
II- TÀI LIỆU, PHƯƠNG TIỆN :
1, Giỏo viờn : SGK, SGV, giỏo ỏn.
2, Học sinh : SGK, vở ghi, vở soạn.
III- KIỂM TRA BÀI CŨ ( 4’):
? Thế nào là giải thích trong văn nghị luận? Nêu phơng pháp giải thích trong văn nghị luận?
IV- TIẾN TRèNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :
Hoạt động của giỏo viờn Hoạt động của học sinh Ghi bảng
HĐ1: Khởi động, giới
thiệu bài ( 1’)
- GV:Muoỏn laứm baứi vaờn
nghũ luaọn giaỷi thớch ta caàn
phaỷi chuự yự ủeỏn nhửừng bieồu
hieọn cuỷa vaỏn ủeà, nhửng
chổ coự bieồu hieọn cuỷa vaỏn
ủeà khoõng thỡ chửa ủuỷ maứ
phaỷi bieỏt caựch laọp daứn baứi vaứ
caựch laứm baứi vaờn nghũ
luaọn giaỷi thớch ẹoự cuừng
chớnh laứ noọi dung baứi hoùc
hoõm nay
HĐ2 : Các b ớc làm bài
văn lập luận giẩi
thích( 26 )’)
? HS đọc đề bài:
* Đề bài: giải thích câu
tục ngữ "Đi một ngày
đàng học một sang khôn"
? Muốn làm đợc bài văn
nghị luận này bớc đầu tiên
- Nghe
- Đọc
- Trỡnh bày
Tiết 107, tuần 29 Cỏch làm bài văn lập luận giải thớch
1 Tỡm hiểu đề và tỡm ý:
Trang 2ta phải làm gì?
? ẹeà baứi neõu trong SGK
ủaởt ra yeõu caàu gỡ ?
? Ngửụứi laứm baứi coự caàn
giaỷi thớch taùi sao “ ẹi
moọt ngaứy ủaứng “ coự theồ
“hoùc moọt saứng khoõn “
khoõng ? Vỡ sao ?
? Laứm theỏ naứo ủeồ tỡm
hieồu ủửụùc yự nghúa chớnh
xaực vaứ ủaày ủuỷ cuỷa caõu
tuùc ngửừ ủoự ?
? Nội dung của cõu tục
ngữ?
? Tửứ đú em coự theồ ruựt ra
keỏt luaọn gỡ veà vieọc tỡm
ủeà vaứ tỡm yự cho baỡ vaờn
laọp luaọn giaỷi thớch ?
- GV: Sau khi tỡm hieồu
ủeà vaứ tỡm yự, chuựng ta seừ
tỡm hieồu laọp daứn yự
? Cho hoùc sinh ủoùc laọp
daứn yự SGK trang 84 :
? Baứi vaờn laọp luaọn giaỷi
thớch coự neõn goàm ba
phaàn chớnh gioỏng nhử baứi
laọp luaọn chửựng minh
khoõng ? Vỡ sao ?
? Phaàn mụỷ baứi trong baứi
vaờn laọp luaọn giaỷi thớch
caàn phaỷi ủaùt yeõu caàu gỡ ?
- Yeõu caàu : giaỷi thớch noọi dung caõu tuùc ngửừ
-Cần giải thích để hiểu rõ, hiểu sâu câu tục ngữ “ẹi moọt ngaứy ủaứng coự theồ hoùc moọt saứng khoõn “ vỡ ủieàu ủoự giuựp ta mụỷ mang taàm hieồu bieỏt
- Chuựng ta phaỷi tham khaỷo tửù ủieồn, hieồu ủửụùc nghúa ủen, nghúa boựng , lieõn heọ ca dao tuùc ngửừ ủeồ laứm roừ yự
- Nội dung: khuyên ta đi
đây đó để mở rộng tầm nhìn, sự hiểu biết
- HS toựm goùn laùi caực yự treõn
- Nghe
- Đọc
- Goàm ba phaàn chớnh
a) Mở bài:
+ Đề cao sự cần thiết và vai trò to lớn của việc đi vào cuộc sống để mở mang hiểu biết cuả con ngời
+ Trích câu tục ngữ
+ Định hớng giải thích b) Thân bài:
* Giải thích câu tục ngữ
2 Lập dàn bài:
a Mở bài:
Giới thiệu ý nghĩa của câu tục ngữ, là kinh nghiệm, là khát vọng
b Thân bài:
Trang 3? Phaàn thaõn baứi trong baứi
vaờn laọp luaọn giaỷi thớch
phaỷi laứm nhieọm vuù gỡ ?
ủeồ laứm cho yự nghúa cuỷa
caõu “ẹi moọt ngaứy ủaứng
hoùc moọt saứng khoõn” trụỷ
neõn deó hieồu ủoỏi vụựi
ngửụứi ủoùc, ngửụứi nghe thỡ
neõn saộp xeỏp nhửừng yự ủaừ
tỡm ủửụùc theo thửự tửù naứo
- Nghĩa đen:
+ Đi một ngày là đi đâu?
+ Một sàng khôn là gì?
- Nghĩa bóng: Câu tục ngữ
đúc kết một kinh nghiệm
về nhận thức: phải đi vào cuộc sống thì mới mở mang hiểu biết
- Liên hệ với các câu ca dao tục ngữ khác:
+ Đi một bữa chợ học một mớ khôn
+ Đi cho biết đó biết đây
ở nhà với mẹ biết ngày nào khôn
* Vì sao lại đi một ngày
đàng học một sàng khôn?
Lợi ích- Đi nh thế nào?-Học nh thế nào?
- Kiến thức cuộc sống rất rộng lớn: chúng ta học thầy, học bạn, học trong sách vở cha đủ, phải học trong cuộc sống Vì nhân dân là ông thầy vĩ đại của mỗi chúng ta
- Đi rộng, biết nhiều, tầm mắt đợc mở rộng, tiếp xúc nhiều ngời, nghe đợc bao
điều hay, lẽ phải Từ đó
mf biết xa lánh cái xấu học cái hay
- Cách học nh thể là cách học đi đôi với hành
* Chúng ta phải đi và học nh thế nào?
- Tham gia hoạt động ngoại khoá, cắm trại
- Đi tham quan những danh lam thắng cảnh của
đất nớc
- Học cái hay, cái tốt
- Xa lánh điều xấu, điều dở
c) Kết luận:
- Khẳng định lại ý nghĩa câu tục ngữ
- Chúng ta cần xác định cho mình đi đâu và học
nh thế nào cho đợc nhiều tri thức nhất
- Trỡnh bày
* Nghĩa đen
* Nghĩa bóng
* Nghĩa sâu:
- Thể hiện khát vọng của ngời nông dân xa
- Là lời khích lệ, ớc vọng thầm kín
c Kết bài: ý nghĩa với hôm nay càng có giá trị
Trang 4? Phaàn keỏt baứi trong baứi
vaờn laọp luaọn giaỷi thớch
phaỷi laứm nhieọm vuù gỡ ?
? Tửứ ủoự em coự theồ ruựt ra
keỏt luaọn gỡ veà vieọc laọp
daứn baứi cho moọt baứi vaờn
laọp luaọn giaỷi thớch ?
? Quan sát cách mở bài
trong SGK em có nhận xét
gì?
?Viết mở bài:
? Làm thế nào để đoạn
đầu của thân bài liên kết
với mở bài? ? Nếu mở bài
theo cách đi từ chung đến
riêng thì các đoạn phần
thân bài nh ở SGK có phù
hợp không?
?Viết thân bài:
- Viết đoạn giải thích
nghĩa đen, nghĩa bóng của
câu tục ngữ
- Viết đoạn giải thích
nghĩa sâu của câu tục ngữ
- Viết đoạn khái quát
? Viết phần kết?
? Kết bài ở SGK đã cho
thấy vấn đề đợc giải thích
xong cha?
? Keỏt baứi aỏy ủaừ cho thaỏy
vaỏn ủeà ủaừ ủửụùc giaỷi thớch
xong chửa? Coự phaỷi ủoỏi
vụựi moói ủeà vaờn chổ coự
moọt caựch keỏt baứi duy
nhaỏt hay khoõng ? Vỡ sao?
- Có nhiều cách mở bài, tuỳ thuộc kĩ năng của mỗi ngời
- Mở bài:
+ Đi thẳng vào vấn đề
+ Đối lập hoàn cảnh với ý thức
+ Nhìn từ chung đến riêng
- Không phù hợp vì vậy thân bài cần phù hợp với
mở bài để bài văn thành một thể thống nhất
Nên có 3 đoạn bởi có 3 nghĩa Nghĩa đen, nghĩa bóng, nghĩa sâu
* Viết thân bài:
- Viết đoạn giải thích nghĩa đen, nghĩa bóng của câu tục ngữ
- Viết đoạn giải thích nghĩa sâu của câu tục ngữ
- Viết đoạn khái quát
- Viết phần kết
- Có nhiều cách kết bài
- Trỡnh bày
- Trỡnh bày
- Nghe
- Trỡnh bày
- Trỡnh bày
- Trỡnh bày
3 Viết bài
a Tập viết mở bài theo 3 cách:
- Trực tiếp
- Đối lập hoàn cảnh hạn hẹp của ngời nông dân xa với khát vọng mở rộng tri thức
- Từ chung tới riêng
b Thân bài:
c Keỏt baứi:
4 Đọc và sửa chữa
- Sửa phần bố cục
- Sửa ý nghĩa ba phần đã
Trang 5? Muoỏn laứm baứi vaờn laọp
luaọn giaỷi thớch thỡ phaỷi
thửùc hieọn caực bửụực
naứo ? ? Daứn baứi cuỷa baứi
vaờn laọp luaọn giaỷi thớch
caàn coự nhửừng yeõu caàu
naứo ?
- Giaựo vieõn choỏt laùi
? Tại sao cần phải có bớc
đọc và sửa chữa?
? Thao tác thực hiện bớc
này?
? Muoỏn laứm baứi vaờn laọp
luaọn giaỷi thớch thỡ phaỷi
thửùc hieọn caực bửụực
naứo ? ? Daứn baứi cuỷa baứi
vaờn laọp luaọn giaỷi thớch
caàn coự nhửừng yeõu caàu
naứo ?
? Bài học hôm nay ta cần
ghi nhớ điều gì?
? Đọc ghi nhớ SGK?
HĐ3: Luyện tập( 7’)
? HS làm phiếu bài tập
SGK- 87?
? Trỡnh bày?
? Nhận xột, bổ sung?
- GV: Nhận xột, kết luận
HĐ6: Củng cố, dặn dũ
( 3’)
? Nờu những nội dung cần
nắm?
- Về nhà:
+ Học bài, hoàn thiờn bài
tập
+ Chuẩn bị Sưu tầm thờm
1 số văn bản giải thớch để
làm tài liệu học tập
+ Xỏc định nội dung giải
thớch và phương phỏp giải
thớch trong 1 văn bản viết
- Trỡnh bày
- Trỡnh bày
- Đọc
- Làm phiếu bài tập
- Trỡnh bày
- Nhận xột, bổ sung
- Nghe
- Trỡnh bày
- Nghe
phù hợp với đề bài cha
- Sửa từ, câu, đoạn văn
* Ghi nhớ SGK- 86
III- Luyện tập:
Viết kiểu kết bài:
Nhân dân ta ngày xa
đã đúc kết kinh nghiệm về việc “học khôn” cho chúng ta Nếu đi nhiều, học hỏi nhiều thì túi khôn cũng sẽ nhiều Đó là khát vọng đợc mở rộng tầm nhìn, tầm hiểu biết nhng cũng là một con đờng học khôn thật hấp dẫn, thật tự nhiên Hãy tiếp xúc nhiều
và sàng lọc những điều khôn, kiến văn của chúng
ta dồi dào hơn, sâu sắc hơn
Trang 6theo phương pháp lập
luận giải thích cụ thể
+ Chuẩn bị : Luyện tập
lập luận giải thích
Ngày soạn: 14/ 3/ 11
Ngày giảng: / 3/ 11
TiÕt 108, tuÇn 29
Trang 7Luyện tập làm bài văn lập luận giải thớch
Viết bài tập làm văn số 6 ở nhà I- M ỤC TIấU CẦN ĐẠT :
1 Kiến thức :
Cỏch làm bài lập luận giải thớch 1vấn đề
2 Kĩ năng :
Tỡm hiểu đề lập ý, lập dàn ý và viết cỏc phần, đoạn trong bài giải thớch
3 Thỏi độ:
Tớch cực, tự giỏc trong học tập
II- TÀI LIỆU, PHƯƠNG TIỆN :
1, Giỏo viờn : SGK, SGV, giỏo ỏn.
2, Học sinh : SGK, vở ghi, vở soạn.
III- KIỂM TRA BÀI CŨ ( 4’):
? Muoỏn laứm baứi vaờn laọp giaỷi thớch phaỷi thửùc hieọn theo nhửừng bửụực naứo?
? Em haừy neõu roừ caựch laứm baứi vaờn laọp giaỷi thớch (caựch vieỏt baứi)
IV- TIẾN TRèNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :
Hoạt động của giỏo viờn Hoạt động của học sinh Ghi bảng
HĐ1: Khởi động, giới
thiệu bài ( 1’)
- GV: ễÛ tieỏt trửụực chuựng
ta ủaừ laứm raỏt kú caực bửụực
laứm moọt baứi vaờn laọp luaọn
giaỷi thớch Tieỏt hoùc hoõm
nay caực em seừ thửùc haứnh
laứm baứi taọp
* Chuaồn bũ ụỷ nhaứ :
- GV ủaừ hửụựng daón hoùc
sinh chuaồn bũ ụỷ tieỏt trửụực
dửùa treõn phaàn gụùi yự cuỷa
SGK :
? Đề yêu cầu giải thích
vấn đề gì?
? Hãy tìm các từ then chốt
trong đề và chỉ ra các ý
quan trọng cần đợc giải
thích?
? Sách là gì?
? Em hãy suy nghĩ về hình
ảnh “ngọn đèn sáng bất
diệt” tìm ra nghĩa bóng
của nó và cho biết vì sao
- Nghe
- Sách mãi mãi là nơi lu giữ trí tuệ con ngời
- Trỡnh bày
- Trỡnh bày
- Trỡnh bày
Tiết 108, tuần 29 Luyện tập làm bài văn lập luận giải thớch
Viết bài tập làm văn số 6 ở nhà
ẹeà baứi :
Moọt nhaứ vaờn noựi :
“Saựch laứ ngoùn ủeứn baỏt dieọt cuỷa trớ tueọ con ngửụứi” Haừy giaỷi thớch noọi dung caõu noựi ủoự
1 Tìm hiểu đề và tìm ý
2 Lập dàn bài:
* Mụỷ baứi : Giụựi thieọu vaỏn
Trang 8sách là ngọn đèn bất diệt?
? Trí tuệ là gì?
? ẹeồ laứm baứi vaờn naứy,
caực em tỡm nhửừng yự naứo?
? Laọp daứn yự, vieỏt vaờn
* Thửùc haứnh treõn lụựp :
? Cho HS nhaộc laùi yeõu
caàu khi trỡnh baứy mieọng
ụỷ trửụực lụựp
? HS chia toồ nhoựm ủeồ taọp
noựi vụựi nhau 10 phuựt
? Sau ủoự GV chổ ủũnh HS
leõn trỡnh baứy phaàn chuaồn
bũ cuỷa mỡnh (khuyeỏn
khớch caực em HS yeỏu
hoaởc trung bỡnh luyeọn
noựi)
? Cho HS nhaọn xeựt ruựt
kinh nghieọm theo tửứng
phaàn
- GV nhận xột veà lụứi vaờn
gioùng noựi, tử theỏ trỡnh
baứy… vaứ cho ủieồm HS
GV neõu roừ ửu ủieồm vaứ
haùn cheỏ maứ caực em coứn
thieỏu soựt
Hửụựng daón HS laứm baứi
– Vaờn laọp luaọn giaỷi thớch
Viết bài tập làm
văn số 6 ở nhà.
Đề bài: Em hiểu nh
thế nào về lời khuyên của
nhân dân thể hiện trong
câu ca dao
“Bầu ơi thơng lấy bí
cùng
Tuy rằng khác
giống nhng chung một
giàn”
* Yêu cầu:
1 “Em hiểu nh thế nào” là
- Trỡnh bày
- Trỡnh bày
- Trỡnh bày
- Trỡnh bày
- HS chia toồ nhoựm ủeồ taọp noựi vụựi nhau 10 phuựt
- Trỡnh bày
- Trỡnh bày
- Nghe
ủeà “Saựch laứ ngoùn ủeứn baỏt dieọr cuỷa trớ tueọ con ngửụứi”
* Thaõn baứi :
a Luaọn ủieồm:
“ Saựch laứ ngoùn ủeứn …con ngửụứi”
b Luaọn cửự :
- Lyự leừ 1 : + Saựch laứ ngoùn ủeứn + Saựch laứ ngoùn ủeứn baỏt dieọt
+ YÙ nghúa cuỷa caỷ caõu noựi
- Lyự leừ 2 : + Giaỷi thớch cụ sụỷ chaõn lyự cuỷa caõu noựi
+ Daón chửựng nhửừng caõu noựi hay khaực veà saựch
- Lyự leừ 3 : Giaỷi thớch sửù vaọn duùng chaõn lyự ủửụùc neõu trong caõu noựi
* Keỏt baứi :
- Em raỏt thớch nhửừng cuoỏn saựch toỏt
- Choùn saựch toỏt ủeồ ủoùc
3 Viết bài:
a Mở bài
- Loài ngời phát triển gắn với những thành tựu trí tuệ
- Sách là nơi lu giữ những thành tựu đó
- Vì thế có nhà văn nói (câu nói)
b Thân bài:
(1) Hình ảnh ngọn đèn sáng bất diệt là ánh sáng soi rọi mãi mãi Vì thế
Trang 9kiểu bài yêu cầu học sinh
trình bày cách hiểu của
mình về một vấn đề nào
đó
2 Đối với câu ca dao này
cần giải thích hình ảnh ẩn
dụ nhân hoá bầu và bí
trong mối liên quan khác
nhau và chung nhau Bầu
và bí là hai loại cây trái
khác vê giống nhng lại
cùng loài Ngoài sự chung
giàn, bầu và bí còn chung
loài, chung điều kiện
sống
- Tại sao bầu phải thơng
bí? Vì bầu và bí cùng loài,
cùng điều kiện sống, cùng
nơng tựa vào nhau, cùng
gần gũi
- Nh vậy câu ca dao muốn
khuyên ngời ta đoàn kết,
thơng yêu đùm bọc dù
khác nhau về tính cách,
hoàn cảnh, điều kiện
riêng Bài ca dao nhấn
mạnh đến cái chung, đến
sự thơng yêu đoàn kết
Tuy chỉ kêu gọi bầu bí,
nhng mở rộng ra là ngời
này thơng yêu ngời kia và
ngợc lại
- Lời khuyên trên là một
lời khuyên sáng suốt, xuất
phát từ truyền thống đoàn
kết, tinh thần nhân ái của
dân tộc ta Nó đợc thực tế
lịch sử khẳng định
HĐ4 : Củng cố, dặn dũ
( 2
)
? Nờu những nội dung cần
nắm?
- Về nhà:
+ Học bài, hoàn thiện bài
tập
+ Học sinh tự lập dàn bài
và viết bài ở nhà
+ Chuẩn bị : Những trũ lố
hay Va- Ren và Phan Bội
sách mãi mãi làm cho trí tuệ con ngời đợc soi rọi sáng sủa
(2) Nói tới sách là nói tới trí tuệ con ngời
- Đây là hình thức lu giữ trí thức từ xa đến nay
- Nội dung của nó là tri thức phong phú và sâu sắc của con ngời
c Keỏt baứi :
Trang 10- Nghe
Ngày soạn: 14/ 3/ 11
Ngày giảng: / 3/ 11
Tiết 109, 110, tuần 29 Những trò lố hay là Va-Ren và Phan Bội Châu
( Nguyễn Ái Quốc ) I- M ỤC TIấU CẦN ĐẠT :
1 Kiến thức :
- Bản chất xấu xa đê hèn của Va-ren
- Phẩm chất, khí phách của ngời chiến sĩ cỏch mạng PBC
- NT tởng tợng, sáng tạo tình huống truyện độc đáo, cỏch xõy dựng hỡnh tượng nhõn vật đối lập, cỏch kể, giọng kể húm hỉnh, chõm biếm
2 Kĩ năng :
- Đọc-kể diễn cảm văn xuôi TS bằng giọng phù hợp
- Phân tích tính cách NV qua lời nói, cử chỉ và hành động
3 Thỏi độ:
- Biết căm ghét bản chất xấu xa đê hèn của TDP
- Ca ngợi tinh thần kiên định, ý chí CM của ngời tù yêu nớc
II- TÀI LIỆU, PHƯƠNG TIỆN :
Trang 111, Giỏo viờn : SGK, SGV, giỏo ỏn, tranh aỷnh veà Baực Hoà , Phan Boọi Chaõu.
2, Học sinh : SGK, vở ghi, vở soạn.
III- KIỂM TRA BÀI CŨ ( 4’):
? Em haừy neõu nhửừng neựt ủaởc saộc veà ND, NT cuỷa vaờn baỷn Soỏng cheỏt maởc bay ?
IV- TIẾN TRèNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :
Hoạt động của giỏo viờn Hoạt động của giỏo viờn Ghi bảng
HĐ1: Khởi động, giới
thiệu bài ( 1’)
- GV: Nguyeón aựi Quoỏc laứ
teõn c.tũch HCM
(1919-1945) Treõn ủaỏt nưụực
Phaựp tửứ 1922-1925, buựt
danh Nguyeón aựi Quoỏc ủaừ
gaộn vụựi tụứ baựo Ngưụứi
cuứng khoồ vaứ nhieàu tp
xuaỏt saộc khaực trong ủoự coự
Nhửừng troứ loỏ hay laứ Va
ren vaứ Phan Boọi Chaõu
-vieỏt 1925
H
Đ2: Đọc, tiếp xỳc văn
bản ( 8’)
? Tóm tắt những nét chính
về tác giả?
? Tác phẩm ra đời trong
hoàn cảnh nào?
? Tác giả sáng tác tác
phẩm nhằm mục đích gì?
- Nghe
- Trỡnh bày
- Hoàn cảnh ra đời: Nhà cách mạng Phan Bội Châu
bị bắt ở Trung Quốc, giải
về giam ở Hoả Lò - HN bằng trí tởng tợng và hiểu biết sâu sắc, NAQ viết truyện ngắn này khi Va-ren đang chuẩn bị lên tàu sang Đông Dơng (làm toàn quyền) và hứa sẽ
"chăm sóc vụ PBC"
- Mục đích sáng tác:
+ Ca ngợi PBC và góp phần vào cuộc đấu tranh
đòi trả tự do cho nhà yêu nớc PBC
+ Châm biếm, đả kích sự dối trá, lừa bịp và bộ mặt xảo quyệt của tên trùm thực dân Va-ren, lên án chính sách cai trị dã man bịp bợm của thực dân Pháp ở Đông Dơng
- Nghe
Tiết 109, 110, tuần 29 Những trò lố hay
là Va-Ren và Phan
Bội Châu ( Nguyễn Ái Quốc )
I- Đọc, tiếp xỳc văn bản:
1 Tác giả:
NAQ (1890 - 1969) quê ở Nghệ An
2 Tác phẩm:
Trích từ bài báo "Ngời cùng khổ"số 36-37 tháng 9/10 năm 1925