Để người con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới... - Lạnh quá !- Người kia dậy đóng cửa sổ lại, rồi hai người nói chuyện tiếp... - Không c
Trang 1líp 9A
Giáo viên : N«ng ThÞ Minh
Trang 2- Trời ơi, chỉ còn có năm phút!
Chính là anh thanh nên giật mình nói to,
giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ Anh chạy ra
nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một
cái làn Nhà hoạ sĩ tặc lưỡi đứng dậy Cô
gái cũng đứng lên, đặt laị chiếc ghế, thong
thả đi đến chỗ bác già.
- Ô ! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!
Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để
người con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc
khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới
Trang 3• Bài học: Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý:
2/ Nhận xét:
* Câu 1: Trời ơi, chỉ còn có 5 phút !
- Thông báo thời gian chỉ còn có 5 phút là chia tay.
- Anh thanh niên muốn nói rằng:
+ Thời gian chúng ta gặp nhau ít quá.
+ Tiếc quá không đủ thời gian để trò chuyện tâm tình.
+ Giá mà Bác họa sĩ và cô gái ở thêm một chút nữa
- Vì anh ngại ngùng, vì muốn che giấu tình cảm Của mình
=> Hàm ý
:
Trang 4- Lạnh quá !
- Người kia dậy đóng cửa sổ lại, rồi
hai người nói chuyện tiếp.
Trang 51/ Ví dụ:
2/ Nhận xét:
* Câu 2: Ô ! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này !
- Thông báo cô gái để quên chiếc khăn mùi soa.
- Không chứa ẩn ý mà thể hiện trực tiếp những điều muốn nói.
=> Tường minh.
:
Trang 6-Tường minh:
Là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng những từ ngữ trong câu
Trang 7+Tường minh:
Là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng những
từ ngữ trong câu.
+ Hàm ý:
Là phần thông báo tuy không diễn đạt trực tiếp bằng
những từ ngữ trong câu nhưng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy.
3/ Ghi nhớ ( sgk 75 ) –
- Khác:
Trang 8*Ví dụ: Trời sắp mưa rồi đấy !
- Hàm ý:
+ Thu quần áo vào.
+ Nhớ mang áo mưa theo.
+ Đừng đi, kẻo ướt.
+ …
*Lưu y:ù
Hàm ý phụ thuộc vào tình huống giao tiếp tức là cùng một câu nói trong những tình huống khác nhau thì hàm ý sẽ khác nhau.
Trang 9*Bµi tËp 1: §äc ®o¹n trÝch sau:
- Trời ơi, chỉ còn có năm phút!
Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng đầy tiếc
rẻ.Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn
Nhà hoạ sĩ tặc lưỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già.
- Ô ! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!
Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để người con gái khỏi trở lại bàn, anh
lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái
Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay vội đi.
(Theo Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
Trang 10B Luyện tập:
*Bài tập 1:
a) Câu cho thấy nhà họa sĩ chưa muốn chia tay với anh thanh niên:
- Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng dậy “ ”
- Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng dậy “ ”
- Đặc biệt là cụm từ: tặc lưỡi “ ”
- Đặc biệt là cụm từ: tặc lưỡi “ ”
-> Đây là cách dùng cử chỉ để diễn đạt của ngôn ngữ “ ”
-> Đây là cách dùng cử chỉ để diễn đạt của ngôn ngữ “ ”
nghệ thuật.
:
Trang 11*Bµi tËp 1: §o¹n trÝch sau:
- Trời ơi, chỉ còn có năm phút!
Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng đầy tiếc
rẻ Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn Nhà hoạ sĩ tặc lưỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc
ghế, thong thả đi đến chỗ bác già.
- Ô ! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!
Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để người con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho
cô gái Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay vội đi.
(Theo Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
Trang 12*Bài tập 1:
b) Những từ ngữ miêu tả thái độ của cô gái:
- Mặt đỏ ửng
- Nhận lại chiếc khăn
- Quay vội đi
-> Thái độ ấy thể hiện cô gái đang bối rối Cô ngượng vì
định kín đáo để lại chiếc khăn làm kỉ vật cho người thanh niên, thế mà anh quá thật thà tưởng cô bỏ quên nên gọi cô lại để trả lại.
( Ngượng )
( Không tránh được ) ( quá ngượng )
:
Trang 13* Bµi tËp 2: §äc ®o¹n trÝch sau:
Bác lái xe dắt anh ta lại chỗ nhà hội họavà cô gái:
- Đây, tôi giới thiệu với anh một họa sĩ lão thành nhé Và cô đây là kĩ sư nông nghiệp Anh đưa khách về nhà đi
Tuổi già cần nước chè: ở Lào Cai đi sớm quá Anh hãy đưa
ra cái món chè pha nước mưa thơm như nước hoa của
Yên Sơn nhà anh.
B LuyƯn tËp:
Trang 14* Bài tập 2: Xác định hàm ý của câu:
Tuổi già cần nước chè: ở Lào Cai đi sớm quá.
A Ông họa sĩ già chưa kịp uống nước chè đấy.
B Chè ở đây ( Yêu sơn Sa Pa) ngon hơn ở Lào Cai. –
C Đi đường xa nên hạn chế uống nước, đến đây được uống thỏa thích.
D Không chỉ tuổi già cần nước chè mà tất cả chúng ta đều cần nước chè.
Trang 15* Bµi tËp 4: §äc ®o¹n trÝch sau vµ chó ý tõ in ®Ëm
a) Có người hỏi:
- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà?
- Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy!
Ông Hai trả tiền nước, đứng dậy, chèm chẹp miệng, cười nhạt một tiếng, vươn vai nói to:
- Hà, nắng gớm, về nào…
Ông lão vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng Tiếng cười nói xôn xao của đám người mới tản cư lên ấy vẫn dõi theo
Trang 16* Bµi tËp 4: §äc ®o¹n trÝch sau
- Tôi thấy người ta đồn…
Ông lão gắt lên:
- Biết rồi!
Bà Hai nín bặt Gian nhà lặng đi, hiu hắt.
Trang 17* Bài tập 4: Xác định hàm ý những câu in đậm:
a) Hà, nắng gớm, về nào
sang chuyện khác đề tài đang bàn).
b) Câu: Tôi thấy người ta đang đồn
->Không chứa hàm ý, chỉ là câu bỏ lửng
Trang 18trong hai đoạn đối thoại sau:
Lan: Cho tớ mượn một chiếc bút.
Hoa: + Tớ không cho đâu (1)
+ Bút tớ hết mực rồi (2)
Hoa: Ngày mai đi học, qua đèo tớ cùng đi nhé !
Lan: + Tớ không đèo cậu đâu (1)
+ Dạo này tớ hơi mệt (2)
Trang 20H: Theo em, khi nào thì người ta sử dụng nghĩa tường minh, khi nào thì sử dụng nghĩa hàm ý ?
- Khi muốn nói thẳng một tông tin nào đó thì dùng tường minh.
- Khi người nói không thể hoặc không muốn nói trực tiếp, khống
muốn bộc lộ cảm xúc của mình thì dùng hàm ý.
Trang 21-Hoàn cảnh sử dụng tường minh và hàm ý:
+ trong văn bản nghệ thuật và giao tiếp hàng ngày thì có thể
sử dụng cả nghĩa tường minh và hàm ý.
+ Trong văn bản hành chính công vụ và văn bản khoa học chỉ sử dụng nghĩa tường minh.
Trang 22Ngốc được vợ sai đi chăn bò gồm mười con Chiều tối Ngốc cưỡi một con bò và lùa những con còn lại về nhà Đến cổng, anh ta dừng lại để đếm xem có đủ mười con bò hay không Vì không đếm con bò đang cưỡi nên Ngốc chỉ thấy có chín con Hoảng quá, anh ta thất thanh gọi vợ, chị vộ lật đật
Trang 231/ Học ghi nhớ SGK, làm bài tập 3 tr 75.
2/ Viết đoạn văn có sử dụng nghĩa tường minh
và nghĩa hàm ý.