Ngữ văn 9, kì 1

GV:Phong cách đó không phải là trời cho, không phải tự nhiên mà có đợc .Nó có đợc là do sự học tập và rèn luyện không ngừng trong suốt cuộc đời hoạt động CM đầy gian truân của Ngời.. ?Em

II/Ph ơng tiện thực hiên

-Tranh ảnh về nơi ở của Bác trong khuôn viên Phủ Chủ tịch

BKiểm tra bài cũ:

GV kiểm tra vở soạn bài của HS.

C Bài mới: Giới thiệu bài: Hồ Chí Minh không những là nhà yêu nớc,

nhà cách mạng vĩ đại mà còn là danh nhân văn hóa thế giới Vẻ đẹp vănhóa chính là nét nổi bật trong phong cách Hồ Chí Minh Vậy vẻ đẹp vănhoá của phong cách Hồ Chí Minh là gì? Đoạn trích mà chúng ta tìm hiểu

sẽ phần nào lời câu hỏi đó

G/v hớng dẫn h/sinh đọc:

Giọng chậm rãi, bình tĩnh, khúc triết

G/v đọc đoạn đầu

H/sinh đọc đoạn tiếp đến hết bài

G/v gọi học sinh giải nghĩa các từ:

Phong cách ? Siêu phàm? Hiền triết ? Danh

Giáo viên gọi học sinh giới thiệu tóm tắt

những hiểu biết của mình về chủ tịch Hồ

? Hãy nêu xuất xứ của văn bản?

? Văn bản thuộc kiểu văn bản nào?

Còn lại: Bình luận và khẳng định lại ý

nghĩa phong cách văn hóa HCM

?Nhận xét về bố cục của đoạn trích?

-Bố cục rõ ràng, hợp lí làm nổi bật phong

- Kết hợp bày tỏ niềm tự hào về vẻ đẹp đó

H/sinh đọc lại đoạn 1

?Theo dõi đoạn văn và tìm trong đó những

câu văn tác giả sử dụng khái quát phong

cách văn hóa HCM

GV:Phong cách đó không phải là trời cho,

không phải tự nhiên mà có đợc Nó có đợc

là do sự học tập và rèn luyện không ngừng

trong suốt cuộc đời hoạt động CM đầy

gian truân của Ngời

GV:Vốn tri thức văn hóa của Chủ tịch Hồ

Chí Minh hết sức sâu rộng: ít có vị lãnh tụ

nào lại am hiểu nhiều về các dân tộc và

nhân dân thế giới, văn hóa thế giới sâu sắc

nh Bác Hồ Cách viết so sánh bao quát để

khẳng định giá trị của nhận định

? Làm thế nào Ngời có đợc vốn văn hóa

ấy? Ngời đã học tập và rèn luyện ntn?

Chuyển:Nhng đi nhiều, tiếp xúc nhiều,

biết nhiều ngoại ngữ đó mới chỉ là ĐK cần

song cha đủ để mở mang hiểu biết, thu

l-ợm tri thức

?Vậy HCM đã tận dụng những ĐK của

mình ntn để có đợc vốn văn hoá ấy?

Tác phẩm: Văn bản trích từ bàiviết “Phong cách Hồ Chí Minh, cái

vĩ đại gắn với cái giản dị” in trongtập”Hồ Chí Minh và văn hóa ViệtNam”

-Bác đi nhiều nơi, tiếp xúc với

nhiều nền văn hóa của các dân tộc.-Ngời nắm vững phơng tiện giaotiếp là ngôn ngữ

? Em hiểu " những ảnh hởng quốc tế"và"

cái gốc văn hoá dân tộc "ở Bác ntn?

-Bác tiếp thu những giá trị văn hoá của

nhân loại giữ vững giá trị vh nớc nhà

? Cách tiếp xúc văn hóa nh thế đã cho thấy

vẻ đẹp nào trong phong cách Hồ Chí

Minh?

?Em hiểu ntn về" sự nhào nặn " của hai

nguồn văn hoá quốc tế và dân tộc ở Bác

Đó là sự đan xen, kết hợp, bổ sung, sáng

tạo hài hoà hai nguồn văn hoá nhân loại

và dân tộc ,truyền thống và hiện đại phơng

Đông và phơng Tây trong tri thức văn hoá

HCM.Văn hoá của Bác mang đậm bản sắc

dân tộc

GV:Trong thực tế ,các yếu tố dân tộc và

nhân loại ,truyền thống và hiện đại thờng

có xu hớng loại trừ nhau Yếu tố này trội

lên sẽ lấn át yếu tố kia Sự kết hợp hài hoà

của các yếu tố mang nhiều nét đối lập ấy

trong một phong cách quả là kì diệu, chỉ

có thể thực hiện đợc bởi một yếu tố vợt lên

trên tất cả : đó là bản lĩnh, ý chí của một

chiến sĩ cộng sản, là tình cảm CM đợc

nung nấu bởi lòng yêu nớc, thơng dân vô

bờ bến và tinh thần sẵn sàng quên mình vì

sự nghiệp chung

? Tác giả đã bình luận gì về những biểu

hiện văn hóa đó của Bác?

“Nhng điều kỳ lạ là … hiện đại….

?Nhận xét về nghệ thuật của tác giả trong

phần vb trên ?Tác dụng ?

GV: Nh vậy, ở đoạn văn này, t/g đã nêu

lên tầm sâu rộng trong vốn tri thức văn hoá

của HCM và quá trình tiếp thu văn hoá

nhân loại của Ngời bằng cách gợi mở, dẫn

dắt vấn đề rất tự nhiên và hiệu quả Đó

chính là công của tác giả Lê Anh Trà

D.Củng cố

-GV khái quát lại nội dung bài học

-Gọi học sinh đọc phần 1 của văn bản

E.H ớng dẫn về nhà.

-Học bài: Nắm đợc con đờng hình thành

phong cách HCM

-Học hỏi văn hóa qua lao động

- Có nhu cầu cao về văn hóa

=>Đó là kiểu mẫu của t tởng tiếpnhận văn hoá ở HCM

-So sánh, liệt kê Kết hợp, đan xengiữa những lời kể là lời bình luận

“Có thể nói … Hồ Chí Minh…, Quả nh

-Tiếp tục soạn bài “Phong cách HCM”.

-Giờ sau học văn học

Học sinh đọc đoạn 2

? Tác giả đã thuyết minh phong cách sinh

hoạt của Bác Hồ trên những khía cạnh

nào? Mỗi khía cạnh đó có những biểu hiện

cụ thể nào?

GV: Đó là nơi ở , nơi làm việc ,là trang

phục, t trang ,là bữa ăn hàng ngày của Hồ

Chí Minh -Một vị Chủ tịch nớc, một vị lãnh

tụ tối cao

?Tất cả những biểu hiện đó đợc tác giả Lê

Anh Trà kể bằng giọng văn ntn? Thông qua

những P 2 thuyết minh nào?

? Từ đó, vẻ đẹp nào trong cách sống của

Bác đợc làm sáng tỏ ?

?Em có thuộc những bài thơ, câu chuyện

nào để thuyết minh cho cách sống bình

dị ,trong sáng của Ngời?

- " Bác Hồ đó chiếc áo nâu giản dị

Màu quê hơng bền bỉ, đậm đà"

-Nhớ ông cụ mắt sáng ngời

áo nâu túi vải đẹp tơi lạ thờng

- Bác để tình thơng cho chúng con

Một đời thanh bạch chẳng vàng son

Mong manh áo vải hồn muôn trợng

b, Vẻ đẹp trong phong cách sống

và làm việc của Bác.

• Nơi ở và nơi làm việc: ngôi

nhà sàn nhỏ bằng gỗ, chỉvẻn vẹn có vài phòng tiếpkhách, họp Bộ Chính trị,làm việc và ngủ.đồ đạc mộcmạc, đơn sơ

• Trang phục hết sức giản

dị:quần áo bà ba nâu,chiếc

áo trấn thủ, đôi dép lốp

• T trang ít ỏi: chiếc va va li

con với bộ quần áo, vài vật

kỷ niệm …”

• ă n uống đạm bạc - Cá kho,

rau luộc, da ghém, cà muối,cháo hoa.(Nhữngmón ănbình dị, quen thuộc gần gũivới mọi ngời dân Việt Nam,những món ăn giản dị thânthơng, đậm hơng sắc quênhà

=> Ngôn ngữ giản dị, , cách nóidân dã với những từ chỉ số lợng ítỏi,từ ngữ câu văn gợi hình xen kẽlời nhận xét,so sánh ý nhị cùng vớiphép liệt kê các biểu hiện cụ thể,xác thực trong đời sống củaBác,tác giả đã dẫn dắt ngời đọcvào thăm nơi ăn ,chốn ở của HCM

nh vào một bảo tàng vừa bình dị,vừa thiêng liêng

=>Phong cách sống bình dị, trongsángvà vô cùng cao đẹp ,lối sốngrất dân tộc,rất Việt Nam trongphong cách HCM

Hơn tợng đồng phơi những lối mòn.

- Còn đôi dép cũ mòn quai gót

Bác vẫn thờng đi giữa thế gian

H/sinh theo dõi SGK: “Và Ngời … thể

xác”

?Cho biếtnếu ở phần trên t/g dùng P 2liệt

kê thì ở phần này tác giả giới thiệu lối

sống của Bác bằng P 2 nào ?

(P 2 so sánh ,đối chiếu,liên tởng chính xác)

? P 2 đó thuyết minh đó mang lại hiệu quả

nh thế nào cho đoạn văn?

HS đọc đoạn cuối

? Em hiểu thế nào là cách sống không tự

thần thánh hoá ,khác đời, hơn đời?

? Và tác giả khẳng định rằng lối sống của

Bác có khả năng đem lại hạnh phúc thanh

cao cho tâm hồn và thể xác.Theo em ,vì

sao có thể khẳng định đợc nh vậy ?

-? Từ đó, em nhận thức ntn về ý nghĩa cái

đẹp trong phong cách của Hồ Chí Minh?

? Để làm rõ và nổi bật những vẻ đẹp và

phẩm chất cao quý của phong cách Hồ Chí

Minh, ngời viết đã dùng những biện pháp

- Cách sống của Bác với các vịhiền triết xa:"Ta nghĩ đến NguyễnTrãi tắm ao"

=> Làm sáng tỏ cách sống bình dị,trong sáng của Bác, thể hiện niềmcảm phục, tự hào của ngời viết

c

ý nghĩa phong cách Hồ Chí Minh

- Không xem mình nằm ngoàinhân loại nh các thánh nhân siêuphàm

- Không tự đề cao mình bởi sựkhác mọi ngời ,hơn mọi ngời

- Đạm bạc chứ không phải khắckhổ," đạm" đi với "thanh" Sự bình

dị gắn với thanh cao ,trong sạch.Tâm hồn không phải chịu đựngnhững toan tính , vụ lợi => Tâmhồn đợc thanh cao, hạnh phúc

- Sống thanh bạch, giản dị, thể xáckhông phải gánh chịu ham muốn,bệnh tật => Cách sống giản dị,đạmbạc của Chủ tịch Hồ Chí Minh vôcùng thanh cao, sang trọng

- Là vẻ đẹp vốn có, tự nhiên, gầngũi, không xa lạ với mọi ngời, mọingời đều có thể học tập

- Đâythực sự là một cách sống cóvăn hóa, đã trở thành một quanniệm thẩm mỹ: Cái đẹp là sự giản

dị, tự nhiên

Vốn văn hoá sâu sắc,kết hợp dântộc với hiện đại , cách sống bình dịtrong sáng, đó là những nội dungtrong phong cách Hồ Chí Minh

4.Tổng kết:

* NT:

- Kết hợp giữa kể chuyện và phântích, bình luận

- Su tầm những mẩu chuyện về đạo đức Bác Hồ.

-Xem trớc bài : Các phơng châm hội thoại

-Giờ sau học tiếng Việt

- Nắm đợc nội dung phơng châm về lợng và phơng châm về chất

- Biết vận dụng những phơng châm này trong giao tiếp.

II.Ph ơng tiện thực hiện :

GV-Bảng phụ có hai đoạn đối thoại ở mục (1),(2) phần I

B Kiểm tra bài cũ:

Thế nào là vai hội thoại ?

C Bài mới: Để đạt đợc mục đích giao tiếp chúng ta phải tuân thủ những

phơng châm hội thoại nhất định.Vậy phơng châm hội thoại là gì? Đó là nộidung bài hôm nay

- H/sinh đọc VD 1

? Hãy giải thích từ bơi?

-Hoạt động di chuyển trong nớc nhờ

sự vận động của cơ thể

? Khi An hỏi “học bơi ở đâu” mà Ba

trả lời “ở dới nớc”, câu trả lời có đáp

ứng điều mà An muốn biết không ?

- Câu trả lời của Ba khônglàm cho An thỏa mãn vì nómơ hồ về ý nghĩa An muốnbiết Ba học bơi ở đâu (tức là

địa điểm học bơi) chứkhông phaỉ An hỏi Ba bơi làgì ?

-Nếu là em, em sẽ trả lời nh thế nào?

* Đoạn hội thoại

- Câu trả lời của Ba không đáp ứng

đ-ợc thông tin mà An muốn biết

=>Ba đã nói ít hơn những gì mà cuộcgiao tiếp đòi hỏi

*Truyện “Lợn cới, áo mới”

- Cách hỏi đáp của 2 nhân vật trong

? Vì sao câu chuyện lại gây cời.

? Lẽ ra anh có “lợn cới” và anh có “áo

mới” phải hỏi và trả lời thế nào để

ng-ời nghe đủ biết đợc điều cần hỏi và

? Vậy, ta rút ra đợc bài học giao tiếp

gì qua đoạn hội thoại và truyện Lợn

c-ới áo mc-ới trên ?

? Khi giao tiếp cần chú ý điều gì ?

?H/sinh đọc câu chuyện cời

? Truyện cời này phê phán điều gì?

Nh vậy, trong giao tiếp có điêù gì cần

-=>Trong giao tiếp, không nên nóinhững điều mà mình không tin là

đúng sự thật

=> Trong giao tiếp, đừng nói những

điều mà mình không có bằng chứng

? Vậy, ta cần tránh điều gì trong giao

tiếp.?

Gọi học sinh xác định yêu cầu bài tập

1

-h/sinh lên bảng làm bài tập -Giáo viên nhận xét cách làm của học

sinh

-Gọi học sinh trả lời câu hỏi bằng

cách điền đúng từ

?Các câu trên có liên quan đến phơng

châm hội thoại nào?

*Hoạt động nhóm:

?Theo em tại sao trong giao tiếp ngời

ta thờng thêm vào các từ: nh tôi đợc

biết, nếu tôi không lầm thì…hay nh tôi

đã trình bày, nh mọi ngời đã biết…

-Các nhóm thảo luận và trình bày ý

-Trong 1 phút nhóm nào giải nghĩa

đ-ợc nhiều nhất và chính xác nhất các

nghĩa là thú nuôi trong nhà

b- Tất cả các loài chim đều có 2 cánh,vì thế “có hai cánh” là cụm từ thừa

Bài tập 2 Điền từ thích hợp

a- Nói có sách , mách có chứng b- Nói dối

c- Nói mò d-Nói nhăng ,nói cuộie-Nói trạng

=> Các câu trên đều có liên quan đến phơng châm hội thoại về chất

Bài tập 4 phân tích cách dùng từ ngữ

a Các từ ngữ: nh tôi đợc biết, tôi tinrằng, nếu tôi không lầm thì, tôi nghenói, theo tôi nghĩ…sử dụng trong cáctrờng hợp ngời nói có ý thức tôn trọngphơng châm về chất

b các từ ngữ : nh tôi đã trình bày, nhmọi ngời đã biết… sử dụng trong trờnghợp ngời nói có ý thức tôn trọng phơngchâm về lợng nghĩa là không nhắc lạinhững điều đã đợc trình bày

Bài tâp 5: giải nghĩa thànhngữ

-Ăn đơm nói đặt: Đặt điều , bịa chuyện

-Ăn ốc nói mò: Nói không có căn cứ.-Cãi chày cãi cối: tranh cãi không có lí

lẽ đúng

D.Củng cố:

-Giáo GV khái quát những kiến thức cơ bản của bài học

-Học sinh nhắclại khái niệm

E.H ớng dẫn về nhà.

- Học bài phần ghi nhớ SGK

- Biết cách sử dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh.

II.Ph ơng tiện thực hiện :

GV: - Bảng phụ tóm tắt về khái niệm, mụcđích, các phơng pháp thuyếtminh

HS:-Ôn tập lại kiến thức về văn bản thuyết minh

* Giới thiệu bài: Trong chơng trình Ngữ văn lớp 8, các em đã đợc học

văn bản thuyết minh Lên lớp 9 các em lại tiếp tục với những yêu cầu caohơn - Nội dung đó là gì ? Bài học hôm nay sẽ giúp các em tìm hiểu kĩ hơn

- Văn bản thuyết minh là gì ?

- Văn bản thuyết minh là kiểu văn bản

thông dụng trong mọi lĩnh vực đời

sống nhằm cung cấp tri thức (kiến

1 Ôn tập văn bản thuyết minh:

- Mục đích của văn bản thuyết minh:cung cấp tri thức (hiểu biết) kháchquan về những sự vật, hiện tợng, vấn

đề … đợc chọn làm đối tợng để thuyếtminh

ợng và sự vật trong tự nhiên, xã hội

bằng phơng thức trình bày, giới thiệu

? Hãy kể ra các phơng pháp thuyết

minh thờng dùng đã học ?

Học sinh đọc văn bản

? Văn bản này thuyết minh đặc điểm

của đối tợng nào ?

? Văn bản này có cung cấp tri thức

khách quan về đối tợng không ?

(Có)

? Đặc điểm ấy có dễ dàng thuyết

minh bằng cách đo đếm, liệt kê không

?Vì sao?

=> Không dễ TM vì đối tợng TM rất

trừu tợng (giống nh trí tuệ, tình cảm

?Ví dụ, nếu chỉ dùng P2 liệt kê : Hạ

Long có nhiều nớc, nhiều đảo ,nhiều

hang động -thì đã nêu đợc" sự kì

lạ"của Hạ Long cha ?Tác giả hiểu sự

kì lạ đó là gì ? Hãy gạch dới câu văn

nêu khái quát "sự kì lạ "của Hạ

Long ?

? Để giới thiệu sinh động, cụ thể, chi

tiết sự kì lạ của Hạ Long, ngoài những

phơng pháp thuyết minh đã học, tác

giả còn sử dụng những biện pháp

nghệ thuật nào ? Hãy chỉ rõ

? Các biện pháp nghệ thuật đó có tác

dụng gì với VB thuyết minh này?

? Muốn cho văn bản thuyết minh sinh

động cần chú ý điều gì ?

-Học sinh đọc ghi nhớ

- Các phơng pháp TM: định nghĩa,giải thích, nêu ví dụ, liệt kê, dùng sốliệu, phân tích, phân loại, so sánh, …

2 Viết văn bản thuyết minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật:

- Câu văn nêu khái quát sự kìlạ của Hạ Long: “ chính n-

ớc …có tâm hồn.,,

- So sánh:Chiếc thuyền mỏng mảnh

nh là lá tre, nh bay trên các ngọnsóng, nh một ngời bộ hành,nh đang đilại

-Nhân hoá:Gọi các đảo đá:"Thập loạichúng sinh","thế giới ngời","bọn ngờibằng đá hối hả trở về"

- Tởng tợng, liên tởng: Tởng tợngnhững cuộc dạo chơi (Toàn bài dùng

9 chữ "có thể")

=>Giới thiệu vịnh Hạ Long không chỉ

là đá và nớc mà còn là một thế giớisống có hồn bài viết trở nên sinh độnghấp dẫn giống nh một bài thơ vănxuôi mời gọi du khách đến với HạLong

Gọi học sinh đọc văn bản “Ngọc

Hoàng xử tội ruồi xanh”

? Bài văn có tính chất thuyết minh

không ? vì sao ?

? Những phơng pháp thuyết minh nào

làm rõ đặc điểm trên?

?Văn bản trên có gì đặc biệt?

Tác giả đã sử dụng các biện pháp

nghệ thuật nào trong văn bản trên ?

hiệu quả của việc sr dụng các biện

a.Bài văn có tính thuyết minh vì đã cung cấp cho ngời đọc tri thức khách quan về loài ruồi

- Tính chất ấy biểu hiện ở việc giới thiệu về loài ruồi rất có hệ thống:tính chất chung về họ nhà ruồi, giống loài,các tập tính sinh sống, sinh sản, đặc

điểm cơ thể…nhằm cung cấp các kiến thức chung đáng tin cậy về loài ruồi, thức tỉnh ý thức vệ sinh, phòng bệnh.-Phơng pháp thuyết minh:

+ Định nghĩa:Thuộc họ nhà ruồi +Phân loại : các loại ruồi

+Liệt kê :mắt, chân +Nêu số liệu :6 triệu vi khuẩn, 28 triệu vi khuẩn, 19 triệu tỉ con ruồib-Bài thuyết minh trên có những nét

đặc biệt sau:

- Về hình thức giống nh văn bản tờng thuật một phiên tòa

-về cấu trúc giống nh một biên bản tranh luận pháp lí

-Về nội dung giống nh mọt câu truyện

kể về loài ruồi

c:Tác giả sử dụng các biện pháp nghệ thuật nh ẩn dụ , nhân hóa, kể chuyện, miêu tả

Các biện pháp nghệ thuật ở đây làm cho văn bản trở nên sinh động hấp dẫn, thú vị Nhờ có các biện pháp nghệ thuật đó mà văn bản gây hứng thú cho ngời đọc và làm nổi bật nội dung cần thuyết minh

D.Củng cố:

-Giáo viên khái quát lại kiến thức cơ bản của bài học

-Nhắc lại những phơng pháp thuyết minh chính

E.H ớng dẫn về nhà.

-Học bài phần ghi nhớ SGK

-Làm bài tập còn lại

-Chuẩn bị bài cho giờ luyện tập:

Tổ1:Thuyết minh về cái nón

Tổ 2:Thuyết minh về cái quạt

Tổ3:Thuyết minh về cái bút

Giúp h/sinh:

- Rèn kĩ năng tổng hợp về văn bản thuyết minh

-Biết vận dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyếtminh để viết một văn bản thuyết minh sinh động hấp dẫn

II.Ph ơng tiện thực hiện

-GV: Bài soạn, Hớng dẫn học sinh chuẩn bị ở nhà

B Kiểm tra bài cũ:

- Kiểm tra phần chuẩn bị bài ở nhà

C Bài mới: Giáo viên nêu yêu cầu của bài học

1.Trình bày dàn ý đã chuẩn bị

Đề 1: Giới thiệu về chiếc nón.

Tổ 1 lên trình bày phần chuẩn bị của tổ mình – Các tổ khác nhận xét, gópý

c- Quy trình làm ra chiếc nón.

d- Giá trị kinh tế, văn hóa, nghệ thuật của chiếc nón

c Kết bài:

Cảm nghĩ chung về chiếc nón trong đời sống hiện tại

Đề 2: Giới thiệu về cái quạt

Tổ 2 lên trình bày phần chuẩn bị của mình

Đề 3: Giới thiệu về cái bút

Tổ 3 lên trình bày phần chuẩn bị của mình

2 Viết từng phần.

a Viết đoạn mở bài: Giáo viên hớng dẫn học sinh viết phần mở bài

Cần chú ý đa biện pháp nghệ thuật vào

VD1: Chiếc nón trắng Việt Nam không phải chỉ dùng để che ma

che nắng mà dờng nh nó còn là một phần không thể thiếu để góp phần làmnên vẻ đẹp duyên dáng cho ngời phụ nữ Việt Nam Chiếc nón trắng từng

đi vào câu ca dao “Qua đình ngả nón trông đình - Đình bao nhiêu ngói

th-ơng mình bấy nhiêu” Vì sao chiếc nón trắng lại đợc ngời Việt Nam nói

chung, phụ nữ Việt Nam nói riêng yêu quý và trân trọng nh vậy ? Xin mờicác bạn hãy cùng tôi tìm hiểu về lịch sử, cấu tạo và công dụng của chiếcnón trắng nhé

VD2 : "Anh gửi cho em chiếc nón bài thơ xứ Nghệ

Mang hình bóng quê hơng, gửi vào đây trăm nhớ nghìn thơng

Hình ảnh chiếc nón nhỏ bé xinh xắn đá trở nên quen thuộc với mỗi ngờidân Việt Nam và bạn bè thế giới khi đặt chân đến xứ sở này

b Viết đoạn thân bài: Giáo viên định hớng cho học sinh viết các đọan

phần thân bài

* Lịch sử chiếc nón:

-Nón Việt Nam có lịch sử rất lâu đời

-Hình ảnh chiếc nón đã đợc chạm khắc trên trống đồng Ngọc Lũ,trênthạp đồng Đào Thịnh vào khoảng 2500-3000 năm về trớc

-Từ xa xa, nón đã hiện diện trong ĐS thờng ngày của ngời VN,trongcuộc chiến tranh giữ nớc (Thánh Gióng)

*Cấu tạo và quy trình làm nón:

- Nón gồm có khung nón, vành nón, chóp nón,lá nón và quai nón

-Lá nón có thể làm từ lá dừa hoặc lá cọ

- Lá đợc mua về phải đợc chọn lọc, phân loại rồi đem phơi dăm bangày cho đến khi màu xanh của lá chuyển dần sang màu trắng sau đó lá nón

đợc miết cho thật phẳng mà vẫn giữ đợc độ dẻo và mềm

- Tre đem về chuốt thành những chiếc nan vành tròn trặn ,bóng bảy.Những nan vành đợc uốn thành vòng tròn gọi là vành nón

*Giá trị kinh tế, văn hoá, nghệ thuật của chiếc nón:

- Hơn tất cả, chiếc nón lá Việt Nam là một phần cuộc sống của ngời VN

Đó là ngời bạn thuỷ chung của những con ngời lao động một nắng hai

s-ơng.Trong nghệ thuật, tiết mục múa nón của các cô gái với chiếc áo dàiduyên dáng thể hiện tính dịu dàng, mềm mại và kín đáo của những phụ nữ

VN Chiếc nón lá chính là biểu tợng của VN và là đồ vật truyền thống phổbiến trên mọi miền đất nớc

c Kết bài:

- "Quê hơng là cầu tre nhỏ

Mẹ về nón lá nghiêng cheQuê hơng là đêm trăng tỏHoa cau rụng trắng ngoài thềm"

Trên con đờng phát triển, công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc, ĐS vậtchất và tinh thần ND ta ngày một phát triển hơn,sang trọng hơn nhngnhững câu hát,bài ca về hình ảnh quê hơng với chiếc nón bình dị vẫn là sợinhớ , sợi thơng giăng mắc trong hồn ngời man mác và bâng khuâng có baogiờ vơi

- Thấy đợc nghệ thuật nghị luận của tác giả: chứng cứ cụ thể xác thực, cách

so sánh rõ ràng, giàu sức thuyết phục, lập luận chặt chẽ

II.Ph ơng tiện thực hiện :

- GV: Phiếu học tập – bài tập trắc nghiệm, Bảng phụ

- HS: Soạn bài, trả lời câu hỏi SGK

III.Cách thức tiến hành

-Đọc , phân tích, bình giá

IVTiến trình bài dạy:

A.ổ n định lớp:

B Kiểm tra bài cũ: (Hình thức trắc nghiệm).

1 Vốn tri thức văn hóa của Bác Hồ có đợc từ đâu ?

A Ghé lại nhiều hải cảng, thăm nhiều nớc trên thế giới, trên những contàu vợt trùng dơng

B Nhờ Bác biết nhiều tiếng nớc ngoài

C Nhờ đến đâu Bác cũng học hỏi, tìm hiểu văn hóa, nghệ thuật đến mứckhá uyên thâm.

D Chịu ảnh hởng của tất cả các nền văn hóa, tiếp thu cái hay, phê phán cáigiở của chúng

2 Phong cách Hồ Chí Minh là gì ?

A Nhân cách rất Việt Nam

B Lối sống rất Việt Nam

C Gốc văn hóa dân tộc vô cùng vững chắc

D Rất phơng Đông đồng thời rất mới, rất hiện đại

3 Vẻ đẹp của phong cách Hồ Chí Minh là gì ?

* Giới thiệu bài: Những ngày đầu tháng 8/1945 chỉ bằng 2 quả

bom nguyên tử đầu tiên ném xuống 2 thành phố Hi-rô-xi-ma và

Na-ga-xa-ki, đế quốc Mỹ đã làm 2 triệu ngời Nhật Bản thiệt mạng và còn di họa đếnbây giờ Thế kỷ XX, thế giới phát minh ra nguyên tử hạt nhân, đồng thờicũng phát minh ra những vũ khí hủy diệt, giết ngời hàng loạt khủng khiếp

Từ đó đến nay và cả trong tơng lai nguy cơ một cuộc chiến tranh hạt nhântiêu diệt cả thế giới luôn luôn tiềm ẩn và đe dọa nhân loại Đấu tranh vìmột thế giới hòa bình luôn là một trong những nhiệm vụ vẻ vang nhngcũng khó khăn nhất của nhân dân các nớc Hôm nay chúng ta nghe tiếngnói của một nhà văn nổi tiếng Nam Mĩ (Cô-lôm-bi-a) giải thởng Nô benvăn học, tác giả của những tiểu thuyết hiện thực huyền ảo lừng danh: Ga-bri-en Gác-xi-a Mác-két

GV hớng dẫn đọc vb: đọc to rõ ràng,

rứt khoát, đanh thép Chú ý những từ

ngữ phiên âm, các con số

-GV đọcmẫu=> gọi hs đọc tiếp

? Dựa vào phần chú thích em hãy giới

thiệu vài nét chính về tác giả?

-GV :Ông đợc coi là nhà văn xuất sắc

nhất của châu Mĩ La Tinh đại diện

cho chủ nghĩa huyền ảo

I.Tìm hiểu chung 1Đọc văn bản

2Tác giả - tác phẩm

* Tác giả: (Sinh 1928)

- Ga-bri-en Gác-xi-a Mác-két, nhàvăn Cô-lôm-bi-a

- Đợc nhận giải thởng Nô ben vềvăn học năm 1982

? Trình bày hiểu biết của em về tác

":Nguy cơ chiến tranh hạt nhân đang

đe doạ trái đất

2 -Tiếp ……xuất phát của nó.”: Chứng

lí cho sự nguy hiểm và phi lí của

chiến tranh hạt nhân

3 -Còn lại: Nhiệm vụ của chúng ta và

đề nghị khiêm tốn của tác giả

? Luận điểm chủ chốt mà tác giả nêu

và tìm cách giải quyết trong VB này

là gì? Giải thích tại sao em lại hiểu

nh vậy ?

GVđ a bảng phụ :

A Nguy cơ khủng khiếp của chiến

tranh hạt nhân đang đe doạ toàn TG

B Đấu tranh chống lại và xoá bỏ

nguy cơ này vì một TG hoà bình là

nhiệm vụ cấp bách của toàn thể nhân

thì sẽ thiếu cơ sở thực tiễn Bởi vậy

,luận điểm cơ bản mà t/g nêu và giải

quyết trong VB chính là Avà B;Alà

nguyên nhân ,B là kết quả, mục

đích )

? Để làm rõ luận điểm ,tác giả đã xây

dựng hệ thống luận cứ nh thế nào ?

1 Nguy cơ chiến tranh hạt nhân

đe doạ toàn bộ sự sống trên trái

-VB nhật dụng - nghị luận chính trịxã hội

II Tìm hiểu văn bản 1.Kiểu văn bản và PTBĐ

-Văn bản nhật dụng(NL chính trị xãhội)

để loại bỏ nguy cơ ấy cho một TGhoà bình là nhiệm vụ cấp bách củatoàn thể nhân loại

đất

2 Việc bảo tồn sự sống trên trái

đất ít tốn kém hơn "dịch hạch"

hạt nhân

3 Việc chạy đua vũ trang là đi

ngợc lại lí trí của loài ngời,phản lại sự tiến hoá tự nhiên

4 Hãy đấu tranh cho một thế giới

Mở đầu bằng một câu hỏi đầy ấn

t-ợng,thu hút sự chú ý của mọi ngời, rồi

tự trả lời câu hỏi ấy

GV: Và trong câu trả lời của mình t/g

đã chỉ rõ nguy cơ chiến tranh hạt

nhân đe doạ loài ngời và toàn bộ sự

nghĩa ntn với ngời đọc ,ngời nghe ?

? Theo em, cách đa lí lẽ và chứng cớ

trong đoạn văn bản này có gì đặc

a, Hiểm hoạ chiến tranh hạt nhân

đe dọa sự sống trên trái đất:

* Lí lẽ:

- Chiến tranh hạt nhân là sự tàn pháhủy diệt

- Phát minh hạt nhân quyết định sựsống còn của thế giới

=>Sắc bén

* Chứng cớ:

- Ngày 08/08/1986 hơn 50.000 đầu

đạn hạt nhân đã đợc bố trí khắphành tinh

- Tất cả mọi ngời, mỗi ngời đangngồi trên một thùng 4 tấn thuốc nổ

- Tất cả chỗ đó nổ tung lên sẽ làmbiến mất mọi dấu vết của sự sốngtrên trái đất

->Xác thực, khoa học

=> Nâng cao nhận thức cho mọi

ng-ời về nguy cơ chiến tranh hạt nhân

và sự huỷ diệt khủng khiếp củachiến tranh hạt nhân

-So sánh :Chiến tranh hạt nhân với

điển tích Hi Lạp : Thanh gơm mô-clét và dịch hạch =>có sức ám

Đa-ảnh mạnh mẽ -Lặp từ và lặp cấu trúc ngữ pháp =>

có tác dụng nhấn mạnh

=>Lí lẽ kết hợp với chứng cớ cùngvới NT so sánh đã tác động vàonhận thức của ngời đọc về sức mạnhghê gớm của vũ khí hạt nhân, khơigợi sự đồng tình với tác giả, làm chotất cả những ngời đang sống và yêuquý sự sống không thể thờ ơ

? Nh vậy, em có nhận xét gì về lí lẽ ,

chứng cớ cũng nh cách lập luận của

tác giả ?

? ý nghĩa của cách lập luận đó trong

đoạn mở đầu này?

D.Củng cố:

-Qua các phơng tiện thông tin đại

chúng (đài, báo), em có thêm chứng

cớ nào về nguy cơ chiến tranh hạt

nhân vẫn đe dọa cuộc sống trái đất.?

E.H ớng dẫn về nhà.

-Học bài phần phân tích ở lớp

-Tiếp tục soạn bài

-Tìm hiểu về ảnh hởng của chất độc

(Học sinh thảo luận nhóm – trình

bày) Giáo viên khái quát lại bằng

Lí lẽ và chứng cớ kết hợp với sựbộc lộ trực tiếp thái độ của tác giả

- Cách vào đề trực tiếp và bằngnhững chứng cứ rất xác thực đã thuhút ngời đọc và gây ấn tợng mạnh

mẽ về tính chất hệ trọng của vấn đề

đang đợc nói tới

B Kiểm tra bài cũ: Trình bày hiểu

biết của em về tác giả và xuất xứ VB

"Đấu tranh cho một thế giới hoàbình"?Nêu luận điểm và hệ thốngluận cứ của VB?

C Bài mới:

b,Sự tốn kém và phi lí trong cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân :

Hàng loạt dẫn chứng thuộc các lĩnhvực: xã hội, y tế, tiếp tế thực phẩm,giáo dục

- Cách đa dẫn chứng toàn diện, cụthể, đáng tin cậy trên nhiều lĩnhvực(y tế,lơng thực, giáo dục) bằngnhững con số biết nói

- Dùng so sánh đối lập: Một bên chiphí nhằm tạo ra sức mạnh hủy diệt t-

ơng đơng với một bên dùng chi phí

đó để cứu hàng trăm triệu trẻ emnghèo khổ, hàng tỷ ngời đợc phòngbệnh, hàng trăm triệu ngời thiếu

? Tác dụng của cách lập luận này?

? Đoạn văn này gợi cho em cảm nghĩ

(Học sinh đọc đoạn :"Một nhà tiểu

thuyết điểm xuất phát của nó" )

? Phần văn bản này có 3 đoạn văn,

mỗi đoạn đều nói đến 2 chữ trái đất

Em đọc đợc cảm nghĩ của tác giả khi

liên tục nhắc lại danh từ trái đất trong

phần này ?

? Theo tác giả, trái đất chỉ là một cái

làng nhỏ trong vũ trụ, nhng lại là nơi

độc nhất có phép màu của sự sống

trong hệ mặt trời

Em hiểu nh thế nào về ý nghĩ ấy ?

(Học sinh thảo luận nhóm)

GV: Trong vũ trụ, trái đất chỉ là một

hành tinh nhỏ, nhng là hành tinh duy

nhất có sự sống

- Khoa học vũ trụ cha khám phá đợc

sự sống ở nơi nào khác, ngoài trái đất

- Đó là sự thiêng liêng, kì diệu của

trái đất nhỏ bé của chúng ta

? Quá trình sống trên trái đất đã đợc

tác giả hình dung nh thế nào?

dinh dỡng

- Nghệ thuật lập luận của tác giả ở

đoạn này thật đơn giản mà có sứcthuyết phục cao- Ngời đọc ngạcnhiên, bất ngờ trớc những sự thậthiển nhiên mà rất phi lí

=> Làm nổi bật sự tốn kém ghê gớmcủa cuộc chạy đua chiến tranh hạtnhân

để cải thiện cuộc sống của con ngời,nhất là ở các nớc nghèo

- Cần loại bỏ chiến tranh hạt nhân vìcuộc sống hòa bình hạnh phúc trênthế giới này

Chiến tranh hạt nhân là hành

động cực kì phi lí:

- Trái đất là thứ thiêng liêng cao quýhơn cả, đáng đợc chúng ta yêu quýtrân trọng Không đợc xâm phạm,hủy hoại trái đất

*Qúa trình hình hình thành sự sống :-380 triệu năm con bớm mới bay đ-ợc

? Những con số chỉ thời gian đó cho

em hiểu gì về sự sống trên trái đất?

? Nhận xét về cách đa dẫn chứng của

tác giả?

? Từ đó ta có nhận thức nh thế nào về

tính chất phản tiến hóa, phản tự nhiên

của chiến tranh hạt nhân ?

GV: Nếu nổ ra, nó sẽ đẩy lùi sự tiến

hóa trở về điểm xuất phát ban đầu,

tiêu hủy mọi thành quả của quá trình

tiến hóa của sự sống trong tự nhiên.

(Học sinh đọc đoạn cuối.)

dắt ngời đọc đến sự lo âu mang tính bi

quan mà hớng tới một thái độ tích

của ông?( Là ngời quan tâm sâu sắc

đến vấn đề vũ khí hạt nhân với niềm

lo lắng và công phẫn cao độ Vô

- 180 triệu năm bông hồng mới nở-Trải qua bốn kỉ địa chất con ngờimới hát đợc …

- Phải lâu dài lắm mới có đợc sựsống trên trái đất này Mọi vẻ đẹptrên thế giới này không phải mộtsớm một chiều mà có đợc

c Nhiệm vụ đấu tranh ngăn chặn chiến tranh hạt nhân :(Thông điệp

đua vũ trang, tàng tích vũ khí hạtnhân

- Thông điệp về một cuộc sống đãtừng tồn tại trên trái đất

- Thông điệp về những kẻ đã xóa bỏcuộc sống trên trái đất bằng vũ khíhạt nhân

=>Thức tỉnh lơng tri con ngời ,cảnhtỉnh,lên án những kẻ hiếu chiến

cùng yêu chuộng cuộc sống trên trái

đất hòa bình.)

? Nên hiểu ý tởng này của nhà văn

muốn nhấn mạnh điều gì?

? Những thông điệp nào đợc gửi tới

chúng ta từ văn bản “Đấu tranh cho

họa hạt nhân

5 Tổng kết:

* Ghi nhớ: SGK

- Luận điểm đúng đắn, hệ thốngluận chứng rành mạch, đầy sứcthuyết phục, cách so sánh bằngnhiều dẫn chứng toàn diện và tậptrung, lời văn đầy nhiệt tình

- Hoàn thành bài tập vào vở

- Làm bài tập trong sách bài tập và sách bài tập trắc nghiệm

- Chuẩn bị bài tiếp theo “ Tuyên bố thế giới về sống còn – của trẻ em”

- Biết vận dụng những phơng châm này trong giao tiếp

II.Ph ơng tiện hực hiện.

-GV: Soạn bài, sgk, từ điển thành ngữ

-HS: đọc trớc bài

III.Cách thức tiến hành

-Vấn đáp, thảo luận, qui nạp

IV.Tiến trình bài dạy:

thế nào đến giao tiếp?

Hậu quả của những cách nói đó ?

? Qua đó, emcó thể rút ra bài học gì

trong giao tiếp?

VD2:Tôi đồng ý với những nhận

địnhvề truyện ngắn của ông ấy

? Có thể hiểu câu "Tôi đồng ý ông

ấy" theo mấy cách (2 cách).

C1: Nếu "ông ấy" bổ nghĩa cho

"nhận định" thì hiểu là: Tôi đồng ý

với những nhận định của ông ấy về

truyện ngắn

C2: Nếu "ông ấy" bổ nghĩa cho

"truyện ngắn" thì hiểu là: Tôi đồng

=> Khi giao tiếp phải nói đúng đề tài

đang hội thoại

=>Ngời nghe không hiểu hoặc hiểusai lạc ý của ngời nói Ngời nghe bị

ức chế, không có thiện cảm với ngờinói

=>Trong giao tiếp,nói năng phải ngắngọn, rõ ràng, rành mạch tạo đợcm.q.hệ tốt với ngời đối thoại

*Xét câu “Tôi đồng ý với những nhận

định về truyện ngắn của ông ấy.”-Hiểu theo 2 cách :

- Tôi đồng ý với những nhận định của

ý với những nhận định của ngời

khác về truyện ngắn của ông ấy (do

? Vì sao ngời ăn xin và cậu bé trong

truyện đều cảm thấy mình đã nhận

đ-ợc từ ngời kia một cái gì đó?

Cả hai tuy đều không có của cải,

tiền bạc gì nhng đều nhận đợc tình

cảm mà ngời kia dành cho mình,

đặc biệt là tình cảm của cậu bé đối

với ông lão ăn xin Đối với một ngời

* Không vì một lý do nào đó đặc biệt thìkhông nên nói những câu mơ hồ màngời nghe có thể hiểu theo nhiều cách

Bài học: Khi giao tiếp cần tôn trọngngời đối thoại, không phân biệt sang -hèn, giàu - nghèo

* Một số câu ca dao, tục ngữ có ND tơng tự:

- Chim khôn kêu tiếng rảnh rangNgời khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe

- Vàng thì thử lửa, thử than

Chuông kêu thử tiếng, ngời ngoan thử lời

- Chẳng đợc miếng thịt, miếng xôi

Cũng đợc lời nói cho nguôi tấm lòng

Bài tập 2 : Tìm phép tu từ có liên quan đến ph ơng châm lịch sự

-Học sinh trả lời câu hỏi- GV nhận xét

Phép tu từ từ vựng có liên quan trực tiếp với phơng châm lịch sự là phépnói giảm, nói tránh

VD: Bạn hát cũng không đến nỗi nào.

Bài tập 3 :Điền từ thích hợp

- Học sinh làm bài theo nhóm ra bảng phụ –Giáo viên nhận xét

c- Nói móc

Các từ ngữ trên chỉ những cách nói liên quan đến phơng châm lịch

sự (a); (b); (c); (d) và phơng châm cách thức (e)

Bài tập 4 Vận dụng ph ơng châm hội thoại để giải thích

Học sinh thảo luận nhóm - đại diện trình bày.

-Giáo viên chuẩn kiến thức

a- Khi ngời nói chuẩn bị hỏi về một vấn đề không đúng vào đề tài mà haingời đang trao đổi, tránh để ngời nghe hiểu là mình không tuân thủ phơngchâm quan hệ, ngời nói dùng cách diễn đạt trên

b- Trong giao tiếp, đôi khi vì một lý do nào đó, ngời nói phải nóimột điều mà ngời đó nghĩ là sẽ làm tổn thơng thể diện của ngời đối thoại

Để giảm nhẹ ảnh hởng, tức là xuất phát từ việc chú ý tuân thủ phơng châmlịch sự, ngời nói dùng những cách diễn đạt trên

c- Những cách nói này báo hiệu cho ngời đối thoại biết là ngời đó

đã không tuân thủ phơng châm lịch sự và phải chấm dứt sự không tuân thủ

đó

D.Củng cố

-Nhắc lại các phơng châm hội thoại đã học

-Vì sao trong giao tiếp cần tuân thủ các phơng châm hội thoại ?

I Mục tiêu bài học:

Giúp h/sinh: Củng cố kiến thức về VB thuyết minh Hiểu đợc văn bản

thuyết minh có khi phải kết hợp với yếu tố miêu tả thì văn bản mới hay.-Rèn kĩ năng sử dụng các yếu tố miêu tả trong việc tạo lập các văn bảnthuyết minh

II.Ph ơng tiện thực hiện

-GV: Giáo án, sgk, văn bản mẫu

-HS: Ôn kiến thức về vb thuyết minh, xem trớc vb “Cây chuối trong đờisống.”

III Cách thức tiến hành.

-vấn đáp, thảo luận, qui nạp

IV.t iến trình bài dạy:

A ổ n định lớp:

B Kiểm tra bài cũ:

Sử dụng các yếu tố nghệ thuật trong văn bản thuyết minh nh thế nào ?

C Bài mới:Trong vb thuyết minh, khi phải trình bày các đối tợng cụ thể

trong đời sống nh các loài cây, di tích, thắng cảnh… bên cạnh việc phải ttuyếtminh rõ ràng, mạch lạc cũng cần vận dung biiện pháp miêu tả để làm cho đốitợng hiện lên cụ thể, gần gũi

? Thế nào là vb thuyết minh?

? Nếu vb có nhan đề “Cây

chuối trong vờn nhà em” thì có

sự khác nhau nh thế nào trong

phát triển cây chuối và công

dụng của cây chuối ?

? Cho biết tác dụng của yếu tố

-Loại chuối nào khi quả chín …thơm hấpdẫn

-Mỗi cây chuối đều…xuống tận gốc cây.-Quả chuối chín ăn vào…da dẻ mịn màng-Chuối xanh có vị chát…món gỏi

=>Tác dụng : Làm nổi bật đợc đặc điểm củacây chuối và gây ấn tợngmạnh với ngời

đọc ,tạo ra sức hấp dẫn của đối tợng đợcthuyết minh

thuyết minh, bài này có thể bổ

sung những gì?

? Em hãy cho biết thêm công

dụng của thân cây chuối, lá

chuối, nõn chuối, bắp chuối

- Thân cây chuối có thể thái

? Để bài thuyết minh sinh động

ngoài việc sử dụng các yếu tố

- Tàu chuối gồm các cuống lá và lá

- Nõn chuối :xanh non

- Hoa chuối: màu hồng tía, có nhiều lớp bẹ,

- Gốc có củ và rễ

Có thể miêu tả:

- Thân tròn, mát rợi,mọng nớc

- Tàu lá xanh rờn

- Củ chuối có thể gọt vỏ để thấy một màu trắng

-Lá chuối khô có thể dùng để lót ổ trongmùa đông, gói hàng, gói bánh gai

-Củ chuối gọt vỏ, thái thành sợi nhỏ luộc

bỏ nớc chát sau đó có thể xào với thịt ếch,nấu với cá chạch là những món ăn đặc sản

-Các nhóm thảo luận và đa ra ý kiến bổ xung các chi tiết miêu tả cho hoàn thiện câu văn.

-GV yêu cầu đại diện nhóm trình bày-GV chuẩn kiến thứcHoàn thiện các câu văn:

- Thân cây chuối có hình dáng thẳng, tròn nh một cái cột trụ, gồmnhiều lớp bẹ, mọng nớc gợi ra cảm giác mát mẻ, dễ chịu

- Lá chuối tơi xanh rờn cong cong dới ánh trăng, thỉnh thoảnglại vẫy lên phần phật nh mời gọi ai đó trong đêm khuya thanhvắng

- Lá chuối khô lót ổ nằm vừa mềm mại, vừa thoang thoảngmùi thơm dân dã cứ ám ảnh tâm trí những kẻ tha hơng

- Quả chuối chín vàng vừa bắt mắt, vừa dậy lên một mùi thơm ngọtngào quyến rũ

- Bắp chuối màu phơn phớt hồng đung đa trong gió chiềunom giống nh một cái búp lửa của thiên nhiên kì diệu

- Nõn chuối màu xanh non cuốn tròn nh một bức th cònphong kín đang đợi gió mở ra

Bài tập 2 Tìm yếu tố miêu tả

HS chỉ ra yếu tố miêu tả trong đoạn văn-GV nhận xét và chuản kiến thức

-Tách là loại chén uống nớc của Tây, nó có tai

-Chén của ta không có tai

-Khi mời mà uống rất nóng

D.Củng cố:

-GV khái quát kiến thức cơ bản của bài học

-Tác dụng của các yếu tố miêu tả trong vb thuyết minh

E H ớng dẫn về nhà.

-Học bài theo phần ghi nhớ SGK

- Làm BT3

- Chuẩn bị cho tiết luyện tập: trang 28-SGK

-Lập dàn ý cho đề văn “Con trâu ở làng quê Việt Nam”

Tiết 10

Ngày soạn :

Ngày dạy:

Luyện tập sử dụng yếu tố miêu tả

trong văn bản thuyết minh I.Mục tiêu bài học:

Giúp h/sinh: Rèn luyện kỹ năng sử dụng yếu tố miêu tả trong văn

bản thuyết minh

-Giáo dục học sinhý thức vận dụng kiến thức đã học vào việc tạo lâpvăn bản

II Ph ơng tiện thực hiện.

-GV: Giáo án, sgv, bài văn mẫu

-HS: Chuẩn bị dàn ý theo hớng dẫn về nhà

III Cách thức tiến hành

-Vấn đáp thảo luận luyện viết đoạn văn

IV.Tiến trình lên lớp

A ổ n định lớp:

B Kiểm tra bài cũ:

- Sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh có tác dụng gì ?

Văn thuyết minh cụ thể.

GV kiểm tra sự chuẩn bị dàn ý của

học sinh

Đánh giá ý thức học tập của học

sinh qua phần chuẩn bị bài

? Đối tợng của đề bài?

? Đề yêu cầu trình bày vấn đề gì liên

quan đến đối tợng ?

? Với vấn đề trên, cần trình bày

những ý gì?

*Học sinh thảo luận câu hỏi theo

nhóm và cử đại diện trình bày

Chồng cày vợ cấy con trâu đi bừa”

-Tục ngữ: “Con trâu là đầu cơ

- Vai trò và vị trí của con trâu trong

đời sống của ngời nông dân ViệtNam

2 Tìm ý:

- Con trâu là sức kéo chủ yếu

- Con trâu là tài sản lớn nhất

- Con trâu trong lễ hội, đình đámtruyền thống

- Con trâu đối với tuổi thơ

- Con trâu đối với việc cung cấp thựcphẩm và chế biến đồ mỹ nghệ

3 Lập dàn ý:

a, Mở bài:

Giới thiệu chung về con trâu trên

đồng ruộng Việt Nam

b, Thân bài:

- Con trâu trong nghề làm ruộng: Làsức kéo để cày, bừa, kéo xe, trục

? Phần kết bài có nội dung nh thế

nào?

* Giáo viên : Xây dựng đoạn mở

bài vừa có nội dung thuyết minh vừa

có yếu tố miêu tả con trâu ở làng

quê Việt Nam

? Nội dung cần thuyết minh trong

mở bài là gì?

? Yếu tố miêu tả cần sử dụng là gì?

*G/v: Thuyết minh trâu cày, bừa

ruộng, kéo xe, chở lúa, trục lúa

-Học sinh viết, giáo viên gọi trình

bày, sửa chữa, bổ sung

* G/v: cảnh chăn trâu, con trâu ung

dung gặm cỏ là một hình ảnh đẹp

của cuộc sống thanh bình ở làng quê

Việt Nam Hình ảnh những con trâu

cần cù gặm cỏ

-Học sinh viết, giáo viên gọi trình

bày, sửa chữa, bổ sung

? Cần miêu tả hình ảnh gì?

lúa,

- Con trâu trong lễ hội, đình đám: lễhội đâm trâu ở Tây Nguyên, lễ hộichọi trâu ở Đồ Sơn

- Con trâu: nguồn cung cấp thịt, da đểthuộc, sừng trâu dùng làm đồ mỹnghệ

- Con trâu là tài sản lớn nhất của ngờinông dân Việt Nam

- Con trâu đối với tuổi thơ

a Viết đoạn mở bài:

- VD: "Con trâu là đầu cơ nghiệp" Bao đời nay, hình ảnh con trâu lầmlũi kéo cày trên đồng ruộng là hình

ảnh rất quen thuộc, gần gũi đối vớingời nông dân Việt Nam.Vì thế,contrâu đã trở thành ngời bạn tâm tìnhcủa ngời nông dân:

Trâu ơi ta bảo trâu nàyTrâu ra ngoài ruộng trâu cày với ta Cấy cày vốn nghiệp nông gia

Ta đây, trâu đấy ai mà quản công

b Viết đoạn thân bài:

- Giới thiệu con trâu trong việc làmruộng

- Con trâu với tuổi thơ ở nông thôn

VD : Chiều chiều, khi một ngày lao

động đã tạm ngừng, con trâu đợc tháocày và đủng đỉnh bớc trên đờng làng,miệng luôn" nhai trầu "bỏm bẻm.Khi ấy, cái dáng đi khoan thai chậmrãi của con trâu khiến cho ngời ta cócảm giác không khí của làng quê Việtnam sao mà thanh bình và thân quenquá đỗi!

-Con trâu không chỉ kéo cày, kéo xe,trục lúa mà còn là một trong nhữngvật tế thần trong lễ hội đâm trâu ở tâyNguyên; là "nhân vật"chính trong lễhội chọi trâu ở Đồ Sơn

Không có ai sinh ra và lớn lên ở cáclàng quê Việt Nam mà lại không cótuổi thơ gắn bó với con trâu .Thuởnhỏ đa cơm cho cha đi cày, mải mêngắm nhìn con trâu đợc thả lỏng đang

? Kết thúc cần nêu ý gì?

-Học sinh viết, giáo viên gọi trình

bày, sửa chữa, bổ sung

say sa gặm cỏ một cách ngon lành.Lớn lên một chút, nghễu nghện cờitrên lng trâu trong những buổi chiều

đi chăn trâu trở về.Cỡi trâu ra đồng,

c-ỡi trâu lội xuống sông, cc-ỡi trâu thảdiều Thú vị biết bao ! Con trâu hiềnlành ,ngoan ngoãn đã để lại trong kí

ức tuổi thơ của mỗi con ngời baonhiêu kỉ niệm ngọt ngào!

c Viết đoạn kết bài:

VD: thật thú vị biết bao! Con trâuhiền lành, chăm chỉ, con trâu bạn củanhà nông đã để lại trong kí ức tuổi thơmỗi ngời bao kỉ niệm ngọt ngào

D.Củng cố:

-Giáo viên nhận xét và đấnh giá ý thức học tập của học sinhh

trong giờ luyện tập

Nhấn mậnh lại những lu ý khi sử dụngyếu tố miêu tả trongvăn thuyết minh

E H ớng dẫn về nhà :

- Làm hoàn thành bài văn vào vở

- Chuẩn bị viết bài thuyết minh 90phút

- Hiểu đợc sự quan tâm sâu sắc của cộng đồng quốc tế đối với vấn

đề bảo vệ, chăm sóc trẻ em

II.Phơng tiện thực hiện

-GV: giáo án, sgk, tài liệu tham khảo

HS: Đọc kĩ vb, trả lời câu hỏi sgk

III.Cách thức tiến hành

-Đọc ,vấn đáp, thảo luận bình giá

IV Tiến trình bài dạy:

A ổ n định lớp:

B Kiểm tra bài cũ:

? Trình bày khái quát hệ thống luận điểm, luận cứ của "Đấu tranhcho một TG hoà bình"

Thông điệp mà tác giả Macket gửi gắm trong VB là gì?

C Bài mới:

* Giới thiệu bài: Trẻ em Việt Nam cũng nh trẻ em trên thế giới hiện nay

đang đứng trớc những thuận lợi to lớn về sự chăm sóc, nuôi dỡng, giáo dụcnhng đồng thời cũng đang gặp những thách thức, những cản trở không nhỏ

ảnh hởng xấu đến tơng lai phát triển của các em Một phần bản " Tuyên

bố thế giới trẻ em." đợc trình bày tại cuộc họp ở Liên hợp quốc (Mĩ)

cách đây 16 năm (1990) đã nói lên tầm quan trọng của vấn đề này

- Dựa vào phần "chú thích" hãy trình

bày những nét khái quát về xuất xứ

-VB này chỉ là phần đầu của bảntuyên bố

II Đọc, hiểu văn bản :

1.Kiểu văn bản và ptbđ

?Căn cứ vào VB cho biết nó thuộc

kiểu VB nào?

? Theo em, bố cục của văn bản có thể

chia làm mấy phần?

? Nêu nội dung của từng phần

- Mở đầu: Lí do của bản tuyên bố.

- Sự thách thức của tình hình: Thực

trạng trẻ em trên thế giới trớc các nhà

lãnh đạo chính trị các nớc

- Cơ hội: Những điều kiện thuận lợi

để thực hiện nhiệm vụ quan trọng

- Nhiệm vụ: những nhiệm vụ cụ thể

? Vb này về hình thức lập luận có gì

đặc biệt?

-Trình bày quan điểm dới dạng các

mục và số.Nhằm để tra cứu nhanh, dễ

hiểu, mang tính chất pháp lí của vb

ứng dụng.Vb rõ ràng có sự liên kết

mạch lạc giữa các phần

-Học sinh đọc thầm 2 đoạn đầu

? Nêu nội dung và ý nghĩa của 2 đoạn

vừa đọc

- Đọan 1 làm nhiệm vụ mở đầu, nêu

vấn đề, giới thiệu mục đích và nhiệm

vụ của hội nghị cấp cao thế giới

- Đoạn 2: khái quát những đặc điểm,

yêu cầu của trẻ em, khẳng định quyền

đợc sống, đợc phát triển trong hòa

bình, hạnh phúc Đó cũng chính là

nguyên nhân, là mục đích của vấn đề

Làm thế nào để đạt đợc điều ấy

? Mở đầu bản tuyên bố đã thể hiện

Quyền sống của trẻ em:

+ Phải đợc sống trong vui tơi thanhbình, đợc chơi, đợc học và pháttriển

+ Tơng lai của chúng phải đợc hìnhthành trong sự hòa hợp và tơng trợ

- Dễ xúc động và yếu đuối trớc sự bấthạnh

- Muốn có tơng lai, trẻ em thế giớiphải đợc bình đẳng, không phân biệt

và chúng phải đợc giúp đỡ về mọimặt

? Từ cách nhìn ấy, em có suy nghĩ gì

về lời tuyên bố này?( Học sinh thảo

luận nhóm.)

- Quyền sống của trẻ em là vấn đề

quan trọng và cấp thiết trong thế giới

hiện đại

- Cộng đồng quốc tế đã có sự quan

tâm đặc biệt đến vấn đề này

- Trẻ em thế giới có quyền kì vọng về

những lời tuyên bố này

? Việc nhắc lại nhiều lần các từ “

phải”, “đợc” trong đoạn văn có tác

?Nhận xét về cách nêu vấn đề của tác

giả trong 2đoạn văn này ?

-Cách nêu vấn đề của tác giả rõ ràng,

mang tính khẳng định

D.Củng cố:

-Nhận xét về cách lập luận của tác giả

trong đoạn văn này?

-Nêu ý nghĩa phần mở đầu đoạn

trích?

E.H ớng dẫn về nhà.

-Tiếp tục soạn bài

-Tìm hiểu về chính sách của nhà nớc

đối ới trẻ em

-Giờ sau học văn bản “Tuyên bố về…”

=> Đó là cách nhìn đầy tin yêu vàtrách nhiệm đối với tơng lai của thếgiới, đối với trẻ em

-Mục đích của hội nghị:Khẳng địnhquyền đợc sống, đợc bảo vệ và pháttriển của trẻ em

I.Mục đích yêu cầu Chung tiết 11

II.Phơng tiện thực hiện

IIICách thức tiến hành

IV.Tiến trình lên lớp

A.ổn định lớp

B.Kiểm tra bài cũ

ở phần mở đầu tác giả nêu nội dung gì? Hãy nêu nhận xét vềcách đa vấn đê của tác giả?

C.Bài mới

*Giới thiệu: Trẻ em có quyền đợc sống, đợc phát triển.Nhng thựctrạng đời sống của trẻ em trên thế giớ hiện nay ra soa? Chúng gặp nhữngthách thức gì và có những diều kiện nào để đảm bảo cuộc sống chochúng? Bài hôm nay chúng ta sẽ tìm hiẻu tiếp

* Học sinh đọc thầm

? Tuyên bố cho rằng trong thực tế, trẻ em

phải chịu bao nhiêu nỗi bất hạnh Dựa theo

các mục 4, 5, 6 em hãy khái quát những

nỗi bất hạnh mà trẻ em thế giới phải chịu

đựng

? Theo hiểu biết của em, nỗi bất hạnh nào

là lớn nhất đối với trẻ em

? Theo em những nỗi bất hạnh đó của trẻ

em có thể đợc giải thoát bằng cách nào

ở cơng vị lãnh đạo các quốc gia

- Các nhà lãnh đạo của các nớc tại Liên

hợp quốc đặt quyết tâm vợt qua những khó

khăn trong sự nghiệp vì trẻ

? Từ đó em hiểu tổ chức Liên hợp quốc đã

b, Sự thách thức của tình hình:

* Những thách thức đối với trẻ em:

- Bị trở thành nạn nhân của chiếntranh và bạo lực, của sự phân biệtchủng tộc, sự xâm lợc, chiếm

đóng và thôn tính của nớc ngoài

- Chịu đựng những thảm họa của

đói nghèo, khủng hoảng kinh tế,của tình trạng vô gia c, dịch bệnh,

mù chữ, môi trờng xuống cấp

- Nhiều trẻ em chết mỗi ngày dosuy dinh dỡng và bệnh tật

*Biện pháp

- Loại bỏ chiến tranh, bạo lực

- Xóa đói nghèo,

có thái độ nh thế nào trớc những nỗi bất

hạnh của trẻ em trên thế giới?

?Em có nhận xét gì về nghệ thuật thuyết

minh trong phần vb này?

-Lập luận theo kết cấu tổng –phân- hợp

kết hợp lí lẽ với dẫn chứng minh họa

(Học sinh đọc.)

? Hãy tóm tắt lại các điều kiện thuận lợi cơ

bản để cộng đồng quốc tế hiện nay có thể

đẩy mạnh việc chăm sóc, bảo vệ trẻ em

? Những cơ hội ấy xuất hiện ở Việt Nam

nh thế nào để nớc ta có thể tham gia tích

cực vào việc thực hiện tuyên bố về quyền

trẻ em?

(Thảo luận nhóm.)

? Em hãy đọc thầm và cho biết nội dung

của phần này

? Hãy tóm tắt các nội dung chính của phần

nêu nhiệm vụ cụ thể

- Tăng cờng sức khỏe và chế độ dinh dỡng

- Quyết tâm giúp các em vợt quanhững nỗi bất hạnh này

c, Cơ hội:

- Sự liên kết lại của các quốc giacùng ý thức cao của cộng đồngquốc tế trên lĩnh vực này Đã cócông ớc về quyền trẻ em làm cơ

sở tạo ra một cơ hội mới

- Sự hợp tác và đoàn kết quốc tếngày càng có hiệu quả cụ thể trênnhiều lĩnh vực, phong trào giải trừquân bị đợc đẩy mạnh tạo điềukiện cho một số tài nguyên to lớn

có thể đợc chuyển sang phục vụcác mục tiêu kinh tế, tăng cờngphúc lợi xã hội

- Nớc ta có đủ phơng tiện và kiếnthức (thông tin, y tế, trờng học, )

để bảo vệ sinh mệnh của trẻ em

- Trẻ em nớc ta đợc chăm sóc và tôntrọng (các lớp học mầm non, phổ cập tiểu học trên phạm vi cả nớc, bệnh viện nhi, nhà văn hóa thiếu nhi, các chiến dịch tiêm phòng bệnh, )

- Chính trị ổn định, kinh tế tăng ởng đều, hợp tác quốc tế ngàycàng mở rộng

tr-d, Nhiệm vụ cụ thể:

* Có 2 nội dung:

- Nêu nhiệm vụ cụ thể;

- Nêu biện pháp để thực hiệnnhiệm vụ đó

- Các nớc cần đảm bảo đều đặn sựtăng trởng kinh tế để có điều kiệnvật chất chăm lo đến đời sống trẻem

quyền lợi gì từ những nỗ lực của Đảng và

Nhà nớc .(Thảo luận nhóm.)

? Qua bản tuyên bố, em nhận thức nh thế

nào về tầm quan trọng của vấn đề bảo vệ,

chăm sóc trẻ em, về sự quan tâm của cộng

đồng quốc tế đối với vấn đề này

(Học sinh đọc ghi nhớ.)

?Trong thực tế các quốc gia đã có những

hoạt động nào để thực hiện nhiệm vụ này?

-Hội nghị trẻ em toàn thé giới có hoàn

cảnh khó khănvà nạn nhân của thiên tai tổ

choc tại Nhật Bản năm 2005

-Giao lu thiếu nhi năm châu

-Hội nghị các nớc phát triển ( G7 ) họp tại

TÔKIÔ nhằm hoãn nợ xóa nợ, tăng viện

trợ nhân đọa cho các nớc Nam á bị động

đất ,sóng thần

- Tất cả các nớc cần có những nỗlực liên tục và phối hợp tronghành động vì trẻ em

- Quyền đợc học tập, chữa bệnh,vui chơi,

- Với các biểu hiện cụ thể

- Làm bài tập trong sách bài tập và bài tập sách bài tập trắc nghiệm

- Chuẩn bị bài tiếp theo: “Ngời con gái Nam Xơng"

các phơng châm hội thoại (Tiếp)

I Mục tiêu bài học :

Giúp h/sinh:

- Nắm đợc mối quan hệ chặt chẽ giữa phơng châm hội thoại và tìnhhuống giao tiếp

- Hiểu đợc phơng châm hội thoại không phải là những quy định bắtbuộc trong mọi tình huống giao tiếp; vì nhiều lí do khác nhau, các ph-

ơng châm hội thoại có khi không đợc tuân thủ

II.Ph ơng tiện thực hiện.

-GV: Giáo án, sgk, phiếu học tập

-HS: Đọc trớc bài trong sgk

III Cách thức tiến hành

-Vấn đáp, thảo luận, qui nạp

IV Tiến trình bài dạy:

A ổ n định lớp:

B Kiểm tra bài cũ:

? Trong giao tiếp thế nào là tuân thủ phơng châm quan hệ, cáchthức, lịch sự ? Cho ví dụ ?

?Phân biệt 5phơng châm hội thoại đã học

? Làm BT 5 SGK

C Bài mới:Để giao tiếp đạt hiệu quả cao, ngời nói không chỉ cần nắmvững các phơng châm hội thoại mà còn cần nắm vữngđặc điểm củatình huống giao tiếp :Nói với ai?Nói khi nào? ở đâu?

-Chào hỏi ngời ở trên cây

? Nếu chủ xét nội dung chào hỏi

thì phơng châm hội thoại nào đợc

thực hiện?Vì sao?

-Phơng châm lịch sự đợc thực hiện

vì nó thể hiện sự quan tâm đến

ng-ời khác

?Xét trong hoàn cảnh giao tiếp cụ

thể này thì lời chào hỏi của chàng

trai đã vi phạm phơng châm giao

tiếp nào? Vì sao ?

? Câu hỏi ấy có sử dụng đúng chỗ,

đúng lúc không ?

?Hãy nêu những tình huóng khác

mà lời thăm hỏi nh trên đợc dùng

thích hợp?

-Ví dụ nhìn thấy bạn đạp xe tới mồ

hôi nhễ nhại Lan hỏi :“Cậu có

I.Q

uan hệ giữa ph ơng châm hội thoại với tình huống giao tiếp

1Ví dụ : Vb “Chào hỏi”

2.Nhận xét

-Lời chào hỏi vi phạm phơng

châm lịch sự vì nó gây mất việc,phiền hà đến ngời khác

3.Kết luận

mệt lắm không?”

? Từ câu chuyện trên, em rút ra

đ-ợc bài học gì trong giao tiếp?

-Một câu nói có thể phù hợp với

hòa cảnh này nhng lại không phù

hợp vơi hoàn cảnh khác

Học sinh đọc ghi nhớ - SGK

Em hãy lấy thêmVD về tình huống

giao tiếp mà lời hỏi thăm có dạng

? Câu trả lời của Ba có đáp ứng

đ-ợc nhu cầu thông tin mà An mong

muốn hay không ?

-Câu trả lời không đáp ứng đợc

thông tin ngời nghê mong muốn

? Trong tình huống này, phơng châm

hội thoại nào không đợc tuân thủ?

ngời ấy biết hay không ? Tại sao ?

? Việc "nói dối" của bác sỹ có thể

chấp nhận đợc hay không ? Tại

sao ?

? Việc nói tránh đi ấy, là bác sỹ

-Khi giao tiếp cần chú ý tới hoàn cảnh giao tiếp

II.Những tr ờng hợp không tuân thủ ph ơng châm hội thoại

1 Ví dụ SGK 2.Nhận xét

VD1-Ngời nói vi phạm phơng châm về lợng vì cha rõ điều mình sẽ nói

VD2-Ngời bác sĩ có thể vi phạm phơng châm về chất vì

đẩm bảo tinh thần lạc quan cho ngời bệnh

không tuân thủ phơng châm hội

thoại nào ?

? Em hãy nêu một số tình huống

mà ngời nói không nên tuân thủ

phơng châm ấy một cách máy móc

? Khi nói "Tiền bạc chỉ là tiền

bạc" thì có phải ngời nói không

tuân thủ phơng châm về lợng

không?

? Theo em, nên hiểu ý nghĩa câu

nói này nh thế nào ?

?Vậy xét hàm ý , câu nói này có

tuân thủ phơng châm về lợng

không?

? Vậy, việc không tuân thủ các

ph-ơng châm hội thoại bắt nguồn từ

những nguyên nhân nào ?

(Học sinh đọc ghi nhớ.)

VD3-Nghĩa tờng minh:Không tuân thủ phơng châm về lợng vì cungcấp thông tin thừa

-Nghiã hàm ý :Tiền bạc chỉ là phơng tiện sống, không phải mục đích sống Đừng vì nó mà quên đi những điều quan trọng hơn

Bài tập 1 Phân tích vi phạm phơng châm hội thoại

-Học sinh đứng tại chỗ làm bài- GV nhận xét

-Phơng châm cách thức không đợc thực hiện vì cha xác định đúng đốitợng giao tiếp

Bài tập 2 (học sinh thảo luận nhóm.)

- Thái độ và lời nói của Chân, Tay, Tai, Mắt không tuân thủ phơng châmlịch sự

- Việc không tuân thủ ấy là vô lý vì khách đến nhà ai phải chào hỏi chủnhà rồi mới nói chuyện; nhất là ở đây, thái độ và lời nói của các vị kháchthật hồ đồ, chẳng có căn cứ gì cả

D.Củng cố

-Các phơng châm hội thoại có quan hệ ntn với tình huống giao tiếp ?

E.H ớng dẫn về nhà

- Học thuộc bài

- Làm bài tập trong sách bài tập và sách bài tập trắc nghiệm

- Chuẩn bị bài tiếp theo