Tại sao khi khuyên con trở về tìm cách cứu nước cứu nhà, người cha lại nói tới cảnh bất lực của mình?. Đây là nơi tận cùng của tổ quốc - Một cảnh tượng tan tóc, thê lương + Hoàn cảnh và
Trang 1TUẦN 17
TIẾT 65,, 6 6
Ngày soạn :
Ngày dạy :
Văn bản:
HAI CHỮ NƯỚC NHÀ
( Trích)
Trần Tuấn Khải
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Bổ sung kiến thức về văn học Việt Nam đầu thế kỷ XX
- Cảm nhận được cảm xúc trữ tình yêu nước trong đoạn thơ
- Cảm nhận được sức truyền cảm nghệ thuật của ngòi bút Trần Tuấn Khải
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG, THÁI ĐỘ
1 Kiến thức :
- Nỗi đau mất nước và ý chí phục thù cứu nước được thể hiện trong đoạn thơ
- Sức hấp dẫn của đoạn thơ qua cách khai thác đề tài lịch sử, lựa chọn thể thơ để diễn tả xúc động tâm trạng của nhân vật lịch sử với giọng thơ thống thiết
2 Kỹ năng :
- Đọc- hiểu một đoạn thơ để khai thác đề tài lịch sử
- Cảm thụ được cảm xúc mãnh liệt thể hiện bằng thể thơ song thất lục bát
3 Thái độ :
Nghiêm túc trong giờ học
C PHƯƠNG PHÁP:
- Vấn đáp, thảo luận nhóm
- Dự kiến khả năng tích hợp:Với lịch sử Việt Nam ở giai đoạn đầu thế kỉ XV và đầu thế kỉ
XX
+ Tập thơ Á Nam Trần Tuấn Khải với lời giới thiệu của Xuân Diệu
+ Một số bài thơ của Trần Tuấn Khải
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định:
2 Bài cũ: ? Đọc thuộc lòng và diễn cảm bài thơ Muốn làm thằng Cuội Với riêng em, em
thích nhất câu thơ nào trong bài ấy? Giải thích ?
? Phân tích hành động và nụ cười của thằng Cuội – Tản Đà trong 2 câu cuối của bài thơ
?
3.Bài mới : GV giới thiệu bài mới: Qua Mục Nam quan ( bây giờ là Hữu nghị quan – cửa khâu
biên giới Việt – Trung ở Lạng Sơn ), nhớ lại chuyện Nguyễn Trãi tiễn cha là Nguyễn Phi Khanh
bị giặc Minh bắt về Trung Quốc, nhà thơ Tố Hữu viết :
Ai lên ải bắc ngày xưa ấy,
Khóc tiễn cha đi mấy dặm trường
Hôm nay biên giới mùa xuân ấy
Núi trắng hoa mơ, cờ đỏ đường !
Còn Trần Tuấn Khải – một nhà thơ yêu nước nổi tiếng đầu thế kỉ XX – lại mượn hẳn câu chuyện lịch sử cảm động này để giải bày tâm sự yêu nước thương nòi và kích động tinh thần cứu nước của nhân dân ta hồi đầu thế kỉ XX
Trang 2HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI DẠY
* HOẠT ĐỘNG 1: Tìm hiểu đôi nét về tác
giả, tác phẩm.
? Em hãy nêu vài nét về tác giả tác phẩm?
GV: Đọc sau đó gọi hs đọc lại
? Nêu hoàn cảnh ra đời của bài thơ?
? Bài thơ này thuộc thể thơ gì? tại sao em
biết được điều đó ?
* HOẠT ĐỘNG 2: Tìm hiểu nội dung và
nghệ thuật
? Bài thơ có bố cục mấy phần ?
Hs thảo luận 2’
? Cảnh tượng cuộc ra đi được miêu tả qua
lời thơ nào ?
? Cảnh tượng thiên nhiên được miêu tả
trong những câu thơ đó như thế nào ?
? Trong bối cảnh đau thương như vậy , tâm
trạng của người cha ra sao ?
GV: Hướng dẫn
HS: Suy nghĩ, trả lời.
? Trong bối cảnh không gian và tâm trạng
ấy, lời khuyên của người cha có ý nghĩa nư
thế nào ?
* Gọi hs đọc đoạn 2
? Người cha nhắc đến lịch sử dân tộc trong
những lời khuyên nào ? ( 4 câu đầu của
đoạn 2 )
? Tai sao khi khuyên con trở về tìm cách
cứu nhà, người cha lại nhắc ( trước hết ) đến
lịch sử anh hùng dân tộc ?
? Tác giả đã dùng biện pháp nghệ thuật gì
và nêu ý nghĩa của biện pháp đó ?
GV: Hướng dẫn
HS: Suy nghĩ, trả lời.
? Những lời nói về thảm vong quốc đã bộc
lộ cảm xúc sâu sắc nào trong lòng người cha
?
* Gọi hs đọc đoạn cuối
? Những lời thơ cuối diễn tả tình cảnh thực
của người cha
Cha xót phận tuổi già sức yếu
……….
Thân lươn bao quản vũng lầy
? Tại sao khi khuyên con trở về tìm cách
cứu nước cứu nhà, người cha lại nói tới
cảnh bất lực của mình ?
? Từ lời khuyên đó, em cảm nhận được nỗi
I GIỚI THIỆU CHUNG:
1 Tác giả/ SGK
2 Tác phẩm Hai chữ nước nhà trích
3 Thể loại
Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật
II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1 Đọc và tìm hiểu từ khó / SGK
2 Tìm hiểu văn bản.
a Bố cục
- Từ đầu ….cha khuyên => Nỗi lòng người cha trong cảnh ngộ mất nước nhà tan
- Tiếp đến …đó mà => Nỗi lòng của người cha trong cảnh ngộ nước mất nhà tan
- Phần còn lại => Nỗi lòng người cha dành cho con
b Phân tích b1.Nỗi lòng người cha trong cảnh ngộ phải rời xa đất nước
+ Không gian :
- ở biên giới ảm đạm, heo hút Đây là nơi tận cùng của tổ quốc
- Một cảnh tượng tan tóc, thê lương
+ Hoàn cảnh và tâm trạng của nhân vật
- Hoàn cảnh thật éo le: cha bị giải sang Tàu, không mong ngày trở lại, con muốn đi theo
để phụng dưỡng cha già cho tròn đạo hiếu, nhưng cha đã dằn lòng khuyên con trở lại để
lo tính việc trả thù nhà, đền nợ nước
- Tâm trạng: Cả 2 cha con, tình nhà, nghĩa nước đều sâu đậm, da diết và đều tuột cùng đau đớn, xót xa: nước mất nhà tan, cha con
li biết => Lời khuyên của người cha có ý nghĩa như một lời trăn trối Nó thiêng liêng, xúc động và có sức truyền cảm mạnh hơn bao giờ hết
b2 Nỗi lòng của người cha trước cảnh nước mất nhà tan
- Người cha muốn khích lệ dòng máu anh hùng dân tộc ở người con
- Cảnh đất nước đang chìm trong khói lửa
và cảnh giết chóc của bọn xâm lược tàn bạo chúng quyết tâm tàn hại cả giống côn trùng cây cỏ, làm cho bao người dân, con đỏ nheo nhóc, khốn cùng
Trang 3lòng nào của người cha ?
GV: Hướng dẫn
HS: Suy nghĩ, trả lời.
? Đọc bài thơ Hai chữ nước nhà, em hiểu gì
về nỗi lòng của người cha trong hoàn cảnh
nước mất nhà tan ?
? Từ đó em cảm nhận điều quý giá nào
trong tấm lòng nhà thơ Trần Tuấn Khải –
người đã mượn lời ông Nguyện Phi Khanh
để bày tỏ lòng mình với đất nước ?
* HOẠT ĐỘNG 3: Hướng dẫn tổng kết.
? Cảm nghĩ về 2 chữ nước nhà đã trở thành
đề tài lớn trong thơ VN Em biết những bài
thơ ( câu thơ ) nào khác diễn tả tình yêu quê
hương đất nước của con người trong khói
lửa chiến tranh ? ( HS tự bộc lộ )
GV: Hướng dẫn
HS: Suy nghĩ, trả lời.
* HOẠT ĐỘNG 4: Hướng dẫn tự học.
- Tác giả đã dùng biện pháp nhân hoá và so sánh để cực tả nỗi đau mất nước thấm đến
cả trời đất, sông núi VN
=> Khai thác đề tài lịch sử Cuộc chia ly không có ngày gặp lại của cha con Nguyễn Phi Khanh và Nguyễn Trãi
b3 Nỗi lòng người cha dành cho con
- Nhằm kích thích hun đúc cái ý chí “ gánh vác” của người con, làm cho lời trao gửi thêm nặng tình cảm
- Khích lệ con nối nghiệp vẻ vang của tổ tông
=> Lời nhắn nhủ cuối cùng của cha đối với con, đượm nỗi buồn mất nước, nung nấu ý chí phục thù cứu nước, cứu nhà đối với Nguyễn Trãi
3.Tổng kết:
* Nghệ thuật
- Kết hợp tự sự với biểu cảm
- Thể thơ truyền thống tương đối phong phú về nhịp điệu
- Giọng thơ trữ tình, thống thiết
* Nội dung
Mượn lời của Nguyễn Phi Khanh nói với con là Nguyễn Trãi, tác giả bày tỏ và khơi gợi nhiệt huyết yêu nươvs của người Việt Nam trong cảnh nước mất nhà tan
* Ghi nhớ: sgk
III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
* Bài học :
- Học thuộc bài thơ
- Cảm nhận về nghệ thuật mới mẻ
* Bài học :
Ôn tập Tiềg Việt
E R ÚT KINH NGHIỆM :
………
………
………
………
…………
Trang 4TUẦN 17
TIẾT 6 7+68
Ngày soạn :
Ngày dạy :
ÔN TẬP KIỂM TRA HỌC KỲ I HƯỚNG DẪN
LÀM BÀI KIỂM TRA HỌC KỲ I.
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
Giúp học sinh có khả năng vận dụng linh hoạt theo hướng tích hợp cả kiến thức và kĩ năng cả
ba phần, văn , Tiếng Việt và TLV của môn học ngữ văn trong một bài kiểm tra
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG, THÁI ĐỘ
1 Kiến thức :
Năng lực vận dụng phương thức thuyết minh hoặc phương thức tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm trong moat bài viết và các kĩ năng tập làm văn nói chung để viết được moat bài văn
2 Kỹ năng :
- Phân tích đề bài và làm tốt một bài kiểm tra học kỳ
- Tổng hợp kiến thức đã học ở học kỳ I
3 Thái độ :
Nghiêm túc trong giờ học
C PHƯƠNG PHÁP:
- Vấn đáp, thảo luận nhóm
- Dự kiến khả năng tích hợp: Tích hợp các văn bản và tập làm văn, tiếng Việt đã học
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định: Lớp 8a1 8a2
2 Bài cũ:
3.Bài mới :
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI DẠY
* HOẠT ĐỘNG 1: Về phần đọc hiểu văn bản
GV: Yêu cầu hs đọc lại tất cả các văn bản đã học
Để nắm được nội dung cụ thể và vẻ đẹp của tác
phẩm tự sự, văn bản nhật dụng và một số tác
phẩm trữ tình
HS: Đọc lại toàn bộ những tác phẩm đã học và
nắm bắt đuợc nội dung các truyện, nhân vật, các
chi tiết tiêu biểu, ngôn ngữ kể chuyện, vẻ đẹp của
các hình tượng nhân vật điển hình Nghệ thuật
I VỀ ĐỌC HIỂU VĂN BẢN.
1 Liệt kê các văn bản đã học
2 Ôn nội dung, nghệ thuật của các văn bản
đã học
Trang 5tiêu biểu trong tác phẩm trữ tình Nắm được nội
dung và ý nghĩa của một số văn bản nhật dụng
* HOẠT ĐỘNG 2: Về phần tiếng Việt.
Như tiết 60 ôn tập TV
* HOẠT ĐỘNG 3: Về phần TLV
HS: Biết cách làm một bài văn, đoạn văn tự sự
kết hợp với miêu tả và biểu cảm
- Nắm được đặc điểm, yêu cầu và phương pháp
làm bài văn thuyết minh
? Bài văn thuyết minh có những đặc điểm gì?
? Có mấy phương pháp làm bài văn thuyết minh?
? Bố cục của bài văn thuyết minh gồm mấy phần?
HS: Trả lời
GV: Nhận xét
GV: Trong quá trình làm bài phải chú ý vào nội
dung đề mà lập dàn ý cho phù hợp một bài văn
thuyết minh
II VỀ TIẾNG VIỆT
1 Ôn lý thuyết
2 Làm lại các bài tập
III VỀ PHẦN TẬP LÀM VĂN
1 Lập dàn bài các bài văn thuyết minh
2 Viết bài văn
HƯỚNG DẪN LÀM BÀI KIỂM TRA HỌC KÌ
* NỘI DUNG
HS: Cần lưu ý một vài điểm sau khi làm bài.
- Phần trắc nghiệm:
+ Sẽ kiểm tra một cách tổng hợp trên một diện khá rộng các kiến thức đã học, vì thế không nên học tủ mà phải học một cách toàn diện, đầy đủ
+ Cấu trúc một bài kiểm tra thường gồm hai phần: Phần trắc nghiệm thường chiếm khoản 30% đến 40 % số điểm nhằm kiểm tra kiến thức về đọc hiểu, về tiếng Việt, phần tự luận chiếm 60% đến 70% số điểm
GV: Hướng dẫn học sinh giải đề trong sách giáo khoa.
Khoanh tròn vào đáp án đúng nhất
- Phần tự luận:
- Chú trọng vào văn thuyết minh
- Đọc lại tất cả các văn bản thuyết minh đã học: Bài toán dân số, Thông tin trái đất năm 2000,…
- Chú ý bố cục của bài văn thuyết minh
GV: Hướng dẫn học sinh giải đề trong SGK trang 169->172
IV HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
* Bài học :
- Về nhà ơn lại tất cả những bài tiếng Việt đã được học, giống như tiết 60 ôn tập tiếng Việt
- Về xem kĩ bố cục của một bài văn thuyết minh
* Bài soạn :
- Làm các đề văn thuyết minh trong sách giáo khoa
- Đọc lại tất cả những văn bản thuyết minh đã học
Trang 6E R ÚT KINH NGHIỆM :
………
………
………
………
…………