Kỹ năng : - Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong tác phẩm tự sự để đọc-hiểu tác phẩm.. Chiếc lá cuối cùng là một trong những truyện ngắn hướng vào cuộc sống
Trang 1TUẦN 8
TIẾT 29, 30
Ngày soạn :
Ngày dạy : Văn bản
CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG
( Trích) - O Hen-ri
A M ỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Hiểu được tấm lòng yêu thương những người nghèo khổ của nhà văn được thể hiện trong
truyện
- Thấy được nghệ thuật kể chuyện dộc đáo, hấp dẫn của tác giả O Hen-ri
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG, THÁI ĐỘ
1 Kiến thức :
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một tác phẩm truyện ngắn hiện đại Mĩ
- Lòng cảm thông, sự sẻ chia giữa những nghệ sĩ nghèo
- Ý nghĩa của tác phẩm nghệ thuật vì cuộc sống của con người
2 Kỹ năng :
- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong tác phẩm tự sự để đọc-hiểu tác phẩm
- Phát hiện, phân tích điểm nổi bật về nghệ thuật kể chuyện của nhà văn
- Cảm nhận được ý nghĩa nhân văn sâu sắc của truyện
3 Thái độ :
- Nghiêm túc trong giờ học
C PH ƯƠNG PHÁP:
- Vấn đáp, thảo luận nhóm
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định:
hô-tê qua đoạn trích Đánh nhau với cối xay gió ?
? Phân tích ưu điểm và nhược điểm của nhân vật giám mã Xan –
chô Pan –xa qua đoạn trích Đánh nhau với cối xay gió ?
3 Bài mới : GV giới thiệu bài mới.- Văn học Mĩ là một nền văn học trẻ nhưng đã xuất hiện
những nhà văn kiệt xuất như Hêminguây, Giắc Lơn-đơn … Trong số đó, tên tuổi của O Hen-Ri nổi bật lên như một tác giả truyện ngắn tài danh Chiếc lá cuối cùng là một trong những truyện ngắn hướng vào cuộc sống nghèo khổ bất hạnh của người dân Mĩ, vào sức mạnh của nghệ thuật chân chính đem lại niềm tin cho con người Tiết học hôm nay cô sẽ cùng các em tìm hiểu
* HOẠT ĐỘNG 1: Tìm hiểu chung tác giả, tác
phẩm, thể loại.
- Yêu cầu hs đọc phần chú thích dấu sao
? Em hiểu gì về tác giả tác phẩm ? ( sgk)
GV : Đọc sau đó gọi hs đọc tiếp (?) Em hãy tóm
tắt nội dung vb Chiếc là cuối cùng bằng một đoạn
văn ngắn ?
GV: Giải thích từ khó
* HOẠT ĐỘNG 2 : Tìm hiểu phần Đọc- hiểu
văn bản.
? Văn bản này có mấy nhân vật ? ai là nhân vật
chính? tại sao nói đó là nhân vật chính ?
? Hãy chia bố cục và cho biết nội dung chính của
I GIỚI THIỆU CHUNG
1 Tác giả:
- O Hen-ri ( 1862-1910) là nhà văn Mĩ chuyên viết truyện ngắn Tinh thần nhân đạo cao cả được thể hiện một cách cảm động, là điểm nổi bật trong tác phẩm của ông
- Đoạn trích là phần cuối truyện ngắn cùng tên của ông
3 Thể lọai : Truyện ngắn.
II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1 Đọc và tìm hiểu từ khó / SGK
Trang 2
từng phần.
GV: Hướng dẫn.
HS: Suy nghĩ, thảo luận nhóm (2p)
? Theo dõi đoạn trích, em thấy Giôn-xi đang
trong tình cảnh như thế nào ? (cô đang bị sưng
phổi nặng )
? Tình trạng ấy khiến cô hoạ sĩ trẻ này có tâm
trạng ra sao? ( Chán nản)
GV: Hướng dẫn.
HS: Suy nghĩ, trả lời cá nhân.
? Khi cô ra lệnh người chị kéo mành ra lần thứ
nhất thì Giôn-xi đã suy nghĩ điều gì? điều đó có ý
nghĩa gì ?
- Một cô gái yếu đuối, bệnh tật, ít nghị lực, không
còn tin vào sự sống của mình
? Em nghĩ gì về nhân vật Giôn – xi từ tất cả
những biểu hiện đó ? (yếu đuối tuyệt vọng )
* Hết tiết 29 chuyển tiết 30
? Sau một đêm mưa gió dữ dội, khi chiếc mành
được kéo lên lúc trời vừa hửng sáng, Giôn – xi đã
phát hiện điều gì ?
? Theo em, Giôn – xi đã cảm nhận được điều gì
từ chiếc lá cuối cùng vẫn còn đó?
? Chi tiết Giôn – xi xin cháo và sữa, đòi soi
gương , muốn ngồi dậy cho thấy điều đổi thay
nào ở cô ?
GV: Hướng dẫn.
HS: Suy nghĩ, trả lời.
? Câu nói của Giôn –xi : Chị Xiu thân yêu ơi,
một ngày nào đó em hi vọng sẽ được vẽ vịnh
Na-plơ báo hiệu điều đổi thay nào ở Giôn- Xi?
- Tình yêu bạn , tình yêu nghệ thuật hội hoạ đã
trở lại với Giôn- xi , Giôn xi đã vượt qua được cái
chết
(?) Vậy nguyên nhân làm cho Giôn xi khỏi bệnh
là gì ?
- Chính chiếc lá cuối cùng đã đem lại nhiệt tình
tuổi trẻ của cô về lại cho cô Chính là cô đã tự
chữa bệnh cho mình nhờ chiếc lá , bằng chính sự
thay đổi tinh thần , tâm trạng của mình
? Việc Giôn –xi khỏi bệng nói lên điều gì ?
- người ta có thể tự… bệnh tật
* Theo dõi nhân vật Xiu cho biết :
? Tình yêu thương của Xiu được biểu hiện như
thế nào đối với Giôn – xi khi nhìn lá thường
xuân ít ỏi còn bám lại trên cây ?
- Em thân yêu….chị sẽ làm gì đây?
? Xiu đã động viên, chăm sóc Giôn-xi như thế
nào ?
2 Tìm hiểu văn bản.
a Bố cục: Gồm ba phần
- Phần 1 : Khi hai người …tảng đá.
( Cụ Bơ-men lên gác thăm …2 người lo sợ nhìn chiếc lá trên cây trường
xuân Giôn-xi đợi cái chết)
- Phần 2 : Sáng hôm sau….thế thôi.
( Giôn-xi vượt qua cái chết)
- Phần 3 : Còn lại.
(Bí mật của chiếc lá cuối cùng, Xiu
kể cho Giôn-xi nghe về cái chết của cụ Bơ-men)
b Phương thức biểu đạt.
- Miêu tả, tự sự, biểu cảm.
c Đại ý
- Xiu và Giôn-xi là hai nữ họa sĩ trẻ.
Giôn-xi bệnh nặng, không muốn sống nữa, đợi chiếc lá cuối cùng rụng, cô sẽ chết Biết ý nghĩ điên rồ đó, cụ Mơ-men, một họa sĩ già đã thức suốt đêm mưa gió
để vẽ chiếc là thường xuân Nhờ chiếc lá
ấy, cô muốn được sống, được sáng tạo
Cô đã trở về từ cõi chết Trong khi đó, cụ Bơ-men đã chết, vì sáng tạo kiệt sức chiếc
lá cuối cùng để cứu Giôn-xi
d Phân tích :
d1, Giôn – xi đợi cái chết
- Hoàn cảnh:
- Cô bị bệnh sưng phổi, nghèo, không có tiền chữa bệnh
- Cô nghĩ khi chiếc lá ….sẽ chết
Vì thế mà cô có tâm trạng chán nản, không còn tin vào sự sống của mình nữa => Con người yếu đuối, không còn muốn sống
* Hết tiết 29 chuyển tiết 30
d2, Giôn-xi vượt qua cái chết
- Chiếc lá thường xuân vẫn còn đấy Giôn- xi cảm nhận có một điều gì đấy làm cho chiếc lá vẫn còn
- Đòi uống sữa, ăn cháo…chiếc lá
=> Chiếc lá dù mong manh, nhỏ nhoi nhưng chứa đựng một sức sống bền bỉ
=> Hình tượng người nghệ sĩ giàu tình yêu thương
d3.Bí mật của chiếc lá cuối cùng
* Xiu
- Tận tình, chu đáo chăm sóc Giôn-xi.
* Cụ Bơ – men
Trang 3
- quấy cháo gà , pha sữa …
? Sáng hôm sau, Xiu có biết chiếc lá cuối cùng là
là giả , lá vẽ hay không? Vì sao? không biết thì
làm cho câu chuyện ntn?
GV: Hướng dẫn.
HS: Suy nghĩ, trả lời.
? Qua đó người đọc có thể thấy rõ phẩm chất gì
của cô hoạ sĩ trẻ Xiu này ? Kính trọng, nhớ tiếc
cụ hoạ sĩ, hết lòng với bạn
? Theo dõi phần cuối vb, cho biết sự thật về
chiếc lá vẫn còn có liên quan đến nhân vật nào?
? Cụ Bơ-men là một hoạ sĩ nghèo, mong muốn
vẻ được một kiệt tác nghệ thuật ở đây cụ đã vẽ
chiếc lá cuối cùng với mục đích gì ? (Cưú sống
Giôn xi )
? Hoạ sĩ già Bơ-men đã vẽ bức tranh chiếc lá
cuối cùng ntn?
GV: Hướng dẫn.
HS: Suy nghĩ, trả lời.
? Người hoạ sĩ ấy đã phải trả giá như thế nào cho
bức vẻ chiếc lá cuối cùng của mình ? (chết vì
viêm phổi nặng )
? Qua đây ta thấy cụ Bơ –men là một con người
ntn?
- Cao thượng , quên mình vì người khác
? Bức tranh của cụ Bơ-men không phải là thần
dược, nó là tác phẩm nghệ thuật được tạo nên bởi
tình yêu thương con người từ đây em hiểu thêm ý
nghĩa nào của truyện Chiếc lá cuối cùng ?
GV: Gợi dẫn
HS: Suy nghĩ, trả lời ? Nét độc đáo của nghệ thuật truyện này là hiện tượng đảo ngược tình huống 2 lần, gây bất ngờ và hấp dẫn người đọc Em hãy làm rõ điều này qua cách kết thúc bất ngờ của câu chuyện ? * HOẠT ĐỘNG 3: Hướng dẫn tự học. - Vẽ chiếc lá cuối cùng để cứu Giôn – xi Vẽ âm thầm, bí mật trong đêm mưa gió lạnh buốt nhen lên niềm tin, niềm hi vọng và sự sống cho Giôn-xi Cụ chết vì viêm phổi : => Cụ là một con người cao thượng, quên mình vì người khác => Bức tranh được coi là một kiệt tác bởi nó tạo ra ý nghĩa của tác phẩm nghệ thuật chân chính từ tình yêu thương con người, và vì sự sống con người 3.Tổng kết * Nghệ thuật. - Dàn dựng cốt truyện chu đáo, các tình tiết được sắp xếp tạo hứng thú đối với độc giả - Nghệ thuật kể chuyện đảo ngược tình huống hai lần tạo nên sức hấp dẫn cho thiên truyện * Ý nghĩa văn bản. - Câu chuyện cảm động về tình yêu thương giứa những người nghệ sĩ nghèo, Qua đó tác giả thể hiện quan niệm của mình về mục đích của sáng tạo nghệ thuật * Ghi nhớ / sgk III H Ư Ớ NG D Ẫ N T Ự H Ọ C * Bài học : - Học thuộc ghi nhớ - Tóm tắt và nhớ một số chi tiết trong tác phẩm * Bài soạn : - Soạn bài : “ Chương trình địa phương phần tiếng việt ” E RÚT KINH NGHIỆM ………
………
………
Trang 4
TUẦN 8
TIẾT 31
Ngày soạn :
Ngày dạy : Tiếng việt:
CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG
( Phần tiếng việt )
A M ỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Hệ thống hóa từ ngữ chỉ quan hệ ruột thịt, thân thích dùng trong giao tiếp ở địa phương.
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG, THÁI ĐỘ
1 Kiến thức :
- Các từ ngữ địa phương chỉ quan hệ ruột thịt, thân thích
2 Kỹ năng :
- Sử dụng từ ngữ địa phương chỉ quan hệ ruột thịt, thân thích
3 Thái độ :
- Nghiêm túc trong giờ học
C PH ƯƠNG PHÁP:
- Vấn đáp, thảo luận nhóm
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định:
3 Bài mới : GV giới thiệu bài mới.
-Bài này mang tính chất điều tra, thảo luận ở tổ, mỗi tổ làm chung một bảng điều tra, cuối bảng cần rút ra những từ ngữ không trùng với từ ngữ toàn dân ( nếu có ) tập hợp các tổ viên sưu tầm các vấn đề thứ 2 và thứ 3 Đại diện tổ trình bày kết quả, sưu tầm GV nhận xét bài làm của các tổ
I BẢNG THỐNG KÊ TỪ TOÀN DÂN VÀ TỪ ĐỊA PHƯƠNG CHỈ QUAN HỆ RUỘT
THỊT.
ST
T
ĐỊA PHƯƠNG EM
Trang 5
22 Chú ( chồng em gái của mẹ) Chú
II MộT Số TỪ NGỮ CHỈ QUAN HỆ RUỘT THỊT, THÂN THÍCH ĐƯỢC DÙNG Ở ĐỊA PHƯƠNG KHÁC :
+ ở Bác Ninh, Bắc Giang :
cha : gọi là thày
Mẹ : gọi là u, bầm
Bác : gọi là bá
+ Hà Tĩnh Chị : gọi là ả
III H Ư Ớ NG D Ẫ N T Ự H Ọ C
* Bài học :
- Về tiếp tục sưu tầm thêm những từ ngữ chỉ quan hệ ruột thịt, thân thích được dùng ở địa phương khác và một số thơ ca
* Bài soạn :
- Soạn bài : “ Nói quá” “Lập dàn ý cho bài văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm”
E RÚT KINH NGHIỆM
………
………
……
TUẦN 8
TIẾT 32 Ngày soạn : Ngày dạy : Tập làm văn: LẬP DÀN Ý CHO BÀI VĂN TỰ SỰ KẾT HỢP VỚI MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM - HƯỚNG DẪN BÀI VIẾT SỐ 2. A M ỨC ĐỘ CẦN ĐẠT - Biết lập bố cục và cách xây dựng dàn bài cho bài văn tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG, THÁI ĐỘ 1 Kiến thức : - Cách lập dàn ý cho văn bản tự sự có sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm 2 Kỹ năng : - Xây dựng bố cục, swps xếp các ý cho bài văn kết hợp yếu tố miêu tả và biểu cảm 3 Thái độ : - Nghiêm túc trong giờ học C PH ƯƠNG PHÁP:
Trang 6- Vấn đáp, thảo luận nhóm.
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định:
biểu cảm cần làm theo mấy bước nêu nội dung từ bước ?
3 Bài mới : GV giới thiệu bài mới - Ở tiết trước các em đã luyện tập viết đoạn văn tự sự kết
hợp với miêu tả và biểu cảm, thì bài học này giúp các em cách thức lập một dàn ý cho cả bài văn.Vậy cách thức đó ntn? Tiết học này sẽ trả lời cho câu hỏi đó
* HOẠT ĐỘNG 1: Tìm hiểu dàn ý của bài văn
tự sự.
GV : Yêu cầu hs đọc bài văn Món quà sinh nhật
? Xác định ba phần Mở bài, Thân bài, Kết bài và
nêu dụng chính của mỗi phần?
? Truyện kể về sự việc gì? Ai là người kể chuyện
( ở ngôi thứ mấy )? ( kể về món quà sinh nhật
độc đáo của Trinh dành cho người bạn thân của
mình, Ngôi kể : thứ nhất ( tôi = Trang)
? Câu chuyện xảy ra ở đâu? Vào lúc nào ? Trong
hoàn cảnh nào ?
GV: Hướng dẫn.
HS : Suy nghĩ, trả lời.
? Chuyện xảy ra với ai? Có những nhân vật nào ?
Ai là nhân vật chính? Tính cách của mỗi nhân vật
ra sao?
? Câu chuyện diễn ra ntn? ( Mở đầu nêu vấn đề
gì? đỉnh điểm của câu chuyện ở đâu? Kết thúc ở
chổ nào? điều gì đã tạo nên sự bất ngờ ?)
GV: Gợi dẫn.
HS : Thảo luận nhóm 2p, cử đại diện nhóm trả
lời
? Các yếu tố miêu tả, biểu cảm được kết hợp và
thể hiện ở những chổ nào trong truyện? tác dụng
những yếu tố miêu tả và biểu cảm này?
HS : Suy nghĩ, trả lời.
GV :Nhận xét.
+ Miêu tả : Suốt cả buổi sáng, nhà tôi tấp nập kẻ
ra người vào …các bạn ngồi chật cả nhà …nhìn
thấy Trinh đang tươi cười …Trinh dẫn tôi ra
vườn …Trinh lom khom … vẫn lặng lẽ cười, chỉ
gật đầu không nói
+ Biểu cảm : Tôi vẫn cứ bồn chồn không yên
bắt đầu lo tủi thân và giận Trinh giận mình
quá tôi run run …cảm ơn Trinh quá … giá làm
sao
- Tác dụng :góp phần thể hiện rõ tình cảm của
nhân vật trong truyện
? Những nội dung trên được tác giả kể theo thứ
tự nào ?
I TÌM HIỂU CHUNG:
1 Dàn ý của bài văn tự sự
a Tìm hiểu dàn ý của bài văn tự sự
* Xét ví dụ/sgk
- Truyện : Món quà sinh nhật
+ Bố cục : 3 phần
- Mb : Từ đầu đến bao nhiêu thứ bày la liệt
trên bàn Nội dung chính là kể và tả lại quang cảnh chung của buổi sinh nhật
- Tb : Tiếp theo đến Trinh vẫn lặng lẽ cười,
chỉ gật đầu không nói; phần này tập trung kể
về món quà sinh nhật độc đáo của người bạn
- Kb : Còn lại Nội dung nêu cảm nghĩ của
người bạn về món quà sinh nhật
* kết hợp miêu tả và biểu cảm để góp phần thể hiện rõ tình cảm của nhân vật trong truyện - Kể theo trình tự thời gian
b Dàn ý của một bài văn tự sự
- Mở Bài
- Thân Bài
- Kết bài
2 Ghi nhớ : sgk /95
II LUYỆN TẬP
- Bài tập 1 : Dựa vào vb Cô bé bán diêm lập
dàn ý
+ Mở bài : Giới thiệu quang cảnh đêm giao
thừa và gia cảnh của em bé bán diêm, nhân vật chính trong truyện
+ Thân bài : lúc đầu do… bố đánh Em tìm
một góc tường ngồi tránh rét Kết quả em vẫn
bị rét hành hạ “ đôi bàn tay cứng đờ ra”.Sau
đó em bé …cho mình Mỗi lần quẹt một que diêm, em lại thấy hiện lên một viễn cảnh ấm
áp đẹp đẽ Ban đầu lò sưởi”, hơi ấm của que diêm khiến em “ thật là dễ chịu” Thế rồi que diêm vụt tắt, em bé lại trở…chính mình Tiếp đến que diêm thứ hai, em …lụi tàn, em…bản thân Em lại quẹt que diêm thứ 3
Trang 7
- Tác giả vừa kể theo trình tự thời gian ( kể các
sự việc diễn biến từ đầu đến cuối buổi sinh nhật )
nhưng trong khi kể, tác giả có dùng hồi ức ngược
thời gian nhớ về sự việc đã diễn ra “ lâu lắm, từ
mấy tháng trước, lúc ổi đang ra hoa…”
* HOẠT ĐỘNG 2: Dàn ý của bài văn tự sự.
GV: Yêu cầu hs tìm hiểu mục 2 trong sgk
? Dàn ý của bài văn tự sự kết hợp với miêu tả,
biểu cảm, thường gồm mấy phần, là những phần
nào? nêu nhiệm vụ của mỗi phần ?
GV: Gọi hs đọc ghi nhớ sgk/95
HS: Đọc to, rõ ràng
* HOẠT ĐỘNG 3: Tìm hiểu phần luyện tập
HS: Đọc bài tập 1
? Bài tập 1 yêu cầu chúng ta phải làm gì ?
(HSTLN)
? Phần mở bài giới thiệu ai? trong hoàn cảnh ?
? Thân bài Nêu các sự việc chính sảy ra với nhân
vật theo trật tự thời gian ( lúc đầu, sau đó, tiếp
theo) và kết quả ( mấy lần quẹt diêm? Mỗi lần
diễn ra như thế nào và kết quả ra sao?)
? Trong khi nêu các sự việc chính , chỉ ra các yếu
tố miêu tả và biểu cảm được sử dụng trong đó ?
GV: Gợi dẫn.
HS : Thảo luận nhóm 2p, cử đại diện nhóm trình
bày
? Kết cục số phận của nhân vật ntn và cảm nghĩ
của người kể ra sao ?
? Nêu yêu cầu cảu bài tập 2 ?
GV: Gợi dẫn.
HS : Cử đại diện nhóm trả lời.
GV: Nhận xét.
Một cây thông Qua diêm thứ tư được đốt lên em “nhìn thấy rõ ràng bà em đang mỉm cười với em” Cuối cùng muốn níu bà ở lại
em đã bất tất cả các que diêm còn lại
+ Các yếu tố miêu tả và biểu cảm
Các yếu tố này đan xen vào trong quá trình kết chuyện về cô bé bán diêm, đặc biệt là cứ sau mỗi lần em bé qẹt diêm thì cảnh mộng tưởng cũng như cảnh thực sau khi diêm tắt được tác giả miêu tả rất sinh động kèm theo
đó là những suy nghĩ tâm trạng của nhân vật
+ Kết bài : Kết cục em bé bán diêm đã chết “
vì giá rét trong đêm gioa thừa” Mọi người qua đường không ai biết được điều gì mà em
bé đã trông thấy, nhất là phút giây em được gặp lại bà và cùng bà bay lên để đón những niềm vui đầu năm
- Bài tập 2 : Lập dàn ý
+ Mb : Giới thiệu người bạn của mình là ai?
kỉ niệm khiến mình xúc động là kỉ niệm gì? ( nêu một cách khái quát )
+ Tb : Tập trung kể về kỉ niệm xúc động ấy :
- Nó xảy ra ở đâu, lúc nào? ( thời gian, hoàn cảnh ) với ai? ( nhân vật)
- Chuyện xảy ra ntn? ( mở đầu, diễn biến, kết quả)
- Điều gì khiến em xúc động? Xúc động ntn? ( miêu tả các biểu hiện của xúc động )
+ Kb : Em có suy nghĩ gì về kỉ niệm đó ?
III H Ư Ớ NG D Ẫ N T Ự H Ọ C
* Bài học :
- Học thuộc ghi nhớ
- Lập dàn ý cho 1 bài văn tự sự có kết hợp các yếu tố đã học
* Bài soạn :
- Soạn bài : “ Hai cây phong ”
E RÚT KINH NGHIỆM
………
………
………