BC Luận văn ChH

HÌNH THÀNH BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC TỰ HỌC, TỰ NGHIÊN CỨU HOÁ HỌC THÔNG QUA GIẢNG DẠY PHẦN CẤU TẠO NGUYÊN TỬ CHO HỌC SINH LỚP 10 NÂNG CAO BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ P

HÌNH THÀNH BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC TỰ HỌC, TỰ NGHIÊN CỨU HOÁ HỌC THÔNG QUA GIẢNG DẠY PHẦN CẤU TẠO NGUYÊN TỬ

CHO HỌC SINH LỚP 10 NÂNG CAO

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

Tên đề

tài:

Người báo cáo: HO ÀNG THỊ KIM HOA

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS V Õ CHẤP

BÁO CÁO LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Bố cục MỞ ĐẦU

NỘI DUNG

Chương 2 THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG CÁC BÀI GIẢNG HOÁ HỌC ĐỂ TỔ CHỨC GIẢNG DẠY NHẰM HÌNH THÀNH,BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC TỰ HỌC, TỰ NGHIÊN CỨU CHO HỌC SINH CHO HỌC SINH LỚP

KẾT LUẬN

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài.

2 Mục đích của đề tài.

3.Khách thể và đối tượng nghiên cứu

4 Giả thuyết khoa học

5 Nhiêêm vụ của đề tài

6 Phương pháp nghiên cứu.

7 Những đóng góp của đề tài.

PHẦN I: MỞ ĐẦU

- Để đáp ứng các yêu cầu đổi mới của thời đại và đất nước, đặc biệt yêu cầu của sự công nghiệp hoá, hiện đại hoá, giáo dục phải có được một sự chuyển biến cơ bản toàn diện, nhằm góp phần xây dựng một

xã hội mà ai cũng có thể học “suốt đời trong môi trường giáo dục lành mạnh” Do vậy mỗi người đều có một mong muốn tự nhiên đó là tự học và để tự học,họ thực sự đã học được những gì họ muốn học Đây

là quan điểm mà các nhà giáo dục, các giáo viên, các nhà tâm lý học đang bắt đầu áp dụng trong giảng dạy và càng ngày người ta càng nhận thức rõ hơn, rằng ý tưởng tự học cần phải được sắp xếp tổ chức thành một phương pháp tiếp cận hay một hệ thống phương pháp cho việc thực hành giảng dạy hiện nay để làm cho việc học tập trở nên hiệu quả hơn, hợp lý hơn và có ý nghĩa hơn

1 Lý do ch ọ n đề tài

-Vì vậy, ngay từ bây giờ nhà trường phải đổi mới nội dung,

phương pháp dạy và học nhằm phát huy tư duy khoa học và sáng tạo năng lực nghiên cứu tự nhiên của học sinh, sinh viên, đề cao năng lực tự học, tự hoàn thiện học vấn, tay nghề.

-Mặt khác, việc nghiên cứu các phương pháp tổ chức cho

học sinh tự học, nghiên cứu trong việc giảng dạy các môn học cụ thể ở trường phổ thông được đề cập đến rất ít.

-Vì những lý do đã thôi thúc tôi lựa chọn đề tài:

“Hình thành, bồi dưỡng năng lực tự học, tự nghiên cứu Hoá

học thông qua giảng dạy phần Cấu tạo nguyên tử cho học sinh lớp 10 nâng cao”

2 Mục đích của đề tài

- Nghiên cứu để nắm vững thực trạng việc dạy và học theo hướng tự học, tự nghiên cứu của người học ở trường phổ thông về môn Hoá học.

- Việc thực hiện đề tài nhằm nghiên cứu một số biện pháp, phát hiện, tổ chức, hướng dẫn học sinh học tập theo phương pháp tự học, tự nghiên cứu.

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

- Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy học Hoá học lớp 10 nâng cao trường THPT.

- Đối tượng nghiên cứu: Khả năng tự học của học sinh lớp

10 nâng cao trường THPT

4 Giả thuyết khoa học

Nếu trong quá trình dạy học người giáo viên biết sử dụng phương pháp giảng dạy một cách hợp lý, thì sẽ phát huy được tính tích cực, tự lực, tự nghiên cứu, sáng tạo của học sinh Đó

là tiền đề quan trọng giúp học sinh phát triển năng lực nhận thức ở các cấp học cao hơn.

5 Nhiệm vụ của đề tài

- Nghiên cứu một số khái niệm cơ bản về tự học

- Thiết kế và sử dụng các bài giảng để tổ chức dạy tự học, tự nghiên cứu cho học sinh lớp10 nâng cao trường THPT, thông qua đó hình thành, bồi dưỡng năng lực tự học, tự nghiên cứu cho học sinh

- Tổ chức thực nghiệm sư phạm để khẳng định những phương pháp được đề xuất có khả năng thực thi để cải tiến phương pháp dạy học phục vụ cho công tác đào tạo.

7 Những đóng góp của đề tài

Đề tài này được xây dựng trên tư tưởng đổi mới phương pháp dạy và học theo hướng phát huy tính tích cực và chủ động của người học, đưa người học

từ vai trò thụ động theo phương pháp dạy học cũ thành chủ động lĩnh hội kiến thức Với mục tiêu rèn luyện năng lực tự học, tự nghiên cứu theo tư tưởng đổi mới trên, đề tài đã thể hiện điểm mới sau:

 Thiết kế và sử dụng các bài giảng phần cấu tạo

nguyên tử để tổ chức dạy tự học, tự nghiên cứu cho học sinh lớp 10 nâng cao trường THPT

PHẦN II: NÔêI DUNG

Gồm 3 Chương

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÍ LUÂêN VÀ THỰC TIỄN

CỦA VIỆC TỰ HỌC, TỰ NGHIÊN CỨU

CHƯƠNG 2

THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNGCÁC BÀI GIẢNG HOÁ HỌC ĐỂ TỔ CHỨC GIẢNG DẠY NHẰM HÌNH THÀNH, BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC TỰ HỌC,TỰ NGHIÊN CỨU CHO HỌC SINH LỚP 10

NÂNG CAO TRƯÒNG THPT

CHƯƠNG 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÍ LUÂêN VÀ THỰC TIỄN CỦA

VIỆC TỰ HỌC, TỰ NGHIÊN CỨU

1.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.2 Ý nghĩa hoạt động tự học, tự nghiên cứu ở lớp 10 nâng cao trường THPT

1.1.3 Các bài giảng Hoá học, nhằm hình thành, bồi dưỡng năng lực tự học, tự nghiên cứu cho học sinh lớp

10 nâng cao trường THPT

Xu hướng phát triển của bài giảng Hoá học hiện nay hướng đến rèn luyện khả năng vận dụng kiến thức, phát triển khả năng tư duy Hoá học cho học sinh ở các mặt: lí thuyết, thực hành và ứng dụng

1.2 CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

Chúng tôi đã tiến hành điều tra trên 9 giáo viên và 294 học sinh về các vấn đề dưới đây:

1.2.1 Năng lực tự học, tự nghiên cứu của học sinh lớp 10 nâng cao trường THPT

1.2.2 Sử dụng các bài giảng để hình thành, bồi dưỡng năng lực tự học, tự nghiên cứu cho học sinh lớp 10 nâng cao THPT

1.2.2.1 Nhận thức của giáo viên và học sinh về vai trò của

việc sử dụng các bài giảng nhằm hình thành, bồi dưỡng năng lực tự học tự nghiên cứu cho học sinh lớp 10 nâng cao THPT 1.2.2.2 Mục đích sử dụng bài giảng trong giảng dạy môn Hoá học lớp 10 nâng cao trường THPT

1.2.2.3 Mức độ sử dụng bài giảng Hoá học nhằm hình thành, bồi dưỡng năng lực tự học, tự nghiên cứu cho học sinh lớp

10 nâng cao THPT

Qua điều tra chúng tôi đã tìm hiểu nguyên nhân của vấn đề này:

Trong thực tế, việc sử dụng bài giảng Hoá học nhằm hình thành, bồi dưỡng năng lực tự học, tự nghên cứu cho học sinh THPT đòi hỏi nghiên cứu nhiều thời gian, trong lúc đó thời gian dành cho chương trình môn Hoá học còn ít so với dung lượng của nó.

Chương II

THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG CÁC BÀI GIẢNG HOÁ HỌC ĐỂ

TỔ CHỨC GIẢNG DẠY NHẰM HÌNH THÀNH, BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC TỰ HỌC, TỰ NGHIÊN CỨU CHO HỌC SINH LỚP

10 NÂNG CAO TRƯỜNG THPT

2.1 Nguyên tắc và Quy trình

thiết kế bài giảng để tổ chức

cho học sinh học tập theo

hướng tự học, tự nghiên cứu

Gồm 2 vấn đề cơ bản

2.2.Thiết kế một số bài giảng

2.1 Nguyên tắc và Quy trình thiết kế bài giảng để tổ chức cho học sinh học tập theo hướng tự học, tự nghiên cứu

* 4 nguyên tắc thiết kế bài giảng

- Đảm bảo tính chính xác của nội dung.

-Xác định nội dung kiến thức có thể mã hoá thành

bài giảng.Diễn đạt các khả năng mã hoá nội dung kiến thức đó thành bài giảng

- Lựa chọn, sắp xếp các bài giảng thành hệ thống.

* Quy trình thiết kế bài giảng để tổ chức cho học sinh học tập theo hướng tự học, tự nghiên cứu bao gồm các bước cơ bản như:

1 Giáo viên xác định mục tiêu bài học, nêu bài mới cho học sinh cùng những hướng dẫn, gợi ý, định hướng Đồng thời giáo viên chia nhóm và giao nhiệm vụ (nếu cần)

2 Mỗi học sinh triển khai bài học, làm việc một cách độc lập để giải quyết những vấn đề khó

3.Các học sinh hợp tác theo nhóm để tự nghiên cứu vấn đề dưới sự

tổ chức tự học của giáo viên, mở rộng kiến thức và trình bày sản phẩm của mình trước lớp.

4.Giáo viên tổ chức thảo luận cả lớp để kết luận, củng cố, chính xác hoá kiến thức Mỗi học sinh tự đánh giá năng lực làm việc của bản

th â n.

2.2 Thiết kế một số bài giảng

2.2.1 Bài giảng Hoá học có: Sử dụng Mô hình thí

nghiệm Hoá học để hình thành, bồi dưỡng năng lực

tự học, tự nghiên cứu của học sinh.

Hoạt động 2: Electron

Khi không có điện trường hay từ trường, tia âm cực truyền thẳng

Mô hình thí nghiệm tìm ra tia âm cực

Tia âm cực bị lệch bởi điện trường

Tia âm cực bị lệch về cực dương

chứng tỏ điều gì?

Vậy như thế nào là tia âm cực?

Vậy thì e mang điện tích gì ?

điện tích đơn vị, như vậy điện tích

của e được quy ước là

1-Chứng tỏ tia âm cực mang điện tích âm.

Tia âm cực là chùm hạt mang điện tích âm và mỗi hạt đều có khối lượng được gọi là electron

Điện tích âm

Mô hình thí nghiệm khám phá h ạ t nhân nguyên t ử

Đa số hạt xuyên qua lá vàng chứng tỏ

nguyên tử có cấu tạo như thế nào ?

Thế thì tạo sao lại có một số hạt bị lệch

hướng hoặc dội ngược trở lại ?

Đúng vậy, trong nguyên tử các phần tử tích

điện tích dương tập trung thành một điểm

và có khối lượng khá lớn được gọi là hạt

nhân

Như vậy ta có thể hình dung nguyên tử có

cấu tạo như thế nào ?

Nguyên tử có cấu tạo rỗng

Hiện tượng một số rất ít đi lệch hướng ban đầu hoặc bị bật ra phía sau chứng tỏ ở tâm của nguyên tử có hạt nhân mang điện tích dương

Hoạt động 3: Sự tìm ra hạt nhân nguyên tử

Bài 1: Lắp ghép các thông tin ở bảng sau:

1.Nguyên tử A.Không mang điện 2.Obitan nguyên tử B.Dạng khối cầu

4.Nguyên tử khối trung bình D.Hình ảnh xác suất e lớn nhất 5.Obitan s E.Dạng số tám nổi

5 Obitan s B.Dạng khối cầu

6 Obitan p E Dạng số tám nổi

A Không mang điện

Trả lời

Bài 2: Tại sao nguyên tử khối của Clo lại là 35,5 (Là một số lẻ) Hãy chứng minh điều đó

Vì clo có hai đồng vị là 35 Cl (75%) và 37 Cl (25%) nên giá trị đó là nguyên tử khối trung bình của clo

5 ,

35 100

37

* 25 35

Bài 3: Tổng số hạt của hai nguyên tử A và B là 58, tổng số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 18 hạt Xác định

số hạt cơ bản của hai nguyên tử A và B biết số hạt mang điện của nguyên tử B nhiều hơn số hạt mang điện của nguyên tử A là

6 hạt và một trong hai nguyên tử có số hạt proton bằng số hạt notron

PA + EA + NA + PB + EB + NB = 58 ⇔ 2( PA + PB ) + ( NA + NB) = 58 (1)

CHƯƠNG 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM

Mục đích thực nghiệm sư phạm

Nhiệm vụ của thực nghiệm

sư phạm Chuẩn bị thực nghiệm sư phạm Tiến hành thực nghiệm

Kết quả thực nghiệm Phân tích kết quả thực nghiệm Kết luận chung và kiến nghị

Chương 3

3.1 Mục đích thực nghiêêm sư phạm

Đánh giá hiệu quả việc sử dụng bài giảng Hoá học, và các phương pháp dạy học tích cực để rèn luyện, hình thành, bồi dưỡng kỹ năng tự học, tự nghiên cứu của học sinh trong quá trình dạy học Hoá học lớp 10 trường THPT Khẳng định mục đích nghiên cứu đế tài là thiết thực, đáp ứng được yêu cầu nâng cao chất lượng học tập của học sinh THPT.

3.2 Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm

- Biên soạn tài liệu thực nghiệm theo nội dung của luận

văn Hướng dẫn các giáo viên thực hiện theo nội dung và phương pháp đã đề xuất.

- Kiểm tra, đánh giá hiệu quả của tài liệu thực nghiệm và cách sử dụng nó trong giảng dạy.

- Xử lý phân tích kết quả thực nghiệm, từ đó rút ra kết luận

Bảng phân phối tần suất và tần suất lũy tích-

Đồ thị của đường lũy tích tổng hợp

3.3 Phân tích kết quả.

Dựa trên các kết quả thực nghiệm sư phạm cho thấy chất lượng học tập của học sinh các lớp thực nghiệm cao hơn học sinh các nhóm đối chứng, thể hiện:

* Tỉ lệ % học sinh yếu kém và trung bình của các nhóm thực nghiệm luôn luôn thấp hơn ở các nhóm đối chứng.

* Tỉ lệ % học sinh đạt khá giỏi ở các nhóm thực nghiệm luôn cao hơn ở các nhóm đối chứng.

* Đồ thị các đường luỹ tích của nhóm thực nghiệm luôn luôn nằm về bên phải và phía dưới đồ thị các đường luỹ tích của nhóm đối chứng.

* Điểm trung bình cộng của các nhóm thực nghiệm bao giờ cũng lớn hơn các nhóm đối chứng.

Hệ số biến thiên V của các nhóm thực nghiệm bao giờ cũng nhỏ hơn các nhóm đối chứng, chứng tỏ mức độ phân tán quanh giá trị trung bình cộng của các nhóm thực nghiệm nhỏ hơn, nghĩa là chất lượng của các nhóm thực nghiệm đồng điều hơn so với các nhóm đối

Hệ số biến thiên (V%)

PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Kết luận

Sau môêt thời gian tiến hành nghiên cứu đề tài chúng tôi

đã giải quyết những vấn đề lí luâên và thực tiễn sau:

1 Nghiên cứu cơ sở lí luâên của đề tài.

2 Khẳng định việc áp dụng phương pháp dạy tự học, tự nghiên cứu có hướng dẫn và kiểm tra đánh giá của giáo viên thông qua giảng dạy lớp 10 nâng cao là một sự lụa chọn đúng hướng có tính khả thi cao Đó là hướng đi phù hợp với tình hình hiện nay của nghành giáo dục Dạy tự học, tự nghiên cứu cho học sinh lớp10 nói chung là giải pháp cấp bách Đồng thời cũng là một giải pháp cơ bản

và lâu dài để nâng cao chất lượng dạy học.

3 Điều tra cơ bản thực trạng về năng lực tự học, tự nghiên cứu của học sinh và viêc sử dụng bài giảng Hoá học nhằm hình thành, bồi dưỡng năng lực tự học, tự nghiên cứu cho học sinh khối 10 nâng cao.

4 Dựa trên tài liệu sách giáo khoa của Bộ Giáo dục và đào tạo, chúng tôi đã thiết kế được một số bài giảng ,sưu tầm có chỉnh lý hêê thống bài tập Hóa học nâng cao phần cấu tạo nguyên tử để tổ chức dạy tự học, tự nghiên cứu cho học sinh lớp 10 nâng cao

5 Kết quả thực nghiêêm sư phạm đã khẳng định phần nào tính đúng đắn và hiêêu quả thiết thực của đề tài Mặc dù các bài giảng này mới mang tính chất thử nghiệm nhưng kết quả thực nghiệm sư phạm cũng cho phép khẳng định đúng đắn và hiệu quả của phương pháp dạy tự học tự, tự nghiên cứu có hướng dẫn và kiểm tra đánh giá của giáo viên đối với học sinh.Đặc biệt nó rất hữu ích trong việc hình thành, bồi dưỡng năng lực tự học, tự nghiên cứu cho học sinh

Kiến nghị

Phương pháp dạy tự học, tự nghiên cứu có hướng dẫn và kiểm tra đánh giá của giáo viên thông qua bài giảng Hoá học là hoàn toàn thích hợp và có hiệu quả đối với mô hình đào tạo nước ta hiện nay Vì vậy chúng tôi đề nghị cần có tổ chức hướng dẫn và biên soạn một số bài giảng mẫu phổ biến cho khối lớp

10 và khuyến khích các giáo viên áp dụng trong quá trình dạy học.

Xin chân thành cảm ơn

Hội đồng khoa học,

các đại biểu và các bạn!