GA văn lơp 6 tuần 26

Mục tiêu bài học: Giúp học sinh: * Kiến thức - Giúp HS cảm nhận đợc vẻ đẹp hồn nhiên, vui tơi, trong sáng của hình ảnh Lợm, ý nghĩa cao cả về sự hi sinh của nhân vật, nghệ thuật miêu t

Trang 1

Ngày dạy: 28/02/2011

(Tố Hữu)

A Mục tiêu bài học:

Giúp học sinh:

* Kiến thức

- Giúp HS cảm nhận đợc vẻ đẹp hồn nhiên, vui tơi, trong sáng của hình ảnh Lợm, ý nghĩa cao cả

về sự hi sinh của nhân vật, nghệ thuật miêu tả nhân vật kết hợp với kể và biểu hiện cảm xúc

* Kỹ năng.

- Luyện kĩ năng đọc diễn cảm thơ, kĩ năng tìm hiểu và phân tích ý nghĩa các từ láy, các loại hoán

dụ và đối thoại trong thơ tự sự

* Thái độ.

- Học tập tinh thần dũng cảm, lạc quan, yêu đời từ nhân vật Có tấm lòng trân trọng những con ngời đã hi sinh vè nề độc lập – tự do của đất nớc

B Chuẩn bị:

- Giáo viên: + Soạn bài, chuẩn bị bảng phụ

+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn

- Học sinh: + Soạn bài

C Các bớc lên lớp:

1 ổn định tổ chức.

2 Kiểm tra bài cũ: 1 Đọc thuộc lòng và diễn cảm bài thơ Đêm nay Bác không ngủ Em xúc

động hơn cả trớc câu thơ, đoạn thơ nào? Vì sao?

3 Bài mới

* Giới thiệu bài

Hồi đầu kháng chiến chống Pháp, nhà thơ Tố Hữu vừa ở HN trở về thành phố Huế quê hơng

đang đánh Pháp quyết liệt, tình cì gặp chú bé liên lạc Lợm nhí nhảnh, vui tơi ít lâu sau, nhà thơ lại nghe tin Lợm đã hi sinh anh dũng trên đờng đi công tác Xúc động, nghẹn ngào, nhớ thơng, cảm phục Tố Hữu viết bài thơ Lợm

* Tổ chức các hoạt động dạy và học

Hoạt động 1: Đọc và tìmhiểu chung I Đọc và tìm hiểu chung:

- Gọi HS đọc chú thích trong SGK

sau đó GV nhấn mạnh một số ý

- Em có nhận xét gì về thể loại thơ?

- GV hớng dẫn học sinh đọc bài thơ:

Giọng thơ sôi nổi, hồn nhiên

- Đọc mẫu một lần

- Gọi học sinh đọc (từ 2 đến 4 em

đọc)

- GV cho 2 học sinh tìm hiểu từ khó

theo hình thức hỏi đáp

- Theo em bố cục của bài thơ nh thế

nào?

- Yêu cầu HS kể và chú thay đổi

giọng và nhịp độc thích hợp với từng

câu, từng đoạn Giọng vui tơi sôi nổi

nhí nhảnh ở đoạn đầu và đoạn cuối

- GV chốt lại nhận xét

- HS đọc

- HS trả lời

- Nghe GV hớng dẫn và đọc

- Tìm hiểu từ khó

- Xác định bố cục

và trả lời

- HS kể tóm tắt

- Các em khác nhận xét và bổ sung

1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm:

a Tác giả

- Tố Hữu tên là Nguyễn Kim Thàmh, sinh 1920 quê ở tỉnh Thừa Thiên Huế

- Ông là nhà cách mạng, nhà thơ lớn của thơ ca hiện đại VN

b Tác phẩm

- Bài Lợm đợc ông sáng tác năm

1949 trong thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp

- Thể loại: thơ 4 tiếng, nhịp 2/2

- Loại thơ tự sự - ngôi kể thứ ba

2 Đọc và tìm hiểu từ khó

a Đọc văn bản.

b Tìm hiểu từ khó.

3 Tìm hiểu bố cục bài thơ.

- Bố cục: 3 ý

+ Năm khổ thơ đầu: Nhớ lại cuộc

gặp gỡ tình cờ giữa nhà thơ và Lợm

+ Bảy khổ giữa: Chuyến công tác

và sự hi sinh của Lợm

+ Hai khổ cuối: Hình ảnh Lợm

sống mãi

Khi kể lại câu chuyện bằng văn xuôi vẫn có thể giữ nguyên những câu đối thoại tiêu biểu của Lợm và nhà thơ

Hoạt động 2: Tìm hiểu nội dung văn bản II Tìm hiểu nội dung văn bản.

- GV cho HS đọc đoạn văn đầu

- Hoàn cảnh gặp gỡ giữa Lợm với

nhà thơ có gì đáng chú ý?

- Đoạn thơ gợi lên trớc mắt ngời đọc

- HS đọc

- HS theo dõi

1 Hình ảnh Lợm trong lần gặp gỡ

tình cờ với nhà thơ:

Hoàn cảnh: "Huế đổ máu"

-Trong hoàn cảnh chiến đấu chống

Trang 2

Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt

hình ảnh chú bé Lợm nh thế nào?

GV gợi ý dần để học sinh trả lời

- Hoàn cảnh?

- Hình dáng?

- Trang phục?

- Cử chỉ?

- Lời nói?

* Sau khi học sinh trả lời, giáo viên

nhận xét và kết luận bằng bảng phụ

- Em có nhận xét gì về nghệ thuật

miêu tả Lợm trên các phơng diện:

Quan sát và tởng tợng; đặc sắc trong

cách dùng từ?

- Đờng vàng là con đờng nh thế nào?

- Hình ảnh so sánh Lợm với con

chim chích nhảy trên đờng vàng đẹp

và hay ở chỗ nào?

- Những lời thơ miêu tả Lựom nh thế

đã làm nổi rõ hình ảnh Lợm với

những đặc điểm nào?

- Ngôn ngiữ đối thoại của hai chú

cháu có gì đáng chú ý?

SGK và trả lời

- HS tìm kiếm và trả lời, các em khác nhận xét và

bổ sung

- HS quan sát bảng phụ, so sánh với bài làm của mình và ghi chép

- HS trao đổi cặp

- HS trả lời

- Trao đổi cặp và trả lời

- Nghe giáo viên bình và ghi chép nội dung chính

- HS trả lời

- HS: cuộc trò chuyện ngắn ngủi nhng rất gần gũi, thân mật giữa hai chú cháu

thực dân Pháp

- Hình dáng: Loắt choắt, chân

thoăn thoắt, đầu nghênh ngênh, cời híp mí, má đỏ bồ quân

- Trang phục: Cái xắc xinh xinh

Ca lô đội lệch

- Cử chỉ: Mồm huýt sáo vang

Nh con chim chích Nhảy trên đờng vàng

- Lời nói: Cháu đi liên lạc

Vui lắm chú à

ở Đồn Mang Cá

Thích hơ ở nhà

⇒ Tác giả quan sát trực tiếp lợm bằng mắt nhìn và tai nghe, do đó

L-ợm đợc miêu tả rất cụ thể, sống

động

Từ láy gợi gợi hình có tác dụng gợi tả hình ảnh Lợm: nhỏ nhắn, nhanh nhẹn, vui tơi và nhí nhảnh, nghịch ngợm.

GV bình: Đờng vàng là con đờng

trong hồi tởng là đờng cát vàng, đầy nắng vàng, đồng lúa vàng Hình ảnh

so sánh có gí trị gợi hình (Tả rất

đúng về hình dáng Lợm: Nhỏ nhắn, hiếu động, tơi vuigiữa không gian cánh đồng lúa vàng) Ngoài ra nó còn có giá trị biểu cảm thể hiện tình cảm yêu mến của nhà thơ đối với L-ợm

⇒ Hồn nhiên, nhanh nhẹn, yêu

đời.

- Những lời thơ nào miêu tả Lợm

đang làm nhiệm vụ?

- Giáo viên treo bảng phụ và kết

luận, hớng dẫn học sinh tìm hiêủ

tiếp

- Theo em, lời thơ nào gây ấn tợng

nhất cho em?

- Em có nhận xét gì về cách dùng từ

của tác giả?

- Câu hỏi tu từ Sợ chi hiểm nghèo?

gợi cho em suy nghĩ gì về hình ảnh

Lợm?

- Cái chết của Lợm đợc miêu tả qua

những lời thơ nào?

- Hình ảnh Lợm bất ngờ trúng đạn

ngã xuống nằm trên đồng lúa gợi cho

- HS đọc đoạn 2

- HS trả lời

- Trả lời và nhận xét

- HS trao đổi, nhận xét bà bổ sung

- HS theo dõi SGK và trả lời

- HS trình bày những suy nghĩ của mình

2 Hình ảnh Lợm trong chuyến đi

liên lạc.

* Lợm đang làm nhiệm vụ:

- Bỏ th vào bao

- Th đề thợng khẩn

- Vụt qua mặt trận

- Đạn bay vèo vèo

- Ca lô chú bé Nhấp nhô trên đồng

+ Lời thơ gây ấn tợng nhất là:

Vụt qua mặt trận Đạn bay vèo vèo

⇒ Động từ vụt, tính từ vèo vèo,

miêu tả chính xác hành động dũng cảm của Lợm và sự ác liệt của chiến tranh

- Câu hỏi tu từ: Sợ chi hiểm nghèo?

Nói lên khí phách dũng cảm nh một lời thách thức với quân thù

* Cái chết của Lợm:

Một dòng máu tơi Cháu nằm trên lúa Tay nắm chặt bông Lúa thơm mùi sữa Hồn bay giữa đồng

* GV bình: Hình ảnh Lợm nằm giữa

cánh đồng lúa đợc miêu tả thật hiện thực và lãng mạn Lợm ngã ngay trên đất quê hơng Hơng thơm của lúa cũng nh hơng của dòng sữa mẹ

Trang 3

em cảm xúc gì?

GV: Cái chết có đổ máu nhng lại đợc

miêu tả nh một giấc ngủ bình yên

của trẻ thơ giữa cánh đồng quê hơng

thơm hơng lúa

- Cái chết ấy gợi cho em những tình

cảm và suy nghĩ gì?

- Tình cảm và tâm trạng của tác giả

khi trở về sự hi sinh của Lợm nh thế

nào?

- Nêu ý nghĩa của đoạn thơ điệp khúc

này?

* GV bình: Điều đó còn thể hiện

niềm tin của nhà thơ về sự bất diệt

của những con ngời nh Lợm Nhng

đó còn là ớc vọng của nhà thơ về một

cuộc sống thanh bình không có chiến

tranh để trẻ thơ đợc sống hồn nhiên,

hạnh phúc Những lời thơ cuối cùng

vì thế không chỉ diễn tả tình cảm trìu

mến mà còn day dứt niềm xót thơng

và ớc vọng hoà bình Đó là ý nghĩa

nhân đạo sâu xa của bài thơ này

- HS nghe

- Trình bày những suy nghĩ của mình

- Trao đổi tho cặp

và trả lời

- HS trao đổi và trả lời, các em khác nhận xét và

bổ sung

- Nghe GV bình

đa em vào giấc ngủ vĩnh hẵng Linh hồn bé nhỏ và anh hùnh ấy đã hoá thân vào non sông đất nớc

- Cái chết của Lợm gợi cho ngời đọc vừa xót thơng, vừa cảm phục Một cái chết dũng cảm nhng nhẹ nhàng thanh thản Lợm không còn nữa

nh-ng hình ảnh đẹp đẽ của Lợm còn sống mãi với quê hơng.

- Tình cảm của tác giả: Ngạc

nhiên, bàng hoàng, đau đớn, nghẹn ngào trớc cái chết của Lợm.nhà thi

đã tách câu thơ làn đôi tạo tiếng gọi thân thơng thống thiết

3 Hai khổ cuối:

- Điệp khúc Lợm sống mãi: nối tiếp một cách hợp lí, trả lời cho câu hỏi

tu từ trên⇒ khẳng định Lợm sẽ sống mãi cùng thời gian, trong lòng nhà thơ, trong tình thơng nhớ, cảm phục của đồng bào Huế, trong chúng ta và các thế hệ mai sau

- GV hớng dẫn học sinh đọc diễn

cảm bìa thơ

? Hãy nêu những cảm nhận của em

về hình ảnh Lợm sau khi học bài

thơ?

- Học sinh đọc diễn cảm bài thơ

- HS tự nêu cảm nhận của bản thân

- Em cảm nhận đợc những ý nghĩa

nội dung sâu sắc nào từ bài thơ?

- Em nhận thức đợc gì về nghệ thuật

thơ qua bài Lợm?

- HS dựa vào ghi nhớ trong SGK để

4 Củng cố.

- GV nhấn mạnh nội dung chính của bài

5 H ớng dẫn họcảơ nhà

- Học thuộc bài thơ, thuộc ghi nhớ

- Soạn bài: Ma của nhà thơ Trần Đăng Khoa.

-***** -Ngày dạy: 01/3/2011

Giúp học sinh:

* Kiến thức

- Thấy tài năng quan sát, miêu tả trận ma rào mùa hè ở nông thôn miền Bắc Việt Nam qua cái nhìn và cảm nhận của nhà thơ khi còn là một thiếu niên 9-10 tuổi

* Kỹ năng.

- Luyện kĩ năng đọc diễn cảm thơ, quan sát cảnh vật thiên nhiên, kĩ năng tìm hiểu và phân tích ý nghĩa các từ láy, các loại hoán dụ và đối thoại trong thơ tự sự

* Thái độ.

- Bồi dỡng tình yêu thiên nhiên, ý thức bảo vệ thiên nhiên

B Chuẩn bị:

- Giáo viên: + Soạn bài, chuẩn bị bảng phụ

Trang 4

1 Chép thuộc lòng những câu thơ miêu tả sự hy sinh của Lợm?

2 Nêu lên những nhận xét của em về nhân vật Lợm qua bài thơ?

3 Bài mới

Từ khi học tiểu học, các em đã từng đợc nghe những bài thơ nh Nghe thầy đọc thơ, Đánh thức trầu, … của nhừ thơ Trần Đăng Khoa Trong tiết học ngày hôm nay, các em lại đợc gặp lại nhà thơ Trần Đăng Khoa qua bài thơ Ma.

* Tổ chức các hoạt động dạy học.

Hoạt động 1 Hớng dẫn đọc, tìm hiểu chung I Đọc tìm hiểu chung–

- GV cho HS đọc giới thiệu

trong SGK

- Nêu những hiểu biết của

em về tác giả? Tác phẩm

- GV đọc mẫu và cho HS

đọc

- Bài thơ làm theo thể thơ

gì?

- Bài thơ tả cảnh ma vào

mùa nào? Thuộc vùng nào?

- HS đọc

- HS trả lời

1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm:

a Tác giả

- Trần Đăng Khoa sinh năm 1958 quê Nam Sách - Hải Dơng hiện đang công tác ở tạp chí Quân đội

b Tác phẩm.

- Bài thơ sáng tác năm 1967

2 Đọc bài thơ:

- Thể thơ tự do, các câu văn ngắn

- Nhịp thơ nhanh, gấp mạnh, mỗi câu thơ là một nhịp, ít vần chủ yếu là vần cách - thể hiện trận ma rào ở thôn quê mùa hạ

- Bài thơ tả cảnh thiên nhiên, cảnh trận ma rào mùa hạ ở nông thôn đồng bằng Bắc Bộ

Hoạt động 1 Hớng dẫn học bài thơ Ma II đọc hiểu nội dung bài thơ–

- Nêu một số VD cụ thể để

chứng tỏ rằng Trần Đăng

Khoa trong cơn ma đã miêu

tả mỗi sự vật rất nổi bật,

tiêu biểu, rõ từng nét riêng

về hình dáng, hành động

tr-ớc và trong cơ ma?

- Có một biện pháp Nghệ

thuật đợc sử dụng rất phổ

biến trong bài thơ đó là biện

pháp Nghệ thuật gì?

- Cách cảm nhận thiên

nhiên của Trần Đăng Khoa

trong bài thơ này vừa hồn

nhiên, trẻ thơ, vừa sâu sắc

và in đậm dấu ấn của thời

kháng chiến chống Mỹ Em

hãy làm rõ nhận xét trên?

- Em có nhận xét gì về hình

ảnh cuối bài?

- HS theodõi SGK

và trả lời

- Tìm kiếm và trả

lời, nhận xét và bổ sung

- Thảo luận theo nhóm và trình bày

ý kiến Các nhóm khác nhận xét và

bổ sung

- Cảnh trớc khi ma: Đàn mối bay ra, mối trẻ,

mối già, đàn kiến tránh ma, mặt trời đầy mây

đen, cây mía múa gơm

- Cảnh trong khi ma: Ma rào rào ù ù, rơi lộp

bộp, cóc nhảy⇒ tững sự vâth đều đợc tả chính xác ở nét nổi bật nhất, rất phù hợp với chúng kể cả về hình dáng và trong hoạt động

- Hầu nh trong suốt bài thơcác sự vật đều đợc gọi tên và gán cho chúng những dáng vẻ, tính chất hoắc động tác giống nh con ngời Đó là biện pháp Nghệ thuật nhân hoá

- Đoạn thơ: Ông trời Đầy đờng

⇒ Âm vang một thời chống Mỹ hào hùng

đ-ợc tái hiện qua 3 hình ảnh: Màu trời, ngọn mía, kiến chạy ma

- Cuối bài: Con ngời mới xuất hiện trên cái nền thiên nhiên dữ dội, hùng vĩ vừa mang tính chất cụ thể, khái quát biểu tợng vừa ca ngợi vẻ đẹp lao động cần cù của con ngời nông dân bình dị chống chọi, vợt qua chiến thắng những trở ngại của thiên nhiên toat lên những tình cảm kính yêu, trân trọng, tự hào của đứa con về ngời cha của mình Gợi ấn t-ợng đẹp, khoẻ của ngời nông dân lao động

VN thời đánh Mỹ

Hoạt động 3 Hớng dẫn học sinh luyện tập III Luyện tập

GV cho học sinh cảm thụ

bài thơ và trình bày trớc lớp

- Qua tìm hiểu, em hãy nêu

nội dung chính của bài thơ

- HS trình bày ý kiến của bản thân

- HS dựa vào phần ghi nhớ để trả lời * Ghi nhớ SGK trang 81

4 Củng cố.

- GV nhấn mạnh nội dung bài học

5 H ớng dẫn học ở nhà

- Học bài thơ, thuộc ghi nhớ

- Soạn bài: Hoán dụ.

Trang 5

-***** -Ngày dạy: 04/3/2011

Giúp học sinh:

* Kiến thức.

- Nắm vững khái niệm hoán dụ, phân biệt hoán dụ với ẩn dụ và các kiểu hoán dụ

* Kỹ năng.

- Luyện kĩ năng phân tích đợc giá trị biểu cảm của phép hoán dụ

* Thái độ.

- Có ý thức sử dụng hoán dụ trong khi nói và viết để tạo tính biểu cảm cho lời văn

B Chuẩn bị:

- Giáo viên: + Soạn bài

+ Bảng phụ viết VD

2 Kiểm tra bài cũ: 1 hãy tìm ẩn dụ trong câu ca dao sau và nêu ý nghĩa cảu ẩn dụ đó?

Con cò ăn bãi rau răm

Đắng cay chịu vậy, đãi đằng cùng ai?

3 Bài mới

Trong lời nói thờng ngày, các em thờng lấy những hình ảnh kiểu nh: Lớp 6A để chỉ cá

bạn học sinh lớp 6A, hoặc lấy màu áo của đội bóng để chỉ cả đội bóng … Vởy thực chất của cách nói nh vậy là gì? Trong tiết học này, thầy cùng các em sẽ tìm hiểu những cách gọi nh vậy

* Tổ chức các hoạt động dạy và học

Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm về ẩn dụ I Thế nào là ẩn dụ:

* GV treo bảng phụ đã viết VD

- Gọi 1 HS đọc ví dụ

- Em thấy "áo nâu" và "áo

xanh" trong VD gợi cho em

liên tởng tới những ai?

- Giữa áo nâu với nông thôn, áo

xanh với thành thị có mối liên

hệ gì?

- Mối quan hệ này có gì khác

với mối quan hệ trong ẩn dụ?

- So sánh cách diễn đạt của VD

với cách diễn đạt: "Tất cả nông

dân ở nông thôn và công nhân

ở các thành phố đều đứng lên"?

- GV chốt: Từ áo nâu và áo

xanh làm ta liên tởng tới những

ngời nông dân và công nhân

Vì nông dân thờng mặc áo

nhuộm màu nâu; công nhân đi

làm thờng hay mặc quần áo bảo

hộ màu xanh Cách viết nh vậy

ngời ta đã sử dụng phép tu từ

hoán dụ

- Em hiểu thế nào là hoán dụ?

- Cho HS đọc ghi nhớ

- HS đọc VD

- HS trả lời, nhận xét và bổ sung

- So sánh và trả

lời

- HS trao đổi cặp

và trả lời

- HS nghe

- HS rút ra kết luận

- Hs đọc ghi nhớ

1 Tìm hiểu VD: SGK - Tr 82

- "áo nâu" và "áo xanh" liên tởng tới những ngời nông dân và công nhân

- áo nâu - nông thôn ⇒ Quan hệ đi đôi với nhau Nói A là nghĩ dến B

- áo xanh - thành thị VD:

+ Đầu xanh - tuổi tẻ + Đầu bạc - tuổi già + Mày râu - đàn ông + Má hồng - đàn bà

⇒ mối quan hệ khách quan tất yếu nó khác cơ bản quan hệ ẩn dụ: Nó không dựa trên mối quan hệ tơng đồngmà nó dựa trên mối quan hệ gần gũi

* So sánh: - Cách diễn đạt trong thơ Tố Hữu có giá tgị biểu cảm

- Cách diễn đạt của câu văn xuôi chỉ thông báo sự kiện, không có giả trị biểu cảm

2 Ghi nhớ: SGK - TR 82 Hoạt động 2: Phân loại các kiểu hoán dụ II Các kiểunhoán dụ:

* GV treo bảng phụ đã viết VD

và gọi học sinh đọc - HS đọc VD

1 Tìm hiểu VD:

a Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức ngời sỏi đá cũng thành cơm

b Một cây làm chẳng lên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

c.

Trang 6

- Bàn tay gợi cho em liên tởng

dến sự vật nào?

- Đó là mối quan hệ gì?

- "Một" và "Ba " gợi cho em

liên tởng tới cái gì?

- Mối quan hệ giữa chúng nh

thế nào?

- "Đổ máu" gợi cho em liên

t-ởng tới sự kiệngì?

- Mối quan hệ giữa nhúng nh

thế nào?

- Xác định và chỉ rõ mối quan

hệ của phép hoán dụ trong VD

d ?

- Có mấy kiểu hoán dụ?

- GV cho HS đọc lại ghi nhớ

- HS suy nghĩ trả

lời

- Tìm mối quan

hệ của từng trờng hợp hoán dụ

- HS rút ra KL

- HS đọc ghi nhớ

Ngày Huế đổ máu Chú Hà Nội về Tình cờ chú cháu Gặp nhau hàng Bè

d Em đã sống bởi vì em đã thắng!

Cả nớc bên em, quanh giờng nệm trắng, Hát cho em nghe nh tiếng mẹ ngày xa, Sông Thu Bồn giọng hát đò đa

(Tố Hữu)

* Nhận xét:

a Bàn tay: Bộ phận cơ thẩ nhời, công cụ

đặc biệt để lao động (khả năng sáng tạo của sức lao động)

- Quan hệ: bộ phận và toàn thể

b Một và ba: số lợng ít và nhiều.

- Quan hệ: số lợng cụ thể và số lợng vô hạn

c Đổ máu: Sự kiện khởi nghĩa tháng Tám

năm 1945 ở thành phố Huế

- Quan hệ dấu hiệu đặc trng của sự kiện, sự việc và bản thân sự kiện, sự việc

d Phép hoán dụ: Cả nớc

- Quan hệ: Vật chứa (Cả nớc) và vật đợc chứa (Nhân dân Việt Nam) sống trên đất

n-ớc Việt Nam

2 Ghi nhớ: SGK - tr 83 Hoạt động 3: Hớng dẫn HS luyện tập III Luyện tập:

- GV hớng dẫn HS

làm bài tập

- HS đọc bài tập

- Mỗi HS làm một câu

- HS trao đổi nhóm trong 3 phút

Bài tập 1:

Xác định các phép hoán dụ và kiểu quan hệ đợc sử dụng

a) Làng xóm: Chỉ nhân dân sống trong làng xóm.

- Quan hệ: Vật chứa và vật bị chứa

b) Mời năm: ngắn, trớc mắt, cụ thể ⇒ quan hệ: cụ thể

và triều tợng

- Trăm năm: dài, triều tợng

⇒ ý nghĩa: Trồng cây: Kinh tế, trồng ngời: giáo dục

- Một xã hội phát triển là cả kinh tế và giáo dục đề phát triển trong đó kinh tế là động lực, giáo dục là mục đích

+ Hoán dụ: Trồng cây: (Xây dựng kinh tế) - xây dựng xã hội phát triển

+ Trồng ngời: (xây dựng con ngời) - xây dựng xã hội mới

- Hồ Chủ Tịch nói: Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, thì phải có con ngời XHCN

+ Quan hệ:

* Kinh tế: Bộ phận - Toàn thể

* Giáo dục: Công việc đặc trng - Toàn bộ sự nghiệp

c) áo chàm: Hoán dụ kép.

- áo chàm (y phục) chỉ ngời dân sống ở Việt Bắc th-ờng mặc áo màu chàm

+ Quan hệ: Dấu hiệu đặc trng và sự vật

+ áo chàm: Chỉ quần chúng cách mạng ngời dân tộc ở Việt Bắc, chỉ tình cảm của quần chúng cách mạng nói chung đối với Đảng, Bác

+ Quan hệ: Bộ phận và toàn thể

+ Trái đất: Chỉ loài ngời tiến bộ đang sống trên trái

đất

+ Quan hệ: Vật chứa và vật bị chứa

Bài tập 2:

Phân biệt ẩn dụ và hoán dụ.

- Giống nhau:

+ ẩn dụ: gọi tên sự vật, hiện tợng này bằng tên sự vật

hiện tợng khác

+ Hoán dụ: Gọi tên sự vật, hiện tợng này bằng tên sự

Trang 7

vật, hiện tợng khác

- Khác nhau:

+ ẩn dụ: Dựa vào mối quan hệ tơng đồng (qua so sánh ngầm) về hình thức, cách thức, phẩm chất, cảm giác

+ Hoán dụ: Dự vào mối quan hệ tơng cận (gâng gũi)

đi đôi với nhau Về bộ phận - toàn thể, vật chứa - vật

bị chứa, dấu hiệu - sự vật, cụ thể - trừu tợng

4 Củng cố.

? Thế nào là hoán dụ? Có mấy kiểu hoán dụ?

5 Hớng dẫn học tập:

 Học bài, thuộc ghi nhớ

 Hoàn thiện bài tập

 Soạn bài: Tập làm thơ 4 chữ , mỗi HS chuẩn bị một bài thơ 4 chữ

-***** -Ngày dạy: 04/3/2011

Tiết 102 Tập làm thơ bốn chữ

Giúp học sinh:

* Kiến thức.

- HS nắmđợc những đặc điểm cơ bản của thể thơ bốn chữ

- Nhận diện và tập phân tích vần luật của thể thơ này khi đọc hay học các bài thơ bốn tiếng

- Tích hợp với văn bản Lợm thực hiện các phép so sánh, nhân hoá, ẩn dụ, hoán dụ.

* Kỹ năng.

- Có kỹ năng nhận diện và làm đợc một số câu thơ bốn chữ đơn giản

* Thái độ.

- Thể hiện thái độ, t tởng nghiêm túc, đúng đắn, trong sáng khi làm thơ

B Chuẩn bị:

- Giáo viên: + Soạn bài

+ Chuẩn bị bài thơ

1 ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị của HS

3 Bài mới

Trong tiết học bài thơ Lợm, các em đã đợc học thể thơ bốn chữ, vậy cấu tạo thể thơ đó nh

thế nào, cách làm ra sao, trong tiết học này thầy cùng các em sẽ tìm hiểu

* Tổ chức các hoạt động dạy và học.

Hoạt động 1:

Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS I Kiểm tra sự chuẩn bị của HS:

- Ngoài bài thơ Lợm, em

còn biết thêm bài thơ,

đoạn thơ bốn chữ nào

khác? Hãy nêu và chỉ ra

những chữ cùng vần với

nhau trong bài thơ đó?

- Qua đó, hãy nêu một số

đặc điểm cơ bản của thể

thơ bốn chữ?

- GV treo bảng phụ và

h-ớng dẫn học sinh phân

tích thể thơ bốn chữ vừa

tìm hiểu

* Ghi chú:

- V: vần

- L: liền, lng

- C: Cách, chân

- B: bằng

- T: Trắc

- HS đọc đoạn thơ

- HS trả lời

- HS trao đổi cặp trong hai phút

1 Những chữ cùng vần trong bài thơ Lợm:

Mai - cháu, về - bè, loắt choắt - xắc - thoăn thoắt, nghênh nghênh - lệch, vang - vàng, mí - chí, quân

- dần - à - cá - nhà

2 Đặc điểm cơ bản của thể thơ bốn chữ:

- Mỗi câu gồm bốn tiếng số câu trong bài không hạn định, các khổ trong bài đợc chia linh hoạt tuỳ theo nội dung hoặc cảm xúc

- thích hợp với kiểu vừa kể chuyện vừa miêu tả (về

đồng dao, về hát du )

- Nhịp 2/3, chẵn đều

- Vần: kết hợp các kiểu vần: chân, lng, bằng trắc, liền cách

* Phân tích một đoạn thơ mẫu:

Chú bé/ loắt choắt (VL, T) Cái xắc/ xinh xinh (VL,T - VL, B) Cái chân/ thoăn thoắt (VL, C, T) Cái đầu/ nghênh nghênh (VC , B)

Ca lô đội/ lệch (VL, B) Mồm huýt /sáo vang

Nh con/ chim chích (VC, T) Nhảy trên/ đờng vàng (VC , B)

Trang 8

- / : Vạch nhịp

Hoạt động 2:

- Cho HS đọc bài thơ đã chuẩn bị sẵn ở nhà

và tự phân tích nhịp thơ đó?

- Cho HS tự nhận xét và sửa vài của mình

- Cho HS đọc lại đoạn thơ đã sửa sẵn

- GV nhận xét chung, sửa chữa mhững sai

sót về vần, chữ

- HS làm theo yêu cầu của GV

4 Củng cố ? Nhắc lại đặc điểm của thể thơ bốn chữ?

5 Hớng dẫn học ở nhà:

- Tập làm một bài thơ bốn chữ với độ dài không quá 10 câu, đề tài: Tả một con vật nuôi trong nhà

- Chuẩn bị trớc bài: Cô Tô

Định dạng
Số trang	8
Dung lượng	135,5 KB