GIÁO ÁN HỘI GIẢNG GV: Lê Thị Thu Hồi BÀI 21 : MỘT SỐ ỨNG DỤNG CỦA SỰ NỞ VÌ NHIỆT I/ MỤC TIÊU 1/ Kiến thức : HS nắm được Nhận biết được sự co dãn vì nhiệt khi bị ngăn cản có thể gây r
Trang 1GIÁO ÁN HỘI GIẢNG GV: Lê Thị Thu Hồi
BÀI 21 : MỘT SỐ ỨNG DỤNG CỦA SỰ NỞ VÌ NHIỆT I/ MỤC TIÊU
1/ Kiến thức : HS nắm được
Nhận biết được sự co dãn vì nhiệt khi bị ngăn cản có thể gây ra lực rất lớn.Tìm được thí dụ thực tế về hiện tượng này
Mô tả được cấu tạo và hoạt động của băng kép
Giải thích một số ứng dụng đơn giản về sự nở vì nhiệt
2/ Kỹ năng :
Phân tích hiện tượng rút ra hoạt động của băng kép
Rèn kỹ năng quan sát,so sánh
3/ Thái độ : Cẩn thận, nghiêm túc
II / CHUẨN BỊ :
Mỗi nhóm HS
2 băng kép và giá thí nghiệm để lắp băng kép.1 đèn cồn
Cả lớp :
Một bộ dụng cụ thí nghiệm hình 21.1
Cồn ,bông,một chậu nước,khăn
Hình vẽ khổ lớn:21.2; 21.3; 21.5
III CHUẨN KIẾN THỨC KỸ NĂNG
- Nêu được ví dụ về các vật nở ra khi nĩng lên, co lại khi lạnh đi nếu bị ngăn lại sẽ gây ra lực rất lớn : Khi đốt băng kép bị cong mặt lồi về phía bản kim loại nở vì nhiệt nhiều hơn
- Vận dụng kiến thức về sự nở vì nhiệt để giải thích một số hiện tượng vật lý thực tế
IV.TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Hoạt Động 1 : Tổ Chức Tình Huống Học Tập (3’)
Như các em đã biết chất rắn, chất lỏng, chất khí nở ra
khi nóng lên, co lại khi lạnh đi Chất khí nở vì nhiệt
nhiều hơn chất lỏng, chất lỏng nở vì nhiệt nhiều hơn chất
rắn Sự nở vì nhiệt của các chất lại có rất nhiều ứng
dụng trong đời sống và kỹ thuật Bài này sẽ giới thiệu 1
số ứng dụng của sự nở vì nhiệt của chất rắn BÀI 21 : MỘT SỐ ỨNG DỤNG CỦA SỰ NỞ VÌ NHIỆT
Hoạt Động 2: Quan sát lực xuất hiện trong sự co dãn vì nhiệt (18”)
Gv : Yêu cầu HS đọc phần 1
HS đọc phần 1
GV giới thiệu từng dụng cụ và lắp TN như hình 21.1a
GV yêu cầu HS dự đoán TN: Khi dùng bông tẩm cồn đốt
I: Lực Xuất Hiện Trong Sự Co Dãn Vì Nhiệt
1.Quan sát thí nghiệm
Trang 2thật nóng thanh thép, sẽ có hiện tượng gì xảy ra đối với
thanh thép và chốt ngang
HS dự đoán chốt ngang bị gãy
GV Làm thí nghiệm theo hướng dẫn trong SGK.Yêu cầu
HS thảo luận 2 câu hỏi C1, C2
-HS quan sát thí nghiệm
-Thảo luận theo nhóm trả lời câu hỏi
+C1:có hiện tượng gì xảy ra với thanh thép khi nó nóng
lên?
+C2:có hiện tượng gì xảy ra với chốt ngang, hiện tượng
đó chứng tỏ điều gì?
Các nhóm lên trình bày câu hỏi 1,2
GV nhận xét câu trả lời của các nhóm và phần dự đoán
thí nghiệm của HS
GV hướng dẫn HS đọc câu C3, quan sát H21.1b để dự
đoán hiện tượng xảy ra với chốt ngang và thanh thép khi
dùng khăn lạnh phủ lên thanh thép
HS đọc câu C3, quan sát H21.1b nêu dự đoán
GV tiến hành TN như H21.1b
HS quan sát TN GV làm thảo luận trả lời câu C3
GV nhận xét câu trả lời của HS và phần dự đoán của
HS
trả lời câu C3:khi co lại vì nhiệt ,nếu bị ngăn cản thanh
thép có thể gây ra lực rất lớn.
GV yêu cầu HS làm việc cá nhân trả lời câu C4
HS trả lời câu C4 1.-nở ra,2.-lực ,3.-vì nhiệt ,4.-lực.
GV nhận xét câu C4 Nêu kết luận :Sự co dãn vì nhiệt
nếu bị ngăn cản có thể gây ra những lực rất lớn
GV treo tranh vẽ H21.2 chỉ chỗ tiếp nối giữa hai đầu
thanh ray xe lửa cho HS quan sát
HS đọc C5 ,quan sát tranh vẽ và thảo luận trả lời câu
C5
có một khe hở Khi trời nóng ,đường ray dài ra do đó
nếu không để khe hở đường ray sẽ bị ngăn cản ,gây ra
lực lớn làm cong đường ray.
GV nhận xét câu trả lời C5
Có thể giới thiệu thêm phần “Có thể em chưa biết” Tr67
để cho HS thấy được lực do sự dãn nở vì nhiệt gây ra có
thể là rất lớn
GDBVMT: Khi chất rắn nở ra sẽ tạo ra một lực rất lớn
nên trong xây dựng đường ray xe lửa, nhà cửa cầu…
2 Trả lời câu hỏi
3 Rút ra kết luận
Sự co dãn vì nhiệt nếu bị ngăn cản có thể gây ra những lực rất lớn.
4 Vận dụng
Trang 3cần tạo ra khoảng cách nhất định giữa các phần để
chúng giản nở vì nhiệt để tránh những tao nan xảy ra
gây ảnh hưởng xấu đến mơi trường sống Con người
cũng cần cĩ những biện pháp bảo vê cơ thể giữ ấm vào
mùa đơng và làm mát vào mùa hè.
GV treo tranh vẽ H21.3 Chỉ phần vẽ hai gối đỡ ở hai
đầu cầu của một số cầu bằng thép
HS đọc câu C6, quan sát H21.3 và thảo luận trả lời câu
C6 Hai gối đỡ có cấu tạo không giống nhau Một đầu
được gối lên các con lăn ,tạo điều kiện cho cầu dài ra
khi nóng lên mà không bị ngăn
GV nhận xét câu trả lời C6
Gv liên hệ hiện tượng thực tế : đóng tôn trên mái nhà,
đổ sân bê tông
Dự đoán đựơc sự co dãn vì nhiệt của các chất ,con người
đã hạn chế được những tác động xấu đồng thời cũng biết
ứng dụng vào thực tế Ta sẽ nghiên cứu một ví dụ cụ thể
đó là băng kép.
Hoạt Động 3: Nghiên cứu về băng kép.(18”)
GV giới thiệu từng dụng cụ, phát dụng cụ cho HS
Gv giới thiệu cấu tạo của băng kép :Hai thanh kim loại
có bản chất khác nhau, thí dụ đồng và thép, được tán
chặt vào nhau dọc theo chiều dài của thanh, tạo thành
một băng kép
HS quan sát, tìm hiểu cấu tạo của băng kép
Chúng ta cùng làm TN quan sát hình dạng của băng kép
khi bị hơ nóng
? Để làm TN này chúng ta tiến hành theo mấy trường
hợp
HS:2 trường hợp
+TH1:Mặt đồng ở phía dưới.(H21.4a)
+TH2: Mặt đồng ở phía trên (H21.4b)
GV yêu cầu HS điều chỉnh vị trí của băng kép sao cho vị
trí ngọn lửa đèn cồn vào khoảng 2/3 băng kép
HS làm TN theo 2 trường hợp trên dưới sự hướng dẫn
của GV quan sát và ghi lại hiện tượng xảy ra tương
ứng với hai lần TN
GV yêu cầu HS thảo luận trả lời câu C7,C8
HS thảo luận trả lời :
+C7:đồng và thép nở vì nhiệt khác nhau
+C8:Khi bị hơ nóng băng kép luôn cong về phía thanh
thép Đồng dãn nở vì nhiệt nhiều hơn thép
II.Băng Kép 1.Quan sát thí nghiệm
2 Trả lời câu hỏi
Trang 4+C9 GV thông báo cho HS biết : Khi bị làm lạnh đồng và
thép chất nào co lại nhiều hơn? ( đồng co lại nhiều hơn)
Vậy theo em khi bị làm lạnh băng kép sẽ bị cong về phía
nào? ( thanh đồng vì đồng co lại nhiều hơn khi lạnh đi)
Vậy Băng kép khi bị đốt nóng hoặc làm lạnh đều xảy ra
hiện tượng gì.
HS : Băng kép khi bị đốt nóng hoặc làm lạnh đều cong
lại
Giáo dục SDNL,TK-HQ
GV giới thiệu :Người ta dựa vào tính chất này của băng
kép trong việc đóng –ngắt tự động mạch điện để ứng
dụng trong bàn là để tự động đĩng ngắt mạch điện khi
nhiệt độ của bàn là thay đổi Cĩ tác dụng tiết kiệm một
phần năng lượng điện gĩp phần bảo vệ mơi trường
GV treo tranh vẽ H21.5.Nêu sơ qua cấu tạo của bàn là
điện ,chỉ rõ vị trí lắp băng kép ,ngoài ra giới thiệu thêm
về 1 đèn có trong bàn là
HS đọc câu C10 và quan sát H21.5
? Các em nhận thấy dòng điện qua bàn là khi nào
Khi đóng điện dòng điện chạy trong dây đốt nóng toả
nhiệt có tác dụng làm nóng băng kép Hiện tượng gì sẽ
xảy ra đối với băng kép ?
HS : Băng kép bị cong lên đẩy tiếp điểm lên
GV : Mạch điện có dòng điện chạy qua không?
HS : Không có dòng điện chạy trong mạch
Qua gợi ý của GV ,HS trả lời câu C10: khi đủ nóng ,băng
kép cong lại về phía thanh thép làm ngắt mạch
điện Thanh đồng nằm phía dưới
GV nhận xét câu C10
3.Rút ra kết luận:
Băng kép khi bị đốt nóng hoặc làm lạnh đều cong lại.
4.Vận dụng:
Người ta ứng dụng tính chất này của băng kép vào việc đóng –ngắt tự động mạch điện
Hoạt Động 4: Củng cố (4’)
-Tại sao những tấm tôn lợp nhà lại có hình lượn sóng?
-Tại sao đường ống dẫn hơi phải có những đoạn uốn
cong?
Hoạt động 5 : Hướng Dẫn Về Nhà (3’)
Làm bài tập 21.1 đến 21.6 SBT
Học phần kết luận
Làm lại C1-C10
Chuẩn bị bài mới bài 22:Nhiệt kế-nhiệt giai
IV/ RÚT KINH NGHIỆM
Trang 5