- Tính chất hóa học: Phản ứng thế với brom lỏng có bột Fe, đun nóng, phản ứng cháy, phản ứng cộng hiđro và clo.. Kỉ năng : - Quan sát thí nghiệm, mô hình phân tử, hình ảnh thí nghiệm rú
Trang 1Tuần: 25 Ngày soạn: 14 / 2 / 2011
Tiết: 50 Ngày dạy: 17 / 2 / 2011
Bài 39 : BENZEN
I/ Mục tiêu :
1 Kiến thức :
Giúp HS biết được:
- Tính chất vật lí: trạng thái, màu sắc, tính tan trong nước, khối lượng riêng, độc tính
- Công thức phân tử, công thức cấu tạo, đặc điểm cấu tạo của benzen
- Tính chất hóa học: Phản ứng thế với brom lỏng (có bột Fe, đun nóng), phản ứng cháy, phản ứng cộng hiđro và clo
- Ứng dụng: làm nhiên liệu và dung môi trong tổng hợp hữu cơ
2 Kỉ năng :
- Quan sát thí nghiệm, mô hình phân tử, hình ảnh thí nghiệm rút ra được đặc điểm về cấu tạo và tính chất
- Viết các PTHH dạng công thức phân tử và CTCT thu gọn
- Tính khối lượng benzen đã phản ứng để tạo thành sản phẩm trong phản ứng thế theo hiệu suất
3 Thái độ:
- Tích cực thực hiện các nhiệm vụ giáo viên giao cho
II/ Chuẩn bị đồ dùng dạy học :
- GV: + Phiếu học tập, mô hình phân tử benzen, hình 4.14; 4.15
+ Dụng cụ: 2 ống nghiệm, giá thí nghiệm, pipet, kép gỗ
+ Hóa chất: dung dịch benzen, dầu ăn, nước
+ Máy chiếu đa năng
- HS: Ôn lại bài 38, xem trước bài
III/ Tiến trình bài giảng :
1 Ổn định lớp: (1phút)
2 Kiểm tra bài củ : (5 phút )
1- Hãy nêu tính chất vật lí và đặc điểm cấu tạo chính của Axetilen ? Viết công thức cấu tạo axetilen chi tiết và rút gọn ? (Slide 2,3)
2- Nêu tính chất hoá học của Axetilen và viết phương trình hoá học minh hoạ cho từng tính chất? (Slide 2,3)
3 Bài mới:
a/ Vào đầu: (30 giây)
Các em đã biết metan có liên kết đơn tham gia phản ứng thế, etilen và axetilen
có liên kết đôi dễ tham gia phản ứng cộng Nếu hợp chất vừa có liên kết đơn vừa có liên kết đôi trong mạch cacbon thì có cấu tạo, tính chất như thế nào ? Chúng ta cùng tìm hiểu qua bài 39: BENZEN
b/ Hoạt động 1: Tính chất vật lí của benzen ( 5 phút )
Mục tiêu: Biết được các tính chất vật lí của benzen.
Trang 2Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung
GV: Cho HS quan sát bình
chứa benzen Hãy cho biết
trạng thái, màu sắc của
benzen ?
GV: Làm thí nghiệm 1, 2
Yêu cầu HS quan sát rồi
nêu hiện tượng
TN1: nhỏ vài giọt benzen
vào ống nghiệm đựng
nước, lắc nhẹ, để yên
TN2: cho 1-2 giọt dầu ăn
vào ống nghiệm đựng
benzen, lắc nhẹ (Slide 3)
GV: Hướng dẫn h/s trao
đổi để rút ra kết luận về
tính chất vật lí của benzen
GV: Nhận xét và bổ sung
HS: Quan sát lọ benzen và trả lời:
+ là chất lỏng không màu
HS: Quan sát TN HS: nêu hiện tượng
+ Benzen không tan trong nước, nhẹ hơn nước
+ Benzen hòa tan được dầu
ăn
HS: Benzen là chất lỏng không màu, không tan trong nước, nhẹ hơn nước
hòa tan được nhiều chất:
dầu ăn, nến, cao su, iot…
I.TÍNH CHẤT VẬT LÍ:
- Benzen là chất lỏng không màu, không tan trong nước, nhẹ hơn nước
- Benzen hòa tan được nhiều chất: dầu ăn, nến, cao su, iot…
- Benzen độc (Slide 5)
c/ Hoạt động 2: Cấu tạo của benzen (7 phút )
Mục tiêu: Biết được công thức cấu tạo, đặc điểm cấu tạo của benzene
GV: Cho HS quan sát mô
hình cấu tạo của C6H6
(Slide 6) và mô hình mẫu,
yêu cầu HS viết CTCT chi
tiết và rút gọn
- Nêu đặc điểm cấu tạo của
benzene ?
GV: Bổ sung và nhấn
mạnh : 3 liên kết đôi xen
kẽ 3 liên kết liên kết đơn
tạo vòng bền
GV: Trao đổi làm bài tập
2 trang 124 (khoảng 1’)
(Slide 8)
GV: Yêu cầu HS trả lời
GV: Nhận xét
GV: Nhắc lại đặc điểm cấu
HS: Quan sát mô hình cấu tạo benzen
HS: Lên bảng
- Nêu đặc điểm cấu tạo:
+ 6 nguyên tử C liên kết với nhau tạo thành vòng sáu cạnh đều, có 3 liên kết đôi xen kẽ ba liên kết liên kết đơn (Slide 6)
HS: Trao đổi trả lời HS: Chọn b, d, e
II CẤU TẠO PHÂN TỬ:
CTCT: H
H C H
C C
C C
H C H
H Viết gọn: CH
HC CH
HC CH CH hoặc:
Trang 3tạo của benzen (Slide 7)
KL: 6 nguyên tử C liên kết
với nhau tạo thành vòng sáu cạnh đều, có 3 liên kết đôi xen kẽ ba liên kết liên kết đơn
d/ Hoạt động 3 : Tính chất hoá học ( 17 phút)
Mục tiêu: Biết được tính chất hóa học và viết phương trình cho các tính chất hóa học
của benzen
GV: Dựa vào công thức
cấu tạo hãy dự đoán tính
chất hóa học của benzene ?
(có liên kết đơn + liên kết
đôi)
GV:Benzen là hiđrocacbon
Vậy nó có thể cháy được
hay không ? Sản phẩm
cháy là gì ?
GV: Viết PT phản ứng
cháy ? (theo công thức
phân tử)
GV: Ngoài ra benzen cháy
còn sinh nhiều khói đen
(muội than)
GV: bổ sung phản ứng
cháy của benzen
GV: Cho HS quan sát sơ
đồ mô tả thí nghiệm của
C6H6 với Br2 ( Slide 9)
GV: Nêu hiện tượng thí
nghiệm
GV: Khí sinh ra là
hiđrobromua (HBr)
GV: Hãy quan sát sơ đồ
phản ứng rồi mô tả diễn
biến của phản ứng ?
- Viết phương trình phản
ứng theo công thức cấu tạo
rút gọn và công thức phân
tử ? (Slide 10,11)
GV: Nhận xét, bổ sung
HS: có thể tham gia phản ứng thế và phản ứng cộng
*Benzen có cháy không?
( 5 phút ) HS: Có, khí cacbonic và hơi nước
HS: Lên viết PT
2C 6 H 6 +15 O 2
0
t
→
12CO 2 + 6H 2 O
*Benzen tác dụng với Brôm ( 7 phút )
HS: Quan sát mô hình thí nghiệm
HS: Brôm mất màu vậy có
pư xảy ra HS: Quan sát sơ đồ phản ứng
+ Một nguyên tử Br thay cho một nguyên tử H trong phân tử benzen
HS: 2 em lên bảng
C6H6(l) + Br2(l) Fe t, 0 → C6H5Br(l) + HBr(k)
+ Pư của C6H6 với Br2 là
pư thế
III/ Tính chất hoá học
1 Benzen có cháy không ?
- Benzen cháy tạo thành CO2, H2O và muội than
2C 6 H 6 +15 O 2
0
t
→
12CO 2 + 6H 2 O
2 Benzen có phản ứng thế với brôm không ?
- Benzen phản ứng thế với brôm khi có bột săt xúc tác
ở nhiệt độ cao tạo thành brôm benzen và hiđro brômua
PTHH:
C6H6(l) + Br2(l) Fe t, 0 → C6H5Br(l) + HBr(k)
Trang 4GV: Benzen có tham gia
phản ứng cộng không ?
GV: Benzen không tham
gia pư cộng với dung dịch
brom như etilen và
axetilen, nhưng ở điều kiện
thích hợp benzen có thể
tham gia phản ứng cộng
với một số chất như H2…
GV: Hãy quan sát sơ đồ
phản ứng với brom rồi viết
phương trình phản ứng
theo công thức phân tử?
(Slide 12)
GV: Nhận xét, bổ sung:
Benzen có cấu tạo vòng
bền nên liên kết đôi khó bẽ
ra
- Qua các phản ứng trên
của benzen Hãy rút ra tính
chất hóa học của benzene ?
Benzen có phản ứng cộng không ? (5 phút )
HS: Có
HS Quan sát sơ đồ pư C6H6 tác dụng với H2
C6H6(l) + 3H2(k) 0
Ni t
→
C6H12(l)
HS: C6H6 dễ tham gia phản ứng thế hơn phản ứng cộng Vì cấu tạo đặc biệt của benzen
HS: Rút ra kết luận
3 Benzen có phản ứng cộng không ?
-Ở điều kiện thích hợp benzen có thể tham gia phản ứng cộng với một số chất như H2
PTHH : C6H6(l) + 3H2(k) 0
Ni t
→
C6H12(l)
Kết luận :
- Do cấu tạo đặc biệt nên benzen dễ tham gia phản ứng thế hơn phản ứng cộng
e/ Hoạt động 4 : Ứng dụng của benzen ( 3 phút )
Mục tiêu: Biết được một số ứng dụng của benzen là làm nhiên liệu và dung môi
GV: Yêu cầu HS quan sát
sơ đồ ứng dụng của benzen
(Slide 13), nêu những ứng
dụng của benzen dựa vào
sơ đồ?
GV: Nhận xét, bổ sung
HS: Quan sát sơ đồ ứng dụng
HS: Nêu ứng dụng
- Benzen là nguyên liệu quan trọng trong công nghiệp để sản xuất chất dẻo, phẩm nhuộm, thuốc trừ sâu, dược phẩm…
- Benzen đợc sử dụng làm dung môi trong công nghiệp và trong phòng thí nghiệm (Slide 14)
IV/ Ứng dụng
( sgk )
Trang 54 Củng cố và kiểm tra: (6 phút)
- Nêu nội dung chính của bài (Slide 15)
- GV: Yêu cầu HS hoạt động nhóm làm các bài tập trong phiếu học tập (khoảng
4phút)
Câu 1: Cấu tạo đặc biệt của phân tử benzen là:
a/ Phân tử có vòng 6 cạnh
b/ Phân tử có ba liên kết đôi
c/ Phân tử có vòng 6 cạnh chứa ba liên kết đôi xen kẽ ba liên kết đơn d/ Phân tử có vòng 6 cạnh chứa ba liên kết đôi và ba liên kết đơn Hãy khoanh tròn câu trả lời đúng nhất trong các câu trên
a/ Viết phương trình hóa học của phản ứng (ghi điều kiện phản ứng)
b/ Hãy tính khối lượng benzen cần dùng để đều chế 15,7 gam brombenzen
(Biết Br = 80; C = 12; H = 1) (Slide 16)
HƯỚNG DẪN GIẢI:
Bài 1: chọn c/
157
C H
m
M
= = =
a/ Phương trình phản ứng: C6H6 + Br2 Fe t, 0 → C6H5Br + HBr
Số mol của brombenzen : n C H6 6 =n C H Br6 5 = 0,1(mol)
b/ Khối lượng của brombenzen thu được: m C H6 6 = 0,1*78 7,8( ) = g (Slide 17)
5 Dặn dò: (30 giây)
- Học bài
- Làm các bài tập trang 125 SGK
- Đọc trước bài 42: Luyện Tập Chương 4
