Tiết 18 văn bản Sang thu

Thể loại: Trữ tình, thơ năm chữ tự do Phương thức biểu đạt: Biểu cảm kết hợp miêu tả 3 Bố cục: chia hai phần: + phần 1: hai khổ đầu: Cảm nhận của tác giả về khoảnh khắc giao mùa của thiê

Tiết 118 Văn bản:

Sang Thu

(Hữu Thỉnh)

I Đọc, hiểu sơ lược

1/Tác giả, tác phẩm:

Hữu Thỉnh Tên thật Nguyễn

Hữu Thỉnh Bút danh khác: Vũ

Hữu, Ngôn Thanh Sinh ngày

15-2-1942 Quê quán Phú Vinh,

Duy Phiên, Tam Dương, Vĩnh

Phúc

- Ông là nhà thơ quân đội, hội viên

Hội Nhà văn Việt Nam Hiện

ông là Tổng thư kí Hội Nhà văn

Việt Nam Tác phẩm chính:

- Âm vang chiến hào - thơ, in

chung - 1976

- Đường tới thành phố - trường

Nhà thơ trầm ngâm kể về thời khắc

ông đặt bút viết bài thơ Năm 1977,

ông tham gia trại viết văn quân đội ở

một làng ngoại ô Hà Nội (nay là

Khương Hạ, Thanh Xuân, Hà Nội)

Đất nước ta lúc này vừa trải qua chiến

tranh, cuộc sống thanh bình đã trở lại

Trong cái mơ hồ phảng phất gió thu và

lá thu đang ngả màu, nhà thơ đã trèo

lên cây ổi chín vàng trong cả một vườn

ổi bạt ngàn ở nơi này Không có gì đặc

hơn, sánh hơn cái màu, cái mùi ổi chín

vàng nhuốm trong cái nắng vàng của

mùa thu Không gian cao vút, sâu

thăm thẳm và yên tĩnh

Nhà thơ Hữu Thỉnh tự bạch về bài thơ “Sang thu”

Hoàn cảnh sáng tác bài thơ

2 Thể loại: Trữ tình, thơ năm chữ tự do

Phương thức biểu đạt: Biểu cảm kết hợp miêu tả

3 Bố cục: chia hai phần:

+ phần 1: hai khổ đầu: Cảm nhận của tác giả về khoảnh khắc giao mùa của thiên nhiên khi sang thu.

+ phần 2: khổ thơ còn lại: Suy ngẫm của tác giả về đời người khi sang thu

*Sự vật:

hươngưổi

Nghệ thuật

Nhânưhoá

Dùngưtừưngữ,ư hìnhưảnhưgiàuư sứcưgợi.

* Tõm thế

cảm nhận Bỗng Thoángưbấtưgiác

Hìnhưnhư Cảmưnhậnưmơưhồ,mongưmanh

⇒ Tâm trạng ngỡ ngàng của nhà thơ chợt nhận ra thu về

1.ưKhổưthơưthứưnhất:

II Tỡm hi u chi ti t ể ế Bỗng nhận ra h ơng ổi

Phả vào trong gió se

S ơng chùng chình qua ngõ Hình nh thu đã về

gió sương

phả

chùngưchình

h ơng ổi gió

S ơng

Phả

chùng chình

Bỗng

Hình nh

? Hãy tìm và phân tích những hình ảnh thiên nhiên đ

ợc tác giả miêu tả trong khổ thơ Hình ảnh ấy hiện lên thông qua biện pháp nghệ thuật gì?

? Nhà thơ đã đón nhận những tín hiệu giao mùa

trong tâm thế nh thế nào?

se

se

Tín hiệu thu về

Hình ảnh “Sương chùng chình qua ngõ” được nhân hóa thật tinh tế, sương như người thiếu nữ dịu dàng, thướt tha đang ngập ngừng, e lệ bước đi Đó là những màn sương mỏng manh xuất hiện vào những buổi sớm mai, những buổi xế chiều chuyển động chầm chậm trên đường quê ngõ xóm Cứ như thế nhẹ nhàng, mềm mại thu đã đến từ lúc nào không hay Nhà thơ

dường như giật mình, bối rối, ngac nhiên, băn khoăn

tự hỏi: Thu đã về rồi ư? Từ khi nào? Từ hương, từ gió hay từ sương để rồi ông bật lên một tiếng reo nhẹ khe khẽ như cảm nhận riêng của mình “ Hình như thu đã về”…

2.ưKhổưthơưthứưhaiư: Sông đ ợc lúc dềnh dàng

Chim bắt đầu vội vã

Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu

-ưưsông

-ưưchim

-ưưđámưmây

Sông Chim

đám mây

dềnhưdàng bắtưđầuưvộiưvã

vắtưnửaưmìnhưsangưthu

dềnh dàng

bắt đầu vội vã

Vắt nửa mình sang thu

Nghệ thuật

đối tương

phản:

C1:ưSông/đượcưlúc/dềnhưdàng

C2:ưChim/bắtưđầu/vộiưvã

Diễn tả những vận

động t ơng phản của các sự vật.

Đất trời biến chuyển sang thu nhẹ nhàng

mà rõ rệt.

Hãy phân tích những hình ảnh

diễn tả sự biến chuyển trong không

?

Nhà thơ mở rộng tầm nhìn để cảm

nhận sự chuyển mình của đất trời sang thu trong tâm trạng say s a.

Sông đ ợc lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã

Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu

Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu

Theo em, trong khổ thơ thứ hai, hỡnh ảnh thơ nào hay nhất đối với em? Vỡ sao?

Khúc giao mùa được diễn tả bằng một hình ảnh bất ngờ đầy thi vị:

Có đám mây mùa hạ, Vắt nửa mình sang thu.

H/ảnh thơ đặc sắc miêu tả cảnh chớm thu

khiến ta có cảm giác hai mùa dường như có

một ranh giới rõ ràng Ấn tượng về cái ào ạt, mạnh mẽ của những cơn mưa mùa hạ vẫn

còn nguyên, nhưng nỗi bâng khuâng trước vẻ đẹp dịu dàng của mùa thu đã len nhẹ vào hồn

ta từ lúc nào chẳng rõ Thu đã về làm cho bao cảnh vật đổi thay, đám mây cũng khác lạ.

3.ưKhổưthơưthứưba:

Vẫn còn bao nhiêu nắng

Đã vơi dần cơn m a Sấm cũng bớt bất ngờ Trên hàng cây đứng tuổi.

*Cảnh

Nắng - m a – sấm Hàng cây

nắng

m a Sấm

hàng cây

( vẫn còn-đã vơi-cũng bớt) (đứng tuổi)

đứng tuổi

Vẫn

còn-Đã

vơi-cũng bớt

Bản lĩnh, cứng cỏi

(vững vàng tr ớc thử thách)

Điềm tĩnh

( chín chắn, trầm lặng)

nói về những sự vật hiện t ợng đó

?

Hạưnhạtưdần Thuưđậmưnét

3.ưKhổưthơưthứưba:

Vẫn còn bao nhiêu nắng

Đã vơi dần cơn m a Sấm cũng bớt bất ngờ Trên hàng cây đứng tuổi.

*SỰ VẬT

Nắng - m a – sấm Hàng cây

nắng

m a

Sấm

hàng cây

(đối tương phản :

vẫn cũn-đó vơi-cũng bớt)

(đứng tuổi)

đứng tuổi

Vẫn

còn-Đã

vơi-cũng bớt

Bản lĩnh, cứng cỏi

(vững vàng tr ớc thử thách)

Điềm tĩnh

( chín chắn, trầm lặng)

Khổ thơ núi đến những sự vật, hiện tượng

thiờn nhiờn nào ? Cỏch núi đú cú sử dụng nghệ thuật gỡ? í nghĩa ?

?

Hạưnhạtưdần Thuưđậmưnét

Sấm cũng bớt bất ngờ Trên hàng cây đứng tuổi

* T ảưthực: sấm và hàng cây lúc sang thu.

Sấm: Vang động bất th ờng của

ngoại cảnh, của cuộc đời.

Hàng cây đứng tuổi: Con ng ời từng

trải.

*ưýưnghĩaưẩnưdụ:

Sấm

hàng cây đứng tuổi

tính tả thực, vừa chứa đựng nhiều

?

“Với hình ảnh có giá trị tả thực về hiện t ợng thiên nhiên này, tôi muốn gửi gắm suy ngẫm của mình – khi con ng ời đã từng trải thì cũng vững vàng hơn tr ớc những tác động bất th ờng của ngoại cảnh, của cuộc đời.”

III Tổng kết

-Nghệ thuật: Thể thơ 5 chữ, âm điệu nhẹ nhàng, từ ngữ gợi tả, gợi cảm, hình ảnh ẩn

dụ đặc sắc Sự cảm nhận tinh tế, thú vị.

-Nội dung: Khúc giao mùa cuối hạ sang thu gợi lên bức tranh thu đặc tr ng của vùng

đồng bằng Bắc Bộ Thể hiện tình yêu thiên nhiên tha thiết của nhà thơ.

Hãy đọc những câu thơ về mùa thu mà em biết Nêu cảm nhận về một câu thơ mà em yêu thích nhất.

- Học thuộc bài thơ.

- Viết một văn bản trình bày sự cảm nhận

về cảnh sang thu trên quê em.

- Soạn văn bản: Nói với con.