Tiet 50: Hệ thần kinh sinh dưỡng

Tiết 50 hệ thần kinh sinh d ỡngI/Cung phản xạ sinh d ỡng Quan sát hình vẽ cho biết trung khu của các phản xạ vận động và phản xạ sinh d ỡng nằm ở đâu?. Trung khu của phản xạ vận động n

Sở giáo dục và đào tạo

Tr ờng trung học cơ sở tân dĩnh Bài giảng môn sinh học lớp 8

Chúc một buổi học có kết quả

Điền các cụm từ sau vào chỗ trống cho phù hợp

Bề mặt đại não đ ợc phủ một lớp (1) làm thành vỏ não.Bề mặt của đại não gồm nhiều nếp gấp đó là các (2) và rãnh làm tăng diện tích bề mặt vỏ não lên tới 2300-2500cm2 Các

(3) chia mỗi nửa đại não thành các thùy (4) ngăn cách thùy trán và thùy đỉnh …(5) ngăn cách thùy trán và thùy đỉnh với thùy thái d ơng.D ới vỏ não là (6) trong chứa chất nền

Rãnh thái d ơng

Rãnh Chất trắng

a - b -

c-d- : e-

Rãnh thái d ơng

Rãnh Chất trắng

a - b -

c-d- : e-

Rãnh thái d ơng Rãnh

Chất trắng

1

2

3 4

5 6

Tiết 50 hệ thần kinh sinh d ỡng

I/Cung phản xạ sinh d ỡng

Quan sát hình

vẽ cho biết trung khu của các phản xạ vận động và phản xạ sinh

d ỡng nằm

ở đâu?

Trung khu của phản xạ vận động nằm trong chất xám của

tủy sống ở sừng tr ớc và trụ não.Trung khu của phản xạ sinh

d ỡng nằm ở sừng bên của tủy sống và trong trụ não

Vậy chúng ta rút ra kết luận:Trung khu của phản xạ sinh

d ỡng nằm ở sừng bên của tủy sống và trong trụ não.

Tiết 50 hệ thần kinh sinh d ỡng

I/Cung phản xạ sinh d ỡng

Vậy trung khu phản xạ sinh d ỡng do mấy bộ phận phụ trách?là những bộ phận nào?

Gồm 2 bộ phận phụ trách:

+ Bộ phận thần kinh giao cảm

+ Bộ phận thần kinh đối giao cảm

Tiết 50 hệ thần kinh sinh d ỡng

So sánh cung phản xạ sinh

d ỡng và cung phản xạ vận

động?

Điền các từ thích hợp sau vào chỗ trống:

a Sừng tr ớc b sừng bên chất xám

c 1 nơron d 2 nơron e chất xám

+Đ ờng h ớng tâm đều gồm 1 nơron liên hệ với

(1) ở sừng sau chất xám

+Có trung khu phản xạ đều nằm trong (2) của tủy sống và trụ não

Cung phản xạ vận động Cung phản xạ sinh d ỡng

Nơron liên lạc tiếp xúc với

nơron vận động ở…(3)

- Đ ờng li tâm của phản xạ vận

động chỉ có…(4) chạy thẳng

từ sừng tr ớc chất xám tới cơ

quan đáp ứng

Nơron liên lạc tiếp xúc với nơron tr ớc hạch ở (5)

Đ ờng li tâm của phản xạ sinh

d ỡng có (6) tiếp giáp nhau trong các hạch thần kinh sinh

d ỡng

Giống

nhau

Khác nhau:

+Đ ờng h ớng tâm đều gồm 1 nơron liên hệ với

………ở sừng sau chất xám

+Có trung khu phản xạ đều nằm trong của tủy sống và trụ não

Giống nhau

Khác nhau:

Cung phản xạ vận động Cung phản xạ sinh d ỡng

-Nơron liên lạc tiếp xúc với

nơron vận động

- Đ ờng li tâm của phản xạ

vận động chỉ có

chạy thẳng từ sừng tr ớcchất

xám tới cơ quan đáp ứng

Nơron liên lạc tiếp xúc với nơron tr ớc hạch ở

Đ ờng li tâm của phản xạ sinh d ỡng có tiếp giáp nhau trong các hạch thần kinh sinh d ỡng

Trung ơng thần kinh

Chất xám

Sừng tr ớc

sừng bên chất xám

Tiết 50 hệ thần kinh sinh d ỡng

I/Cung phản xạ sinh d ỡng Dựa vào đặc

điểm giống và khác nhau giữa cung phản xạ vận động và sinh d ỡng em rút ra đ ợc nhận xét gì về

đặc điểm của cung phản xạ sinh d ỡng?

-Đ ờng h ớng tâm có 1 nơron liên hệ với TWTK ở sừng sau chất xám

-Nơron liên lạc tiếp xúc với nơron tr ớc hạch ở sừng bên chất xám,đ ờng li tâm của phản xạ sinh d ỡng có 2 nơron tiếp giáp nhau trong các hạch thần kinh sinh d ỡng

-Trung khu của phản xạ sinh d ỡng nằm ở sừng bên của tủy

sống và trong trụ não

-Gồm 2 bộ phận phụ trách:

+ Bộ phận thần kinh giao cảm

+ Bộ phận thần kinh đối giao cảm

TiÕt 50 hÖ thÇn kinh sinh d ìng

I/Cung ph¶n x¹ sinh d ìng

II/CÊu t¹o hÖ thÇn kinh sinh d ìng.Quan s¸ t h×nh v

Ï sau?

HÖ thÇn kinh sinh d ìng gåm mÊy ph©n hÖ?

lµ nh÷ng ph©n hÖ nµo?

Tiết 50 hệ thần kinh sinh d ỡng

I/Cung phản xạ sinh d ỡng

II/Cấu tạo hệ thần kinh sinh d ỡng.

Hệ thần kinh sinh d ỡng gồm 2 phân hệ.

Phân hệ thần kinh giao cảm.

Phân hệ thần kinh đối giao cảm.

-> Cả hai đều có trung ơng thần kinh và thần

kinh ngoại biên.

Dựa vào cột 1 bảng 48.1xét về mặt cấu tạo phân hệ giao cảm và đối giao cảm đều có thành phần cấu tạo nào?

Cấu tạo Phân hệ giao cảm Phân hệ đối giao cảm

Trung ơng

Ngoại biên gồm:

-Hạch thần kinh

(nơi chuyển tiếp

nơron)

-Nơron tr ớc hạch

(sợ trục có bao

miêlin)

-Nơron sau hạch

(không có bao

miêlin)

Cấu tạo TWTK của phân hệ giao cảm và đối giao cảm có

đặc điểm gì khác nhau?

Cấu tạo Phân hệ giao cảm Phân hệ đối giao cảm

Trung ơng

Ngoại biên gồm:

-Hạch thần kinh

(nơi chuyển tiếp

nơron)

-Nơron tr ớc hạch

(sợ trục có bao

miêlin)

-Nơron sau hạch

(không có bao

miêlin)

Các nhân xám ở

sừng bên tủy sống(từ

đốt tủy ngực I đến

đốt tủy thắt l ngIII)

Các nhân xám ở trụ não và đoạn cùng tủy sống

-Chuỗi hạch nằm gần cột sống (chuỗi hạch giao cảm) xa cơ quan phụ trách

-Sợi trục ngắn

-Hạch nằm gần cơ quan phụ trách

-Sợi trục dài

-Sợi trục ngắn

-Sợi trục dài

Hãy cho biết vị trí của hạch thần kinh của 2 phân hệ?

Kích th ớc sợi trục ở nơron

tr ớc hạch và sau hạch của 2 phân hệ?

TiÕt 50 hÖ thÇn kinh sinh d ìng

I/Cung ph¶n x¹ sinh d ìng

II/CÊu t¹o hÖ thÇn kinh sinh d ìng.

III/Chøc n¨ng cña hÖ thÇn kinh sinh d ìng.

Giao cảm Đối giao cảm

Tim

Phổi

Ruột

Mạch máu ruột

Mạch máu đến cơ

Mạch máu da

Tuyến n ớc bọt

Đồng tử

Cơ bóng đái

………

Tăng lự và nhịp cơ

Dãn phế quản nhỏ Giảm nhu động

Co Dãn Co Giảm tiết Co

Dãn

………

Giảm lực và nhịp cơ

Co phế quản nhỏ Tăng nhu động

Co Dãn Co Tăng tiết Co

Dãn

………

Các phân hệ Tác động lên

Em có nhận xét gì về chức năng của 2 phân

hệ giao cảm và phó giao cảm?

Tiết 50 hệ thần kinh sinh d ỡng

I/Cung phản xạ sinh d ỡng

II/Cấu tạo hệ thần kinh sinh d ỡng.

III/Chức năng của hệ thần kinh sinh d ỡng.

Hai phân hệgiao cảm vàđối giao cảm đối lập nhau về chức năng

Ví dụ: Phân hệ giao cảm Phân hệ đối giao cảm

-Tim đập nhanh -Phổi dãn phế quản nhỏ -Ruột giảm nhu động

-Giảm nhịp -Co phế quản nhỏ -Ruột tăng nhu động

Nhờ tác dụng

đối lập của 2 phân hệ giao cảm và đối giao cảm đã đảm bảo cho hệ thần kinh sinh

d ỡng đảm nhiệm chức năng gì?

*Chức năng:

-Điều hòa đ ợc hoạt động của các cơ quan nội tạng

(cơ trơn, cơ tim, các tuyến)

-Điều khiển quá trình trao đổi chất trong hệ cơ quan

-Tác động lên chức năng sinh d ỡng của các bộ phận

thần kinh trung ơng

Cấu tạo Giao cảm Đốigiao

cảm

TW

TK Các nhân xám ở sừng bên tủy sống(từ đốt

sống ngực I đến đốt sống thắt l ng III)

Các nhân xám ở trụ não và đoạn cùng tủy

sống

TK

ngoại

biên

-Hạch thần kinh (nơi

chuyển tiếp nơron). -Chuỗi hạch nằm gần cột sống

-Hạch nằm gần cơ

quan phụ trách.

-Nơron tr ớc hạch (sợ

trục có bao miêlin) Sợi trục ngắn

Sợi trục dài

-Nơron sau hạch

(không có bao miêlin) Sợi trục dài

Sợi trục ngắn

x

x

x

x

x

x x

x