Nghiên cứu phát triển du lịch văn hóa tỉnh Điện Biên

Nghiên cứu phát triển du lịch văn hóa tỉnh Điện Biên Đặng Thanh Nhường Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Luận văn ThS Chuyên ngành: Du lịch Người hướng dẫn: PGS.TS.. Đề xuất nh

Nghiên cứu phát triển du lịch văn hóa tỉnh

Điện Biên Đặng Thanh Nhường

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Luận văn ThS Chuyên ngành: Du lịch Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Phạm Hùng

Năm bảo vệ: 2013

Abstract Tổng quan và tiếp tục làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về du lịch

văn hóa Đánh giá điều kiện phát triển du lịch văn hóa ở Điện Biên Phân tích thực trạng của hoạt động du lịch văn hóa ở Điện Biên Đề xuất những giải pháp phù hợp để phát triển du lịch văn hóa nhằm góp phần thúc đẩy sự phát triển của ngành du lịch

Điện Biên nói riêng và nền kinh tế xã hội của tỉnh Điện Biên nói chung

Keywords Du lịch; Du lịch văn hóa; Điện Biên

5

MỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẦU 9

1 Lý do chọn đề tài 9

2 Lịch sử vấn đề nghiên cứu 10

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 11

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 11

5 Phương pháp nghiên cứu 12

6 Bố cục luận văn 12

7 Đóng góp của luận văn 13

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH VĂN HÓA VÀ ĐIỀU KIỆN PHÁT TRIỂN DU LỊCH VĂN HÓA TỈNH ĐIỆN BIÊN 14

1.1 Cơ sở lý luận về du lịch văn hóa 14

1.1.1 Quan niệm về du lịch văn hóa 14

1.1.2 Quan niệm về tài nguyên du lịch văn hóa 15

1.1.3 Quan niệm về sản phẩm du lịch văn hóa 17

1.1.4 Quan niệm về cơ sở vật chất kỹ thuật của du lịch văn hóa 19

1.1.5 Quan niệm về nhân lực trong du lịch văn hóa 20

1.1.6 Quan niệm về điểm đến du lịch văn hóa 21

1.1.7 Quan niệm về thị trường của du lịch văn hóa 22

1.1.8 Quan niệm về tổ chức, quản lý du lịch văn hóa 22

1.1.9 Quan niệm về xúc tiến, tuyên truyền, quảng bá du lịch văn hóa 24

1.1.10 Quan niệm về bảo tồn di sản văn hóa trong du lịch 25

1.2 Điều kiện phát triển du lịch văn hóa tỉnh Điện Biên 26

6

1.2.1.Sơ lược điều kiện tự nhiên của Điện Biên 26

1.2.2 Điều kiện lịch sử xã hội 27

1.2.2.1 Lịch sử hình thành vùng đất Điện Biên 27

1.2.2.2 Kinh tế xã hội tỉnh Điện Biên 28

1.2.3 Tài nguyên du lịch văn hóa tỉnh Điện Biên 32

1.2.3.1 Tài nguyên du lịch văn hóa vật thể 32

1.2.3.2 Tài nguyên du lịch văn hóa phi vật thể 34

1.3 Những bài học kinh nghiệm trong nghiên cứu, phát triển du lịch văn hóa 42

1.3.1 Những bài học kinh nghiệm trong nước 41

1.3.2 Những bài học kinh nghiệm của nước ngoài 42

Tiểu kết chương 1 45

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG DU LỊCH VĂN HÓA TỈNH ĐIỆN BIÊN 46

2.1 Thi trường khách du lịch văn hóa ở Điện Biên 46

2.1.1 Mục đích tham quan và tìm hiểu của du khách 46

2.1.2 Phân kỳ du khách đến Điện Biên 48

2.1.3 Nhu cầu lưu trú của khách đến Điện Biên 49

2.1.4 Lượng khách du lịch – khách du lịch văn hóa đến Điện Biên 51

2.1.5 Đặc điểm và xu hướng của du khách 55

2.2 Cơ sở vật chất kỹ thuật của du lịch văn hóa tỉnh Điện Biên 63

2.2.1 Cơ sở kinh doanh du lịch 63

2.2.2 Cơ sở kinh doanh lưu trú 64

2.2.3 Cơ sở kinh doanh ăn uống 66

2.2.4 Phương tiện vận chuyển khách du lịch 66

2.2.5 Các cơ sở vui chơi, giải trí 68

2.2.6 Các dịch vụ bổ sung 68

2.3 Sản phẩm du lịch văn hóa tỉnh Điện Biên 69

7

2.3.1 Du lịch tham quan các di tích văn hóa lịch sử 69

2.3.2 Du lịch phong tục tại các bản Thái 71

2.3.3 Du lịch lễ hội 72

2.3.4 Du lịch làng nghề 74

2.3.5 Du lịch nghỉ dưỡng 75

2.3.6 Du lịch ẩm thực Điện Biên 76

2.4 Các tuyến điểm du lịch văn hóa tiêu biểu ở Điện Biên 78

2.4.1 Các điểm du lịch văn hóa tiêu biểu 78

2.4.2 Các tuyến du lịch văn hóa tiêu biểu 85

2.5 Nhân lực du lịch văn hóa tỉnh Điện Biên 86

2.5.1 Ngồn nhân lực du lịch thường xuyên tỉnh Điện Biên 87

2.5.2 Nhân lực du lịch thời vụ 92

2.6 Tuyên truyền, quảng bá du lịch văn hóa tỉnh Điện Biên 92

2.6.1 Các cấp chính quyền và quản lý nhà nước 92

2.6.2 Các đơn vị kinh doanh du lịch 94

2.6.3 Cư dân bản địa 94

2.7 Tổ chức, quản lý du lịch văn hóa tỉnh Điện Biên 95

2.7.1 Cơ quan quản lý nhà nước 95

2.7.2 Chính quyền địa phương 98

2.7.3 Các doanh nghiệp du lịch 98

2.8 Tác động của du lịch đối với các di sản văn hóa ở tỉnh Điện Biên 99

2.8.1 Tác động của du lịch đối với các di sản văn hóa vật thể 99

2.8.1.1.Tác động tích cực 99

2.8.1.2.Tác động tiêu cực 100

2.8.2 Tác động của du lịch đối với các di sản văn hóa phi vật thể 101

2.8.2.1.Tác động tích cực 102

8

2.8.2.2.Tác động tiêu cực 102

Tiểu kết chương 2 104

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN PHÁT TRIỂN DU LỊCH VĂN HÓA TỈNH ĐIỆN BIÊN 105

3.1 Những căn cứ đề xuất giải pháp 105

3.1.1 Chủ trương chính sách nhà nước 105

3.1.2 Định hướng, chiến lược phát triển của tỉnh Điện Biên 106

3.1.3 Điều kiện thuận lợi phát triển du lịch văn hóa của tỉnh 111

3.1.4 Những hạn chế của du lịch văn hóa Điện Biên 115

3.2 Những giải pháp góp phần phát triển du lịch văn hóa Điện Biên 117

3.2.1 Giải pháp cốt lõi 117

3.2.1.1 Giải pháp phát triển sản phẩm du lịch văn hóa đặc thù 117

3.2.1.2 Giải pháp phát triển nhân lực du lịch văn hóa 119

3.2.1.3 Giải pháp bảo tồn di sản văn hóa và tài nguyên du lịch văn hóa 121

3.2.1.4 Giải pháp tổ chức, quản lý hoạt động du lịch văn hóa 123

3.2.2 Giải pháp khuyến khích 126

3.2.2.1 Giải pháp phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật 126

3.2.2.2 Xây dựng các tuyến điểm du lịch văn hóa tiêu biểu ở Điện Biên 128

3.2.2.3 Giải pháp phát triển thị trường khách du lịch văn hóa 131

3.2.2.4 Giải pháp xúc tiến, quảng bá sản phẩm du lịch văn hóa 132

Tiểu kết chương 3 134

KẾT LUẬN 135

TÀI LIỆU THAM KHẢO 137

PHỤ LỤC 142

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tiếng Việt

1 Trần Thúy Anh (chủ biên) (2011), Du lịch văn hóa những vấn đế lý luận và nghiệp

vụ, Nxb Giáo dục Việt Nam, tr.37

2 Lê Huy Bá (2005), Du lịch sinh thái, Trường Đại học khoa học xã hội và nhân văn,

Nxb Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh

3 Nguyễn Văn Bình (2005), Phát triển du lịch sinh thái, du lịch văn hóa – một công

cụ bảo vệ môi trường tự nhiên và môi trường xã hội, Bảo vệ môi trường du lịch,

Tổng cục Du lịch, tr.98

4 Bảo tàng tỉnh Điện Biên (2009), Vài nét về chân dung dan tộc Xinh Mún tỉnh Điện Biên Điện Biên

5 Ban dân vận tỉnh Điện Biên (2006), Báo cáo đế tài nghiên cứu tập tục, tín ngưỡng của dân tộc vùng cao và các giải pháp phát huy bảo tồn phát huy bản sắc dân tộc, Điện Biên Phủ

6 Trương Quốc Bình (2005), Vai trò các di sản văn hóa với sự phát triển du lịch Việt Nam, Tạp chí Du lịch Việt Nam, số 3, tr 22-23

7 Trần Ngọc Dũng (2004), Phát triển du lịch làng nghề, Báo Nhân dân, ngày

10/3/2004, tr.6

8 Lương Thị Đại, Lò Xuân Hinh (2009), Lời ca trong lễ xêm bản, xêm mường của người Thái, Nxb Văn hóa dân tộc

9 Phạm Thị Thu Hà (2006), Truyền thuyết và lễ hội Đền Thành Bản Phủ, Luận văn

thạc sĩ ngữ văn, Trường ĐH sư phạm Hà Nội

10 Nguyễn Phạm Hùng (1999), Du lịch tôn giáo và vấn đề giữ gìn bản sắc văn hoá dân

tộc Tạp chí Văn hoá nghệ thuật, sô 2

11 Nguyễn Phạm Hùng (2010), Đa dạng văn hóa và sự phát triển du lịch ở Việt Nam,

Tạp chí Du lịch Việt Nam, số 11

12 Nguyễn Phạm Hùng (2012), Một số vấn đề về văn hóa tôn giáo và việc bảo tồn di

sản văn hóa tôn giáo ở Việt Nam Kỷ yếu Hội thảo khoa học “Tư vấn Bảo tồn di sản

văn hóa tôn giáo trong giai đoạn hiện nay”, do Trung tâm Bảo tồn Văn hóa tôn giáo, Hội Di sản Văn hóa Việt Nam, tổ chức ngày 23/3/2012

13 Nguyễn Phạm Hùng (2012), Bảo tồn văn hóa tôn giáo ở Việt Nam hiện nay Tạp chí

Nghiên cứu Phật học, số 3

14 Nguyễn Phạm Hùng (2012), Bảo tồn văn hóa như một hoạt động phát triển du lịch

Hội thảo khoa học “Phát triển du lịch trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế”, Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, ngày 06/4/2012

15 Nguyễn Phạm Hùng (2012), Cần bảo tồn di sản văn hóa đúng cách Tạp chí du lịch

Việt Nam, số 10/2012

16 Nguyễn Phạm Hùng (2013), Nghiên cứu phát triển du lịch văn hóa vùng đồng bằng

sông Hồng Những vấn đề lý luận, Đề tài khoa học Trọng điểm nhóm A, Đại học

Quốc gia Hà Nội

17 Uyển Lợi, Cố Quân, Bảo vệ di sản văn hóa vật thể những nguyên tắc mà chúng ta

noi theo,in trong cuốn “ Giá trị và tính đa dạng của Folklore Châu á trong quá trình hội nhập”, Nxb Thế giới, tr.56

18 Phạm Trung Lương, Hoàng Hoa Quân, Nguyễn Ngọc Khánh, Nguyễn Văn Lanh,

Đỗ Quốc Thanh (2002), Du lịch sinh thái những vấn đề về lý luận và thực tiển phát triển ở Việt Nam, Nxb Giáo dục

19 Phạm Trung Lương (2005), Cơ sở khoa học và giải pháp phát triển du lịch bền

vững ở Việt Nam, đề tài nghiên cứu khoa học cấp nhà nước

20 Hoàng Lương (2002), Lễ hội truyền thống của các dân tộc Việt nam khu vực phía

Bắc, Nxb Đại học quốc gia

21 Lê Hồng Lý (2009), Du lịch văn hóa – một xu hướng đáng chú ý,Tạp chí văn hóa

dân gian, số 4, tr.3

22 Nguyễn Văn Mạnh (2009), Giáo trình quản trị kinh doanh lữ hành, Nxb Đại học

kinh tế quốc dân, tr 192 – 194

23 Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (2001), Luật Di sản Văn hóa

24 Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (2009), Luật Du lịch, Nxb

Lao động, tr.4

25 Dương Văn Sáu (2009), Du lịch lễ hội và lễ hội du lịch ở Việt Nam, Tạp chí Du lịch

Việt Nam, số 4, tr.26-27

26 Dương Văn Sáu, Phát triển sản phẩm du lịch ở Việt Nam, Tạp chí Du lịch Việt

Nam số 3/2010, tr.33

27 Trần Hữu Sơn (2010), Văn hóa dân gian người Kháng ở Tây Bắc, Nxb Đại học

Quốc gia Hà Nội

28 Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Điện Biên (01/2008), Quy hoạch phát triển ngành

du lịch Điện Biên giai đoạn đến 2020, số 150 QĐ - UBDN

29 Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Điện Biên (08/05/212), Quyết định tuyên truyền,

quảng bá, xúc tiến du lịch tỉnh Điện Biên giai đoạn 2012 -2015, định hướng phát triển 2020, số 377 QĐ – UBND

30 Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Điện Biên (16/04/2013), Kế hoạch chiến lược phát

triển du lịch Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn 2030 trên địa bàn tỉnh Điện Biên

31 Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Điện Biên (2011), Đề án đào tạo, bồi dưỡng

nghiệp vụ nghề du lịch tỉnh Điện Biên giai đoạn 2011 -2020

32 Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Điện Biên (12/2012), Báo cáo Tình hình thực hiện

Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Điện Biên giai đoạn đến năm 2020

33 Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Điện Biên (2008), Quy hoạch tổng thể phát triển du

lịch tỉnh Điện Biên giai đoạn đến năm 2020, tr.2

34 Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Điện Biên (2012), Thực hiện chiến lược phát triển

du lịch Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 trên địa bàn tỉnh Điện Biên, tr.2

35 Trần Đức Thanh (2005), Nhập môn khoa học du lịch, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội

36 Theo tổng điều tra dân số và nhà ở tỉnh Điện Biên năm 2003, Nxb Thống kê, năm

2009, tr.54

37 Thủ tướng Chính phủ, Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Việt Nam đến năm

2020, tầm nhìn đến năm 2030, Quyết định số 201/QĐ-TTg

38 Phạm Thị Bích Thủy (2011), Nghiên cứu phát triển du lịch văn hóa tỉnh Thái Bình,

Luận văn Thạc sĩ du lịch, Hà Nội

39 Phan Thị Thủy, Đặng Thị Oanh, Nguyễn Thu Thủy, Nguyễn Hải Yến, Phạm Thị

Hải (2010), Văn hóa, văn hoc và nguôn ngữ địa phương tỉnh Điện Biên,Giáo trình

đào tạo giáo viên THCS hệ CĐSP, Nxb Đại học sư phạm

40 Trần Thị Thu Thuỷ (2010), Nghiên cứu phát triển du lịch văn hoá Bình Định, luận

văn Thạc sĩ ngành Du lịch học, Hà Nội

41 Nguyễn Minh Tuệ và đồng sự (1999), Địa lý du lịch, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh,

tr.113

42 Bùi Thanh Thư (2009),Tổ chức lãnh thổ du lịch tỉnh Điện Biên, Luận văn Thạc sĩ

địa lý du lịch, Trường đại học sư phạm Hà Nội

43 Uỷ Ban Nhân Dân Tỉnh Điện Biên – Sở thương mại và du lịch (2007), Báo cáo tổng

hợp Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Điện Biên giai đoạn 2006 – 2020 Tp

Điện Biên Phủ

44 Ủy ban Nhân dân tỉnh Điện Biên (2011), Đề án bảo tồn và phát triển văn hóa các

dân tộc thiểu số Điện Biên gắn với phát triển kinh tế xã hội, giai đoạn 2011 -2015, định hường đến năm 2020 Tp Điện Biên Phủ

45 Ủy ban Nhân dân tỉnh Điện Biên (2011), Báo cáo thực trạng bảo tồn văn hóa Thái

trên địa bàn tỉnh Điện Biên Tp Điện Biên Phủ

46 Đặng Thị Oanh (2010), Lễ hội dân gian các dân tộc thiểu số tỉnh Điện Biên, Nxb

Văn hóa Dân tộc, Hà Nội, tr.27 -247

Tiếng Anh

1 Carter, E (1993), Ecotourism in the Third World: Problems for sustainable Tourism Development, Tourism Management, No4, Page 85-90

2 Dallen J.Timothy, Stephen W Boyd (2003), Heritage tourism, Prentice Hall, Page

107

Các website

1 Nguyễn Văn Tuấn, Cách tính % biến đổi

http://www.statistics.vn/index.php?option=com_content&view=article&id=110:nha n-ti-gia-usd-dong-ban-ve-con-so-phan-tram-&catid=66:thng-ke-va-xa,, cập nhật ngày 10/08/2013